۱-۷-۲ متغیر مستقل. ۱۱
۱-۸ چارچوب مفهومی طرح ۱۱
نتیجه گیری ۱۲
فصل دوم:پیشینه ومبانی پژوهش
مقدمه. ۱۴
۲-۱ کیفیت خدمات ۱۵
۱-۱-۲ تعاریف کیفیت. ۱۵
۲-۱-۲ تعاریف خدمت ۱۸
۲-۱-۳ ویژگی های خدمات ۱۹
۲-۱-۴ انواع خدمات ۲۵
۲-۱-۵ چگونه خدمات طبقه بندی می شوند؟ ۲۶
۲-۱-۶ تفاوت اساسی بین کالاها وخدمات. ۲۹
۲-۱-۷ کیفیت خدمات. ۳۱
۲-۱-۸ اهمیت کیفیت خدمات ۳۳
۲-۱-۹ پیامدهای کیفیت خدمات. ۳۵
۲-۲ مشتریان وکیفیت ۳۷
۲-۲-۱ مشتری در سازمان های دولتی وخصوصی۳۷
۲-۲-۲ انتظارات مشتری.۳۷
۲-۲-۳ عوامل موثر برانتظارات مشتریان.۴۰
۲-۲-۴ رضایت مشتری.۴۱
۲-۲-۵ کیفیت خدمات ادراک شده.۴۲
۲-۲-۶ رویکردی به مدریت کیفیت خدمات۴۶
۲-۳ بانکها ۴۷
۲-۳-۱ بانک هاواهمیت کیفیت خدمات.۴۷
۲-۳-۲ اهمیت کیفیت وارائه خدمات به مشتریان۵۳
۲-۴ ارزیابی کیفیت خدمات۵۵
۲-۴-۱ معرفی مدلهای ارزیابی کیفیت.۵۵
۲-۴-۲ ابزار اندازه گیری کیفیت خدمات ارائه شده به مشتری.۶۲
۲-۵ سروکوال ۶۶
۲-۵-۱ معرفی مدل سروکوال(SERVQUAL) .66
۲-۵-۲ مدیریت شکافهای کیفیت.۶۸
۲-۵-۳ مدل سروکوال اصلاح شده.۷۷
۲-۶ مروری بر تحقیقات انجام شده در صنعت بانکداری.۸۵
نتیجه گیری ۹۱
فصل سوم: روش تحقیق
۳-۱ روش تحقیق. ۹۵
۳-۲ انواع تحقیق۹۵
۳-۳ روش های گردآوری داده ها۹۶
۳-۴ الگوی مفهومی تحقیق(چارچوب) ۹۸
۳-۵ جامعه ونمونه آماری.۱۰۰
۳-۵-۱ عوامل موثر در تعیین اندازه نمونه.۱۰۰
۳-۶ روش های نمونه گیری.۱۰۲
۳-۷ ابزار سنجش متغیرهای تحقیق.۱۰۴
۳-۷-۱ مقیاس و طیف برای اندازه گیری تحقیق۱۰۵
۳-۷-۲ روایی وپایایی ابزار سنجش۱۰۶
۳-۸ روش تجزیه و تحلیل۱۰۹
نتیجه گیری. ۱۱۰
فصل چهارم: تجزیه تحلیل داده ها
۴-۱ تحلیل توصیفی .۱۱۳
۴-۱-۱ جنسیت پاسخ دهندگان.۱۱۳
۴-۱-۲ سن پاسخ دهندگان۱۱۴
۴-۱-۳ سطح تحصیلات پاسخ دهندگان۱۱۶
۴-۲ تحلیل استنباطی۱۲۰
۴-۲-۱ فرضیه۱.۱۲۰
۴-۲-۲ فرضیه۲۱۲۲
۴-۲-۳ فرضیه۳.۱۲۵
۴-۲-۴ فرضیه۴.۱۲۸
۴-۲-۵ فرضیه۵.۱۳۰
۴-۲-۶ فرضیه۶.۱۳۳
نتیجه گیری. ۱۳۶
فصل پنجم: نتیجه گیری وپیشنهادات
۵-۱ نتیجه گیری از فرضیه ها ۱۳۸
۵-۱-۱ نتیجه گیری از فرضیه اول۱۳۹
۵-۱-۲ نتیجه گیری از فرضیه دوم۱۴۰
۵-۱-۳ نتیجه گیری از فرضیه سوم.۱۴۰
۵-۱-۴ نتیجه گیری از فرضیه چهارم۱۴۱
۵-۱-۵ نتیجه گیری از فرضیه پنجم۱۴۲
۵-۱-۶ نتیجه گیری از فرضیه ششم۱۴۳
۵-۲ پیشنهادهای کاربردی مبتنی بر یافته های تحقیق.۱۴۴
۵-۲-۱ موارد ملموس.۱۴۴
۵-۲-۲ قابلیت اعتماد۱۴۵
۵-۲-۳ پاسخگویی. ۱۴۵
۵-۲-۴ قابلیت اطمینان.۱۴۶
۵-۲-۵ بعد همدلی۱۴۶
۵-۲-۶ بعد بهای خدمات.۱۴۶
۵-۳ پیشنهاد برای تحقیقات آینده۱۴۷
نتیجه گیری . ۱۴۷
پیوست ها ۱۴۸
فهرست منابع فارسی .۱۵۰
فهرست منابع غیر فارسی ۱۵۲
چکیده انگلیسی ۱۵۶
چکیده
در جامعه کنونی،کیفیت کالا و خدمات وجلب رضایت مشتریان مهمترین عامل در کسب مزیت رقابتی،برای هر سازمان می باشد.اطلاع از تصویر ذهنی سازمان نزد مشتریان ضمن اینکه نقاط قوت و ضعف یک سازمان را بر ملا می کند؛ زمینه را برای اتخاذ راهبردهای مناسب و ارتقا سطح عملکرد فراهم می آورد.در این پژوهش سعی براین است که تصویر ذهنی مشتریان وانتظارات آنها در مقایسه با خدمات ارائه شده به آنان بررسی شود و مواردی که موجب شکاف بین سطح خدمات ارائه شده و انتظارات می شود؛ شناسایی ورفع گردد.
کیفیت خدمات ارائه شده در بانکهای خصوصی از اهمیت استراتژیکی برخوردار است لذا در این تحقیق با بررسی انجام شده در بانکهای خصوصی،سعی گردیده است انتظارات وادراکات مشتریان از خدمات بانکی براساس مدل کیفیت خدمات(SERVQUAL) شناسایی گردد.نتایج بدست آمده بعد از بررسی پرسشنامه های توزیع شده بین مشتریان،گویای آن است که مراجعه کنندگان از تمامی بانکها انتظار خدمات بهتر وقابل قبول تری را دارند و تفاوت معناداری بین انتظارات مشتریان وخدمات ارائه شده به آنها، براساس متغیر های ششگانه (موارد ملموس، قابلیت اعتماد، پاسخگویی، قابلیت اطمینان، همدلی و بهای خدمات) وجود دارد.همچنین در میان ۵ بانک خصوصی بررسی شده،کیفیت خدمات ارائه شده براساس تمامی متغیرهای فوق متفاوت می باشد بجز در مولفه قابلیت اعتماد، کیفیت خدمات ارائه شده یکسان می باشد.
کلید واژه ها:کیفیت خدمات ادراک شده ،بعد ملموسات خدمت،بعد همدلی،بعد پاسخگویی،بعد بهای خدمات،مشتری
مقدمه
امروزه بسیاری از شرکت ها وسازمانهای موفق،مفاهیم جدید بازاریابی را پذیرفته اند و برطبق آن عمل می کنند.تمرکز بر نیازهای مشتریان و پاسخگویی صحیح به خواسته های آنان، ضروری ترین وظیفه موسسات برای تحقق اهداف آنها می باشد.به عنوان اصلی ترین مفهوم در زنجیره سودآوری سازمان ها ،سازمانهای پیشرو دریافته اند که مطلوب ترین و موفق ترین محصول،اگر نیازها، خواسته ها و انتظارات مشتریان را برآورده نکند، مورد تقاضا واقع نخواهد شد و تحت سیستم های اقتصادی کنونی افراد یا ارائه کننده خدمت هستند یا دریافت کننده خدمت، بنابراین هرشخصی از نزدیک از صنایع خدماتی اثر می پذیرد.
در این خصوص موسسات وسازمانهای خدماتی از حساسیت بیشتری برخوردارند.باتوجه به ویژگی ناملموس بودن خدمات،یکی از راه هایی که یک موسسه خدماتی می تواند با توسل بدان خود را از سایر رقبا متمایز کند،ارائه واقعی کیفیت خدماتی برتر نسبت به آنهاست.ارائه خدمات با کیفیت،موجب ایجاد مزیت رقابتی برای موسسه شده و سرانجام فروش و سود بالاتری را به ارمغان می آورد.برای دستیابی به این هدف کافی است به انتظارات مشتریان از کیفیت خدمات، پاسخ مناسبی داده شده یا از آن پیشی گرفته شود.اگر یک شرکت خدماتی می خواهد رقابتی بماند باید بهبود مستمر در بهروری و کیفیت را بخشی از استراتژی و فرهنگ سازمانی خود قرار بدهد.کیفیت خدمات در وهله نخست به کارکنان بستگی دارد، بهبود کیفیت با پرورش و تقویت افکار مثبت میان تمام کارکنان سازمان آغاز می شود.
۱-۱ بیان مسئله
دهه ۱۹۸۰رشد قابل ملاحظه نارضایتی مشتریان از کیفیت کالا وخدمات را به همراه داشته است که بعد از آن دیدگاه های سنتی درباره کیفیت خدمات جای خود را به این ضرورت جدید داد که اجازه دهیم کیفیت خدمات متاثر از نیازهای مشتریان باشد.توجه به کیفیت براساس انتظارات مشتریان یکی از روش های کسب مزیت رقابتی بین رقبا می باشد. امروزه کیفیت محصولات و خدمات ،ادراک شده از دیدگاه مشتریان یک عامل رقابتی است .از این رو برای کشورها تعریف و اندازه گیری و بهبود کیفیت خدمات ادراک شده یک موضوع بسیار مهم واساسی تلقی می شود.
کیفیت خدمات ارائه شده در بانکهای خصوصی از اهمیت استراتژیکی برخوردار است لذا ضروری به نظر می رسد که بانکهای خصوصی در پی کسب تجربه و شناسایی نیازها و انتظارات مشتریان خود باشند تا درک نمایند که افراد مختلف از خدمات ارائه چه انتظارات و ادراکاتی دارند و تا چه حد مورد قبول بوده است.
یکی از فنون نسبتاً جدید که نقش موثری را در ارتقای کیفیت خدمات ایفا می نماید مدل کیفیت خدمات (سروکوال)است.در این مدل ابتدا شکاف های کیفیتی سازمان تعیین می شود سپس با سنجش و بررسی آنها،تلاش در جهت کاهش این شکاف ها صورت می پذیرد.جهت تعیین میزان شکاف های موجود بین سطوح مورد نظر و سطوح
مطلب دیگر :
بایگانیهای پایان نامه های روانشناسی - ایده پردازان فردا : ایده های نو برای زندگی بهتر
عملکردی واقعی در یک سازمان خدماتی یا بخش خدماتی یک سازمان تولیدی تهیه پرسشنامه قابل لمس جهت ارزش دهی به مشتری و ارضای نیازهای وی بسیار مورد نیاز است .
براساس یافته های تحقیقات پیشین ۶ بعد شناسایی شده است که تعیین کننده کیفیت خدمات ادراک شده از دیدگاه مراجعان در سازمانهای دولتی می باشد که عبارتند از:
۱- بعد ملموسات خدمت شامل موارد زیر می باشد:
الف) جذابیت ظاهری مواد وتسهیلات
ب) استفاده از تجهیزات مدرن وتکنولوژی پیشرفته بانک
ج) ظاهر آراسته وتمیز کارمندان
د) جذابیت ظاهری تابلوها،تبلیغات و دیگر مصنوعات سازمان و.
۲- بعد قابلیت اعتماد خدمات:در این بعد به فرایند ها،راه حل ها می پردازد که خدمات را موثر و کارا می کنند و پیامد آن تحویل روان خدمات مداوم و بدون کار اضافی و انحرافات عظیم است.شامل موارد زیراست :
ارائه اسناد عاری از اشتباه ،انجام درست خدمت در زمان وعده داده شده وحل مشکل مشتریان.
۳- بعد پاسخگویی خدمت :این بعد مهمترین بعد بوده وبه تمایل کارکنان برای کمک به مشتریان ،ارائه فوری وبدون معطلی خدمات به مشتریان توسط کارمندان، پاسخ گویی سریع به درخواست مشتری توجه دارد.
۴- بعد قابلیت اطمینان : به موارد اخلاقی و مسئولیت سازمان در قبال دیگران توجه می نماید و اثر خوبی بر ذهنیت مشتری نسبت به سازمان می گذارد.در این بعد به احساس امنیت مشتریان در معاملات، دانش و آگاهی لازم کارکنان در پاسخگویی به مشتری و رفتار مودبانه کارمندان با مشتریان توجه می شود.
۵- بعد همدلی: این بعد مواردی همچون توجه ویژه به مشتریان ،توجه شخصی کارمندان بانک و درک نیازهای خاص مشتریان را مورد توجه قراردارد.
۶- بهای خدمات: این بعد برای سازمان هایی که خدمات انتفاعی ارائه می دهند مورد توجه است.
در این تحقیق سعی بر این است مدل و ابزاری موثر جهت ارزیابی کیفیت خدمات ارائه شده، متناسب با انتظارات و ادراکات مشتریان و مراجعان گسترش یابد تا بتواند به بانک های خصوصی جهت ارزیابی کیفیت خدمات ارائه شده از دیدگاه مشتریان کمک نماید و اینکه آیا تفاوت معناداری بین انتظارات و ادراکات مشتریان بانکهای خصوصی شهرستان گلپایگان وجود دارد یا خیر؟
۱-۲ تاریخچه موضوع
پاراسورمان۱(۱۹۹۱) نظریه کیفیت خدمات را به عنوان یک طرز تلقی در ارزیابی مورد حمایت قرار داده و معتقد است که آن از انتظارات با ادراکات از عملکرد ناشی می شود .
در نوشته های معاصر اولسن و ویکاف ،لهتینن، گرونروز آشکارا از این موضوع حمایت کرده اند که کیفیت خدمات ادراک شده به وسیله مصرف کنندگان از مقایسه آنچه که آنها احساس می کنند که شرکت خدماتی باید ارائه کند (انتظاراتشان) با ادراکاتشان از عملکرد شرکت های ارائه کننده خدمات نشات می گیرد(پاراسورمان ودیگران،۱۹۹۱).
مقیاس سروکوال از مشهورترین روش های اندازهگیری کیفیت خدمات بوده که پاراسورامان، بری و زیتمل۲ به وجود آوردند. شروع کار آنها مربوط به سال ۱۹۸۳ بود که پروژه اندازهگیری کیفیت خدمات، زیر نظر مؤسسه علوم بازاریابی آمریکا به تصویب رسید. تا آن زمان (۱۹۸۵) آنها توانسته بودند یافتههای خود را در سطح صنایع خدماتی همچون: بانکداری، بیمه، کارتهای اعتباری، مخابرات راه دور، تعمیر و نگهداری، بروکرهای ایمنی و شرکتهای حمل و نقل جادهای آزمایش کنند. این طیف وسیع از صنایع خدماتی، عمق کار آنها را نشان داده و اعتبار نتایج پیشنهادی آنها را مشخص میکند در مدل سروکوال که توسط پاراسورمن وهمکارانش در سال ۱۹۸۵ ارائه گردیده،۱۰ بعد کیفیت خدمات معرفی شده است که عبارتست از: قابلیت اعتبار، پاسخگویی، درک مشتری، قابلیت اعتماد، شایستگی، دسترسی ، تواضع، امنیت، ارتباطات و عوامل ملموس.این محققان در بررسی های بعدی خود، بین ارتباطات، شایستگی، تواضع، قابلیت اعتماد و امنیت و نیز دسترسی و درک کردن ، همبستگی قوی یافتند. بنابراین آن عوامل را در دو بعد کلی اطمینان خاطر وهمدلی ترکیب کردند و بدین
۱- parasurman &et al
۲- parasurman,Zeithamal & Berry
ترتیب ابعاد پنج گانه عوامل ملموس، قابلیت اعتبار، پاسخگویی، اطمینان خاطر و همدلی را ارائه دادند(پاراسورمان و دیگران،۱۹۸۵ ).بهبود کیفیت خدمات منجر به جذب مشتری جدید شده و همچنین سازمان را قادر می سازد تا مشتریان کنونی اش را حفظ نماید(زیتمل و بیتنر۳،۱۹۹۶).
تحقیقات متفاوتی در حوزه های مختلف نظیر کتابخانه ها، وبیمارستان ها و شرکت های هواپیمایی و هتل ها وبانک ها در خارج از کشور انجام شده است.
تحقیقاتی در حوزه خدمات بیمارستانی توسط تئوری پردازان مختلف انجام شده است.کامیلری و کالاگان(۱۹۹۸)نیز براساس مقیاس سروکوال،از دو پرسش نامه انتظارات وادراکات برای سنجش انتظارات و ادراکات بیماران ودر نهایت کیفیت مراقبت های درمانی استفاده نمودند.
گروس و نیرل نیز به ابعاد دسترسی،ساختار ،فضا وشخصی سازی را در سنجش کیفیت مراقبت های درمانی شناسایی کرده است.
۱-۳ اهمیت تحقیق
علی رغم اهمیت کیفیت خدمات،تاکنون تحقیقات اندکی در این زمینه در کشور،در سازمان های متفاوت انجام گرفته است.برای مثال تحقیقی تحت عنوان “ارزیابی کیفیت خدمات سازمان تامین اجتماعی از دیدگاه کارکنان”انجام شده،نشان می دهد که کارکنان سازمان تامین اجتماعی بر این باورند که در تمامی ابعاد پنج گانه کیفیت خدمات،عملکرد سازمان پایین تر از انتظارات مشتریان می باشد. باتوجه به اهمیت روز افزون کیفیت در نظر مشتریان، این تحقیق به دنبال جلب رضایت مشتریان برمبنای متغیر های گوناگون بوده وراهکارهایی ارائه می دهد.
۳- zeithaml&bithner
۱-۴ اهداف تحقیق (مساله تحقیق):
سطح کیفیت خدمات ادراک شده،دربانکهای خصوصی مورد مطالعه چه اندازه است؟
هدف اصلی:ارزیابی کیفیت خدمات ادراک شده از دیدگاه مشتریان در بانکهای خصوصی
هدف فرعی۱:ارزیابی بعد ملموسات خدمات ادراک شده از دیدگاه مشتریان در بانکهای خصوصی
هدف فرعی۲:ارزیابی بعد قابلیت اعتماد خدمات ادراک شده از دیدگاه مشتریان در بانکهای خصوصی
هدف فرعی۳:ارزیابی بعد قابلیت پاسخگویی خدمت ادراک شده از دیدگاه مشتریان در بانکهای خصوصی
هدف فرعی۴:ارزیابی بعد قابلیت اطمینان خدمات ادراک شده از دیدگاه مشتریان در بانکهای خصوصی
هدف فرعی۵:ارزیابی بعد همدلی خدمات ادراک شده از دیدگاه مشتریان در بانکهای خصوصی
هدف فرعی۶:ارزیابی بعد بهای خدمات ادراک شده از دیدگاه مشتریان در بانکهای خصوصی
۱-۵ طرح تحقیق
۱-۵ -۱ میزان دخالت محقق در پژوهش
در این تحقیق ،محقق با بررسی در مورد مفاهیم اصلی ومطالعه تحقیقات پیشین مدلی را جهت ارزیابی کیفیت خدمات پیشنهاد داده است وپرسشنامه ای را باتوجه به تحقیقات گذشته طراحی کرده وبا توزیع بین مشتریان بانک های متفاوت نظرات را جمع آوری نمود.
۱- ۵-۲ قلمرو مکانی
با توجه به اینکه هدف این پژوهش ارزیابی کیفیت خدمات بانکی ارائه شده از سوی بانک های خصوصی شهرستان گلپایگان می باشد، بنابراین محدوده مکانی شهرستان گلپایگان می باشد.
۱-۵-۳ افق زمانی: بررسی مقطعی در برابر بررسی دورهای
افق زمانی این پژوهش یک ساله می باشد و از دی ماه سال۱۳۹۰تا دی ماه ۱۳۹۱ این تحقیق صورت گرفته است.
۱- ۵-۴ جامعه و نمونه ی آماری مورد پژوهش
جامعه آماری تمام افرادی هستند که حداقل یک بار ازخدمات بانکداری این سازمانها استفاده کرده اند.برای سهولت ودقت بیشتر در ارزیابی کیفیت خدمات،تعدادمحدودی ازافراد این جامعه نامحدود به عنوان نمونه تعیین می شوند.تعداد ۱۵۰ نفربه طور تصادفی به عنوان نمونه از این جامعه انتخاب شده اند.
۱-۵-۱. سؤال اصلی۱۱
۱-۵-۲. سؤالهای فرعی۱۱۱-۶. اهداف انجام پژوهش۱۱۱-۷. سئوالات پژوهش۱۲۱-۸. قلمرو پژوهش۱۳ ۱-۸-۱. قلمرو موضوعی پژوهش۱۳ ۱-۸-۲. قلمرو مکانی پژوهش۱۳ ۱-۸-۳. قلمرو زمانی پژوهش۱۳۱-۹. تعریف مفاهیم و اصطلاحات۱۳۱-۱۰. کیفیت سیستم۱۵ ۱-۱۰-۱. وضعیت نرم افزارهای موجود در ایران۱۵ ۱-۱۰-۲. وضعیت نرم افزارهای موجود در کرمانشاه۱۵۱-۱۱. کیفیت اطلاعات۱۵۱-۱۲. ارزیابی۱۶۱-۱۳. کارایی۱۶فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق۲-۱. مقدمه۱۸۲-۲. تاریخچه ظهور HIS در ایران و اروپا۱۸۲-۳. تعریف و مفهوم سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS)۱۹۲-۴. ضرورت راه اندازی سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS)۲۰۲-۵. مفهوم ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی۲۱۲-۶. کارآیی Efficiency۲۳ ۲-۶-۱. کارایی۲۳۲-۷. مدیریت سیستم اطلاعات۲۴۲-۸. ضرورت ایجاد بانک اطلاعات الکترونیک۲۵۲-۹. مدیریت سیستم اطلاعات بیمارستانی۲۶ ۲-۹-۱. فواید سیستم اطلاعات بیمارستانی و پرونده الکترونیکی بیمار۲۷ ۲-۹-۲. اهداف سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS)۲۷ ۲-۹-۳. مزایای از دیدگاه مدیریتی سیستم اطلاعات بیمارستانی۲۸ ۲-۹-۴. معایب سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS)۲۸۲-۱۰. انواع داده ها و اطلاعات وابسته به سیستم اطلاعات بیمارستانی۲۹۲-۱۱. اطلاعاتی که توسط سیستم اطلاعات بیمارستانی جمع آوری می شود۲۹ ۲-۱۱-۱. ضبط و بازخوانی اطلاعات بیمارستانی۳۱۲-۱۲. عوامل مؤثر بر رضایتمندی کاربران از سیستم اطلاعاتی بیمارستان۳۲۲-۱۳. کیفیت سیستم اطلاعات بیمارستانی۳۳۲-۱۴. سخت افزار: بستر سخت افزاری و شبکه۳۳۲-۱۵. نرم افزار۳۴ ۲-۱۵-۱. نرم افزار (HIS)۳۴ ۲-۱۵-۲. مزایای از دیدگاه مدیریتی به سیستم های اطلاعات بیمارستانی۳۵۲-۱۶. سیستم پیشرفته (HIS)۳۵ ۲-۱۶-۱. تاریخچه و تعریف۳۵ ۲-۱۶-۲. ویژگیهای یک سیستم اطلاعات بیمارستانی ایده آل (HIS)۳۵۲-۱۷. توانمندسازی سیستم اطلاعات بیمارستانی۳۶۲-۱۸. پیشینه پژوهش۳۸ ۲-۱۸-۱. پژوهش های داخل کشور۳۸ ۲-۱۸-۲. ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی بیمارستان های منتخب شهر تهران ۱۳۹۰۴۰ ۲-۱۸-۳. کارایی سیستم اطلاعات بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی مشهد ۹۱۴۱ ۲-۱۸-۴. پژوهش های خارج کشور۴۲فصل سوم: روش اجرای تحقیق۳-۱. مقدمه۴۵۳-۲. روش پژوهش۴۵۳-۳. جامعه آماری پژوهش۴۶۳-۴. حجم نمونه و روش اندازه گیری آن۴۶۳-۵. روش نمونه گیری۴۷۳-۶. روش و ابزار گردآوری اطلاعات۴۸۳-۷. روایی و پایایی پرسشنامه۴۹ ۳-۷-۱. روایی۴۹ ۳-۷-۲. پایایی۵۰فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها۴-۱. بخش اول: یافته های پژوهش۵۳۴-۲. بخش دوم: آمار استنباطی۶۷۴-۳. یافته های جانبی پژوهش۷۶فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات۵-۱. نتیجه گیری۸۰ ۵-۱-۱. نتیجه فرضیه اول۸۰ ۵-۱-۲. نتیجه فرضیه دوم۸۰ ۵-۱-۳. نتیجه فرضیه سوم۸۱ ۵-۱-۴. نتیجه فرضیه چهارم۸۱ ۵-۱-۵. نتیجه فرضیه پنجم۸۱ ۵-۱-۶. نتیجه فرضیه ششم۸۱ ۵-۱-۷. نتیجه فرضیه هفتم۸۲ ۵-۱-۸. نتیجه فرضیه هشتم۸۲۵-۲. پیشنهادهای حاصل از پژوهش۸۴ ۵-۲-۱. سایر پیسنهادهای کاربردی پژوهش۸۴فهرست منابع و مآخذ۸۸فهرست منابع فارسی۸۹فهرست منابع غیرفارسی۹۲فهرست منابع اینترنتی۹۳چکیده انگلیسی۹۴
چکیده:
با توجه به تأثیرات مثبت سیستم اطلاعات بیمارستانی در فرایند درمان بیماران و عملکرد سازمان، ضرورت دارد کیفیت خدماتی، که به وسیله این سیستم ها ارائه می شود مورد ارزیابی قرار گیرد از این رو پژوهش حاضر با هدف ارزیابی سیستم های اطلاعات بیمارستانی در بیمارستان دولتی کرمانشاه انجام شد.
پژوهش حاضر از نوع کاربردی بود که در بیمارستان های دولتی شهر کرمانشاه در سال ۱۳۹۲ انجام شد. جامعه پژوهش را کاربران سیستم اطلاعات بیمارستان در دو گروه کادر اداری و کادر درمان تشکیل دادند. نمونه گیری به روش طبقه ای و حجم نمونه ۲۷۰ نفر بود. ابزار جمع آروری داده ها پرسش نامه محقق ساخته براساس سه معیار (کیفیت سیستم – کیفیت اطلاعات و رضایت کاربر) براساس مدل Delone و مک لین بود که سه دسته پرسش نامه مجزا طراحی گردید.
روایی محتوایی پرسش نامه با توجه به نظر کاربران تأیید گردید و جهت برآورد پایایی پرسش نامه از ضریب Cronbach’s alpha استفاده گردید و تحلیل داده ها با بهره گرفتن از نرم افزار Spss صورت گرفت.
میانگین نمره کیفیت سیستم، کیفیت اطلاعات و رضایت مندی در انواع سیستم های اطلاعات بیمارستانی و در بین بیمارستانهای مختلف تفاوت معنی دار داشت P≤۰/۰۵ می باشد.
با توجه به نتایج این پژوهش می توان اظهار داشت که معیارهای سیستم اطلاعات بیمارستانی پائین تر از نسبتاً مطلوب پیاده شده است بنابراین برای رسیدن به حالت مطلوب، باید در طراحی سیستم به عوامل مؤثر در ارتقای کیفیت سیستم، کیفیت اطلاعات و رضایت کاربر توجه خاصی مبذول گردد.
واژه های کلیدی:
ارزیابی تکنولوژی- بیمارستان- سیستم اطلاعات- بیمارستان نرم افزار – کیفیت سیستم – کیفیت اطلاعات – رضایت کاربر
۱-۱ مقدمه
امروزه هیچ کدام از عرصه های دانش بشری از تاثیرات دانش انفورماتیک و فن آوری اطلاعات به دور نمانده است. با رشد و توسعه فناوری اطلاعات خدمات متنوعی از قبیل بانکداری الکترونیک، کالاها و خدمات دیجیتال و سیستم اطلاعات قابل ارائه به مشتریان است.
محصول این دانش پدید آمدن ابزاری تحت عنوان سیستم اطلاعات است سیستم اطلاعات به کمک کامپیوتر مدیریت جدیدی را برمراکز حاکم می سازد در واقع این ابزار بر ضرورت کاهش هزینه های، افزایش کبیفیت و همچنین ملاحظات راهبردی درباره ی کسب توسعه ی خدمات، همچنین ملاحظات راهبردی درباره کسب مزایای رقابتی و بکارگیری این سیستم های تاکید و ضرورت توسعه ی آن را توجیه می نماید. (کیمیافر،۲۰۰۷، شماره ۴،۴۳-۵۰).
سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS)، یک نرمافزار جامع برای یکپارچهسازی اطلاعات مربوط به بیمار جهت ارسال و تبادلات اطلاعات جامع بیمار بین بخشها و سایر مراکز درمانی بمنظور تسریع در فرایند مراقبت و درمان بیمار، بهبود کیفیت، افزایش رضایتمندی و کاهش هزینهها میباشد (ابدهاک ،۲۰۰۱).
نرم افزار مکانیزه بیمارستان HIS جایگزینی برای گردش فعالیتهای دستی در بیمارستان است. سیستم اطلاعات بیمارستانی، به عنوان یک سیستم اطلاعاتی در نظر گرفته میشود که این گونه سیستم ها بطور معمول وظیفه مدیریت اطلاعات را بر عهده دارد که میتواند شامل باز خوانی، ذخیره، آنالیز و یا جستجوی انتخابی اطلاعات باشد. (حسینی،۲۰۰۵) سیستم اطلاعات بیمارستانی یک نظام اطلاعاتی جامع و یکچارچه است که برای مدیریت اطلاعات اداری و بالینی بیمارستان طراحی شده است و اطلاعاتی که در این سیستم وجود دارد اطلاعات جاری و مرتبط با بیمارستان می باشد هدف اصلی آن، توجه به مسایل موثر در سیستم سلامت است (چاک ،۲۰۰۵ :۱۵-۷).
این سیستم اطلاعات مورد نیاز را برای هریک از سطوح مدیریت در زمان مقتضی و مکان مناسب به شکل مطلوب فراهم می سازد، تا تصمیماتی موثر، کارآمد و اثربخش اتخاذ گردد. (کاویال،۲۰۰۵، ،۱۵-۷ ) هدف از ارزیابی سیستم های اطلاعات بیمارستان توسعه سرویس مکانیزه اطلاعات بیمار می باشد که منجر به ارتقای سیستم و بازیابی اطلاعات، جهت انجام امور خواهد شد. (مجله دنیای سلامت ،۲۰۰۶،۹۹ ) قبل از ارزیابی باید سیستم ارزیابی مناسب با نیازهای خدمات سلامت در کلیه سطوح و امکانات نرم افزار که این نیازها در آن دیده شود وجود داشته باشد (پریسا،۲۰۰۲، ۲۹).
متأسفانه با وجود اهمیت این مسئله و با توجه به آنکه یکی از مهمترین ویژگیهای عصر فراصنعتی، رضایتمندی اطلاعاتی کاربران است، بسیاری از سیستم های اطلاعاتی ایرانی به این مسئله به ویژه در بُعد رضایتمندی اطلاعاتی مشتریان توجه چندانی نکرده و نتوانستهاند مشتریان را از لحاظ اطلاعاتی راضی نگاه دارند (ربیر،۲۰۰۷).
از طرفی، باید گفت یکی دیگر از علل بیتوجهی به رضایتمندی کاربران، نبود تعریفی مشخص و واضح از ابعاد و ویژگیهای این نوع رضایتمندی است. به هر حال، با وجود تعریفهای متنوع از واژه رضایتمندی کاربر و ارائه تعریفهایی همچون ایجاد حالت شادمانی، خشنودی و مطلوبیتی که در نتیجه تأمین نیازهای مشتری توسط ارائه کننده یک خدمت در مراجعهکنندگان ایجاد میشود، این رضایتمندی میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی همچون امنیت شغلی، کاهش خطا، صحت اطلاعات، دسترسی آسان، آموزشهای ارائه شده در این زمینه و خدمات پس از فروش به کار گرفته شده و . افزایش یا کاهش یابد. (حسینی ،۲۰۰۵،شماره ۵،۴۱-۴۷ ) که توسط مدیریت وبسایت یا عاملان فروش به کاربر ارائه میشود. در این تعریف، برخی مسائل مهم همچون کیفیت اطلاعات و کیفیت سیستم ارائه شد، مد نظر قرار گرفته که بر اساس تعریف و در تحقیق حاضر، به این مفاهیم نیز توجه شده است.
کیفیت سیستم و کیفیت اطلاعات نرم افزارهای ارائه شده در عمده بحث این عامل است. (موسوی،۱۳۹۳، شماره ۴،۵۸-۶۳ )
ارزیابی مستمر به عنوان یکی از مراحل اصلی ایجاد و توسعه سیستم های اطلاعات مطرح است و هدف اصلی آن، توجه به مسایل موثر در سیستم سلامت است. (سقایی نژاد،۱۳۹۰،شماره ۵،۴۷-۵۰ ) ساختار بهداشت و درمان و به خصوص مراکز بهداشتی و درمانی دولتی کرمانشاه نیز با توجه به حجم انبوه اطلاعات بی نیاز از این ارزیابی نبوده و ارزیابی بر سنجش ارزش نسبی پدیده ها با بهره گرفتن از معیار های معین تاکید دارد و هدف از انجام تحقیق ارزیابی تعین میزان مطابقت کار انجام شده در هر بیمارستان و مقایسه سیستم اطلاعاتی و کیفیتی سیستم و رضایت کاربر در بیمارستانهای دولتی سطح کرمانشاه می باشد.
۱-۲ بیان مسأله پژوهش
در نظام بهداشت و درمان نیز اطلاعات حائز اهمیت فراوان است. نظام بهداشت و درمان برای تعیین اهداف و اولویت بندی فعالیت ها، پایش اقدامات انجام شده، بازبینی مداخله های جاری و انجام تغییرات مورد لزوم، ناگزیر از بکار گرفتن اطلاعات است لذا در کنار نظام مراقبتی وجود یک نظام جاری و مطلوب اطلاعاتی که تامین، حفظ، بازیابی و توسعه مناسب اطلاعات را عهده دار باشد یک ضرورت محسوب می گردد.
با توجه به حجم انبوه اطلاعات تولید شده و تنوع آن در بیمارستانها به طور حتم ازفناوری بی نیاز نیست و محصول این دانش، پدیدآوردن سیستم های اطلاعاتی مطرح است و هدف اصلی آن، توجه به روز درآمدن ابزاری تحت عنوان سیستم اطلاعات بیمارستانی تأکید و ضرورت توسعه این گونه سیستم ها را توجیه می کند.
به طورکلی پیاده سازی سیستم اطلاعات مدیریت بیمارستانی به عنوان ضرورتی مهم که باید بتواند وضعیت بیمارستان و نیازهای آینده را شناسایی کند می باشد و نقش این سیستم در فراهم آوردن اطلاعات مدیریت بیمارستان و سیستم بهداشت و درمان جامعه و نیز اطلاعات پایه ای برای برنامه ریزی فعالیت بیمارستان بطوریکه اساس و زمینه برای تضمین کیفیت خدمات بیمارستان می باشد.
نکته مهمی که نباید فراموش شود این است که سیستم اطلاعات مدیریت را تنها در صورتی می توان ابزار مهم و کارآمد مدیران در امر تصمیم گیری محسوب کرد که متناسب با نیاز های مدیریتی ایشان طراحی شده باشد (کرونهلم ،۲۰۰۳،۲۵-۲۶).
و هدف سیستم جامع اطلاعات بیمارستانی از بکارگیری کامپیوترها و تجهیزات ارتباطی، گردآوری، ذخیره سازی، پردازش، بازیابی و انتقال اطلاعات مدیریتی و همچنین اطلاعات مراقبتی در یک شبکه ارتباطی در تمام بیمارستان هایی است که فعالیت های مرتبط دارند و نیز هدف دیگر برآورده ساختن نیازهای کار تمام کاربران مجاز سیستم. با بهره گرفتن از HIS در بیمارستان های آموزشی امکان تحقیق و پژوهش در مورد بیماری های بیماران بستری شده در محدوده فیزیکی جغرافیایی خاص و روش های پیشگیری و کاهش آنها فراهم خواهد شد.
ارزیابی مستمر به عنوان یکی از مراحل اصلی ایجاد سیستم های اطلاعاتی مطرح است و هدف اصلی آن، توجه به مسایل مؤثر در سیستم سلامت است. ارزیابی بر سنجش ارزش نسبی پدیده ها با بهره گرفتن از معیارهای معین تأکید میکند. (تافلر ،۱۳۷۰، شماره ۱،۱۳-۱۵ )
از آنجایی که سیستمهای اطلاعات بیمارستانی به عنوان سیستم های پیچیده سازمانی شناخته می شوند، ارزیابی دقیق آنها کار مشکلی خواهد بود. گردآوری فهرستی از کارکردهای مختلف اینگونه سیستم ها معمولاً به اختلاف نظر ذینفعان می انجامد. به همین علت در این نگارش ساختاری برای طبقه بندی قابلیتها ایجاد شده است تا بتوانیم این محصولات را از محورهای مختلف مورد ارزیابی قرار دهیم (مختاری پور، ۱۳۹۰: ۱۸۱-۱۸۵).
از آنجایی که ذینفعان سیستمهای اطلاعات بیمارستانی طیف گسترده ای از افراد را شامل می شوند و این طیف گسترده دارای نیازمندیها و سلایق متنوعی می باشند، جمع آوری نیازمندیهای کارکردی مناسب مشکل بوده و نیاز به روشی می باشد تا ارزیابی را آسانتر نماید.
با توجه به تاثیرات سیستم اطلاعات بیمارستانی در فرایند درمان بیماران و عملکرد سازمان، ضرورت دارد کیفیت خدماتی، که به وسیله این سیستم ها ارائه میشود مورد ارزیابی قرار میگیرد از این رو پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه سیستم های اطلاعاتی بیمارستان مزایای رقابتی و بکارگیری سیستم های اطلاعات بیمارستانی در بیمارستانهای دولتی شهر کرمانشاه توسط اندازه گیری کیفیت اطلاعات و کیفیت سیسستم اطلاعات و رضایت کاربر طبق مدل دلون و مکلین انجام میشود. درک دلیل پذیرش یا عدم پذیرش سیستمهای کامپیوتری از سوی کاربران به عنوان یکی از چالشی ترین موضوعات در مطالعات سیستمهای اطلاعات به شمار می رود (علوی،۱۳۹۱ شماره۱۰).
۱-۳ سیستم های اطلاعاتی در بیمارستان
نرم افزار سیستم اطلاعات بیمارستانی، برای خودکار نمودن امور بیمارستانها نیاز به اطلاعاتی که توسط سیستم اطلاعات بیمارستانی جمع آوری میشود بطورکلی شامل موارد زیر میباشد. جهان توسعه یافته مدتها است که به اهمیت سیستم اطلاعاتی و نیز فن آوری اطلاعات در دستیابی به موفقیت و قدرت اقتصادی پی برده است. پتانسیل سیستمهای فن آوری اطلاعات برای بهبود کیفیت مراقبت و به ویژه ایمنی بیمار در صنعت مراقبت بهداشتی و سایر صنایع تأیید شده است. امروزه استفاده از قابلیتهای فناوری اطلاعات در سلامت، به شکل کاربردهای مختلف سلامت الکترونیک، روز به روز گسترده تر می گردد. هدف تمامی این فعالیتها، کاهش هزینهها و افزایش کارایی و کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی می باشد.
سیستم اطلاعات بیمارستان(HIS) Hospital Information System) نوعی سیستم کامپیوتری است که به منظور حمایت و برآوردن تمام نیازهای اطلاعاتی بیمارستان از جمله نیازهای اطلاعاتی بیماران، کاربر طراحی می گردد.(شاخص های ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی:۱۳۸۸)
و از طرفی توانایی سیستم های اطلاعاتی نیز مهم می باشد حتی در بیمارستانهایی که بیشتر ازHIS استفاده می کنند، جزئیات مشاهدات روزانه و یادداشتهای کاربران به سیستم کامپیوتری وارد نمی شود (شریفیان،۱۳۸۶: ۵۱-۴۵).
ارزیابی انجام شده توسط محققان در بیمارستان ها و سایر مراکز درمانی مشخص نمود که استفاده از این سیستم تا چه اندازه پیاده سازی فن آوری در سرتاسر صنعت مراقبت سلامت، کمتر از حد مطلوب بوده است.
با وجود پژوهشهایی که در رابطه با ارزیابی در سطح کشور انجام شده است، ولی تاکنون ارزیابی مؤثر بر این فناوری در محیط بهداشت و درمان ایران در شهر کرمانشاه مورد توجه قرارنگرفته است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی و ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی در کلیه بیمارستانهای دولتی کرمانشاه با کمک شاخص های ارزیابی این سیستم به کمک شاخص های ارزیابی ارائه شده توسط وزارت بهداشت می باشد و مؤلفه های سیستم اطلاعات و کیفیت اطلاعات و سیستم اطلاعات بیمارستان و رضایت کاربر در بیمارستان دولتی شهر کرمانشاه اجرامی گردد. دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، بیماران و مراجعه کنندگان به مراکز درمانی، پرسنل کلیه بیمارستانهای دولتی کرمانشاه شامل بیمارستانهای امام رضا (ع) و بیمارستان امام خمینی(ع) و بیمارستان امام علی(ع) و بیمارستان طالقانی و بیمارستان معتضدی و بیمارستان دکتر محمد کرمانشاهی از بیمارستانهای دولتی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی و بیمارستان امام حسین (ع) تحت پوشش ارتش جمهوری اسلامی ایران واقع در استان کرمانشاه که جز بیمارستانهای دولتی محسوب میشوند و مورد ارزیابی قرار میگیرد.
۱-۴ ضرورت پژوهش
سیستم اطلاعات بیمارستانی، یک سیستم مکانیزه مدیریت اطلاعات و اسناد در بیمارستانها می باشد. با توجه به تحولات گسترده در تکنولوژی پزشکی و افزایش انتظارات بیماران، نیاز روزافزون به استفاده ازHIS در بیمارستان پدیدآمده است. در دوران تکنولوژی و انفجار اطلاعات در سطح بهداشتی و درمانی، کارشناسان معتقدند در قرن بیستویکم بیمارستانهایی که فاقد سیستم اطلاعات بیمارستانی باشند، حرفی برای گفتن ندارند و توانایی رقابت با سایر بیمارستانها دنیا را ندارند. سیستم اطلاعات بیمارستانی، یک ابزار قدرتمند اطلاعاتی است که میتواند مدیران بیمارستانها را در فرایند اداره بیمارستانها و اتخاذ تصمیمهای صحیح یاری نماید و عملکرد مثبت بیمارستانها را به نحو چشمگیری افزایش دهد.
ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی، تعیین میزان رشد کیفیت سیستم و اطلاعات و در نتیجه انجام تحقیقات در این زمینه، پیشرفت در روشهای ارتباطی اطلاعات به مراکز قابل استفاده از اطلاعات، روشهای نوین در بالا بردن رضایت کاربران، پیشرفت عظیم در بیمارستان ها حاصل میگردد، افزایش سطح تخصصی کاربران و مدیران و طراحان و مسئولین و تحول در نحوه سرویسدهی و مدیریت بیمارستانی به کمک نرم افزارHIS رشد روزافزون می یابد. هزینههای درمانی، افزایش انتظارات بیماران، ضرورت ارتباط مراکز پزشکی و متخصصان علوم پزشکی با یکدیگر وغیره از مهمترین ضرورتها در بالا بردن کیفیت اتوماسیون سیستم اطلاعات بیمارستانی میباشد. همچنین وجود یک سیستم اطلاعات مدیریتی خوب، برای ارزیابی کیفیت مراقبت انجام شده برای بیمار ضروری میباشد.
سیستم اطلاعات بیمارستانی، قابلیتها و ارزشهای افزوده بسیار دارد و می تواند انقلابی در خدمات بیمارستانی ایجاد نماید. ارتقا کیفیت خدمات بهداشتی درمانی، ایجاد مدیریت به روش نوین در اداره بیمارستان سبب بهبود اقتصاد درمان، رشد پژوهش در علوم پزشکی، اصلاح سیاست گذاری کلان در بهداشت و درمان و توسعه اموزش پزشکی از جمله ثمرات این سیستم است. تحقیقات جهانی نیز مؤید این تأثیرات مطلوب است.
بنابراین اجرای سیستمHIS با توجه به نوع کامل در بیمارستانها سبب کاهش مدت زمان تبادل اطلاعات در سطح بیمارستانها موجب ارتقای کیفییت خدمات بیمارستانی خواهد شد.
بطورکلی کاربرد فناوری اطلاعات در سیستم بهداشتی و درمانی دارای مزایای زیر میباشد. و ارزیابی آن در بیمارستانها می تواند منافع کمی: منافع مالی هستند که کاملاً قابل اندازه گیری بوده و به استفاده از یک فناوری به خصوص نسبت داده میشود. برای مثال استفاده از فناوری در ارائه الکترونیکی دعاوی پزشکی منجر به صرفهجویی در زمان و کاهش هزینه نیروی انسانی میشود. و منافع کیفی: دادههای صحیح و دقیق، ارسال سریع دادهها، افزایش قابلیت دسترسی و ارتباط بین اجزاء مختلف دادهها
مزایایی هستند ارتقا پیدا کند.
از طرفی برنامه ریزی استراتژیک ویژهای برای سازمان دنبال بیاورد که در طولانیمدت پایه و اساس برنامه ریزی استراتژیک و تحقیقات بهداشتی و پزشکی می باشند.
از دیگر مزایای ارزیابی کاربرد فنآوری اطلاعات درحوزههای سیستم بهداشتی و درمانی: کاربرد آن در حوزههای سیستم بهداشتی و درمانی برای بیماران، پرسنل بهداشتی درمانی، و مدیران دارای میباشد. که استفاده بیشتر از سیستم های اطلاعات بیمارستان تأثیرات مستقیم و قابل رویتی درنحوه تعامل آنها با سیستم بهداشتی درمانی دارد بطوریکه بر این اساس، سوابق مربوط به بیمار همیشه و بسرعت در دسترس کارکنان اداری و درمان قرار خواهد گرفت و اطلاعات با صحت و دقت تغییری و از بین نخواهد رفت، در عوض بیماران نیز با مشاهده سیستم های فناوری ارتباطات و اطلاعات با کیفیت بالا، به کارکنان مطمئنتر میشوند.
کاربران (ادرای ودرمان) بارضایت استفاده بیشتر و مناسب تری با سیستمهای جدید، سریع، و ایمن فناوری ارتباطات و اطلاعات را در اختیار خواهند داشت تا از کار روزمره آنان پشتیبانی کنند. بدین ترتیب آنان قادر خواهند بود پیشینه بیمار مورد نظر را بازبینی و طرحهای مراقبت از وی را برنامهریزی، داروها را تجویز، آزمایشها را بررسی و نتایج ان را سریعاً و به راحتی مشاهده کنند.
علاوه بر آن مدیران و سرپرستان نیز تأمین دادههای صحیح و معتبر مالی و بالینی، تعیین نیروی کار بهتر، و اداره منابع راحت تر میشود. نظارت بالینی افزایش مییابد و سطح کیفیت مراقبت از بیماران ارتقاء مییابد. سلامت عمومی، طرحریزی خدمات برای مردم، و نیز عملیات آماری و تحلیلی بر اساس دادههای با کیفیت بهتر خواهد بود (موسوی و نوروزی، ۱۳۸۶ شماره ۱۷۴).
بنابراین با توجه به موارد فوقالذکر، موارد زیر را بطور خلاصه میتوان بعنوان مزایایی ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) ذکر نمود:
کاهش تخلفات پزشکی: از آنجا که در سیستم HIS ثبت ساعات و فعالیتهای پزشکی، دقیق و غیرقابل تغییر است، به طور حتم تخلفات پزشکی نیز در سطح بیمارستانها کاهش مییابد (کرونلهم،۱۳۸۲ :۲۶-۲۵).
به همین دلیل ارزیابی مستمر ضرورت ایجاد و توسعه سیستم های اطلاعات بیمارستانی است و هدف آن، توجه به مسایل موثر در این سیستم می باشد ساختار بیمارستانها و به خصوص بیمارستانهای دولتی کرمانشاه نیز با توجه به استفاده از سیستم اطلاعات بیمارستان بی نیاز از این ارزیابی نبوده و ارزیابی بر سنجش ارزش نسبی پدیده ها با بهره گرفتن از معیار های معین مطرح شده تاکید دارد و هدف از انجام تحقیق ارزیابی تعین میزان مطابقت کار انجام شده در هر بیمارستان و مقایسه سیستم اطلاعاتی و کیفیتی سیستم و رضایت کاربر در بیمارستانهای دولتی سطح کرمانشاه می باشد و به دنبال میزان تحت پوشش گرفتن سیستم his در کرمانشاه در بیمارستانهای دولتی تاچه حد است میباشد و نیز با کمک این تحقیق میزان رضایت کاربران از استفاده این برنامه و میزان کیفیت سیستم اطلاعات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و سیستم های مورد استفاده در بیمارستانها مناسب می باشد و کیفیت سیستم اطلاعات آنها نیز کافی و مناسب است و نقاط ضعف آن در چه قسمتهایی دیده می شود آیا در بیمارستانها تا حدی که قابلیت های سیستم اطلاعات از دیدگاه های کاربران متفاوت سنجیده رضایت ایجاد شده و از کیفیت مناسب برخوردار است تا بتوان به ارتقای سیستم اطلاعات بیمارستانی کمک نمود.
۱-۵ سؤالهای پژوهش
در این پژوهش میخواهیم ارزیابی کارایی سیستم اطلاعات بیمارستانی در مورد مطالعه بیمارستانهای دولتی کرمانشاه بررسی کنیم و به این سؤالها پاسخ دهیم که:
۱-۵-۱ سؤال اصلی
بررسی کارایی سیستم اطلاعات بیمارستانی در بیمارستان های دولتی شهر کرمانشاه.
۱-۵-۲ سؤالهای فرعی
کیفیت سیستم اطلاعاتی بیمارستان بر رضایت کاربر از سیستم موثر واقع میگردد؟
کیفیت اطلاعات سیستم بیمارستان بر رضایت کاربر کاربر از سیستم موثر واقع میگردد؟
۱-۶ اهداف انجام پژوهش
هر تحقیق و پژوهش به منظور رسیدن به هدف یا اهدافی انجام می گیرد و در واقع آن هدف است که پژوهشگر را به انجام پژوهش وا میدارد، و انگیزه ای است برای شروع پژوهش و به اتمام رساندن آن.
هدف کلی:
بررسی کارایی سیستم اطلاعات بیمارستانی در بیمارستان های دولتی شهر کرمانشاه.
اهداف جزئی:
۱-۷ سئوالات پژوهش:
فرضیات پژوهش:
۱-۸ قلمرو پژوهش
۱-۸-۱ قلمرو موضوعی پژوهش:
موضوع پژوهش ارزیابی کارایی سیستم اطلاعات بیمارستان های دولتی کرمانشاه، می باشد.
۱-۸-۲ قلمرو مکانی پژوهش:
قلمرو مکانی این پژوهش بیمارستانهای دولتی کرمانشاه میباشند.
۱-۸-۳ قلمرو زمانی پژوهش :
قلمرو زمانی این پژوهش از اوایل مهرماه ۱۳۹۲ تا اواخر تیر ماه ۱۳۹۲ می باشد.
۲-۱. مقدمه. ۱۶
۲-۲.مبانی نظری تحقیق. ۱۸
۲-۲-۱. ارزیابی عملکرد. ۱۸
۲-۲-۱-۱. مزایای ارزیابی عملکرد سازمان. ۱۹
۲-۲-۱-۲. ضرورت ارزیابی عملکرد. ۲۰
۲-۲-۱-۳. تاریخچه ارزیابی عملکرد. ۲۱
۲-۲-۱-۴. ارزیابی عملکرد در ایران. ۲۱
۲-۲-۱-۵.محدودیت سیستمهای سنتی ارزیابی عملکرد. ۲۳
۲-۲-۲.معرفی برخی از مدلهای ارزیابی عملکرد. ۲۵
۲-۲-۲-۱. مدل جایزه دمینگ. ۲۵
۲-۲-۲-۲.مدل مالکوم بالدریج. ۳۰
۲-۲-۲-۳.مدل PIPE :. 32
شکل ۲-۲ : طراحی و اجرای یک سسیتم اندازهگیری عملکرد. ۳۳
شکل۲-۳: بخشهای مختلف طراحی یک سیستم اندازهگیری. ۳۴
۲-۲-۲-۴.مدل سرآمدی .EFQM :. 35
شکل ۴-۲. اجزاءمدل EFQM و ارتباط آنها با یکدیگر. ۳۶
۲-۲-۲-۵.کارت امتیازی متوازن. ۴۱
۲-۲-۳.کارت امتیازی متوازن به عنوان یک سیستم ارزیابی. ۴۲
۲-۲-۴ .دیدگاههای کارت امتیازی متوازن. ۴۴
۲-۲-۴-۱.دیدگاه مشتری. ۴۷
۲-۲-۴-۲.دیدگاه فرایندهای داخلی کسب و کار. ۴۸
۲-۲-۴-۳.دیدگاه یادگیری و رشد. ۴۹
۲-۲-۴-۴.دیدگاه مالی. ۵۰
۲-۲-۵.دلایل انتخاب کارت امتیازی متوازن. ۵۱
۲- ۲-۶. توازن در ارزیابی متوازن. ۵۳
۲-۲-۶-۱. توازن بین سنجههای مالی و غیر مالی (از لحاظ اهمیت). ۵۴
۲-۲-۶-۲. توازن بین ذینفعان داخلی و خارجی سازمان. ۵۴
۲-۲-۶-۳. توازن بین اهداف بلند مدت و کوتاه مدت. ۵۴
۲-۲-۶-۴.توازن بین شاخصهای هادی و تابع عملکرد. ۵۵
۲-۲-۷. مراحل پیادهسازی کارت امتیازی متوازن. ۵۵
۲-۲-۸. نقاط قوت و ضعف BSC. 58
۲-۲-۹.عوامل مؤثر در پیاده سازی موفقیت آمیز روشBSC. 59
۲-۲-۱۰. نقشه استراتژی. ۶۵
۲-۲-۱۱. بررسی مطالعات پیشین. ۶۸
۲-۲-۱۱-۱.تحقیقات داخلی ۶۸
۲-۲-۱۱-۲. تحقیقات خارجی ۷۱
۲-۲-۱۲. مدل تحقیق:. ۷۳
فصل سوم. ۷۴
۳-۱. مقدمه. ۷۵
۳-۲ . روش انجام پژوهش. ۷۶
۳-۲-۱ . فرایند اجرایی تحقیق. ۷۷
۳-۳. جامعه ی آماری و نمونه گیری. ۷۸
۳-۴ . حجم نمونه آماری. ۷۸
۳-۵ . روش نمونه گیری. ۷۹
۳-۶ . روش گردآوری داده ها. ۸۰
۳-۷. روش تایید پایایی و روایی ابزارجمع آوری دادهها. ۸۱
۳-۸. روش های تجزیه و تحلیل داده ها. ۸۳
۱-۴-مقدمه. ۸۵
۲-۴-آمار جمعیت شناختی. ۸۶
۱-۲-۴-جنسیت. ۸۶
۲-۲-۴-سطح تحصیلات. ۸۷
۳-۲-۴-سن. ۸۸
۳-۴-آمار استنباطی. ۸۹
۱-۳-۴-بررسی نرمال بودن متغیرها. ۸۹
۲-۳-۴-آزمون فرضیات تحقیق. ۸۹
91
۲-۲-۳-۴-ارزیابی برازش مدل. ۹۷
۱-۲-۲-۳-۴-برازش مدل اندازه گیری. ۹۷
۲-۲-۲-۳-۴-برازش مدل ساختاری. ۹۹
۳-۲-۲-۳-۴-برازش کلی مدل. ۱۰۱
۳-۲-۳-۴-بررسی فرضبات. ۱۰۴
۱-۵- مقدمه. ۱۰۹
. ۱۰۹
۳-۵- تحلیل و تفسیر نتایج حاصل از فرضیه های تحقیق. ۱۱۰
۴-۵- پیشنهادات تحقیق. ۱۱۲
۵-۵- پیشنهادات برای تحقیقات آتی. ۱۱۳
۶-۵- محدودیت های تحقیق. ۱۱۴
منابع :. 116
پیوست. ۱۲۱
چکیده
هدف این تحقیق ارزیابی فرایند مدیریت عملکرد با بهره گیری از کارت امتیازی متوازن در اموزشکده فنی و حرفه ای شهرستان خوانسارمیباشد. روش تحقیق مورد استفاده در این تحقیق، کابردی بوده است. جامعه آماری این تحقیق شامل دانشجویان ،کارکنان ، کارشناسان و مدیران آموزشکده فنی و حرفهای خوانسار میباشد که تعداد آنها ۷۲۰ نفر هستند و با توجه به فرمول کوکران ۲۵۰ و نمونه گیری طبقاتی نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه استاندارد بوده که روایی آن را اساتید متخصص تأیید کرده و پایایی آن با بهره گرفتن از آلفای کرونباخ ۰.۸۵ بدست آمده است که نشانگر تائید پایایی پرسشنامه مورد نظر میباشد. نهایتاً مجموعه داده ها به کمک نرمافزار PLS مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. نتایج تحقیق نشان داد که سیستم مدیریت عملکرد در آموزشکده فنی و حرفه ای شهرستان خوانسار با توجه به چهار مولفه (مشتری، یادگیری و رشد، مالی و فرایند ها) دارای عملکرد بالایی است
واژگان کلیدی: سیستم مدیریت عملکرد، مشتری، یادگیری، رشد مالی ، فرایندها
کلیات تحقیق
۱-۱.مقدمه
آموزشکده های فنی و حرفه ای باید عملکرد موففیت آمیزی در انجام اهداف خود داشته باشند آگاهی از اینکه عملکرد سازمان تاچه حد در جهت رسیدن به این اهداف و موقعیت سازمان در محیط پیچیده و پویای امروز موفق بوده است ،برای مدیران و سازمان ها اهمیت فراوانی دارد.ادامه حیات وفعالیت سازمان را ،توانایی رقابت واتخاذ مناسب ترین سیاست در مقابل تغییرات محیطی تعیین می کند یکی از موثرترین روش های مورد استفاده سازمان ها در این خصوص ،استفاده از ارزیابی عملکرد برای تعیین نقاط ضعف جهت رفع انها و نقاط قوت جهت بهبود می باشد ارزیابی و مدیریت عملکرد علاوه بر کمک به سازمان برای افزایش توانایی رقابت ،در تعیین وپیاده سازی استراتژی ها نیز نقش بر جسته ای را ایفا می کند در این راستا،داشتن الگویی جهت ارزیابی عمکرد سازمان ضروری است ویکی از این روش ها کارت امتیازی متوازن است که برای اولین بار برای ارزیابی عملکرد سازمان ها معرفی شد به گونه ای که قابل پیاده سازی باشد . کارت امتیازی متوازن یک مفهوم مدیریتی میباشد که به همه مدیران در همه سطوح کمک میکند تا بتوانند فعالیت های کلیدی خود را کنترل کنند این تحقیق به دنبال ارزیابی عملکرد در سازمان هایی ،مثل آموزشکده فنی و حرفه ای شهرستان خوانسار می باشد .
۱-۲.بیان مساله
در عصر کنونی تحولات شگرف دانش مدیریت وجود نظام ارزیابی را اجتنابناپذیر نموده است ؛ به گونهای که فقدان نظام ارزیابی در ابعاد مختلف سازمان را، اعم از ارزیابی در استفاده از منابع و امکانات، کارکنان، اهداف و استراتژی ها؛ به عنوان یکی از علائم بیماریهای سازمان قلمداد مینمایند. همه سازمانهای دولتی و خصوصی ، برای توسعه، رشد و پایداری در عرصه رقابتی امروز به نوعی سیستم ارزیابی عملکرد نیاز دارند، که در قالب آن بتوانند کارایی و اثربخشی برنامه های سازمان، فرایند و منابع انسانی خود را مورد سنجش قرار دهند. سازمانهای کارا به جمع آوری و تحلیل داده ها بسنده نمی کنند، بلکه از این داده ها برای بهبود سازمان و تحقق رسالتها و استراتژی ها استفاده می کنند. به عبارتی دیگر، به جای ارزیابی عملکرد به مدیریت عملکرد می پردازند(امیری، ۲۰۰۶).
ارزیابی عملکرد و بهره وری در دهه های اخیر هم از جانب مجامع علمی و هم مدیران و دیگر استفاده کنندگان مورد توجه بسیار قرار گرفته است . متدها و تکنیکهای بسیاری جهت ارزیابی عملکرد ایجاد شده است که هر کدام مجموعه ای از شاخص ها را جهت ایجاد توازن در دیدگاه های سنتی و تک بعدی به عملکرد معرفی می نمایند. اما علی رغم تمامی این پیشرفتها در ارزیابی عملکرد ، بسیاری از سازمانها همچنان بر شاخص های عملکرد سنتی و مالی متکی هستند.(تانگن، ۲۰۰۴) ارزیابی عملکرد بصورت فردی وسازمانی بعنوان ابزاری برای کنترل کیفیت اقدامات مدیریت منابع انسانی بکار گرفته می شود و برآورد اقتصادی و کاوشگرانه از فعالیتهای مختلف یک سازمان
مطلب دیگر :
است. امروزه به ارزیابی به دید وسیعتر یعنی مدیریت عملکرد تأکید می گردد. مدیریت عملکرد بعنوان یکی از پدیده های نوین در قلمرو مدیریت استراتژیک منابع انسانی و ارزیابی عملکرد یکی از مقوله و اجزای آن مطرح می باشد. نلراین و لاراین (۲۰۰۱) مدیریت عملکرد را فرایندی برای دستیابی به اهداف تجاری و کلی سازمان از طریق مشارکت بیشتر کارکنان در فعالیتها و عملکرد را بعنوان وسیله ای موثر برای نظارت و توسعه کارکنان در گروه های کاری تعریف کرده اند.اهداف ارزیابی عملکرد را بطور خلاصه می توان چنین عنوان نمود: شناسایی نیازهای آموزش شاغلین؛ پاداش دهی وایجاد انگیزه درافراد وتعیین بازدهی، کارآئی واثر بخشی کار؛ تمهیدات آموزش و بهسازی منابع انسانی؛ برنامه ریزی نیروی انسانی؛ اقدامات پرسنلی مانند کار انتخاب و انتصاب وطبقه بندی عادلانه کارکنان؛ شناسایی استعدادهای فردی و رشد شخصیت؛ تشویق وتنبیه؛ جابجایی و انتقال؛ رشد و ارتقاء و . اهم روش های ارزیابی عملکرد از طریق نو ع؛ رویدادهای مهم؛ مقیاس گرافیک درجه بندی رفتار؛ مقیاس های درجه بندی متکی بر رفتار های چند نفره؛ اندازه گیری عینی؛ آزمونهای عملکرد واحدهای مختلف و مدیریت بر مبنای هدایت شده است(فرهادی و همکاران، ۱۳۸۱).
روبرت کاپلان(۱۹۹۲)، استاد دانشکده بازرگانی هاروارد و دیوید نورتون، مدیر یک شرکت تحقیقاتی در سال ۱۹۹۲ اشاره کرد که با بررسی ۱۲ سازمان برتر آمریکایی، به این نتیجه رسیدند که این سازمانها علاوه بر سنجههای مالی، از منظرهای دیگری نیز عملکرد خود را بررسی میکنند. بررسی آنها نشان داد که عمده منظرهای مورد بررسی در سازمانهای یاد شده به حوزههای مالی، مشتری، فرایند(عملیات) داخلی سازمان و یادگیری و رشد کارکنان اختصاص دارد. به اعتقاد کاپلان و نورتون، برای ارزیابی جامع و متوازن یک سازمان لازم است که علاوه بر سنجههای مالی، بر عوامل دیگری نظیر رضایت مشتریان، فرایند انجام فعالیتها در یک سازمان و همچنین وضعیت کارکنان و مسایل مربوط به آنها تمرکز کرده و با اندازه گیری شاخصهای کمّی تعریف شده برای هر یک از عوامل یاد شده، راهکارهای مناسبی برای هر منظر ارائه نمود. کاپلان و نورتون در تحقیق خود به این نتیجه رسیدند که نوعی رابطه علت و معلولی میان عوامل و منظرهای مؤثر بر عملکرد یک سازمان وجود دارد. از اینرو کاپلان از آن بعنوان مدل سنجش متوازن نام برد. این روش یک الگو و یا به عبارتی یک چارچوب مفهومی برای تدوین مجموعهای از شاخصهای عملکرد در جهت اهداف راهبردی سازمان است و در اولین گام آن میبایست دیدگاه آتی سازمان مشخص شود. سپس با توجه به دیدگاه حاکم بر سازمان، اهداف راهبردی تدوین و با عنایت به دیدگاه آتی و اهداف راهبردی سازمان، عوامل حیاتی موفقیت مشخص میشوند. به همین ترتیب معیارهای راهبردی تبیین و در نهایت طرح اقدام تدوین میشود، لازم به ذکر است الگوی کارت امتیازی متوازن[۱] یکی از موفقترین الگوهای مورد استفاده در زمینه ارزیابی عملکرد و توسعه مدیریت مالی قلمداد میشود.
کارت امتیازی متوازن یک تکنیک مدیریتی است که به مدیران کمک می کند تا فعالیت ها و روند رو به رشد و رو به افول سازمان را از زوایای مختلف بررسی کنند. این تکنیک برای مدیران شرایطی را فراهم می کند تا بتوانند چارچوبی جامع برای تفسیر و ترجمان چشم انداز و استراتژی شرکت در قالب مجموع های از سنجه های عملکرد ارائه دهند(علیرضایی و همکاران، ۲۰۰۵).
با توجه به اهمیت ادراک شده از روش ارزیابی عملکرد سازمان ها بخصوص دانشگاه فنی و حرفه ای، این تحقیق در پی ارزیابی فرایند مدیریت عملکرد با بهره گرفتن از تکنیک کارت امتیازی متوازن در آموزشکده های فنی و حرفه ای می باشد.
یک متد ارزیابی، بایستی قادر باشد که وضعیت کلی سازمان را نسبت به اهداف سازمانی ) بلحاظ فاصله تا هدف ( در هر لحظه ارائه نماید. همچنین جایگاه سازمان را در ارتباط با محیط پیرامون ) بازار ، رقبا و سازما نهای دیگر( مشخص کند ، علاوه بر اینها نشانگر میزان اثر بخشی کلیه فعالیت های صورت گرفته در سازمان نیز باشد. ازکامل ترین و جامعترین روش های موجود که درعصر حاضر بسیار مورد استقبال قرار گرفته و شرکتهای معتبر جهان آن را پیاده سازی از قبیل ای ام دی و شل ، اچ پی،موبایل آن را پیاده سازی و از دستاوردهای آن استفاده می نمایند روش کارت امتیازی متوازن می باشد که سازمان را لحظه به لحظه تحت کنترل و نظارت درآورده و آن را با برنامه ها و اهداف سازمان مقایسه می کند ومیزان موفقیت، خروجی کار و پیشرفت در دستیابی به اهداف راهبردی را اندازه گیری و ارزیابی می نماید.
کارت امتیازی متوازن می تواند یک سیستم ارزیابی و سنجش عملکرد ارائه کند که فراتر و جامع تر از سیستم های مرسوم حسابداری مدیریت است.
با روشن شدن ناکارآمدی سنجه های مالی بنا بردلایلی و ناتوانی آنها در ارزیابی دارایی های نامشهود برای ارزیابی عملکرد شرکتها پروفسور رابرت کاپلان و دکتر دیوید نورتون، در سال ۱۹۹۲ سیستمی ابتکاری را با نام کارت امتیازی متوازن به عنوان چهارچوب جامع ارزیابی عملکرد و پیشبرد استراتژی و بهبود ارتباط معرفی کردند . چشم انداز سازمان ، هسته اصلی فعالیتهای کارت امتیازی متوازن است.به عبارت دیگر کارت امتیازی متوازن ابزاری برای ترجمه استراتژی به عمل می باشد.و در واقع چهارچوبی برای تبدیل چشم انداز سازمان به مجموعه از شاخصهای عملکرد در چهار منظر می باشد.
در نقشه استراتژی، سازمان به چهار منظر (یا بیشتر)، افراز می شود و اهداف کلیدی (استراتژیک) سازمان که مندرج در برنامه استراتژیک سازمان است، در این چهار منظر، دسته بندی می شود. این چهار منظر، عملاً نشان دهنده کلیه اجزاء و فرایندهای سازمان هستند.
اصل اساسی در این مدل آن است که سیستم سنجش عملکرد باید اطلاعات کافی برای مدیران جهت پیگیری سوالات چهارگانه زیر را ارائه کند :
منظر مالی: در صورت موفقیت ، از نظر سهامداران چگونه بنظر می رسیم؟
منظر مشتری:برای تحقق ماموریت ، باید به نظر مشتری چگونه بیاییم؟
منظر فرایندهای داخلی :برای رضایت مشتری ، چه فرایندهایی باید سرآمد باشد؟
منظر رشد ویادگیری :برای تحقق ماموریت ، سازمان چگونه بایدیاد بگیرد و بهبود یابد؟
۱-۳.اهمیت و ضرورت تحقیق
آگاهی از عملکرد آموزشکده فنی و حرفه ای شهرستان خوانسار از جمله عوامل مهمی است که می تواند بر فرایند مدیریت عملکرد در سنوات آتی تأثیر گذار باشد. نظر به این موضوع مهم در این مطالعه تلاش می گردد با بهره گرفتن از مدل کارت امتیازی متوازن با مشخص شدن عملکرد آموزشکده فنی و حرفه ای شهرستان خوانسار ، نقاط قوت وضعف درحوزه های مختلف کاملا مشخص، بستر مناسبی در جهت اصلاح روش های کاری به منظور بهبود عملکرد این سازمان متناسب با اهداف واستراتژی های آن فراهم شود
۱-۴.اهداف تحقیق
۱-۵.فرضیه های تحقیق
با توجه به اینکه تحقیق حاضر یک تحقیق کاربردی است، فرضیه زیر را مد نظر دارد.
فرضیه اصلی
– سیستم ارزیابی فرایند مدیریت عملکرد در آموزشکده فنی و حرفه ای شهرستان خوانسار ، دارای عملکرد بالایی است.
فرضیه های فرعی
۱-۶.کلیات روش تحقیق
۱-۶-۱.روش انجام پژوهش
از نظر جهتگیریهای پژوهشی تحقیق حاضر پژوهش کاربردی میباشد و قصد دارد ارزیابی فرایند مدیریت عملکرد در آموزشکده فنی و حرفه ای شهرستان خوانسار را بررسی نماید لذا از لحاظ نگاه به ارتقاء سطح مدیریت در یک سازمان واقعی کاربردی است. در تحقیق حاضر مورد مطالعه جهت آزمون فرضیات شامل اولویت بندی عوامل در ارزیابی عملکرد آموزشکده فنی و حرفه ای در خوانسار و پیش بینی ترجیحات می باشد.
۱-۶-۲. جامعه و نمونه آماری، تعیین حجم نمونه و روش نمونهگیری :
در این تحقیق، جامعه آماری عبارت است از کلیه دانشجویان ،کارکنان ، کارشناسان و مدیران با تجربه و مطلع در حوزه موضوع تحقیق و همچنین درگیر در یکی از فرایندهای اصلی سازمانی در آموزشکده فنی و حرفه ای خوانسار می باشد . که از بین دانشجویان ،کارکنان، مدیران و کارشناسان مطلع برای تحقق اهداف تحقیق و پاسخ به سؤالات به صورت تصادفی نمونه گیری به عمل آمده است. روش نمونه گیری در این پژوهش تصادفی طبقهای است.
۱-۹- خلاصه و جمع بندی—————————————————–۸
فصل دوم: پیشینه تحقیق
۲-۱-مقدمه ۱۰
۲-۱-ارزیابی عملکرد ۱۲
۲-۱-۱-هدف ازارزیابی عملکرد ۱۲
۲-۱-۲-تاریخچه ارزیابی عملکرد ۱۲
۲-۱-۳-ضرورت ارزیابی عملکرد ۱۴
۲-۱-۴-انواع ارزیابی عملکرد ۱۵
۲-۱-۴-۱-ارزیابی عملکردفردی وگروهی ۱۶
۲-۱-۴-۲-ارزیابی عملکردسازمانی ۱۷
۲-۱-۵-نگرشهای سنتی ونوین به ارزیابی عملکرد ۱۸
۲-۱-۶-فرایندارزیابی عملکرد ۱۹
۲-۱-۷- مفهوم ارزیابی عملکردومدلها ۲۲
۲-۱-۸-معیارها ی ارزیابی عملکرد ۲۳
۲-۱-۹-مدلهای ارزیابی عملکرد ۲۴
۲-۱-۹-۱- مدل سینک وتاتل (۱۹۸۹) ۲۵
۲-۱-۸-۲- ماتریس عملکرد(۱۹۸۹) ۲۷
۲-۱-۹-۳- مدل نتایج وتعیین کننده ها (۱۹۹۱) ۲۷
۲-۱-۸-۴- مدل تعالی سازمان (EFQM) 28
۲-۱-۹-۵- چارچوب مدوری استیپل(۲۰۰۰) ۲۹
۲-۱-۱۰- سیستمهاوروش های ارزیابی عملکردنوین ۳۰
۲-۱-۱۲- مراکزارزیابی ۳۱
۲-۱-۱۲-۱-اعتبارمراکزارزیابی ۳۲
۲-۱-۱۲-۲- فرایندمراکزارزیابی ۳۲
۲-۱-۱۲-۳-اجرای کانون ارزیابی ۳۵
۲-۲- نظام جانشینی وجایگزینی : ۳۸
۲-۲-۱-تاریخچه جانشین پروری ۴۰
۲-۲-۳-مفهوم جانشین پروری ۴۱
۲-۲-۴-مدیریت جانشین پروری ۴۱
۲-۲-۵-تفاوت مدیریت جانشین پروری بابرنامه ریزی جانشین پروری ۴۳
۲-۲-۶-چالشهاوموانع مدیریت جانشین پروری ۴۳
۲-۲-۷- تحول درجانشین پروری ومدیریت استعدادها ۴۴
۲-۳- پیشینه تحقیق ۴۶
۲-۳-۱- پژوهش های داخلی ————————————————–۴۶
۲-۳-۲- پژوهش های خارجی ————————————————-۴۷
۲-۴- خلاصه و جمع بندی —————————————————۴۸
فصل سوم: روش تحقیق
۳- ۱-مقدمه ۵۰
۳- ۲-روش پژوهش ۵۰
۳-۳-متغیرها و الگوی پیشنهادی پژوهش ——————————————۵۰
۳-۴-جامعه آماری ۵۱
۳-۵-شیوه نمونه گیری و حجم نمونه ۵۱
۳-۶-ابزارگردآوری اطلاعات ۵۱
۳-۶-۱-اجزای پرسشنامه ۵۲
۳- ۶-۲- روایی پرسشنامه ۵۳
۳-۶-۳-تعیین پایایی پرسشنامه ۵۴
۳-۷-روش تجزیه و تحلیل داده ها ۵۴
۳-۸- خلاصه و جمع بندی ۵۵
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
۴-۱-مقدمه ۵۷
۴-۲-بررسی ویژگیها ی جمعیت شناختی ۵۸
۴-۲- آمارتوصیفی ۵۸
۴-۲-۱- جنسیت پاسخگویان ۵۸
۴-۲-۲-مدرک تحصیلی پاسخگویان ۵۹
۴-۲-۳- سن پاسخگویان ۶۰
۴-۲-۴- سابقه کاری پاسخگویان ۶۱
۴-۳- آزمون فرض نرمال بودن متغیرها: ۶۲
۴-۴- آزمون فرضیات ۶۳
۴-۴-۱- آزمون فرضیه اول ۶۳
۴-۴-۲ -آزمون فرضیه دوم ۶۴
۴-۴-۳ -آزمون فرضیه سوم ۶۵
۴-۴-۴ -آزمون فرضیه چهارم ۶۶
۴-۴-۵-آزمون فرضیه اصلی ۶۶
۴-۵- خلاصه و جمع بندی—————————————————-۶۷
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
۵-۱-مقدمه ۶۹
۵-۲-نتایج حاصل ازآزمون فرضیه های تحقیق ۶۹
۵-۲-۱- نتایج حاصل ازآزمون فرضیه اول: ۶۹
۵-۲-۲- نتایج حاصل ازآزمون فرضیه دوم: ۷۰
۵-۲-۳- نتایج حاصل ازآزمون فرضیه سوم: ۷۰
۵-۲-۴- نتایج حاصل ازآزمون فرضیه چهارم: ۷۱
۵-۲-۵-نتایج حاصل ازآزمون فرضیه اصلی: ۷۱
۵-۳- پیشنهادات تحقیق ۷۲
۵-۳-۱- پیشنهادات مبتنی برفرضیه اول ۷۲
۵-۳-۲-پیشنهادات مبتنی برفرضیه دوم ۷۳
۵-۳-۳- پیشنهادات مبتنی برفرضیه سوم ۷۳
۵-۳-۴-پیشنهادات مبتنی برفرضیه چهارم ۷۴
۵-۴- محدودیتهای تحقیق ۷۴
۵-۵- پیشنهادات برای تحقیقات آتی ۷۴
منابع ۷۶
چکیده
تحقیق حاضربهارزیابی عملکرد مدیریت جانشین پروری در بانکها و موسسه های مالی(مورد مطالعه:شعب بانک ملی شهرستان اصفهان)می پردازد. این پژوهش توصیفی و از نوع پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش را کلیه کارکنان شعب بانک ملی شهرستان اصفهان به تعداد۹۰ نفر تشکیل دادهاند، که طبق جدول مورگان(۱۹۷۲) تعداد ۷۲ نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها از پرسشنامه۳۲ سوالی مدیریت جانشین پروری که روایی آنها طی تحقیقات گذشته مورد تایید قرار گرفته بود و به کمک روش ضریب آلفای کرونباخ مقدار ۸۱۰/۰ به دست آمد، استفاده گردید. جهت تجزیه و تحلیل فرضیه های تحقیق از آزمون تی یک طرفه به کمک نرم افزار SPSS نسخه ۱۸ استفاده شده است. نتایج نشان داداز میان ابعاد مدیریت جانشین پروری بعدهای ارزیابی کاندیداها( مقدارمیانگین ۲۳/۳) و ارزیابی نظام مدیریت جانشین پروری(مقدار میانگین ۱۷۷۱/۳) در شعب بانک ملی استان اصفهان به نحو مطلوبی صورت گرفته است. در صورتی که ابعاد خط مشی مدیریت جانشین پروری( مقدار میانگین،۹۸/۲) و توسعه کاندیداها (مقدار میانگین،۸۸/۲) در حد مطلوب در شعب بانک ملی استان اصفهان صورت نگرفته است. در کل نتیجه ارزیابی عملکرد مدیریت جانشین پروری با مقدار میانگین ۰۷/۳ بازگو کننده اجرای مطلوب ارزیابی عملکرد مدیریت جانشین پروری در شعب بانک ملی استان اصفهان می باشد.
کلمات کلیدی: جانشین پروری، خط مشی، توسعه کاندیداها، ارزیابی کاندیدا
۱-۱- مقدمه
پیشرفت حوزه های مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی وبویژه فناوری، محیطی رقابتی، پویا، مبهم، بیثبات وبه شدت متغیری را ایجادکرده که توان برنامه ریزی درشرایط مطمئن وپایدار رااز بسیاری سازمانهاسلب ، وآنهارا در راه تحقق هدفهایشان با چالشهای فراوانی مواجه کرده است . به گونه ای که عدم اقدام به نظام و فراکنشی نسبت به این تحولات، موجب انحطاط، ادغام ویا کاهش طول عمربسیاری ازسازمانهادرسالهای اخیرشده است.درچنین شرایطی به نظرمیرسد یکی از اساسیترین ومهمترین چالشهای پیشروی سازمانها، افزایش نیاز به مدیران توانمند درسالهای آینده باشد.دررویارویی وحل این مسئله، رویکردهای مختلفی ازجانب سازمانها دنبال میشود. بسیاری ازسازمانهایی که مستعد به زوال ونابودی هستند، برای تامین نیازهای آینده خود به مدیران، برنامهای ندارند وامور رابه دست حادثه وزمان میسپارند ودررویارویی با مسائل به صورت منفعلانه برخورد می کنند. این گونه سازمانها رامیتوان سازمانهای آینده بین نامید . برخی دیگر ازسازمانها برای تامین نیازمندی های آینده مدیریتی خود، اقدام به جذب و بهره گیری از مدیران و نیروهایمستعد بیرونی بدون توجه به منابع درون سازمانی می کنند. این گونه سازمانها ، سازمانهای آینده گزیننام دارند. و درنهایت تعداد کمی از سازمانهای هوشمند که به دنبال حفظ و ارتقای جایگاه خویش هستند، برنامه ریزی های خود را بر شناسایی و پرورش استعدادهای مدیریتی درون سازمانی (درابتدا) و برون سازمانی متکی می کنند . این گونه سازمانها به دنبال ساختن آینده هستند. به این سبب می توان آنها راسازمانهای آینده ساز و یا سازمانهای پیشرو نامید . آنها با درک اهمیت و میزان تاثیرگذاری مدیران دررشد و موفقیت خود به دنبال طراحی و اجرای برنامه های جدی و منظم استعدادیابی و جانشین پروری هستند.
۱-۲- بیان مسئله
همواره در مطالعات حوزه ی منابع انسانی تأکید می شود سازمانها باید از نوعی نظام مدیریت منابع انسانی برخودار باشند که به طور مستمر توانایی فنی و مدیریتی را حفظ نمایند. به این ترتیب که رهبران و کارکنان کلیدی مستمر را شناسایی و انتخاب کرده، آموزش و توسعه داده، پیشرفت آنها را ارزیابی نموده و در مراحل حیاتی سازمان ارتقا دهند. لزوم چنین نظامی که جانشین پروری خوانده می شود برای استمرار رهبری به اشکال مختلف مورد تأکید قرار گرفته و در سازمانهای موفق اجرا شده است.
تعاریف متنوعی از مدیریت جانشین پروری وجود دارد. بایهام مراحل یک برنامه مدیریت جانشین پروری را به صورت زیر عنوان کرده است:
شناسایی شایستگی های مدیریتی مورد نیاز بر اساس نیازها، ارزش ها و استراتژی های آینده
شناسایی افراد با پتانسیل بالا و ارزیابی این افراد برای شناسایی نقاط قوت و شکاف های مهارتی موجود
ایجاد برنامه های توسعه ای شامل چرخش شغلی، برنامه های خاص و مربی گری
انتخاب و جایگزین کردن افراد در مشاغل کلیدی بر پایه عملکرد، تجربیات و توان آنها
نظارت بر نظام مدیریت جانشین پروری
کسب حمایت مدیریت ارشد ( هانت کاکس[۱] ، ۲۰۰۴) .
برنامه جانشین پروری به صورت تلاش آگاهانه و نظاممند سازمان برای اطمینان از توانمندی در شغل های کلیدی و تشویق توسعه فردی تعریف می شود.
در راستای مدیریت و برنامه ریزی جانشین پروری مدلهای بسیاری طراحی شده است. از میان آنها مدل ستاره ای هفت نقطه ای روزول[۲] (۲۰۰۳ ، ۲۰۱۰)، مدل مسیر ارتقای رهبری کاران[۳] (۲۰۰۰) و مدل تیم تسریع ایهام (۲۰۰۲) را میتوان نام برد. کیم (۲۰۰۶) با مقایسه سه مدل اصلی و ترکیب آنها مدل عملکرد مدیریت جانشین پروری را ارائه داده است. مراحل چهارگانه شناسایی شده ی کیم در تعیین عملکرد مدیریت جانشین پروری عبارتند از :
مرحله اول: تعیین خط مشی: در این مرحله، سازمانها مدل های موجود و رویه های پیشین در نظام مدیریت جانشین پروری در پیشینه ی پژوهش یا سازمانهای مشابه را
مورد بازنگری قرار داده و خط مشی هایی را برای پیاده سازی سیستم تعیین می کنند. خط مشی، مشخص کننده ی محدوده ای است که تصمیم های آتی باید در داخل آنها اتخاذ شوند (رضاییان ، ۱۳۸۰).
مرحله دوم ـ ارزیابی کاندیداها: پس از شناسایی مناسب کلیدی، شرح شغلی برای هر شغل در نظر گرفته شده و سپس با توجه به شرح شغل ارزیابی کاندیداهای متناسب با این مشاغل پیشنهاد می شود.
مرحله سوم ـ توسعه ی کاندیداها: با توجه به شرایط احراز شغل شناسایی شده و شکاف توسعه ای مشخص شده، برنامه های آموزشی مورد نیاز برای آماده سازی افراد با استعداد برای تصدی مشاغل کلیدی مشخص می شوند.
۱-۳- اهمیت و ضرورت تحقیق
دلیل منطقی زیادی انجام این تحقیق را اجتناب ناپذیرمیسازد که از مهمترین آنها میتوان به نتیجه چند بررسی ومطالعه در این زمینه اشاره کرد که طی آن به اثبات رسیده است که با شناسائی عوامل موثر بر کیفیت خدمات وارائه خدمات با کیفیت مطابق با انتظارات مشتریان میتوان بر احساس رضایت مشتریان و به طبع آن بر رفتار خرید آینده آنان اثر گذاشت (کرمی،۱۳۸۵) فیلیپ ودیگران درتحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که کیفیت خدمات واحدهای برتر استراتژیک مهم ترین عاملی است که بر عملکرد این واحدها اثر گذار است آنها عنوان می کنند که ،شرکت برتر،سودهای بیشری از طریق قیمتهای بالاتر ایجاد می کند وراهی است برای رشد واحدها زیتمل ودیگران[۴](۱۹۹۵) در تحقیقات خود دریافتند که شرکتهای خدماتی رهبر در امریکا نسبت به کیفیت عالی وسواس دارند در حقیت عملکرد عالی سازمان کلیدی برای متمایز بودن، بهره وری وکارایی است.رهبری سازمان بایستی نسبت به عملکرد سازمانی در ابعاد مختلف وکارکنان نیز درجهت مشتری مدار بودن تربیت شوند و فرایندهای سازمان براساس نیازمندیهای مشتری طراحی گردد. علاوه براین سازمان موفق سازمانی است که درعین اینکه محصول وخدمات با کیفیت وقابل قبولی به مشتریان عرضه می کند خدماتی فراتر از حد انتظار برای آنها فراهم می کند(مدرس ،۱۳۸۳).
سرانجام دلایل متعددی رامی توان برشمرد که بدان جهت سازمانها به دنبال افزایش عملکردسازمانی خود هستند که در اینجا به اختصارذکر شده است.
۱-افزایش انتظارات مشتریان
واقعیت آن است که انتظارات مشتریان نسبت به گذشته افزایش یافته است افزایش انتظارات مشتریان را میتوان به چندین عامل ربط داد از جمله افزایش آگاهیهاو سطح دانش مشتریان ،تبلیغات سازمان وعملکرد رقبا و.
۲-فعالیت رقبا
مطلب دیگر :
رقبا باتغییرمداوم خدمات خود و چگونگی ارائه آن به مشتریان مداوم در حال متغییر کردن بازار انتظارات مشتریان میباشند.این امر سایرین را وادار میسازد تا در جهت ارتقاء عملکرد خود گام بردارند.
۳-عوامل محیطی
عوامل محیطی از جمله عوامل سیاسی، قانونی، اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی،سازمانها را وادار به ارائه خدمات با کیفیت تر می کند برای مثال طرح تکریم ارباب رجوع در نظام اداری از جمله عوامل سیاسی به شمارمی رود.
۴-ماهیت خدمات
ارزیابی کیفیت خدمات با توجه به ویژگی های خدمات برای دریافت کنندگان ان مشکل می باشد به این دلیل مشتریان با توجه به شواهد فیزیکی احاطه کننده خدمات ونیز رفتار وبرخورد کارکنان که دو عامل اساسی در ارزیابی خدمات به شمار می روند به ار زیابی عملکرد سازمان می پردازند.
۵-عوامل درون سازمانی
سازمانها با فعالیتهای ترفیعی خود انتظارات وخواسته های مشتریان را بالامی برنددر نتیجه مشتری سازمانی که به سازمان مراجعه می کند انتظار خدمات وعده داده شده را دارد بنابراین عملکرد سازمان باید پاسخگوی انتظارات ایجاد شده در مشتریان باشد.
۶-مزایای عملکرد بالا
علاوه بر موارد بالا مزایای ناشی از کیفیت خدمات بالا خود عامل دیگری است که سازمانها را به ارائه خدمات با کیفیت ترغیب می کند. یکی ازاثرات مستقیم ارائه خدمات با کیفیت افزایش توانایی سازمان جهت ارائه خدمات بصورت کارا به مشتریان است، چرا که سازمان دریافته است که مشتریانشان چه خواسته ها و نیازهای دارند لذا از خدمات غیر ضروری کاسته ویا انها را حذف می نمایند.با افزایش کارایی واثر بخشی در ارائه خدمات سود آوری سازمان افزایش خواهد یافت همچنین ارائه خدمات بهتر به مشتریان باعث تکرار خرید وگسترش تبلیغات دهان به دهان مثبتی میگردد. و عملکرد سازمانی افزایش خواهد یافت (حسین زاده بحرینی، ۱۳۸۵)
مدیران سازمانهای خدماتی مختلف به خصوص شرکتهای مالی وموسسات قرضالحسنه،بانکهای خصوصی ودولتی میتوانند از دستاوردهای این تحقیق در جهت شناسایی نقاط ضعف و قوت موسسه خود استفاده کرده و در جهت بهبودعملکردسازمانی موسسه خود و رضایت مندی مشتریان اقدام نمایندهدف اساسی از انجام این تحقیق ارزیابی عملکرد عملکرد مدیریت جانشین پروریاست، چون عملکرد وارائه کیفیت خدمات برتر تنها یک استراتژی انتخابی یا اختیاری نیست بلکه دقیقاً وجه تمایز بین بانکهای موفق وبانکهای ناکارآمد است(نعمتیان،۱۳۸۲)
امروزه صنعت بانکداری در جهان با شعار خدمات با کیفیت عالی وسرعت در ارائه خدمات ورضایت مشتریان، همپا با صنایع دیگر به سرعت در حال پیشرفت و توسعه است و از تحولات اقتصادی عقب نمانده است هدف ما در این تحقیق بررسی سنجش عملکرد سازمانی در یکی از در بانکها و موسسه های مالی(مورد مطالعه:شعب بانک ملی شهرستان اصفهان)است.
۱-۴- اهداف تحقیق
– ارزیابی نظام مدیریت جانشین پروری
– ارزیابی خط مشی های تدوین شده در خصوص نظام مدیریت جانشین پروری
– ارزیابی فرایند ارزیابی کاندیداهادر خصوص نظام مدیریت جانشین پروری
– ارزیابی توسعه کاندیداها در خصوص نظام مدیریت جانشین پروری
– ارزیابی خط مشی های تدوین شده در خصوص نظام مدیریت جانشین پروری
۱-۵- فرضیه های تحقیق
۱-۵-۱- فرضیه اصلی
نظام مدیریت جانشین پروری به گونه ای مطلوب انجام گرفته است .
ا-۵-۲- فرضیه های فرعی :
فرضیه فرعی ۱. تدوین خط مشی های مدیریت جانشین پروری به گونه ای مطلوب انجام گرفته است.
فرضیه فرعی ۲. ارزیابی کاندیداهامدیریت جانشین پروری به گونه ای مطلوب انجام گرفته است.
فرضیه فرعی ۳. توسعه کاندیداها مدیریت جانشین پروری به گونه ای مطلوب انجام گرفته است.
فرضیه فرعی ۴. ارزیابی نظام مدیریت جانشین پروری به گونه ای مطلوب انجام گرفته است.
۱-۶-جامعه آماری و قلمرو پژوهش .
قلمرو این پژوهش شامل سه بعد قلمرو زمانی ،مکانی و موضوعی است که مورد بررسی قرار گرفته است.جامعه آماری این تحقیق کلیه کارکنان بانکها و موسسه های مالی(مورد مطالعه:شعب بانک ملی شهرستان اصفهان) می باشند.
۱-۶-۱-قلمرو موضوعی
در این پژوژهش به بررسی ارزیابی عملکرد مدیریت جانشین پروری در بانکها و موسسه های مالی(مورد مطالعه:شعب بانک ملی شهرستان اصفهان)پرداخته می شود.
۱-۶-۲-قلمرو مکانی
قلمرو مکانی پژوهش بانکها و موسسه های مالی(مورد مطالعه:شعب بانک ملی شهرستان اصفهان) می باشد.
۱-۶-۳- قلمرو زمانی
پژوهش از زمان تصویب آغاز شده و ۶ ماه پس از آن خاتمه می یابد.
۱-۷-روش تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه ها
۱-۷-۱-روش تحقیق
تحقیق حاضر از لحاظ هدف کاربردی می باشدو از لحاظ متغیر کیفی بوده و از لحاظ زمان مقطعی و از لحاظ ابزار گردآوری توصیفی- پیمایشی از نوع همبستگی علی می باشد.ابتدا مطالعه سوابق طرح و سپس کار روی موضوع اصلی پایان نامه مورد نظر می باشد.
۱-۷-۲-روش گردآوری اطلاعات
روش کتابخانه ای که جهت بررسی ادبیات تحقیق و ارائه مدل مفهومی به کار می رود .
روش میدانی که جهت بررسی سوالات و فرضیه های تحقیق با بهره گرفتن از ابزار پرسشنامه به کار می رود .
در این تحقیق از دو ابزار استفاده خواهد شد.ابزار اول پرسشنامه خواهد بود که برای ارزیابی عملکرد از پرسشنامه استانداردو برای مدیریت جانشین پروری نیز از پرسشنامه استاندارد ،جهت بررسی سوالات و فرضیه های تحقیق استفاده خواهد شدو ابزار دوم مصاحبه خواهد بود که برای بحث پیرامون یافته های تحقیق استفاده خواهد شد.
۱-۷-۳-روش تحلیل اطلاعات
آلفای کرونباخ :برای بررسی پایایی پرسشنامهمورد استفاده قرار می گیرد .
آزمون کولوموگروف اسمینیروف : برای بررسی نرمال بودن داده ها مورد استفاده قرار می گیرد .
در این تحقیق از نرم افزار”SPSS18″استفاده می شود.
۱-۸)- تعاریف نظری و عملیاتی واژه ها و اصطلاحات
۱-۸-۱- تعاریف نظری
ارزیابی عملکرد:فرایندی است که به وسیله آن یک مدیر رفتارهای کاری نیروی انسانی را از طریق سنجش و مقایسه آنها با معیارهای ازپیش تنظیم شدهارزیابی می کند و نتایج حاصله را ثبت می نمایدوآنها را به اطلاع نیروی انسانی سازمان می رساند. (حاجی کریمی،رنگریز،۲۰۴:۱۳۷۸)
جانشین پروری: جانشین پروری اشاره به فرایندی دارد که طی آن استعدادهای انسانی سازمان برای تصدی مشاغل و مناصب کلیدی آن در آینده، شناسایی شده و از طریق برنامه ریزی های متنوع آموزش و پرورش برای تصدی این مشاغل آماده شوند(ابولعلائی و غفاری: ۱۳۸۵: ۹۲).
۱-۸-۲- تعاریف عملیاتی
۱-۱۰ مدل تحقیق ۸
۱-۱۱ روش تحلیل داده ها. ۸
۱-۱۲ ساختار تحقیق. ۸
۱-۱۳خلاصه فصل ۹
فصل دوم: ادبیات تحقیق
۲-۱ مقدمه ۱۱
۲-۲ مبانی نظری ۱۲
۲-۲-۱ مدل کارت امتیازی متوازن. ۱۳
۲-۲-۲ مناظر یا دیدگاههای مدل کارت امتیازی متوازن ۱۶
۲-۲-۲-۱ دیدگاه مالی. ۱۶
۲-۲-۲-۲ دیدگاه مشتری ۱۶
۲-۲-۲-۳ دیدگاه فرایند داخلی. ۱۷
۲-۲-۲-۴ دیدگاه رشد و یادگیری ۱۷
۲-۲-۳ نقشه استراتژی و کارت امتیازی متوازن در سازمانهای دولتی و غیر انتفاعی ۲۱
۲-۳ پیشینه تجربی ۲۲
۲-۳-۱ پیشینه تجربی خارجی ۲۲
۲-۳-۲ پیشینه تجربی داخلی ۲۶
۲-۴ خلاصه فصل ۳۱
فصل سوم: روش تحقیق
۳-۱ مقدمه. ۳۵
۳-۲ اهداف تحقیق. ۳۵
۳-۳سوالات تحقیق ۳۵
۳-۴ تحلیل آماری. ۳۵
۳-۵ روششناسی تحقیق ۳۶
۳-۵-۱ روش تحقیق ۳۶
۳-۵-۲ جامعه آماری ۳۶
۳-۵-۳ نمونه آماری. ۳۶
۳-۵-۴ ابزار جمعآوری داده ها ۳۷
۳-۵-۴ روایی و پایایی ابزار جمعآوری داده ها. ۳۹
۳-۶ روش تجزیه و تحلیل داده ها ۴۰
۳-۷خلاصه فصل. ۴۰
فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها
۴-۱ مقدمه. ۴۲
۴-۲ نتایج حاصل از تحلیل توصیفی داده های پژوهش ۴۲
۴-۲-۱ جنسیت افراد حاضر در نمونه آماری. ۴۲
۴-۲-۲ سن افراد حاضر در نمونه آماری ۴۴
۴-۲-۳ سطح تحصیلات افراد حاضر در نمونه آماری ۴۵
۴-۲-۴ نوع فعالیت گمرکی و نوع شغل افراد حاضر در نمونه آماری ۴۷
۴-۳ نتایج حاصل از تحلیل استنباطی داده های پژوهش ۴۸
۴-۳-۱ آزمون نرمال بودن داده ها. ۴۸
۴-۳-۲ تشکیل کارت امتیازی متوازن گمرکات استان آذربایجان شرقی ۴۹
۴-۳-۳ تحلیلهای آماری ۵۰
۴-۳-۳-۱ تحلیل آماری منظر مالی. ۵۱
۴-۳-۳-۲ تحلیل آماری منظر مشتریان ۵۱
۴-۳-۳-۳ تحلیل آماری منظر فرایندهای داخلی ۵۲
۴-۳-۳-۴ تحلیل اماری منظر رشد و یادگیری . ۵۳
۴-۳-۴ مقایسه وضعیت عملکرد گمرکات ۵۵
۴-۴ رتبه بندی گمرکات استان بر حسب میانگین . ۵۷
۴-۵خلاصه فصل. ۶۱
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
۵-۱ مقدمه. ۶۴
۵-۲ یافته های تحقیق ۶۴
۵-۳ پیشنهادات کاربردی تحقیق. ۶۶
۵-۴ محدودیتهای تحقیق ۶۹
۵-۵ پیشنهادات برای تحقیقات آتی ۶۹
منابع و ماخذ ۷۱
ضمائم. ۷۷
۱مقدمه
یکی از مسائل عمده علم اقتصاد که در کنار دستیابی به رشد اقتصادی، سهم عمدهای از تلاشهای دانشمندان این علم را به خود اختصاص دادهاست، دستیابی به کارآیی وبهرهوری است. امروزه تمامی مدیران در همه سازمانها، خواستار استفاده بهینه از امکانات و ظرفیتهای موجود دربخشهای مختلف میباشند. بنابراین وجود مدلی به منظور ارائه بازخورد در راستای بهبود عملکرد شعب مختلف سازمانها و دستیابی به ابزاری جهت برآوردن این نیاز مدیران، بسیارضروری و منطقی به نظر میرسد. از سوی دیگر با افزایش رقابت در عرصه تولید و خدمات، سازمانها به شاخصها و الگوهایی برای بررسی عملکرد خود نیاز پیدا کردهاند. ضعف معیارهای اندازه گیری سنتی و تغییر محیط رقابتی، نیاز به طراحی مجدد سیستمهای اندازهگیر ی عملکرد را در سازمانها مطرح کردهاست. ارزیابی عملکرد منابع انسانی و ارائه روشهایی برای بهبود بهرهوری آنان یکی از مهمترین مسائلی است که می تواند در افزایش کارایی یک سازمان موثر واقع شود.
مطلب دیگر :
هر سازمان به منظور آگاهی از میزان مطلوبیت و مرغوبیت فعالیتهای خود به ویژه در محیطهای پیچیده و پویا نیاز مبرم به نظام ارزیابی دارد. یکی از ابزارهای موفق در زمینه پیادهسازی برنامه های استراتژیک سازمان به منظور دستیابی به یک سیستم اندازه گیری عملکرد جدید، سیستم کارت امتیازی متوازن است. درگذشته برای ارزیابی عملکرد سازمان فقط شاخصهای مالی در نظر گرفته میشد؛ ولی شاخصهای مالی دارای محدودیتهایی هستند و در نشان دادن سازوکارهای واقعی ارزشآفرینی در سازمانهای امروزی یعنی داراییهای نامشهودی نظیر دانش فنی و شبکه ارتباطات ناکافی هستند. لذا آگاهی از عملکرد تمامی جنبه های یک سازمان برای تصمیم گیری مدیران حیاتی میباشد. برای دستیابی به این آگاهی بایستی عملکردها بهدرستی اندازه گیری شده و به صورت قابل درکی بیان شوند. روش کارت امتیازی متوازن برای به وجود آوردن این اندازهها و استفاده از نشانگرهایی برای اندازه گیری عملکرد و سلامت سازمان با در نظر گرفتن نکات عنوان شده توسعه یافتهاست.
۱-۲ بیان مساله
در عصر کنونی، تحولات شگرف دانش مدیریت وجود نظام ارزیابی را اجتناب ناپذیر کردهاست؛ به گونهای که فقدان ارزیابی در ابعاد مختلف سازمان اعم از ارزیابی استفاده از منابع و امکانات، کارکنان، اهداف و استراتژیها، یکی از علائم بیماری سازمان قلمداد میشود. هر سازمان به منظور آگاهی از میزان مطلوبیت و کیفیت فعالیتهای خود به ویژه در محیطهای پیچیده پویا، نیاز مبرم به نظام ارزیابی دارد. مسئله ارزیابی عملکرد سالیان متمادی است که محققان و کاربران را به چالش واداشته است. سازمانهای تجاری در گذشته تنها از شاخصهای مالی به عنوان ابزار ارزیابی عملکرد استفاده میکردند؛ تا اینکه کاپلان و نورتون[۱] در اوایل دهه ۱۹۸۰ پس از بررسی و ارزیابی سیستمهای حسابداری مدیریت، بسیاری از ناکارآییهای این اطلاعات را برای ارزیابی عملکرد سازمانها نمایان ساختند که این ناکارآیی ناشی از افزایش پیچیدگی سازمانها، پویایی محیط و رقابت بازار بود. در میان انواع روشهای ارزیابی عملکرد که اکثرا مبتنی بر معیارهای مالی است، روش کارت امتیازی متوازن که در دهه ۱۹۹۰ توسط کاپلان و نورتون معرفی شده است، علاوه بر تحلیلهای مالی به رضایت مشتریان، نحوه انجام فرایندهای داخلی و رشد و یادگیری مستمر کارکنان نیز توجه دارد.
در میان انواع سازمانهای موجود، سازمانهای خدماتی جایگاه ویژهای در کلیه کشورها و از جمله در کشور ایران دارند. به دلیل ماهیت فناپذیری و ناملموس بودن خدمات در ارزیابی عملکرد این سازمانها، نیاز به یک سیستم ارزیابی مختص شرکتهای خدماتی است که در مقایسه با شرکتهای تولیدی پیچیدگی بیشتری دارد. با توجه به لزوم رقابتی شدن و توانمندی این سازمانها جهت ارائه خدمات برتر لازم است نظامهای ارزیابی عملکرد متناسب با جایگاه و کارکردهای سازمانهای خدماتی طراحی گردد.
یکی از مهمترین دستگاههای اجرایی که نقش تاثیر گذاری در تجارت داخلی و خارجی کشور ایفا مینماید گمرک است. گمرک جمهوری اسلامی ایران اصلیترین دستگاه ناظر بر جریان ورود و خروج کالا از محدوده قلمرو گمرکی کشور است. از عمده وظایف گمرک میتوان به تسهیل جریان صادرات، تسهیل جریان واردات، تسهیل ترانزیت، تسهیل جریان ورود و خروج مسافر و نیز افزایش کارایی در پیگیری قضایی پروندههای قاچاق و . عنوان نمود. با توجه به اینکه موضوع تحقیق ارزیابی عملکرد گمرکات استان آذربایجان شرقی بر اساس مدل کارت امتیازی متوازن میباشد؛ باید بر اساس بیانیه ماموریت سازمان طبق سند راهبردی آن که در سند مزبور “گمرک ج.ا.ا سازمانی است حاکمیتی، به عنوان مرزبان اقتصادی کشور و حافظ حقوق دولت و جامعه که بر اساس قانون امور گمرکی، کنوانسیونهای بین المللی گمرکی و سایر مقررات مرتبط، با بهرهمندی از سرمایه های انسانی متعهد و کارآمد، فناوریهای نوین، مدیریت ریسک و تعامل و همگرایی موثر با سازمانهای همجوار منطقهای و بین المللی گمرکی نسبت به ارائه خدمات گمرکی مطلوب اقدام نموده و نقش موثری در تصمیم سازیهای کلان اقتصادی و تجاری کشور ایفا مینماید”؛ اهداف عملیاتی و شاخصهای مرتبط با هریک از اهداف تعیین و سپس در قالب مناظر چهارگانه کارت امتیازی متوازن طبقه بندی گردند. در جدول ۱-۱ طبقه بندی اهداف عملیاتی گمرک جمهوری اسلامی ایران در قالب مناظر کارت امتیازی متوازن نشان داده شده است.
۱-۳ اهمیت موضوع
در سالهای اخیر موضوعی که بیش از پیش، سازمانها و ذهن مدیران آنها را سخت درگیر نمودهاست تغییر، اصلاح و بهبود وضعیت سازمانهاست. دلایل آن هم به طور کلی دو دلیل اساسی و بدیهی است: اول اینکه محیط سازمانها بطور مستمر و باشتاب دستخوش تغییر و تحول شده و میشود و سازمانهای سازگار و هماهنگ با الزامات و مقتضیات محیط، قادر به تداوم حیات و بقای خود هستند. دوم اینکه سازمانها برای رشد و تکامل خود باید از درون متحول شوند و به سوی تعالی، برتری و بلوغ حرکت کنند و این فلسفه تکامل و ضرورت وجودی مدیران سازمانها است تا بیش از آنکه انرژی و وقت و منابع خود را صرف حفظ وضع موجود نمایند، بیشتر صرف بهبود و توسعه و بالندگی سازمان کنند. اما علیرغم این اهمیت و ضرورت، متغیرها و عوامل اثرگذار بر سازمانها روز به روز بیشتر و پیچیدهتر می شوند و لذا نه تنها توسعه و تکامل سازمان، که حفظ وضـع مـوجود مناسب نیز سختتر می شود و این هم بدلیل تنوع و تعدد عوامل محیطـی و هم بدلیل پیچیدگی روزافزون درون سازمانها است؛ لیکن چاره ای جزء شناخت و حل مشکلات، عبور از موانع و گذر از راه ناهموار برای بقاء و رشد نیست. در چنین شرایطی، هدایت و اداره سازمانها برای تحقق اهداف از پیش تعیین شده و حضور فعال و اثربخش در جامعه، نیازمند درک درست موقعیت و اتفاقات محیطی، برای آگاهی یافتن بموقع و درست از فرصتها و تهدیدها و تشخیص صحیح، بموقع و دقیق نقاط قوت و ضعف سازمان است که این هر دو نیازمند الگو و مدل مناسب جهت ارزیابی عملکرد و کنترل استراتژیک سازمان میباشد. در واقع سازمانها پی بردهاند که جهت تعیین و تشخیص موقعیت فعلی خود و بقا و پیشرفت در دنیای رقابتی امروز باید به طور مداوم از روشها و الگوهایی به منظور ارزیابی و بهبود مستمر عملکرد و فعالیتهای جاری سازمان بهرهگیرند و در این راستا استفاده از نظامهای کنترل سازمانی ضروری است. بهبود مستمر عملکرد سازمانها، نیروی عظیم همافزایی ایجاد می کند که این نیروها می تواند پشتیبان برنامه رشد و توسعه و ایجاد فرصتهای تعالی سازمانی شود. دولتها و سازمانها و مؤسسات تلاش جلو برندهای را در این مورد اعمال می کنند. بدون بررسی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و دستیابی به اهداف و بدون شناسایی چالشهای پیش روی سازمان و کسب بازخور و اطلاع از میزان اجرای سیاستهای تدوین شده و شناسایی مواردی که به بهبود جدی نیاز دارند، بهبود مستمر عملکرد میسر نخواهد شد.(تولایی، ۱۳۸۶) بدین منظور نیاز به مدلها و روشهای ارزیابی عملکردی که بتواند با توجه به وضعیت فعلی سازمان و نیز با در نظر گرفتن آینده سازمان به ارزیابی آن بپردازد، بیش از پیش آشکار میگردد. در واقع موضوع اصلی در تمام تجزیه و تحلیلهای سازمانی، عملکرد است و بهبود آن مستلزم اندازه گیری است، از این رو سازمانی بدون سیستم ارزیابی عملکرد قابل تصور نمیباشد. ارزیابی و اندازه گیری عملکرد موجب هوشمندی سیستم و برانگیختن افراد در جهت رفتار مطلوب میشود و بخش اصلی تدوین و اجرای سیاست سازمانی است.
۱-۴ اهداف تحقیق
هدف تحقیق حاضر بررسی و ارزیابی عملکرد گمرکات استان آذربایجان شرقی بر اساس مدل کارت امتیازی متوازن با توجه به اطلاعات سال۱۳۹۱ وبررسی تحقق یا عدم تحقق شاخصهای مرتبط با اهداف عملیاتی و نیز مقایسه و رتبه بندی گمرکات بر مبنای امتیازات حاصل از ارزیابی میباشد.
۱-۵ سوالات تحقیق
۱-۵-۱ وضعیت عملکرد گمرکات استان با توجه به اطلاعات سال ۱۳۹۱ و براساس مدل کارت امتیازی متوازن به چه صورت میباشد؟
۲-۵-۱ آیا شاخصهای هریک از مناظر کارت امتیازی متوازن بر اساس اطلاعات سال ۱۳۹۱در گمرکات استان آذربایجان شرقی تحقق یافته است؟
۳-۵-۱ آیا بین امتیازات عملکرد گمرکات استان تفاوت وجود دارد؟
۱-۶ فرضیه های تحقیق
با توجه به اینکه هدف تحقیق حاضر بررسی و ارزیابی عملکرد گمرکات استان آذربایجان شرقی بر اساس مدل کارت امتیازی متوازن و مقایسه و رتبه بندی آنها میباشد به جای فرضیات از سوالات تحقیق استفاده شده است.
۱-۷ روش شناسی تحقیق
تحقیق حاضر از لحاظ روش گردآوری اطلاعات از نوع تحقیقات توصیفی و از نظر هدف یک بررسی کاربردی و از نظر زمانی یک بررسی مقطعی است.
۱-۸ جامعه آماری و نمونه آماری
جامعه آماری تحقیق حاضر کلیه کارکنان گمرکات استان آذربایجان شرقی به تعداد۳۴۲ نفر و نیز خدمتگیرندگان آن اعم از بازرگانان، حقالعملکاران و ترخیصکاران گمرکی که از منظر آماری نامحدود هستند؛ میباشد که از این تعداد با توجه به عنوان و هدف تحقیق و با بهره گرفتن از فرمول کوکران برای جامعه محدود ۱۰۴ نفر از کارمندان گمرکات و فرمول کوکران برای جامعه نامحدود ۱۵۰ نفر از خدمتگیرندگان به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند.
۱-۹ ابزار جمع آوری داده ها
– روش کتابخانهای واستفاده از اینترنت: برای جمعآوری اطلاعات مورد نیاز در قسمت پیشینه نظری و ادبیات تحقیق از منابع کتابخانهای وجستجو در اینترنت استفاده شده است.
– روش پرسشنامهای: برای جمعآوری داده های موردنیاز برای اندازه گیری عملکرد از پرسشنامههای محقق ساخته استفاده شده است.
۱-۱۰ مدل تحقیق