۲-۲- طلاق ۱۰
۲-۲-۱-زمینه های تاریخی طلاق ۱۲
۲-۲-۲- نظریه های طلاق ۱۲
۲-۲-۲-۱-نظریه همسان همسری ۱۳
۲-۲-۲-۲-نظریه طرحواره ۱۳
۲-۲-۲-۳-نظریه مبادله. ۱۴
۲-۲-۲-۴-نظریه توزیع قدرت ۱۴
۲-۲-۲-۵-نظریه نیاز- انتظار ۱۴
۲-۲-۲-۶-نظریه نظامها ۱۴
۲-۲-۲-۷-نظریه تصورات اجتماعی ۱۴
۲-۲-۲-۸-نظریه خود میان بینی ۱۵
۲-۲-۲-۹-نظریه مشکلات اقتصادی ۱۵
۲-۲-۲-۱۰-نظریه شبکیه. ۱۵
۲-۲-۲-۱۱-نظریه بوهن ۱۶
۲-۲-۲-۱۲-نظریه ویسمن ۱۶
۲-۲-۲-۱۳-نظریه مل کرانتزلر. ۱۷
۲-۲-۲-۱۴-نظریه سیستمی خانواده ۱۷
۲-۲-۲-۱۵-نظریه خطر و تاب آوری ۱۸
۲-۲-۲-۱۶-نظریه دلبستگی ۱۸
۲-۲-۳-طلاق و دنیای مدرن ۱۸
۲-۲-۴-شیوع طلاق در ایران ۱۹
۲-۲-۵- علل و عوامل طلاق ۱۹
۲-۳- ویژگیهای شخصیتی. ۲۳
۲-۳-۱-نظریه های شخصیت. ۲۴
۲-۳-۱-۱-نظریه تیپشناسی ۲۴
۲-۳-۱-۲-نظریه رفتارگرایی ۲۴
۲-۳-۱-۳-نظریه روانکاوی ۲۴
۲-۳-۱-۴-نظریه انسانگرایی ۲۵
۲-۳-۱-۵-نظریه صفات ۲۵
۲-۳-۲-نقش شخصیت و عوامل جمعیت شناختی در روابط زناشویی و طلاق ۲۸
۲-۴- مفهوم و تعریف اختلالات شخصیت. ۳۰
۲-۴-۱-انواع اختلالات شخصیت. ۳۰
۲-۴-۱-۱-اختلال شخصیت پارانوئید. ۳۰
۲-۴-۱-۲-اختلال شخصیت اسکیزوئید. ۳۱
۲-۴-۱-۳-اختلال شخصیت اسکیزوتایپال
۳۲
۲-۴-۱-۴-اختلال شخصیت ضد اجتماعی ۳۲
۲-۴-۱-۵-اختلال شخصیت مرزی ۳۳
۲-۴-۱-۶-اختلال شخصیت نمایشی ۳۳
۲-۴-۱-۷-اختلال شخصیت خود شیفته. ۳۴
۲-۴-۱-۸-اختلال شخصیت اجتنابی ۳۴
۲-۴-۱-۹-اختلال شخصیت وابسته. ۳۵
۲-۴-۱-۱۰-اختلال شخصیت وسواسی ۳۵
۲-۵- مفهوم و تعریف منبع کنترل ۳۶
۲-۵-۱- انواع منبع کنترل ۳۶
۲-۵-۱-۱- منبع کنترل درونی ۳۶
۲-۵-۲-۲- منبع کنترل بیرونی ۳۷
۲-۵-۳- نوسان در پیوستار منبع کنترل ۳۸
۲-۵-۴- پیامدها و تاثیرات منبع کنترل ۳۹
۲-۵-۴-۱- سلامت روان و هیجانات منفی ۳۹
۲-۵-۴-۲- موفقیت و شکست ۳۹
۲-۵-۴-۳- بهداشت جسمانی ۳۹
۲-۵-۵-منبع کنترل براساس دیدگاههای متفاوت. ۴۰
۲-۵-۵-۱-نظریه درماندگی آموخته شده ۴۰
۲-۵-۵-۲-نظریه اسناد. ۴۰
۲-۵-۵-۳-نظریه یادگیری اجتماعی راتر. ۴۰
۲-۵-۵-۴-نظریه خود کارآمدی بندورا ۴۱
۲-۵-۶-منبع کنترل و روابط همسران ۴۱
۲-۶-پیشینه پژوهشی ۴۱
۲-۶-۱- پیشینه داخلی ۴۱
۲-۶-۲- پیشینه خارجی ۴۴
۲-۷-جمعبندی. ۴۷
فصل سوم۴۸
مطلب دیگر :
چگونه یک مصاحبه شغلی را با موفقیت پشت سر بگذاریم؟
۳-۱- روش تحقیق. ۴۹
۳-۲- جامعه پژوهش. ۴۹
۳-۳-شیوه نمونه گیری و حجم نمونه. ۴۹
۳-۴-ابزار جمعآوری اطلاعات. ۴۹
۳-۴-۱-پرسشنامه چند محوری بالینی میلون ۳ ۴۹
۳-۴-۲-پرسشنامه پنج عاملی شخصیت نئو. ۵۰
۳-۴-۳- پرسشنامه منبع کنترل زناشویی میلر (MMLOC) 50
۳-۴-۴-پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی خصوصیات مربوط به ازدواج ۵۰
۳-۵-شیوه جمع آوری داده ها و تجزیه و تحلیل آنها ۵۱
۳-۶-ملاحظات اخلاقی. ۵۱
فصل چهارم۵۲
۴-۱- یافته های توصیفی.۵۳
۴-۲-یافتههای استنباطی ۶۲
۴-۳- یافتههای جانبی ۷۹
فصل پنجم.۸۰
۵-۱- تبیین فرضیه ها.۸۱
۵-۲- تبیین یافتههای جانبی مربوط به مدت ازدواج و دلائل طلاق ۹۲
۵-۳- محدودیتهای پژوهش. ۹۲
۵-۴- پیشنهادها ۹۳
۵-۲-۱- پیشنهادات پژوهشی ۹۳
۵-۲-۲- پیشنهادات کاربردی. ۹۳
منابع.۹۵
منابع فارسی ۹۵
منابع انگلیسی.۱۰۱
پیوست۱۰۶
خانواده اصلی ترین هستهی هر جامعه و کانون حفظ سلامت و بهداشت روانی است و نه تنها محل تأمین نیازهای عاطفی، مادی، تکاملی و معنوی اعضای خود است بلکه مبدأ بروز عواطف انسانی و کانون صمیمانهترین روابط و تعاملات بین فردی نیز میباشد (فاض، حق شناس و کشاورز، ۱۳۹۰). یکی از عواملی که می تواند این کانون گرم و صمیمانه را تهدید کند و موجب ناراحتی ها و مشکلات متعددی در این کانون گرم و صمیمانه شود، بروز آسیبی تحت عنوان طلاق است که آثار مخرب آن در ابعاد اجتماعی فوق العاده زیاد بوده و موجب ایجاد ناهنجاریهای اجتماعی بسیاری می شود. طلاق نوعى گسســت و جدایى و اخلال در بنیان هاى اساســى خانواده اســت که منجر به جدایى همیشــگى مى شــود (محقق داماد، ۱۳۸۷). طلاق فرایندی است که با تجربه بحران عاطفی هر دو زوج شروع می شود و بـا تـلاش بـرای حـل تعـارض از طریق ورود به موقعیت جدید با نقـشهـا و سـبک زنـدگی جدید خاتمه می یابد (گاتمن[۱]، ۱۹۹۳). طلاق به معنای فروپاشی مهمترین نهاد جامعه پذیری در جامعه انسانی اسـت. به درستی می توان پذیرفت که طلاق در آنجایی بیشتر رخ می دهد و تعدد می پذیرد که روابط بین انسان ها دچار بحران و مشکل شده باشد (ساروخانی، ۱۳۷۶). به اعتقاد مارکمن[۲] (۱۹۹۳) تقریبا همه زوجینی که ازدواج می کنند در ابتدای ارتباطشان سطح بالایی از رضایت زناشویی را گزارش می کنند. اما این رضایت از رابطه در طی زمان در میان بسیاری از زوجین کاهش می یابد (برادبری[۳]، ۱۹۹۸). این کاهش تدریجی رضایت مندی اعضای خانواده، ابتدا سبب گسستگی روانی و سپس گسستگی اجتماعی و در نهایت طلاق می شود. طلاق شایعترین جلوه تعارض شدید است و در نهایت بالغ بر نیمی از زوجهایی در صدد مشاوره هستند طلاق می گیرند (ورسینگتون[۴]، ۲۰۰۵). واژه طلاق در زبان فارسی به معنای بیزاری و جدایی کامل است (فاتحی دهاقانی و نظری، ۱۳۸۹). طلاق بارزترین آشفتگی زناشویی است و در همه جوامع حالت همه گیر پیدا کرده است. طلاق همانطور که بر جامعه آثار شوم می گذارد، تعادل انسان ها را ناپایدار می سازد و باعث از هم پاشیده شدن کانون گرم خانواده می شود و همبستگی بین زن و مرد را می گسلد (ستوده و بهاری، ۱۳۸۶).
نهـاد خانواده در دنیای کنونی، به طور گسترده ای طلاق را تجربه می کند؛ البتـه ایـن بـدان معنا نیست که خانواده در گذشته با این پدیده مواجه نبوده است، ولـیکن طـلاق نیـز مانند تمام پدیده های دیگر، تغییر ماهیت یافته اسـت. امـروزه طـلاق اغلـب گـزینش اختیاری افراد است و به نظر می رسد نسبت به گذشته پدیدهای عادی و عملی بهنجار انگاشته می شود و به گونه ای روزافزون اقدامی برای رهـایی از تـنش خـانوادگی تلقـی می گردد. زمانی طلاق آخرین راه حل یک زندگی مشترک محـسوب مـی گردیـد و تـا رسیدن به آن نقطه پایانی، تمامی راه ها برای تداوم زندگی زناشویی آزمون می شد، اما اکنون طلاق همچون ازدواج، امری طبیعی محسوب می شود و در اکثر جوامع روشـی پذیرفته و نهادینه شده برای پایان ازدواج است (محبی، ۱۳۸۰). طلاق یک مسأله اجتماعی و آسیبی جدی در جامعه امروز است که اگر چه در فرهنگ و تاریخ ایران عمومیت نداشته، اما رشد سریع و پیامدهای عمیق اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، قانونی و روانی که بر ابعاد مختلف جامعه دارد، امری نگران کننده است. در واقع خانواده امروز در مرحلهای حساس قرار دارد، که به طور گسترده ای طلاق را تجربه می کند (آزاد،۱۳۷۷). بررسی در زمینه آسیب شناسی خانواده نشان می دهد که طلاق یکی از متداول ترین مسائل خانواده در جوامع امروزی است بطوری که در بسیاری از جوامع آمار طلاق رقم بالایی را نشان می دهد (اخوان تفتی، سیف،۱۳۸۷). در حال حاضر جهان با روند رو به افزایش طلاق مواجه است. آمار جهانی در ارتباط با طلاق مؤید این واقعیت است. در آمریکا ۲۰ درصد کودکان در خانههایی زندگی می کنند که فقط یکی از والدین (به طور معمول مادر) عهده دار خانواده است (قطبی، ۱۳۸۳). بر اساس آمار رسمی در ایران از هر ۱۰۰۰ مورد ازدواج، حدود ۲۰۰ مورد به طلاق منجر می شود و ایران چهارمین کشور جهان از نظر میزان نسبت طلاق به ازدواج معرفی شده است (یوسفی، ۱۳۹۰).
اگرچه طلاق هم اکنون در جوامع روشی پذیرفته شده و نهادینه شده برای پایان ازدواج است، به عنوان یک مســئله اجتماعی می تواند زمینه بروز بســیاری از مسائل و پیامدهای متفاوت و بعضا زمینه بروز بســیاری از آسیب های اجتماعی دیگر در سطوح فردی و سطوح جتماعی را فراهم آورد. از یک سو این آثار و پیامدها می تواند عوارضی را برای زنان و مردان و از سوی دیگر برای فرزندان به همراه داشته باشد. از جمله آثار و عوارض منفی طلاق بر زنان مطلقه مشــکلات اقتصــادی و معیشــتی، تن دادن بــه ازدواج های موقت و یا خــارج از عرف اجتماعی، افســردگی، سرخوردگی و کاهش رضایت از زندگی، پذیرش نقش های چندگانه و تعدد نقش ها، روی آوردن به آسیب هایی همچون قتل، خودکشی، اعتیاد، فحشا، سرقت، انزوا و اختلال در مناســبات و تعاملات اجتماعی، مشــکلات جنســی و روی آوردن به انحرافات جنســی و فساد اخلاقی، مشکلات ناشــی از عدم حضانت فرزندان، دلتنگی و از دست دادن ســلامت روانی و جســمی و . هستند. برای مردان فشارهای روحی و روانی، ابتلا به انواع آسیب ها مثل اعتیاد به مواد مخدر، الکل، اختلافات رفتاری، خودکشــی و انحرافات جنســی و قرار گرفتن در معرض انواع بیماری های عفونی و ویروسی، از دست دادن پیوندها و همبستگی با خانواده، طرد خانوادگی و اختلاف با ســایر اعضای خانــواده، تن دادن به ازدواج های موقــت و ازدواج های ثانویه، اختلاف بین فرزندان با همسر در صورت ازدواج مجدد، از جمله آثار و پیامدهای منفی طلاق برای مردان است. آثار و عوارضی که طلاق برای فرزندان به همراه دارد، از آن جهت قابل اهمیت اســت که می تواند زمینه بروز بســیاری از اختلالات رفتاری، روحی و روانی در آنان باشــد و زندگــی فــردی و اجتماعی آتی آنان را بــه مخاطره اندازد. از جمله عواملی که می تواند در ایجاد تعارض و طلاق در بین زوجین نقش زیادی داشته باشد، عوامل شخصیتی از قبیل ویژگی های شخصیتی، اختلالات شخصیت و منبع کنترل زناشویی می باشد. بنابراین هدف این پژوهش مقایسه ویژگی های شخصیتی، اختلالات شخصیت و منبع کنترل در زوجین عادی و متقاضی طلاق است.
۳-۵ متغیرهای پژوهش… ۵۲
۳-۵-۱ متغیرهای مستقل.. ۵۳
۳-۵-۱-۱شاخص هرفیندال. ۵۳
۳-۵-۲ متغیرهای وابسته. ۵۳
۳-۵-۲-۱هزینه سرمایه. ۵۳
۳-۵-۳ متغیرهای کنترلی.. ۵۴
۳-۵-۳-۱اندازه شرکت… ۵۴
۳-۵-۳-۲ اهرم مالی ۵۴
۳-۵-۳-۳نرخ رشد دارایی.. ۵۴
۳-۵-۳-۴نسبت ارزش دفتری.. ۵۵
۳-۵-۳-۵نرخ بازده دارائی ها ۵۵
۳-۶ مدل تحلیلی تحقیق.. ۵۵
۳-۶-۱ روش استفاده شده برای آزمون فرضیه. ۵۵
۳-۷ آزمون فرضیه ها ۵۵
۳-۸ – داده های تلفیقی.. ۵۶
۳-۸-۱ مقدمه. ۵۶
۳-۸-۲ مزایای استفاده از داده های تلفیقی.. ۵۶
۳-۹ انواع مدل داده های تلفیقی.. ۵۷
۳-۹-۱ مدل داده های تلفیقی ایستا ۵۷
۳-۱۰ تفاوت بین مفاهیم Pooled و Panel 59
۳-۱۱ مدل داده های تلفیقی پویا ۵۹
۳-۱۲ تکنیک های تخمین سیستم معاملات… ۶۰
۳-۱۲-۱ روش حداقل مربعات معمولی(OLS) 60
۳-۱۲-۲ روش حداقل مربعات تعمیم یافته (GLS) 60
۳-۱۲-۳ روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) .
۳-۱۳ مسایل مورد توجه در تخمین مدل. ۶۱
۳-۱۳-۱ نرمال بودن. ۶۱
۳-۱۳-۲ ناهمسانی واریانس… ۶۲
۳-۱۳-۳ خود همبستگی.. ۶۲
۳-۱۳-۴ هم خطی.. ۶۲
۳-۱۳-۵ آزمون مانایی.. ۶۳
فهرست جداول
فهرست نمودار و اشکال
چکیده
تعیین و ایجاد ساختار بهینه سرمایه و یا حرکت به سمت آن می تواند بر ارزش شرکت و ثروت سهامداران تاثیر بگذارد . بدون اطلاع از هزینه سرمایه ، شرکت نمی تواند تصمیم بگیرد که از چه ابزاری برای گردآوری وجوه لازم برای سرمایه گذاری بلند مدت استفاده کند . از این رو پژوهشگران بسیاری در تحقیقات خود هزینه سرمایه را مورد بررسی و تحقیق قرار داده اند.
در این پژوهش نیز به بررسی رابطه بین ساختار بازار و هزینه سرمایه شرکتها پرداخته شده است. هدف از تحقیق تعیین این موضوع است که : آیا ساختار بازار تاثیر معنی داری بر هزینه سرمایه شرکتها دارد؟
از این رو تعداد ۹۳ شرکت در طی دوره زمانی ۱۳۹۲-۱۳۸۸ مورد بررسی قرار گرفتند.برای محاسبه ساختار بازار از شاخص هرفیندال- هرشمن و برای اندازه گیری هزینه سرمایه از مدل اندازه گیری دارایی سرمایه ای استفاده شد. یافته های پژوهش وجود رابطه مثبت بین ساختار بازار و هزینه سرمایه را تایید می کند. به عبارت دیگر فرضیه این تحقیق پذیرفته شده است.
واژگان کلیدی: ساختار بازار، هزینه سرمایه ، شاخص هرفیندال، مدل قیمت گذاری دارایی سرمایه ای.
هزینه سرمایه یکی از متغیرهای موثر در مدل های تصمیم گیری است و به عنوان بازده مورد انتظار سرمایه گذاران تعریف می شود. در واقع اگر نرخ بازده سرمایه گذاری یک شرکت از هزینه سرمایه بیشتر باشد، ثروت سهامداران افزایش خواهد یافت. بنابراین در صورتی که شرکتها هزینه سرمایه پایین تری را تجربه کنند، می توانند پروژه های سرمایه گذاری بیشتری را بپذیرند.
هزینه سرمایه جایگاهی مهم در تئوری های مدیریت مالی به عنوان معیار جهت تعیین ساختار سرمایه دارد. مدیران باید به هنگام اتخاذ تصمیماتی از قبیل بودجه بندی سرمایه ای، استقرار ساختار بهینه سرمایه، تصمیم گیری در مورد اجاره بلند مدت و . . . در خصوص هزینه سزمایه اطلاعات کافی داشته باشند. مدیران شرکتها برای کاهش هزینه های مالی و تحقق سود پایدار مورد انتظار سهامداران به دنبال کنترل هزینه سرمایه می باشند.
ساختار بازار نیز از جمله مفاهیمی است که در تحلیل های اقتصادی مورد استفاده قرار می گیرد. ساختار هر بازاری را می توان در میان دو شکل انتزاعی انحصار و رقابت کامل جای داد. بازار رقابت کامل در بسیاری موارد صورت عینی به خود نمی گیرد. به عبارت دیگر در عمل طیفی از بازارها بین رقابت انحصاری و انحصار کامل وجود دارد.
ساختار بازار به معنای شکل و چگونگی یک ساختمان و یا ترتیب قرار گرفتن اجزای مختلف می باشد. ساختار بازار در واقع آن دسته از خصوصیات سازمانی بازار است که با آشنایی با آنها می توان ماهیت قیمت گذاری و رقابت در بازار را مشخص نمود.
در این تحقیق به بررسی رابطه بین ساختار بازار و هزینه سرمایه شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار پرداخته شده است.
سرمایه گذاران با توجه به تنوع زیاد در فرصتهای سرمایه گذاری اقدام به انتخاب می نمایند. این انتخاب بر اساس ویژگی های ریسک و بازده است. هر شخص منطقی با این هدف سرمایه گذاری می کند که بتواند بازدهی مناسب کسب کند. سرمایه گذاران برای رسیدن به برآوردی از بازده مورد انتظار می کوشند اطلاعات لازم را از منابع مختلفی فراهم کنند. سود حسابداری نیز از اطلاعات مهم به شمارمی آید. سودحسابداری بر مبنای فرض تعهدی و در چارچوب اصول حسابداری اندازه گیری می شود و بر قابلیت اتکای اقلام گزارش شده تاکید دارد. کیفیت اقلام تعهدی به علت تاثیری که بر درک سرمایه گذاران از کیفیت سود شرکت دارد، همواره مورد توجه مدیریت است تا از طریق بهبود آن هزینه سرمایه شرکت کاهش یابد. در واقع مدیران با شناسایی عوامل موثر بر سودآوری شرکت، درکنار تحقق سایر اهداف بدنبال حداقل نمودن هزینه سرمایه نیز هستند. مدیران شرکتها برای کاهش هزینه های مالی و تحقق سود پایدار مورد انتظار سهامداران به دنبال کنترل هزینه سرمایه می باشند. ساختار بازار نیز از عواملی است که بر هزینه سرمایه تاثیر می گذارد. تحلیل میزان تمرکز بازار زمینه مناسب برای درک بهتر ارتباط عنصرهای ساختار و عملکرد بازار را فراهم می کند. شناخت بازار و عوامل موثر برایجادو تداوم تمرکز در بازارها برای دستیابی به شرایط ایده آل رقابت کامل ضروری است(خداداد کاشی، ۱۳۷۷). در مطالعات تجربی پیرامون ساختار بازار برای قضاوت راجع به درجه رقابت و انحصار معمولا از تمرکز استفاده می شود. تمرکز زمینه مناسب برای درک بهتر ارتباط عناصر ساختی و عملکرد های بازار را فراهم می کند(خداداد کاشی، ۱۳۷۷).
بسیاری از دولت های جهان با اندازه گیری تمرکز بازارها و به کارگیری نتایج آنها درصدد اتخاذ تصمیم مناسب در سیاست گذاری اقتصادی، بهای رقابت و رعایت حقوق مصرف کنندگان بر می آیند(بخشی ۱۳۸۲ ص ۷۵).
۲-۳-۷ دیدگاه شناختی ـ رفتاری. ۲۱
۲-۴ تفاوتهای جنسیتی در رفتارهای پرخاشگرانه ۲۲
۲-۵ پرخاشگری و ناسازگاری اجتماعی. ۲۳
۲-۶ سازگاری. ۲۴
۲-۷ عوامل مؤثر بر سازگاری. ۲۵
۲-۷-۱ خانواده ۲۵
۲-۷-۲ مدرسه ۲۶
۲-۷-۳ گروه همسالان. ۲۶
۲- ۸ فرایند سازگاری. ۲۶
۲-۹ نشانه های ابتدایی هشدار دهنده در مورد ناسازگاری. ۲۷
۲-۱۰ شناسه های ناسازگاری تحصیلی. ۲۷
۲-۱۱ سازگاری اجتماعی. ۲۷
۲-۱۲ سازگاری آموزشی یا تحصیلی. ۳۰
۲-۱۳ سازگاری عاطفی. ۳۱
۲-۱۴ ویژگی های افراد با سازگاری عاطفی. ۳۲
۲-۱۵ مروری بر الگوها و نظریه های سازگاری. ۳۲
۲-۱۵-۱ نظریه ها و الگوهای سازگاری با رویکرد زیست شناختی. ۳۲
۲-۱۵-۲ نظریه ها و الگوهای سازگاری با رویکرد رفتاری. ۳۳
۲-۱۵-۳ نظریه ها و الگو های سازگاری با رویکرد شناختی. ۳۳
۲-۱۵-۴ نظریه ها و الگوهای سازگاری با رویکرد ترکیبی و کل گرای زیستی. ۳۴
۲-۱۶ باورهای مذهبی. ۳۵
۲-۱۷ منابع باورها ۳۶
۲-۱۸ مفاهیم مرتبط با باور. ۳۶
۲- ۱۸-۱ عقیده ۳۶
۲-۱۸-۲ نگرش ۳۷
۲-۱۸-۳ دید قالبی. ۳۷
۲-۱۸-۴ تعصب و پیش داوری. ۳۷
۲-۱۹ دین. ۳۸
۲-۲۰ روانشناسی دین. ۳۸
۲-۲۱ آغاز روانشناسی دین. ۳۹
۲-۲۲ اشخاص برجسته در روانشناسی دین. ۳۹
۲-۲۲-۱ ویلیام جیمز(۱۹۱۵-۱۸۴۲) ۳۹
۲-۲۲-۲ زیگموند فروید(۱۹۳۹- ۱۸۵۶) ۳۹
۲-۲۲-۳ کارل یونگ(۱۹۶۱-۱۸۷۵) ۴۰
۲-۲۲-۴ گوردن آلپورت (۱۹۶۷- ۱۸۹۷) ۴۱
۲-۲۲-۵ اریک اریکسون(۱۹۹۴- ۱۹۰۲) ۴۲
۲-۲۳ جهت گیری مذهبی. ۴۲
۲-۲۴ تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور. ۴۴
فصل سوم : روش اجرای تحقیق
۳-۱ طرح پژوهش ۵۱
۳-۲ متغییر های پژوهش ۵۱
۳-۳ جامعه آماری، روش نمونه گیری و حجم نمونه ۵۱
۳-۴ ابزار سنجش و نحوه گرد آوری اطلاعات ۵۱
۳-۴-۱ پرسشنامه سازگاری دانش آموزان دبیرستانی (AISS) : 51
۳-۴-۲ پرسشنامه پرخاشگری اهواز (AGQ) : 52
۳-۴-۳ مقیاس جهت گیری درونی ـ بیرونی آلپورت: ۵۲
۳-۵ شیوه جمع آوری اطلاعات ۵۲
۳-۶ روش تجزیه و تحلیل داده ها ۵۳
فصل چهارم : روش تحقیق
۴-۱ : مقدمه ۵۵
۴-۲: آمار توصیفی. ۵۶
۴-۲-۱: ویژگیهای جمعیت شناختی. ۵۶
۴-۳ :آمار استنباطی. ۵۹
۴-۳-۱: بررسی نرمال بودن توزیع نمرات ۵۹
۴-۳-۲: فرضیه اول. ۶۰
۴-۳-۳: فرضیه دوم ۶۱
۴-۳-۴: فرضیه سوم ۶۱
۴-۳-۵: فرضیه چهارم ۶۳
۴-۳-۶: فرضیه پنجم ۶۵
۴-۴: جمع بندی. ۶۶
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری
۵-۱: مقدمه ۶۹
۵-۲: مقایسه نتایج و تبیین فرضیه ها ۶۹
۵-۲-۱: فرضیه اول، بین باورهای مذهبی و پرخاشگری دانش آموزان رابطه وجود دارد. ۶۹
۵-۲-۲: فرضیه دوم، بین باورهای مذهبی و سازگاری دانش آموزان رابطه وجود دارد. ۷۰
۵-۲-۳: فرضیه سوم، بین پرخاشگری دانش آموزان دختر و پسرتفاوت وجود دارد. ۷۱
۵-۲-۴: فرضیه چهارم، بین سازگاری دانش آموزان دختر و پسرتفاوت وجود دارد. ۷۱
۵-۲-۵: فرضیه پنجم، بین باورهای مذهبی دانش آموزان دختر و پسرتفاوت وجود دارد. ۷۲
۵-۳: پیشنهادات ۷۲
۵-۴: محدودیتها ۷۳
منابع فارسی. ۷۴
منابع انگلیسی. ۷۹
پیوست ها ۸۵
پرسشنامه سازگاری دانش آموزان دبیرستانی سینها و سینگ. ۸۶
پرسشنامه پرخاشگری AGQ 88
پرسشنامه جهت گیری مذهبی. ۸۹
چکیده
باورهای مذهبی در تمام جنبه های زندگی روانشناختی بشر، تأثیرات بسزایی دارد و تقویت این باورها باعث افزایش سلامت روان، سازگاری بهتر و کاهش پرخاشگری می
شود. هدف پژوهش حاضر مقایسه میزان باورهای مذهبی، پرخاشگری و سازگاری در دانش آموزان دوره متوسطه است. نمونه پژوهشی شامل ۳۰۰ نفر(۱۵۰ دختر و ۱۵۰ پسر)از دانش آموزان مقطع دبیرستان شهر شاهرود بود که به روش تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. به منظور گرد آوری داده ها از پرسشنامه جهت گیری مذهبی آلپورت (۱۹۶۷)، پرسشنامه سازگاری دانش آموزان دبیرستانی سینها و سینگ(۱۹۹۳) و پرسشنامه پرخاشگری اهواز(۱۳۷۵) استفاده شده است.جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش همبستگی پیرسون، آزمون کولموگراف ـ اسمیرنف جهت بررسی نرمال بودن نمرات، آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس داده ها و آزمون t مستقل استفاده شد. یافته های تحقیق نشان داد که بین متغیرهای جهتگیری مذهبی درونی و جهتگیری مذهبی کل، با پرخاشگری و زیرمقیاسهای آن رابطه منفی، مستقیم و معنادار مشاهده می شود، به این معنی که هر چه میزان باورهای مذهبی (درونی و نمره کل) بالاتر باشد میزان پرخاشگری و زیرمقیاسهای آن کمتر میشود، این میزان همبستگی در سطح آلفای ۱% با ۹۹ درصد اطمینان معنادار است. همچنین بین جهتگیری مذهبی بیرونی با پرخاشگری و زیرمقیاسهای آن رابطه منفی وجود دارد ولی این میزان همبستگی در سطح آلفای ۵% با ۹۵ درصد اطمینان معنادار نیست. همچنین بین متغیرهای جهتگیری مذهبی درونی و جهتگیری مذهبی کل، با سازگاری و زیرمقیاسهای آن رابطه مثبت، مستقیم و معنادار مشاهده شد، به این معنی که هر چه میزان باورهای مذهبی بالاتر باشد میزان سازگاری (نمره کل) و زیرمقیاسهای آن بیشتر میشود، همچنین این میزان همبستگی در سطح آلفای ۱% با ۹۹ درصد اطمینان معنادار است. همچنین بین جهتگیری مذهبی بیرونی با سازگاری و زیرمقیاسهای آن رابطه مثبت وجود دارد ولی این میزان همبستگی در سطح آلفای ۵% با ۹۵ درصد اطمینان معنادار نیست. نمرات زیرمقیاس خشم و عصبیت در دختران این پژوهش بیش از پسران است، همچنین نمرات در زیرمقیاس لجاجت و کینه توزی در پسران این پژوهش بیش از دختران است. نمرات در زیرمقیاسهای سازگاری اجتماعی و سازگاری آموزشی در پسران این پژوهش بیش از دختران است و تفاوتی در نمرات جهتگیری مذهبی در دو گروه مشاهده نشد.
واژه های کلیدی: باورهای مذهبی، سازگاری، پرخاشگری
۱-۱ مقدمه :
دین کهن ترین، نافذترین و اثر گذار ترین نهاد اجتماعی بشر است. در جهان امروز از انسان دین ـ ورز سخن می گویند زیرا مطالعات جدید نشان داده است دین مداری و گرایش به دین در تمام جهان از کشورهای توسعه نیافته تا کشورهای پیشرفته در حال افزایش است. نظریه انحطاط دین بر اثر پیشرفت و افزایش رفاه مادی در آستانه خروج از ادبیات علمی است(آذربایجانی، ۲۰۰۹).
دینی بودن به هر فرد یا پدیده ای که ارزش ها و نشانه های دینی درآن متجلی باشد اطلاق می شود. دینداری شخص در گرایش و کنش های آشکار و پنهان او قابل شناسایی است. فرد دینی به دو روش قابل شناسایی است. یکی از میزان پایبندی و التزام دینی و دیگری از روی افکار، گرایش ها و اعمالی که متأثر از نگرش دینی باشد. به عبارت دیگر دینداری عبارت است از داشتن اهتمام دینی به گونه ای که نگرش ها و کنش های فرد متأثر از آن باشد(شجاعی زند، ۲۰۰۵).
یکی از موضوعاتی که از دیر باز در حوزه مطالعات و تحقیقات روان شناسی در باره هیجانات منفی و فراهم آوردن سلامت روان مطرح بوده ، بررسی تأثیر دین داری و معنویت گرایی است و در حال حاضر ، مطالعات نسبتا قابل توجهی وجود دارد که چگونگی تأثیر دین داری و معنویت را بر سلامت جسمی و روانی مد نظر قرار می دهند(هادی بهرامی احسان و دیگران،۱۳۸۴).
در اولین تحقیقات نظام مند آماری در حوزه روانشناسی دین، فرانسیس گالتون مشهورترین کار خود را درباره تأثیر عینی نیایش حاجت مندانه انجام داد . از این پس تحقیقات در حوزه دین داری و موضوعات همبسته با دین ادامه یافت و به تولید نظریه های بسیار و احیاناً نتایج متفاوت منجر شد(بهرامی احسان و تاشک، ۱۳۸۳).
روبرت آمونز (۱۹۹۹م) معتقد است که دین تا حدودی به این علت که یکپارچگی شخصیت را فراهم می سازد ، موجب افزایش بهزیستی می شود( جان بزرگی، ۱۳۷۸).
نوغانی و همکاران (۱۳۸۳) از آموزش مجموعه معارف و فرائض دینی ( نماز، روزه و مناجات) و تأثیر آن در جهت تسکین افسردگی بهره برده و به این نتیجه رسیده اندکه ۵۵ در صد از افرادی که در این بررسی شرکت کرده اند ، پس از انجام عبادت ها احساس آرامش بهتری داشته اند.
با توجه به این که در تحقیقات مختلف، آثار مثبت نگرش مذهبی بر سلامت جسمانی و روانی تأیید شده و در موارد دیگر چنین آثاری یافت نشده و حتی بر آثار منفی آن نیز تاکید شده است ، در خصوص ناهمسانی این یافته ها یک فرضیه این است که عوامل متفاوتی به چگونگی تأثیر دین داری و بهزیستی روانی کمک می کند . بنابر این یافته های نا همسان ضرورتآً ارتباط میان بهزیستی و دین داری را نفی نمی کنند، بلکه موقعیت هایی را مشخص می کنند که ارتباط در آنها قوی تر است . از جمله باید بین نوعی جهت گیری دینی که به سلامت روانی کمک می کند و نوعی که با بهزیستی کمتر رابطه دارد یا ندارد، تفاوت قایل شد ( عباسی و جان بزرگی، ۱۳۸۹).
یکی از آسیب های اجتماعی، پرخاشگری است که در جامعه رو به افزایش است . به همین جهت، پرخاشگری یک مسئله اجتماعی و یکی از موضوعات اساسی بهداشت روانی به شمار می آید(وکیلی، ۱۳۸۶).
آمارها حاکی از شیوع و گسترش روز افزون پرخاشگری در جوامع انسانی حکایت دارد . از این رو، جرائم پرخاشگرانه از جمله قتل، تجاوز جنسی، ایراد ضرب و جرح و ایذاء دیگران، سرقت های توام با پرخاشگری مانند سرقت مسلحانه، زور گیری و کیف قاپی از شایع ترین موارد پرخاشگری است که مورد توجه محققان قرار گرفتند(ابوالمعالی، ۱۳۸۹).
مطلب دیگر :
چرا کسبوکارهای بزرگ مثل دیجیکالا ریسپانسیو نیستند؟
روانشناسان به کمک تحقیقات خود ، سعی کرده اند پرخاشگری را بفهمند، علت های آن را بیابند و راه های کاهش اثر آن را معلوم کنند(بدار و همکاران، ۱۳۸۰).هرچند بارها اصطلاح پرخاشگری را شنیده ایم ، اما هنگام تعریف دقیق و تحلیل آن، اصطلاحی مبهم و کلی به نظر می رسد(درتاج و همکاران، ۱۳۸۸).اگر چه ساختار خشم مشترکاتی با پرخاشگری و خصومت دارد، اما این اصطلاحات با هم مترادف نیستند.دلوکیو و الیوری عنوان می کنند که خصومت به نگرش پرخاشگرانه اطلاق می شودکه فرد را به سوی رفتار پرخاشگرانه هدایت می کند. در حالی که پرخاشگری به رفتار قابل مشاهده و به قصد آسیب رساندن اطلاق می شود. خشم یک حالت هیجانی یا احساس درونی ناشی از برانگیختگی فیزیولوژیکی است(نویدی، ۱۳۸۷).
بنابر این برای جدا کردن این سه مفهوم ، می توان خشم را به عنوان یک هیجان، خصومت را به عنوان یک نگرش، پرخاشگری را به عنوان رفتار در نظر گرفت.خشم به عنوان یک حالت هیجانی توصیف می شود که شالوده خصومت و پرخاشگری را تشکیل می دهد(همان). از واژه پرخاشگری در پژوهش های گوناگون ، به معانی متفاوت استفاده شده است. پژوهشگران معانی متفاوت به آن نسبت داده اند. بنابر این، تعریفی از پرخاشگری وجود ندارد که همگان روی آن توافق نظر داشته باشند، زیرا تعاریف پرخاشگری مبتنی بر دیدگاه هایی است که این مؤلفان دارند(بدار و همکاران ، ۱۳۸۰). ولی در یکی از تعریف هایی که بین روانشناسان متداولتر است ، گفته می شود که پرخاشگری عبارت است از: هر گونه آسیب رساندن عمدی به دیگران، خود یا اشیاست(فرانزوی،۱۳۸۱).
در لغت نامه دهخدا ، سازگاری ، موافقت در کار ، حسن سلوک و در مقابل ناسازگاری ، بدسلوکی، بدرفتاری و سازگاری نکردن معنی شده است. مک دونالد می گوید: وقتی می گوییم فردی سازگار است که پاسخ هایی که او را به تعامل با محیطش قادر می کند آموخته باشد و به طریق قابل قبول اعضای جامعه خود رفتار کند تا نیازهایی در او ارضا شود. یک فرد در یک موقعیت اجتماعی خاص می تواند خود را به طریق زیادی با آن موقعیت تطبیق و سازگاری دهد.
روانشناسان همچنین سازگاری فرد را در برابر محیط مورد توجه قرار داده اند و خصوصیاتی از شخصیت را بهنجار می دانند که موجب سازگاری فرد با محیط خود می گردد. یعنی با دیگران در صلح و صفا زندگی کند و جایگاهی در جامعه برای خود بدست آورد. بسیاری از روانشناسان دیگر معتقدندکه اگر اصطلاح سازگاری در معنای همنوایی با اعمال و اندیشه های دیگران اعمال شود ، دیگر نمی توان توصیفی از شخصیت سالم به عمل آورد ، آنها بیشتر بر ویژگی های مثبتی مانند فردیت، آفرینندگی و شکوفایی استعدادهای بالقوه تأکید دارند. در شکل گیری سازگاری عواملی چون شیوه های تربیتی، ارزشها و اعتقادات حاکم بر فرد و جامعه، همسالان ، خانواده و آموزش و پرورش مؤثر هستند. و در این میان مذهب و باورهای مذهبی عاملی است که به هنگام شکست ناشی از دست نیافتن به اهداف یا وجود تعارض، فرد را قادر می سازد تا ضمن شناخت بهتر خود و دیگران به ایجاد ارتباطات مناسب با مردم و سازگاری با محیط و اجتماع بپردازد.
۱-۲ بیان مسأله:
ارتقای سلامتی افراد جامعه که یکی از مهم ترین مسائل اساسی هر کشوری محسوب می شود باید از چهار بعد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی مد نظر قرار گیرد. طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت ، بهداشت روانی علمی است که با آن انسان ها قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران را خواهند داشت و قادر به تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی، حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و متناسب می شوند.
هدف بهداشت روانی پیشگیری، درمان و بازتوانی بیماران است . طب دنیای امروز و فردا طب پیشگیری و برنامه ریزی برای بهتر زیستن است. در عین حال ، آرامش درونی تمنای دائمی انسان و حلقه مفقود جوامع امروزی است. در جوامعی که از مذهب و اخلاق فاصله گرفته اند، هر چه این جدایی بیشتر است بیماری های روانی نیز به همان اندازه افزایش یافته است. بنابر این در پیشگیری اولیه باید به مسائل تأثیر گذار بر شخصیت برای کاهش تظاهرات هیجانی و عاطفی و عوامل استرس زا توجه شود (برخوردار و نجفی ، ۱۳۸۰).
یکی از این عوامل تأثیر گذار مذهب است . به رغم نگاه بد بینانه روانشناسان در سطح برخی نظامهای کلی به مذهب، از همان ابتدای شکل گیری روانشناسی کاربردی، تحقیقات در زمینه رابطه مذهب و سلامت روانی ، اغلب بیانگر رابطه ای مثبت بین این دو متغییر بوده است از دهه ۵۰ میلادی تحقیقات بیانگر تأثیر مداخلات مذهبی بر بهبود آلام روانشناختی بودند از جمله می توان به تأثیر نماز و ” دعا درمانگری” بر کنترل اختلالات روانشناختی اشاره کرد(وولف،[۱] ۱۹۹۷).
کارکرد اصلی دین در زندگی افراد، آرامش بخشی، تولید شادابی، معنا دادن به زندگی و رضایت درونی و اصیل است. نقش اصلی دین در تأمین نیازهای آدمی، کاهش رنج و درد با معنابخشی به این رنج ها و دردهاست . شاید علم، توانایی کاهش رنج های بشری را داشته باشد، اما قادر به معنا بخشی به آلام و مصیبت های بشر نیست( حاتمی، ۲۰۰۹). مطالعات متعدد محققان مسلمان نشان داده است برخورداری از باورهای دینی و به جا آوردن اعمال و مناسک مذهبی نقش مهمی در کاهش اختلالات روانی، بزهکاری، گرایش به خودکشی و سوء مصرف مواد دارد(قدرتی، ۲۰۰۹؛ دل آزار، ۲۰۰۸)
از دهه ۹۰ به دنبال ناکامی نسبی متخصصین بهداشت روانی از فنون و شیوه های مداخله ای مرسوم و به دنبال تحقیقات متعدد و نتایج آنها که بیانگر تأثیر مثبت مذهب بر سلامت روان بود ، روی آوری به مذهب روز افزون گردید. در زمینه اضطراب به عنوان یک اختلال شایع روانی مطالعات نشان می دهند که شرکت در مراسم مذهبی اضطراب را کاهش می دهد( نیلمن[۲] و همکاران، ۱۹۹۷).
برخی مطالعات نشان می دهند که آموزش روش های حل مسأله در چار چوب مذهبی، ضمن افزایش سازش یافتگی روانشناختی، اضطراب آزمودنی ها را کاهش می دهد ( شافر[۳] و همکاران،۱۹۹۱). همچنین بین مذهب یا رفتار مذهبی و افسردگی مطالعاتی انجام شده است که بیانگر تأثیر مذهب در کاهش افسردگی است . مذهب به طور کلی بر سلامت روانی تأثیر مثبتی دارد( ونتیس[۴]، ۱۹۹۵).
اختلالات رفتاری کودکان و نوجوانان به مجموعه اعمالی اطلاق می شود که خلاف قانون، عرف، سنت ها و هنجارهای جامعه است و در اعضای این طبقه خودنمایی می کند. اختلالات رفتاری اصطلاحی در روان شناختی است که جامعه شناسان آن را بزهکاری می نامند.
جامعه شناسان و روان شناسان از ابعاد گوناگون به اختلالات رفتاری پرداخته اندتا به علل، زمینه ها و شیوه های مقابله پیشگیری و درمان آن دست یابند. علل و زمینه هایی همانند استعداد ژنتیکی و ارثی، خانواده های آشفته و نابسامان، والدین متخلف و ضد اجتماعی، ارتباط با همسالان بزهکار، زندگی در محله های پر جمعیت و جرم خیز، فقدان اعتقادات مذهبی ، از جمله عواملی هستند که در شکل دهی به این گونه رفتارها از جمله پرخاشگری و ناسازگاری مؤثر دانسته شده اند.
شاید یکی از کارکردهای مهم و عمده منابع جامعه پذیری یعنی خانواده و مدرسه، تهذیب و شکل دادن به شخصیت کودکان و نوجوانان برای کنترل وسوسه های بزهکارانه و غیر اخلاقی یا بالعکس تسلیم شدن به این وسوسه ها باشد. یکی از اختلالات رفتاری پرخاشگری است . پرخاشگری از مسائل مبتلا به در دوران نوجوانی است . کن نل لی[۵] و همکاران (۲۰۱۰) پرخاشگری را به عنوان یک مشکل جهانی در میان همه نوجوانان اعلام کرده اند و آن را مختص فرهنگ و جامعه خاصی نمی دانند .آنچه باعث توجه محققان به رفتار پرخاشگرانه شده است ، آثار نامطلوب آن بر رفتار بین فردی و همچنین ، آثار ناخوشایند آن بر حالات درونی افراد است . نوجوانان پرخاشگر غالبا قدرت مهار رفتار خود را ندارند و رسوم و اخلاق جامعه ای را که در آن زندگی میکنند زیر پا میگذارند (صادقی ، ۱۳۸۵). نتایج پژوهشها نشان داده است که پرخاشگری از شاخصهای مهم پاره ای از اختلالات روانی مانند اختلال سلوک ، و اختلال شخصیت ضد اجتماعی به شمار می آید (سوخودولوسکی و راچکین[۶] ، ۲۰۰۴).همچنین رفتار پرخاشگرانه با بیماری های جسمانی مانند بیماری قلب و عروق و سردرد تنشی نیز در ارتباط است (ماترازو، کاشکات و پریچارد[۷] ،۲۰۰۰). علاوه بر این پژوهش های دیگر نشان میدهد که کودکان پرخاشگر نسبت به کودکان دیگر از نظر شیوه تفکر متفاوت هستند ، آنها راهبردهای مثبت کمتری ارائه میدهند و بیشتر اطمینان دارند که راهبرد پرخاشگرانه سازگارانه تر است و این طور قضاوت می کنند که راهبردهای پرخاشگرانه کمتر باعث آسیب می شود (عارفی و رضویه، ۱۳۸۲).
تسلسل پیدایش نیازها و ارضای آن نیاز را سازگاری می نامند. بنابر این چنانچه انسانها در مناسبات خود بتوانند براحتی نیازهای خود را ارضاء نمایند دارای سازگاری می باشند(والی پور ، ۱۳۷۶). این که شخص تا چه حد می تواند با محیط و تغییرات آن سازگار شود به دو عامل بستگی دارد :
الف) خصوصیات شخص مثل مهارتها ، نگرشها، ارزشها، باور های دینی و حالات بدنی . ب) ماهیت موقعیت هایی که با آن روبرو می شود .این دو عامل در تعیین سازگاری ، خشنودی و کامیابی فرد مؤثرند .چون شخص و محیط همواره در حال تغییرند ، پس سازگاری باید بین این دو عامل خاص صورت پذیرد (گاطع زاده، ۱۳۸۴). با توجه به اینکه نوجوانان در مقطع سنی خود با مسائل و مشکلاتی در سازگاری با روابط بین فردی ، بلوغ ، تحصیلی و . مواجه می شوند ایجاد شایستگی های لازم و تقویت باورهای مذهبی برای مقابله موثر و کار آمد با چالش های حال و آینده ضروری به نظر می رسد .
نوجوانی از دیر باز هم برای نوجوانان و هم برای والدین و مربیان ، دوره ای دشوارتر از سال های کودکی قلمداد شده است . این مرحله از زندگی را روسو تولد دوم نامیده است (تقی پور ظهیر، ۱۳۷۶). لذا با توجه به حساس بودن دوران نوجوانی و نیز تغییرات مهمی که در این دوران در زمینه اعتقادات مذهبی و حالات رفتاری در فرد رخ میدهد تعیین تأثیر باورهای مذهبی در پیشگیری از رفتارهای پرخاشگرانه و افزایش قدرت سازگاری ضروری به نظر میرسد
بنابر این پژوهش حاضر با هدف مقایسه میزان باورهای مذهبی باپرخاشگری و سازگاری دانش آموزان انجام میگیرد . تا به این ترتیب گامی دیگر در جهت تحقق اهداف پیشگیرانه در افزایش سازگاری و کنترل پرخاشگری نوجوانان و جوانان برداشته شود.
۱-۳ اهمیت و ضرورت تحقیق: