دانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشددانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشدبررسی تاثیر ابعاد سرمایه اجتماعی بر عملکرد شغلی و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان اداره کل امور مالیاتی استان یزد
- فصل دوم: مبانی نظری پژوهش ۱۷
۲-۱- مقدمه ۱۸
۲-۲- مبانی نظری سرمایه اجتماعی ۱۸
۲-۲-۱- تعریف سرمایه اجتماعی ۲۰
۲-۲-۲- نظریههای سرمایه اجتماعی ۲۲
۲-۲-۳- منابع سرمایه اجتماعی ۲۵
۲-۲-۴- ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی ۲۸
۲-۲-۵- مزایای سرمایه اجتماعی در سازمان ۳۱
۱-۱- مبانی نظری رفتار شهروندی سازمانی ۳۴
۱-۱-۱- رفتار شهروندی سازمانی در قالب تمایز بین واژههای نقش و فرانقش ۴۱
۱-۱-۲- رفتار شهروندی سازمانی به عنوان تمام رفتارهای مثبت در داخل سازمان ۴۳
۱-۲- دیدگاههای صاحبنظران در مفهوم رفتار شهروندی سازمانی ۴۴
۱-۲-۱- دیدگاه چستر بارنارد در رفتار شهروندی سازمانی ۴۴
۱-۲-۲- دیدگاه کاتز و کاهن در رفتار شهروندی سازمانی ۴۵
۱-۲-۳- دیدگاه اسمیت در رفتار شهروندی سازمانی ۴۶
۱-۲-۴- دیدگاه اورگان در رفتار شهروندی سازمانی ۴۷
۱-۲-۵- دیدگاه گراهام در رفتار شهروندی سازمانی ۴۹
۱-۲-۶- دیدگاه بورمن و همکاران در رفتار شهروندی سازمانی ۵۱
۱-۳- سیاستهای تشویق رفتار شهروندی سازمانی ۵۴
۱-۳-۱- گزینش و استخدام ۵۴
۱-۳-۲- آموزش و توسعه ۵۴
۱-۳-۳- ارزیابی عملکرد و جبران خدمات ۵۵
۱-۳-۴- سیستم های غیر رسمی ۵۵
۱-۴- موانع بروز رفتار شهروندی سازمانی ۵۵
۱-۵- مزایای رفتار شهروندی سازمانی ۵۷
۲-۳- مرور پیشینه پژوهش ۶۲
۲-۳-۱- پژوهشهای داخلی ۶۲
۲-۳-۲- پژوهشهای خارجی ۶۳
- فصل سوم: روششناسی پژوهش ۶۶
۳-۱- مقدمه ۶۷
۳-۲- روش تحقیق ۶۷
۳-۲-۱- روش تحقیق بر حسب هدف ۶۸
۳-۲-۲- نوع پژوهش ۶۸
۳-۲-۳- قلمرو پژوهش ۶۹
۳-۳- جامعه و نمونه آماری پژوهش ۶۹
۳-۳-۱- انتخاب نمونه ۷۰
۳-۳-۲- روش نمونهگیری ۷۰
۳-۴- ابزار گردآوری داده ها ۷۱
۳-۵- بررسی روایی و پایایی پرسشنامه ۷۱
۳-۵-۱- روایی (اعتبار) پرسشنامه ۷۱
۳-۵-۲- روایی محتوا ۷۲
۳-۵-۳- روایی سازه ۷۲
۳-۵-۴- پایایی پرسشنامه ۷۳
۳-۶- روش تجزیه و تحلیل دادهها ۷۴
۳-۶-۱- معیارهای سنجش برازش مدل معادلات ساختاری ۷۵
- فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها ۷۷
۴-۱- مقدمه ۷۸
۱-۶- آمار توصیفی ۷۸
۱-۶-۱- جنسیت پاسخگویان ۷۹
۴-۱-۱- سن پاسخگویان ۸۰
۱-۶-۲- میزان تحصیلات پاسخگویان ۸۱
۱-۶-۳- سابقه کار ۸۲
۱-۷- آزمون مدل مفهومی و فرضیههای پژوهشی ۸۳
۱-۷-۱- بیان مدل ۸۳
۱-۷-۲- تخمین مدل ۸۴
۱-۷-۳- ارزیابی تناسب مدل ۸۶
۱-۷-۴- آزمون مدلهای اندازهگیری و بارهای عاملی ۸۹
۱-۷-۵- آزمون فرضیات پژوهش بر اساس روش مدلسازی معادلات ساختاری ۹۱
- فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری ۹۶
۵-۱- مقدمه ۹۷
۱-۸- یافتههای پژوهش ۹۷
۵-۲- پیشنهادهای کاربردی تحقیق ۹۹
۱-۹- پیشنهاد برای پژوهشگران آتی ۱۰۰
۱-۱۰- محدودیتهای تحقیق ۱۰۰
منابع و مآخذ ۱۰۲
پیوست: پرسشنامه پژوهش ۱۰۷
۱-۱- مقدمه
در جوامع امروزی علاوه بر سرمایههای فیزیکی، انسانی و اقتصادی نوع دیگری از سرمایه مورد بحث قرار میگیرد که سرمایه اجتماعی نامیده می شود. میزان و نحوهی تعاملات اجتماعی در سازمان که امروزه از آن به عنوان سرمایه اجتماعی یاد میکنند ، از مهمترین موضوعات مورد بررسی جامعهشناسان است (پوتنام, ۲۰۰۵). سرمایه اجتماعی بر خلاف سایر سرمایه ها به صورت فیزیکی وجود ندارد بلکه حاصل تعاملات و هنجارهای گروهی و اجتماعی بوده و از طرف دیگر افزایش آن می تواند موجب پایین آمدن جدی سطح هزینه های اداره جوامع و نیز هزینه های عملیاتی سازمان ها گردد. سرمایه اجتماعی را می توان حاصل پدیده هایی از جمله اعتماد متقابل، تعامل اجتماعی متقابل، احساس هویت جمعی دانست، بنابراین رعایت عدالت در سازمان ها موجب نگهداری هر چه بیشتر سرمایه اجتماعی و وجود سازمانی با پرداخت های عادلانه می گردد (بیکزاد و فرزانه, ۱۳۹۰).
از دوران گذشته، توجه به سازمانها به عنوان بازیگران اجتماعی و نیز دقت صاحب نظران به نیازها و مسائل مرتبط با سازمان، زمینه مساعدی را برای گسترش مفهوم سرمایه اجتماعی در حیطه سازمان ایجاد نموده است. سرمایه اجتماعی از یک منظر پدیدهای مدیریتی است و برای آن ویژگیهای گوناگونی تعریف شده که شامل اعتماد (هنجار)، ارزش ها و رفتارهای مشترک، ارتباطات، همکاری، تعهد متقابل ، شناخت متقابل و شبکهها میباشد (اندیشمند, ۱۳۸۸). و از سوی دیگر سرمایه اجتماعی بستر مناسبی برای بهرهوری سرمایه انسانی و فیزیکی و راهی برای نیل به موفقیت و بهبود عملکرد سازمان قلمداد میشود. مدیران و کسانی که بتوانند در سازمان سرمایه اجتماعی ایجاد کنند، راه کامیابی شغلی و سازمانی خود را هموار می سازند (بوردیو, ۲۰۰۷).
۱-۲- بیان مسئله
در سازمانی همچون سازمان امور مالیاتی، منابع انسانی میتواند از اهمیتی دوچندان برخوردار باشد. از سویی، اهمیت تکیه بر عنصر مالیات به عنوان مهمترین منبع درآمد دولت و بهترین اهرم و ابزار مالی دولت در جهت تامین منابع مالی و تثبیت اقتصادی و توزیع بهینه درآمد و ثروت افراد بر کسی پوشیده نیست (امیرخوانی و پورعزت, ۱۳۸۷). از سوی دیگر در یک نگاه گذرا به نظامهای مالیاتی دیگر کشورها میتوان گفت که عمدهترین عامل موثر در وصول مالیات پس از درآمد ملی، نیروی انسانی است به گونهای که سایر عوامل از قبیل تجهیزات سرمایهای و تکنولوژیکی نه تنها به عنوان عوامل جایگزین کامل نیروی انسانی تلقی نمیشوند، بلکه در یک ترکیب بهینه با آن میتوانند به افزایش کارایی نیروی انسانی کمک کنند. اصلاحات مالیاتی در کشورهای مختلف، نقش نیروی انسانی در افزایش نظام مالیاتی را مورد توجه قرار دادهاند (Requna, 2003).
مرور ادبیات نظری و پیشینه پژوهش نشان میدهد که در پژوهشهای معدودی به خصوص در داخل کشور به بررسی تاثیر ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی بر پیامدهای شغلی کارکنان از جمله عملکرد شغلی و رفتار شهروندی سازمانی آنها پرداخته شده است. به خصوص در رابطه با فضای سازمانهای دولتی و به طور خاص سازمان امور
مالیاتی که نقش کلیدی در تامین بودجه دولت به عهده دارد به این موضوع توجه کمی شده است. با توجه به اهمیت یادشده برای عملکرد نیروی انسانی در سازمانهای دولتی و به خصوص سازمان امور مالیاتی، این پژوهش با هدف پاسخ به پرسش اصلی زیر انجام میشود:
ابعاد سرمایه اجتماعی چگونه و با چه شدتی باعث بهبود عملکرد شغلی و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان اداره امور مالیاتی استان یزد میشوند؟
۱-۳- اهمیت و ضرورت پژوهش
بهبود مستمر عملکرد سازمانها در سایه توجه به سرمایه اجتماعی، نیروی عظیم هم افزایی ایجاد میکند که این نیروها میتواند پشتیبان برنامه رشد و توسعه و ایجاد فرصت های تعالی سازمانی شود. دولتها، سازمان ها و مؤسسات تلاش بسیاری را در این مورد اعمال میکنند. بنابراین برای رشد و توسعه که پیش نیاز اساسی آن بهبود عملکرد سازمانها است، باید متغیرهای سرمایه اجتماعی شناخته شود و به بهترین نحو ممکن مورد بهره برداری قرار گیرد (پوتنام, ۲۰۰۵).
بخش زیادی از تفاوت های میان سازمان های امروزی به قابلیت و ظرفیت منابع انسانی آنها بر می گردد. رقبای ما می توانند از مزیت های دیگر مانند تکنولوژی، دسترسی جهانی یا از سیستم های فناوری اطلاعات کپی برداری کنند و به سادگی در این زمینه از ما پیشی بگیرند، تنها منبع کاملا منحصر به فرد و نامحدود در هر سازمانی منابع انسانی آن است. از این رو توسعه منابع انسانی اکنون در صدر فعالیت های سازمانی قرار دارد و سازمان ها در پی یافتن راه هایی برای توانمندسازی کارکنان خود هستند. سازمان های امروزی با رقابت تنگاتنگی، در فرایند خرد و دانش مواجه اند. به منظور ایجاد مزیت رقابتی، سازمان ها باید به تغییرات سرعت دهند و بدین منظور وجود کارکنانی با تعهد و ویژگی های شخصیتی مطلوب ضروری است. ویژگی های شخصیتی قوی و تعهد سازمانی نیز اساسا از طریق رفتارهای شهروندی سازمانی ایجاد می شود (Lock & Crawford J., 2001).
با توجه به اهمیتی که برای نقش رفتار شهروندی سازمانی و نیز عملکرد شغلی کارکنان در کسب مزیت رقابتی و عملکرد کلی سازمان عنوان شد، اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر مشخص میشود. نتایج پژوهش حاضر از یکسو به شفافسازی نقش سرمایه اجتماعی در بهبود عملکرد شغلی و رفتار شهروندی کارکنان کمک خواهد کرد و از سوی دیگر برای مدیران سازمان مورد پژوهش (امور مالیاتی استان یزد) به عنوان راهنمایی برای چگونگی کسب مزیت رقابتی و افزایش عملکرد سازمان از طریق سرمایهگذاری و اولویتبندی ابعاد سرمایه اجتماعی درنظر گرفته میشود. در نتیجه ضرورتهای خاص انجام پژوهش حاضر را میتوان به شکل زیر خلاصه کرد:
- پژوهشهای بسیار محدودی در حوزه پیامدهای شغلی سرمایه اجتماعی انجام شده است.
- نبود مدلی در زمینه تبیین چگونگی تاثیرگذاری ابعاد سرمایه اجتماعی بر عملکرد شغلی و رفتار شهروندی سازمانی.
- اهمیت نیروی انسانی و عملکرد کارکنان در سازمانهای خدماتی دولتی به خصوص سازمان امورد مالیاتی
- اهمیت توجه به سرمایههای ناملموس از جمله سرمایه اجتماعی در سازمانهای خدماتی
- اهمیت پژوهش در حوزه شناسایی عوامل توسعه دهنده رفتار شهروندی سازمانی به خصوص در سازمانهای دولتی
۱-۴- اهداف پژوهش
اهداف اصلی:
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی بر عملکرد شغلی کارکنان
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان
اهداف فرعی:
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی ساختاری بر عملکرد شغلی کارکنان
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی شناختی بر عملکرد شغلی کارکنان
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی رابطهای بر عملکرد شغلی کارکنان
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی ساختاری بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی شناختی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان
- تعیین تاثیر سرمایه اجتماعی رابطهای بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان
- تعیین تاثیر عملکرد شغلی کارکنان بر رفتار شهروندی سازمانی آنها
۱-۵- سوالهای پژوهش
سوال اصلی:
- آیا میزان سرمایه اجتماعی بر عملکرد شغلی کارکنان تاثیرگذار است؟
- آیا میزان سرمایه اجتماعی سازمان بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان تاثیرگذار است؟
سوالهای فرعی:
- سرمایه اجتماعی ساختاری با چه شدتی و چگونه بر عملکرد شغلی کارکنان تاثیرگذارند؟
- سرمایه اجتماعی شناختی با چه شدتی و چگونه بر عملکرد شغلی کارکنان تاثیرگذارند؟
- سرمایه اجتماعی رابطهای با چه شدتی و چگونه بر عملکرد شغلی کارکنان تاثیرگذارند؟
- سرمایه اجتماعی ساختاری با چه شدتی و چگونه بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیرگذارند؟
- سرمایه اجتماعی شناختی با چه شدتی و چگونه بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیرگذارند؟
- سرمایه اجتماعی رابطهای با چه شدتی و چگونه بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیرگذارند؟
- آیا عملکرد شغلی کارکنان بر میزان رفتار شهروندی سازمانی آنها تاثیرگذار است؟
۱-۶- فرضیههای پژوهش
فرضیههای پژوهشی به شکل زیر تدوین شدند:
فرضیه ۱: سرمایه اجتماعی ساختاری بر عملکرد شغلی کارکنان تاثیر معناداری دارد.
فرضیه ۲: سرمایه اجتماعی شناختی بر عملکرد شغلی کارکنان تاثیر معناداری دارد.
فرضیه ۳: سرمایه اجتماعی رابطهای بر عملکرد شغلی کارکنان تاثیر معناداری دارد.
فرضیه ۴: سرمایه اجتماعی ساختاری بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیر معناداری دارد.
مطلب دیگر :
فرضیه ۵: سرمایه اجتماعی شناختی بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیر معناداری دارد.
فرضیه ۶: سرمایه اجتماعی رابطهای بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیر معناداری دارد.
فرضیه ۷: عملکرد شغلی بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیر معناداری دارد.
۱-۷- روش پژوهش
۱-۷-۱- روش اجرای پژوهش
پژوهش حاضر، از حیث هدف، پژوهشی کاربردی است زیرا در آن به حل یک مسئله کاربردی در جامعه مورد مطالعه پرداخته شده است. از حیث روش انجام آن، در زمره پژوهشهای توصیفی-همبستگی قرار دارد. چرا که در انجام پژوهش حاضر، پژوهشگر از یک سو به توصیف ویژگیهای متغیرهای جامعه پرداخته و از سوی دیگر از روش آمار استنباطی و مدلسازی معادله ساختاری برای بررسی تأثیرگذاری متغیرها استفاده کرده است.
۱-۷-۲- روش گردآوری دادهها
پژوهش حاضر در مرحله مرور ادبیات نظری و پیشینه پژوهش یک مطالعه کتابخانهای و در مرحله گردآوری دادههای مورد نیاز یک مطالعه میدانی است. همچنین برای گردآوری داده های مورد نیاز از پرسشنامه ساختارمند استفاده خواهد شد.
۱-۷-۳- روش تجزیه و تحلیل دادهها
در این پژوهش برای تجزیه و تحلیل دادههای جمع آوری شده از روش آمار استنباطی و مدلسازی معادله ساختاری استفاده خواهد شد. بدینمنظور از نرمافزارهای SPSS و Amos استفاده خواهد شد.
۱-۸- جامعه و نمونه آماری پژوهش
جامعه آماری پژوهش حاضر را کارمندان اداره امور مالیاتی در استان یزد تشکیل میدهند. برای تعیین حجم نمونه، پس از جمع آوری اطلاعات در رابطه با تعداد کارمندان شاغل در این اداره، از فرمول نمونهگیری کوکران برای جامعه با حجم محدود برای تعیین تعداد نمونه مورد نظر استفاده خواهد شد. همچنین از روش نمونه گیری تصادفی ساده در این پژوهش استفاده خواهد شد.
۱-۹- قلمرو پژوهش
۱-۹-۱- قلمرو موضوعی پژوهش
از لحاظ موضوعی این پژوهش در حوزه رفتار سازمانی و به طور خاص در حوزه موضوعی سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی قرار دارد.
۱-۹-۲- قلمرو مکانی پژوهش
قلمرو مکانی پژوهش حاضر سازمان امور مالیاتی استان یزد است که در آن به گردآوری دادههای مورد نیاز پرداخته شده است.
۱-۹-۳- قلمرو زمانی پژوهش
قلمرو زمانی پژوهش حاضر یا به عبارت که در آن به گردآوری دادههای موردنیاز پرداخته شده است ماههای آبان و آذر سال ۱۳۹۳ است.
۱-۱۰- تعریف مفهومی متغیرهای پژوهش
سرمایه ساختاری: که در بردارنده الگوهای ارتباطی میان اعضای یک گروه یا واحد اجتماعی است که خود شامل سه بعد پیوند شبکه، ترتیبات شبکه، وثبات شبکه می باشد (Nahapiet & Ghoshal, 1998).
سرمایه شناختی: شامل ادراک، باورها و تصورات فرهنگی واجتماعی مشترک است که بوسیله مفاهیم و خاطرات مشترک و یا زبان مشترک مورد پذیرش افراد قرار گرفته است و میان آنها باقی می ماند (Nahapiet & Ghoshal, 1998).
سرمایه رابطهای: که در بردارنده میزان اعتماد متقابل اعضاء یک واحد اجتماعی است (Nahapiet & Ghoshal, 1998).
رفتار شهروندی سازمانی: رفتاری فردی که داوطلبانه است، به صورت مستقیم توسط سیستم رسمی پاداش برانگیخته نشده است و کارایی سازمان را افزایش میدهد. همچنین تمایل کارنان به انجام رفتارهایی که فراتر از الزامات رسمی نقش و جایگاهشان است به عنوان یکی از عناصر اصلی تشکیلدهنده رفتار شهروندی سازمانی شناخته شده است.
۲. فصل دوم: مبانی نظری پژوهش
۲-۱- مقدمه
مرور پیشینه و ادبیات پژوهش، زمینه را فراهم میسازد تا محقق با شناسایی مؤلفه های علمی مسأله، و الهامگیری از مطالعات مشابه، ضمن طراحی ابزار مناسب تحقیق، از این مبانی علمی برای ارائه راهکارها و پیشنهادهای لازم، استفاده به عمل آورد. بر این اساس، در این فصل سعی بر آن است تا به معرفی مبانی نظری مرتبط با هر یک از متغیرهای کلیدی پژوهش پرداخته شود. بر این اساس در این فصل پس از مرور مبانی نظری و تعاریف ارائه شده در زمینه سرمایه اجتماعی و مدلهای نظری که در این رابطه وجود دارد به شرح و مرور ادبیات پژوهش مرتبط با رفتار شهروندی سازمانی پرداخته میشود. در نهایت پژوهشهای داخلی و خارجی را که در زمینه موضوع پژوهش انجام شده مورد بررسی قرار میگیرند.
۲-۲- مبانی نظری سرمایه اجتماعی
“سرمایه” از ریشه cap به معنای سر گرفته شده است. معانی اساسی، اصلی وبزرگ از حروف کاپ از آن برمىآید و در اینجا هر کالا، پول یا ثروتى را شامل مىشود که قابلیت نگهداری و افزایش داشته باشد (محققی, ۱۳۸۵). “سرمایه ” منبعی است که برای ایجاد ارزش افزوده سرمایهگذاری میشود. به منابعی که مصرف میشوند و یا برای مصارف آینده ذخیره میشوند، سرمایه اطلاق میگردد. مردم دنیا برای انجام امور متداول زندگی خودشان از انواع سرمایه استفاده میکنند. اقتصاددانان سرمایه را معمولاً را به مفهوم دارایی فیزیکی نظیر ماشین آلات، تأسیسات، ساختمانها، موجودی کالا و بعضاً ارزش فعلی سرمایهگذاری انجام شده در نیروی انسانی و فن آوری بکار میبرند. گروهی دیگر دارایی های مولد ثروت را سرمایه میپندارند. حسابداران سرمایه را به مفهوم وجوهی که در طرف بدهی ترازنامه نشان داده میشود و متعلق به صاحبان واحد اقتصادی است، میشناسند. در واقع انباشت منابع مالی در داراییها، اعم از داراییهای فیزیکی یا مالی مفهوم کلیتری از سرمایه است. منابع مالی به ویژه منابع مالی بلند مدتی است که برای اجرا، تکمیل، توسعه، بازسازی و راهاندازی واحدهای اقتصادی – صنعتی به کار گرفته شده است (کریمی, ۱۳۸۶). یکی از جدیدترین انواع سرمایه که امروزه مورد توجه بسیاری از محققان و صاحبنظران قرار گرفته، سرمایه اجتماعی نام دارد.
سرمایه اجتماعى یک مجموعه از نهادهاى زیربنایى اجتماع نیست، بلکه حلقه اتصال دهنده افراد درقالب نهادها، شبکهها و تشکلهاى داوطلب است. توجه به نقش مهم سرمایه اجتماعى تأثیر مطلوب وکارسازى حتى بر رسمىترین روابط نهادى و ساختارهایى مثل دولت، رژیم سیاسى، حاکمیت قانون، سیستم قضایى و آزادى شهروندى خواهد داشت. سرمایه اجتماعى طبق تحقیقهاى میدانى جامعه شناسان آمریکائى و اروپایى تفاوتهاى عمدهاى با دیگر وجوه سرمایه، یعنى سرمایه اقتصادى و انسانى دارد. سرمایه اجتماعى مالکیت فردى ندارد ومتعلق به تمامى اعضاى گروه یا انجمن است .سرمایه اجتماعى در صورت مصرف، کاهش نمىیابد بلکه حتى ممکن است افزایش یابد. مثلاً هر چه شخص خود را در اشتراکات گروه بیشتر سهیم ببیند، احساس اشتراک جمعى شخص افزایش مییابد. سرمایه اجتماعى تنها در درون گروه یا انجمن یا شبکه اجتماعى تولید مىشود. مثلاً اعتماد که یکى ازعناصر مشخصه و مهم سرمایه اجتماعى است، تنها در درون گروه و بر اساس رفتارهاى متقابل شکل مىگیرد و چیزى نیست که امکان تزریق آن از بیرون ممکن باشد و بالاخره عدم استفاده از سرمایه اجتماعى در درون گروه، موجب کاهش و حتى نابودى آن مى شود. یعنى اگر مثلاً اعضاى گروه نسبت به یکدیگر اعتماد یا احساس مسئولیتى نداشته باشند، سرمایه اجتماعى ناپدید مىشود (محققی, ۱۳۸۵).
مردان و زنان ممکن است با سطوح یکسانی از سرمایه انسانی مثل هوش، تحصیلات، مهارتها و تجربه، وارد سازمان شوند. هرچند عامل تعیین کننده میزان موفقیت و پیشرفتهاى حرفهاى آنها فقط وجود سرمایه انسانی شان نخواهد بود، ولى مرور متون موجود در این زمینه نشان میدهد که بازده تواناییها، دانش و دیگر منابعی که افراد دارند، در محیط کار و از طریق شبکههای اجتماعی و شرایط محیطی و زمینهای متفاوت است. در واقع بین سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی ارتباط وجود دارد. برخی از نویسندگان بیان میکنند که سرمایه اجتماعی از طریق تسهیم اطلاعات و دانش، مىتواند به ایجاد سرمایه انسانی کمک کند و برخی اشاره کردهاند که سرمایه انسانى در نتیجه تحصیلات و تجربیات کاری بیشتر، به ایجاد سرمایه اجتماعی کمک میکند. اما اغلب آنها اظهار نمودهاند که سرمایه اجتماعی، فرصتهایی را پدید مىآورد که برای موفقیت در محیط کار لازم است (رضا زاده, ۱۳۹۱).
۲-۲-۱- تعریف سرمایه اجتماعی
در رابطه با مفهوم سرمایه اجتماعی تعاریف بسیاری وجود دارد و همین کثرت تعاریف سبب نوعی آشفتگی و عدم انسجام در مفهوم سرمایه اجتماعی شده است .ولی به طورخلاصه میتوان گفت که سرمایه اجتماعی به معنای هنجارها وشبکه های ارتباطی است که امکان مشارکت مردم در اقدامات جمعی به منظور کسب سود متقابل را فراهم میکند لذا سرمایه اجتماعی مفهومی ترکیبی است که میزان هنجارها وشبکه ها را در یک مقطع زمانی خاص تشریح می کند. سرمایه اجتماعی هر جامعه ناشی از وضعیت فرهنگی و اجتماعی آن جامعه است و یکی از شاخصهای مهم وضعیت فرهنگی و اجتماعی آن جامعه می باشد. از سوی دیگر در وضعیت سرمایه اجتماعی هر جامعهای عواملی از قبیل نهاد آموزش و پرورش تاثیرگذار میباشند. نهاد آموزش و پرورش نقش مهمی را در افزایش و انتقال سرمایه اجتماعی در جامعه ایفا می نماید زیرا فرایند جامعه پذیری هر فردی در سطوح متفاوت از نهاد آموزش و پرورش می گذرد و این امر در وضعیت سرمایه اجتماعی جامعه بسیار تاثیرگذار است (تاجبخش, ۱۳۸۳, ص. ۱۵۶).
از دیدگاه اقتصادى مىتوان سرمایه اجتماعى را به عنوان یکى از انواع سرمایههاى هر سازمان یا اجتماع در نظر گرفت. در الگوهاى گذشته، تنها عامل انسانى در انواع سرمایهها، سرمایه انسانى بود که بیشتر مبتنى بر تعداد، تخصصها، دانش و مهارتهاى نیروى انسانى در سطوح مختلف کارکنان و مدیران است. اما توجه به یک سازمان به عنوان یک سیستم اجتماعى منجر به این امر میشود که سرمایه اجتماعى نیز به عنوان نشان دهنده ارزش اقتصادى شبکههاى اعتماد و کاهش دهنده هزینه هاى مبادلات و تعاملات در این فهرست قرار گیرند. به عبارت دیگر سرمایه اجتماعى بیانگر ذخیره اقتصادى مؤلفههاى فرهنگى واجتماعى مابین سرمایههاى انسانى است (محققی, ۱۳۸۵).
بررسی تاثیرابعادسرمایه اجتماعی بررفتارشهروندی سازمانی باتاکید برمدل ناهاپیت وقوشال
۱-۲ چارچوب نظری تحقیق. ۱۶
۲-۲ مدل مفهومی تحقیق. ۱۷
۳-۲ سرمایه اجتماعی. ۱۸
تعاریف سرمایه اجتماعی. ۱۸
سرمایه. ۱۸
اجتماعی. ۱۹
زمینه تاریخی سرمایه اجتماعی. ۲۰
۲-۴عنصر ساختاری. ۲۲
۲-۵ عنصر شناختی. ۲۳
۲-۶ عنصر رابطه ای. ۲۴
۲-۷رفتار شهروندی سازمانی. ۲۶
تعریف های رفتار شهروندی سازمانی. ۲۶
رفتار شهروندی سازمانی از دیدگاه کارکنان. ۲۹
سازمانی.۳۰/رفتار شهروندی سازمانی از دیدگاه مدیریتی
ابعاد رفتار شهروندی سازمانی. ۳۰
۲-۸ تعهد سازمانی. ۳۵
۸-۱-۲ فضای سیاسی سازمان. ۳۶
۸-۲-۲ حمایت سازمانی درکشده. ۳۷
۸-۳-۲ اخلاق کاری پروتستان. ۳۹
پیامد های رفتار شهروندی سازمانی. ۴۲
معرفی مجتمع شهید دکتر بهشتی۴۳
ساختار سازمانی۴۴
معرفی بخش های بیمارستان۴۵
چارت سازمانی. ۴۸
فصل سوم روش تحقیق .۴۹
– مقدمه. ۵۰
۱-۳- روش تحقیق. ۵۰
۱-۱-۳ – قلمرو تحقیق. ۵۱
۲-۱-۳- جامعه و نمونه آماری. ۵۱
۳-۱-۳- نمونه آماری و روش محاسبه حجم نمونه:. ۵۱
۴-۱-۳- روش نمونهگیری. ۵۲
۵-۱-۳- متغیرها و شاخص های تحقیق. ۵۲
۶-۱-۳- روش های جمع آوری اطلاعات. ۵۲
۷-۱-۳- روایی وپایایی پرسشنامه ها. ۵۴
۸-۱-۳- روشهای تجزیه و تحلیل اطلاعات. ۵۶
۹-۱-۳-مدل تحقیق. ۵۷
فصل چهارم ارزیابی نتایج ﭘﮋوهش. ۵۸
– مقدمه. ۵۹
۱-۴- آمار توصیفی. ۵۹
۱-۱-۴- جنسیت. ۵۹
۲-۱- ۴- سطح تحصیلات. ۶۱
۳-۱- ۴- میزان سن. ۶۲
۴-۱- ۴- شغل. ۶۳
آمار توصیفی سوالات پرسشنامه :.۶۴
۲- ۴- آمار استنباطی. ۹۲
۱-۲- ۴- آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن. ۹۲
۲-۲- ۴-آزمون تحلیل واریانس فریدمن. ۹۶
فصل پنجم نتیجه گیری. ۹۸
مقدمه. ۹۹
۱-۵- بررسی نتایج فرضیات و بحث درباره آنها. ۱۰۰
۱-۱-۵- بررسی یافتههای پژوهش با توجه به آزمون همبستگی اسپیرمن ۱۰۰
۲-۱-۵- بررسی یافتههای پژوهش با توجه به آزمون تحلیل واریانس فریدمن. ۱۰۳
۲-۵- پیشنهادات پژوهش. ۱۰۴
۱-۲-۵- پیشنهادهای اجرایی. ۱۰۴
۲-۲-۵ پیشنهادات پژوهش.۱۰۶
فهرست منابع و ماخذ:. ۱۰۷
منابع فارسی.۱۰۷
English Reference. 108
پیوست ها :. ۱۱۰
چکیده انگلیسی:. ۱۱۶
چکیده
در دیدگاه های سنتی مدیریت توسعه سرمایه های اقتصادی، فیزیکی، و نیروی انسانی مهمترین نقش را ایفا می کردند؛ برای توسعه در عصر حاضر به سرمایه اجتماعی بیشتر از سرمایه اقتصادی، فیزیکی و انسانی نیاز می شود. زیرا بدون این سرمایه استفاده بهینه از دیگر سرمایه ها امکان پذیر نیست. در جامعه ای که فاقد سرمایه اجتماعی کافی است به احتمال زیاد سایر سرمایه ها تلف می شوند. از این روست که موضوع سرمایه اجتماعی محور اصلی مدیریت در سازمانها محسوب شده و مدیرانی موفق قلمداد می گردند که بتوانند در ارتباط با جامعه به تولید و توسعه سرمایه اجتماعی بیشتری نائل گردند. بنابراین با توجه به مباحث مطرح شده اهمیت مدیران و کارکنانی با سرمایه اجتماعی بالا برای سازمان ها بسیار است؛ از این رو باید عواملی را که می تواند با بالا رفتن میزان سرمایه اجتماعی مدیران و کارکنان رابطه داشته باشد مشخص نمود.
لذا هدف این تحقیق بررسی اثرات ابعاد سرمایه اجتماعی بر افزایش رفتار شهروندی سازمانی بیمارستان شهید بهشتی کاشان می باشد. روش انجام تحقیق حاضر به صورت توصیفی- همبستگی بوده است و آزمون فرضیات با روش همبستگی و نرمافزار SPSS نسخه ۱۹ صورت گرفته است. نتایج تحقیق در دوبخش آمار توصیفی که اعضای نمونه آماری را بر حسب میزان سن ، جنسیت و سطح تحصیلات به تفصیل ذکر کرد و آمار استنباطی ارائه گردید که در این بخش نتایج تحقیق با بهره گرفتن از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن نشان داد که رابطه مستقیمی بین ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی مدیران و کارکنان بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد و نیز آزمون های تحلیل واریانس فریدمن و توزیع دو جمله ای نشان دادند که بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی از دیگر ابعاد سرمایه اجتماعی میانگین بالاتری دارد.
کلید واژه ها : سرمایه اجتماعی ، رفتار شهروندی سازمانی ، بعد ساختاری ، بعد شناختی ، بعد رابطه ای
کلیات
مقدمه
در این فصل کلیات پژوهش موردبررسی قرار گرفته است. در ابتدا مساله پژوهش بیان شده ، وسپس تبیین موضوع به صورت موجز و مختصرارائه شده است. درادامه ضرورت انجام پژوهش بیان شده ، پس از آن با نگاهی گذرا بر سوالات پژوهش ، اهداف اساسی و فرضیات آن مطرح می شوند. همچنین درادامه بحث ، روش پژوهش و جامعه و نمونه آماری ، و در پایان نیز واژگان و اصطلاحات تخصصی مورد استفاده تعریف و تبیین می شوند .
به منظور ایجاد رفتار شهروندی در سازمان لازم است که سرمایه اجتماعی در سازمان ایجاد شود . زیرا امروزه یکی از مسائل موجود در سازمان ها، این است که میزان اعتماد، روابط، همبستگی، دوستی و صمیمیت بین افراد سازمانی بسیار پایین است؛ این امر نشان دهنده این است که سرمایه اجتماعی در میان افراد سازمانی در سطح پایینی قرار دارد و به تبع آن نیز کارکنان از رفتار شهروندی پایینی برخوردارند. لذا، برای افزایش و ارتقاء میزان رفتار شهروندی کارکنان لازم است که سرمایه اجتماعی در میان افراد سازمانی را افزایش دهیم. از این روست که موضوع سرمایه اجتماعی محور اصلی مدیریت در سازمانها محسوب شده و مدیرانی موفق قلمداد می گردند که بتوانند در ارتباط با جامعه به تولید و توسعه سرمایه اجتماعی بیشتری نائل گردند و از این طریق بتوانند کارکنان خود را توانمند سازند. دنیای امروز دنیای سازمانهاست و نیروی انسانی به عنوان با ارزش ترین منابع سازمانی محور رویکردها و فعالیتهای سازمانی بوده و در اعتلای اهداف و آرمان سازمان نقش اساسی ایفا می کنند. منابع انسانی به سازمان معنا و مفهوم بخشیده و زمینه های تحقق اهداف سازمانی را فراهم می کنند. در چنین دنیای سازمانی، سرمایه اجتماعی معمولاٌ توسط یک فرد در طول سال های زیادی کسب می شود و به صورت لحظه ای نمی تواند ایجاد شود. مدیران ارشد افراد کمی را پیدا خواهند نمود که دارای درجات بالایی از سرمایه اجتماعی باشند. از این رو افراد برخوردار از سرمایه اجتماعی بالا منابع کمیاب تلقی می شوند، چون افراد دارای سرمایه اجتماعی بالاتر توانایی حل مشکل بیشتری نیز دارند.
لذا مدیران سازمان ها با ایجاد سرمایه اجتماعی در سازمان ها ی خود میتوانند به ایجاد رفتار شهروندی سازمانی خود پرداخته و میزان آن را در سازمان افزایش دهند ازاین رو ما در تحقیق سعی برآن داریم تا تاثیر ابعاد سرمایه اجتماعی را بر رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان بررسی نماییم .
بیان مسئله
این امر مسلمی است که پژوهش های کاربردی، مساله مدار هستند. بدین معنی که تمام فرایند پژوهش، از اولین گام های مشاهده تا آخرین مراحل استنتاج، می باید حول یک یا چند مسالها مشکل دور بزند. بنابر این، روشن کردن مشکل یا مساله در یک تحقیق علمی و کاربردی، یکی از ضروری ترین و اولین گام های پژوهش است. اگر مساله خوب روشن یا تبیین نشود، تمام مراحل بعدی فرایند تحقیق از قبیل: جمع آوری اطلاعات و استنتاجات یا نتیجه گیری، دچار مشکلات و نواقصی خواهد شد که ناشی از خود آن مراحل نیست، بلکه ناشی از روشن نبودن و بیان نادرست مساله است. بنابر این شاید اغراق نباشد که بعضی از محققان معتقدند که خوب و درست روشن کردن مساله، معادل نیمی از فعالیت های پژوهشی است (میرزایی اهرنجانی، ۱۳۷۱، ص ۵).
با توجه به ابعاد سرمایه اجتماعی(ارتباطی، ساختاری، شناختی) درجوامع امروزی و شناسایی آن به عنوان یک نوع سرمایه چه در سطح مدیریت کلان توسعه کشورها و چه در سطح مدیریت سازمانها می تواند شناخت جدیدی را از سیستم های انسانی و اجتماعی ایجاد کرده و مدیران سازمانها را در هدایت بهتر منابع انسانی و تربیت آنها یاری نماید. , و این که رفتار شهروندی سازمانی، موجب ارتقاء اثربخشی و عملکرد سازمانی گردیده و سازمان را در راه دستیابی به اهداف خود یاری می رساند.رفتار شهروندی سازمانی از طریق ارتقاء بهره وری کارکنان و مدیریت، آزاد نمودن منابعی برای اهداف بهره ور تر، کاهش نیاز به اختصاص منابع کمیاب برای فعالیت های نگهدارنده محض بروی اثربخشی سازمانی تاثیر می گذارند .
لذا، سئوال اصلی در این تحقیق این است که آیا میان سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان رابطه ای وجود دارد؟
تشریح و بیان موضوع
در جهان پر شتاب امروز، سازمانهای زیادی در تلاشند تا برای رسیدن به اهداف سازمانی و اقتصادی وتداوم حیات خود از الگوها و شیوه های مختلف بهره ببرند و مزیت رقابتی جدیدی کسب نمایند تا از سقوط و واژگونی و خطرات ناشی از دگرگونی های سریع محیطی در امان بمانند.
در دیدگاه های سنتی مدیریت توسعه سرمایه های اقتصادی، فیزیکی، ونیروی انسانی مهمترین نقش را ایفا می کردند؛ برای توسعه در عصر حاضر به سرمایه اجتماعی بیشتر از سرمایه اقتصادی ، فیزیکی وانسانی نیازمندیم. زیرا بدون این سرمایه استفاده بهینه از دیگر سرمایه ها امکان پذیر نیست. در جامعه ای که فاقد سرمایه اجتماعی کافی است به احتمال زیاد سایر سرمایه ها تلف می شوند. از این روست که موضوع سرمایه اجتماعی محور اصلی مدیریت در سازمانها محسوب شده و مدیرانی موفق قلمداد می گردند که بتوانند در ارتباط با جامعه به تولید و توسعه سرمایه اجتماعی بیشتری نائل گردند. لذا، امروزه سرمایه اجتماعی، نقش بسیار مهمتر از سرمایه
فیزیکی و انسانی در سازمانها و جوامع ایفا می کند و شبکه های روابط جمعی و گروهی، انسجام بخش میان انسانها، سازمانها و انسانها و سازمانها با سازمانها می باشد. در غیاب سرمایه اجتماعی، سایر سرمایه ها اثر بخشی خود را از دست می دهند و بدون سرمایه اجتماعی پیمودن راه های توسعه و تکامل فرهنگی و اقتصادی، ناهموار و دشوار می شوند( بیکر، ۱۳۸۲)
از طرفی دیگر رفتار شهروندی سازمانی یکی از موضوع هایی است که در چند سال اخیر مورد توجه بسیاری از محققان قرار گرفته است. دانشمندان بسیاری تلاش نموده اند تا این موضوع را در تمامی ابعاد مورد بررسی و تحقیق قرار دهند. یک سری از تحقیقات بر پیامد های رفتار شهروندی سازمانی متمرکز بوده اند. در این زمینه عواملی از قبیل عملکرد سازمان، اثربخشی سازمانی، موفقیت سازمانی، رضایت مشتری، وفاداری مشتری، سرمایه اجتماعی و . مطرح شده اند ((Podsakoff et al., 2000:515.
رفتار شهروندی سازمانی، موجب ارتقاء اثربخشی و عملکرد سازمانی گردیده و سازمان را در راه دستیابی به اهداف خود یاری می رساند.رفتار شهروندی سازمانی از طریق ارتقاء بهره وری کارکنان و مدیریت، آزاد نمودن منابعی برای اهداف بهره ور تر، کاهش نیاز به اختصاص منابع کمیاب برای فعالیت های نگهدارنده محض بروی اثربخشی سازمانی تاثیر می گذارند ((Podsakoff et al., 2000:538.
از این رو ما در این تحقیق سعی بر آن داریم تا رابطه سرمایه اجتماعی را بر رفتار شهر وندی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان بررسی نماییم.
ضرورت و اهمیت تحقیق
دنیای امروز دنیای سازمانهاست و نیروی انسانی به عنوان با ارزش ترین منابع سازمانی محور رویکردها و فعالیتهای سازمانی بوده و در اعتلای اهداف و آرمان سازمان نقش اساسی ایفا می کنند. منابع انسانی به سازمان معنا و مفهوم بخشیده و زمینه های تحقق اهداف سازمانی را فراهم می کنند. در چنین دنیای سازمانی، سرمایه اجتماعی معمولاٌ توسط یک فرد در طول سال های زیادی کسب می شود و به صورت لحظه ای نمی تواند ایجاد شود ( Tymon &Stumpf,2003:14). مدیران ارشد افراد کمی را پیدا خواهند نمود که دارای درجات بالایی از سرمایه اجتماعی باشند. از این رو افراد برخوردار از سرمایه اجتماعی بالا منابع کمیاب تلقی می شوند، چون افراد دارای سرمایه اجتماعی بالاتر توانایی حل مشکل بیشتری نیز دارند ( Tymon &Stumpf,2003:14).
یکی از موضوع هائی که از ۱۵ سال پیش تاکنون در مطالعات زیادی مورد پژوهش قرار گرفته است ، موضوع رفتار شهروندی سازمانی می باشد. این دسته از رفتار ها، رفتار های اختیاری کارکنان هستند که جزء وظایف رسمی آنها نیست و مستقیما توسط سیستم رسمی پاداش سازمان در نظر گرفته نمی شود ولی میزان اثر بخشی کلی سازمان را افزایش می ده(.(Organ, 1988:4
بنابراین با توجه به مباحث مطرح شده اهمیت کارکنانی با سرمایه اجتماعی بالا برای سازمان ها بسیار است؛ از این رو باید عواملی را که می تواند با بالا رفتن میزان سرمایه اجتماعی کارکنان رابطه داشته باشد مشخص نمود. لذا سازمانها با شناخت و شناسایی ابعاد سرمایه های اجتماعی خود می توانند درک بهتری از الگوی تعاملات بین فردی و گروهی داشته باشند و با بهره گرفتن از سرمایه های اجتماعی می توانند سیستم های سازمانی خود را بهتر هدایت نمایند و منابع انسانی خود را نیز برای آینده بهتر تربیت و پرورش نمایند و اینکه در رسیدن به اهداف سازمان کاراتر و موثر تر باشد.
اهداف تحقیق
- بدست آوردن شناخت بیشتر از سرمایه اجتماعی و ابعاد آن از طریق پژوهش .
- دستیابی به نوعی رابطه میان ابعاد سرمایه اجتماعی با رفتار شهروندی سازمانی.
- دستیابی به پاره ای راهکارهای لازم برای بهبود سطح ابعاد سرمایه اجتماعی.
- بررسی ارتباط میان سرمایه اجتماعی و ابعاد رفتار شهروندی سازمان
سوالات تحقیق
سوال اصلی
آیا ارتباط معنادار و مثبتی بین ابعادسرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد؟
سوالات فرعی:
- آیا ارتباط معنی دار و مثبتی بین بعد ساختاری سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد؟
- آیا ارتباط معنی دار و مثبتی بین بعد شناختی سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد؟
- آیا ارتباط معنی دار و مثبتی بین بعد ارتباطی سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد؟
فرضیه ها
با توجه به موارد بیان شده مذکور، فرضیه اصلی تحقیق را می توان به صورت زیر نگارش کرد:
فرضیه اهم:
- ارتباط معنادار و مثبتی بین ابعاد سرمایه اجتماعی ورفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد.
فرضیه اخص:
- ارتباط معنی دار و مثبتی بین بعد ساختاری سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد.
- ارتباط معنی دار و مثبتی بین بعد شناختی سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد.
- ارتباط معنی دار و مثبتی بین بعد ارتباطی سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان شهید بهشتی کاشان وجود دارد.
- مطلب دیگر :
- رهبران بزرگ چگونه کارمندان پربازده و فوق العادهی خود را راضی نگه می دارند؟
روش تحقیق
نوع تحقیق بر اساس هدف کاربردی است و روش آن بر اساس نحوه گردآوری داده ها توصیفی و از نوع همبستگی است.
تعریف واژهها و اصطلاحات کلیدی:
سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی، مجموعه هنجارهای موجود در سیستم های اجتماعی است که موجب ارتقاء سطح همکاری اعضاء آن جامعه گردیده، و موجب پایین آمدن سطح هزینه های تبادلات و روابط می گردد. و یا به عبارتی دیگر این مفهوم به پیوندها و روابط میان اعضای شبکه به عنوان منبع با ارزش اشاره دارد، که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضاء می شود ، ( ناهاپیت و قوشال[۱] ، ۱۹۹۸).
بعد ساختاری سرمایه اجتماعی
این بعد در رابطه با ساختارها و فرایندهای مدیریتی نظیر پاسخگویی مدیران و رهبران بر عمکردشان ، شفافیت در تصمیم گیری، میزان تصمیم گیری و اقدام بر اساس کار گروهی است ، ( ناهاپیت و قوشال ، ۱۹۹۸).
بعد شناختی سرمایه اجتماعی
این بعد در رابطه با پدیده هایی نظیر ارزشها، نگرشها، تعهدات، مشارکت و اعتماد موجود در سیستم می باشد ، ، ( ناهاپیت و قوشال ، ۱۹۹۸).
بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی
این بعد ماهیت روابط در یک سازمان را در بر میگیرد. همچنین بعد رابطه ای بر ماهیت و کیفیت این روابط متمرکر میگردد، ( ناهاپیت و قوشال ، ۱۹۹۸).
رفتار شهروندی سازمانی
رفتار های اختیاری کارکنان که جزء وظایف رسمی آنها نیست و مستقیماً توسط سیستم رسمی پاداش سازمان در نظر گرفته نمی شود ولی اثر بخشی کلی سازمان را افزایش می دهد.(Organ, 1988: 4)
وظیفه شناسی: به رفتارهای اختیاری گفته می شود که از حداقل الزامات نقش فراتر می رود
(Podsakoff et al., 2000:525).
نوع دوستی: کمک به دیگر اعضای سازمان در رابطه با مشکلات و وظایف
.(Podsakoff et al,2000:524)
جوانمردی و گذشت: نشان دادن تحمل و گذشت در شرایط غیر ایده ال سازمان بدون شکایت و غر غر کردن
(Podsakoff et al., 2000:526).
رفتار مدنی: تمایل به مشارکت و مسئولیت پذیری در زندگی سازمانی و نیز ارائه تصویری مناسب از سازمان می باشد
(Pمطالعه آنها نشان می دهد که پاسخ به هر دو سوال مثبت است . این دو محقق پس از انجام تحلیل آماری، یافته های زیر را به دست آوردند:
این امکان وجود دارد که سرمایه اجتماعی در اجتماع محلی اندازه گیری شود .
یک عامل سرمایه اجتماعی عام وجود دارد که قابل اندازه گیری است .
شش عنصر متمایز وجود دارد که سرمایه اجتماعی را تعریف میکند. این شش عنصر عبارتند از :
- مشارکت در اجتماع محلی احساس اعتماد و صمیمیت ۳. ارتباطات و همسایگی
- تکثر گرایی ۵. رعایت ارزشها در زندگی ۶. ارتباطات خانوادگی
تحقیقات صورت گرفته در خصوص رفتار شهروندی سازمانی
تحقیقات انجام شده در این زمینه را در قالب دو دسته تحقیقات داخلی و خارجی بررسی می کنیم,
تحقیقات داخلی,
در داخل کشور تحقیقی که دقیقاً مشابه موضوع باشد انجام نگرفته است. به طور کلی می توان گفت که تحقیقات، مقاله ها و مطالعه ها بسیار اندکی درزمینه رفتار شهروندی سازمانی در داخل کشور به رشته تحریر درآمده است. که به یک نمونه از این تحقیقات اشاره می گردد,
“مهدی فتاحی” در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در سال ۱۳۸۵ رابطه میان معنویت در محیط کار ، رفتار شهروندی سازمانی، کیفیت خدمات و وفاداری مشتری را مورد پژوهش قرار داد. فرضیه های تحقیق او عبارت بودند از,
- بین معنویت محیط کاری و رفتار شهروندی سازمانی رابطه مثبتی وجود دارد.
- بین رفتار شهروندی سازمانی و کیفیت خدمات رابطه مثبتی وجود دارد.
- بین رفتار شهروندی سازمانی و وفاداری مشتری رابطه مثبتی وجود دارد.
- کیفیت خدمات در رابطه بین رفتار شهروندی سازمانی و وفاداری مشتری به عنوان میانجی عمل می کند.
این تحقیق در شعب تامین اجتماعی درشهرستان های اصفهان، خمینی شهر و نجف آباد به انجام رسیده و یافته های تحقیق حاکی از این می باشد که بین معنویت در محیط کار و رفتار شهروندی سازمانی، و رفتار شهروندی سازمانی با کیفیت خدمات رابطه مثبتی وجود دارد. ضمناً سوم و چهارم این تحقیق مورد تائید قرار نگرفت.
تحقیقات خارجی,
تحقیقاتی که در خارج از کشور بر روی موضوع انجام شده است نیز به صورت مشخص و رابطه بین این دو متغیر تحقیق انجام نشده است اما از حیث بررسی تاثیرات متقابل متغیرهای مختلف بیان شده در این مورد دارای گستردگی و تنوع فراوانی است که در اینجا به چند مورد از آنها شاره می شود.
بررسی تاثیر جریان نقدی بر رشد با توجه به انواع ساختار های مالکیت
۲-۷ اثر تعدیلی ساختارهای مالکیتی ۳۰
۲-۸ جریانهای نقد آزاد ۳۰
۲-۹ جریان های نقد آزاد و استفاده بهینه از دارایی ها ۳۴
۲-۱۰پیشینه پژوهش: ۳۵
فصل سوم روش اجرای تحقیق ۴۳
۳-۱- مقدمه ۴۴
۳-۲- روش تحقیق ۴۴
۳-۲-۱- از نظر هدف ۴۴
۳-۲-۲- ازنظر روش: ۴۵
۳-۳ جامعه آماری و نمونه ۴۵
۳-۴- روش های گردآوری داده ها ۴۶
۳-۵- فرضیه تحقیق ۴۶
۳-۶-روش تجزیه وتحلیل: ۴۷
۳-۷-معرفی آزمونهای آماری ۴۸
۳-۸-آزمون t 48
۳-۹-آزمون دوربین- واتسون ۴۹
۳-۱۰ آزمون ضریب همبستگی پیرسون ۴۹
۳-۱۱ آزمون دیکی فولر تعمیم یافته جهت مانایی متغیرها ۵۰
۳-۱۲ بررسی ناهمسانی واریانس ۵۰
۳-۱۳ آزمون Fلیمر۵۱..
۳-۱۴ آزمون هاسمن۵۲
۳-۱۵ آزمون چاو ۵۲
۳-۱۶تعریف متغیر ها: ۵۳
۳-۱۷دسته بندی متغیر ها: ۵۳
۳-۱۸ نحوه اندازه گیری متغیر ها: ۵۴
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ۵۹
-۱-۴ مقدمه ۶۰
-۲-۴آمار توصیفی ۶۰
۴-۳ تحلیل ماهیت و ویژگیهای متغیرهای تحقیق ۶۲
۴-۴ سایر پیش فرض ها ۶۲
-۱-۴-۴بررسی ناهمسانی واریانس.۶۲
۲-۴-۴آزمونF لیمروآزمون هاسمن۶۴
۴-۵ تجزیه و تحلیل فرضیه ها ۶۴
فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادها ۷۱
۵-۱- مقدمه ۷۲
۵-۲- نتایج حاصل از آزمون فرضیات پژوهش و مقایسه با سایر پژوهش ها ۷۲
۵-۲-۱- نتایج حاصل از آزمون فرضیه اصلی اول۷۲
۵-۲-۲- نتایج حاصل از آزمون فرضیه اصلی دوم۷۲
۵-۲-۲-۱- نتایج فرضیه فرعی اول.۷۳
۵-۲-۲-۲- نتایج فرضیه فرعی دوم۷۳
۵-۲-۲-۳- نتایج فرضیه فرعی سوم۷۴
۵-۲-۳- پیشنهادات در راستای نتایج پژوهش۷۶
۵-۲-۴- پیشنهادات موضوعی برای پژوهش های آتی۷۶
۵- تاثیر ساختار مالکیت بر مشکلات نمایندگی جریان نقد آزاد. ۷۶
۵-۳- محدودیتهای تحقیق ۷۶
منابع ۷۷
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی ارزیابی تاثیر جریان نقدی بر رشد با توجه به انواع ساختار های مالکیت با بهره گرفتن از پنل دیتا در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. در این راستا، ساختار مالکیت از جنبه نوع مالکیت مورد بررسی قرارگرفت که جنبه ساختار مالکیت، بحث ماهیت مالکیت می باشد.
در این تحقیق به ازای هر یک از سال های پنج گانه بازه تحت مطالعه،که طی سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ می باشد.جهت تعیین روابط بین متغیرها از رگرسیون خطی مرکب ترکیبی یا Data Panel استفاده شده است. در راستای تعیین نوع تحلیل مورد استفاده از آزمون های چاو و هاسمن استفاده شده است.نتایج این تحقیق نشان می دهد که بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت رابطه معنا دار وجود دارد.همچنین در این تحقیق نشان داده شد که ساختار مالکیت بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر گذار است.
کلمات کلیدی: جریان نقدی ، رشد شرکت ، ساختار مالکیت
فصل اول کلیات تحقیق
۱-۱مقدمه
یکی از عوامل مؤثر در ایجاد سرمایهگذاری بیش از حد، جریان نقد آزاد۸ در واحد تجاری است. مدیران در واحدهای تجاری که جریان نقد آزاد بالایی دارند، در طرحهایی سرمایهگذاری میکنند که بازده غیر پولی را بهوجود میآورد و موجب گسترش سرمایهگذاری واحد تجاری و در نتیجه سرمایهگذاری بیش از حد میشود(جنسن۹، ۱۹۸۶).
وجوه نقد عامل کلیدی در ایجاد مسأله سرمایهگذاری بیش از حد است. نظریهی جریانهای نقد آزاد، پیشبینی میکند که به موازات افزایش در جریان نقد آزاد، امکان دارد طرحهایی اجرا شود که دارای ارزش فعلی خالص منفی باشند. پس مشکلات نمایندگی میتواند موجب سرمایهگذاری بیش از حد شود(جنسن، ۱۹۸۶؛ پالینا و رنبوگ۱۵، ۲۰۰۵). ازاینرو، تضاد منافع در شرکتهایی با جریانهای نقد آزاد بالا، در مقایسه با شرکتهایی با جریانهای نقد آزاد پایین، شدیدتر است و مدیران به منظور رسیدن به منافع شخصی خود، انگیزهی بیشتری جهت استفاده از جریان نقد آزاد برای پذیرش سرمایهگذاری بیش از حد دارند(یانگ و جیانگ، ۲۰۰۸؛ بیدل و همکاران، ۲۰۰۹).
۱-۲- شرح و بیان مسأله تحقیق
تحقیقات خارجی زیادی به اهمیت جریان وجوه نقد برای رشد و تصمیمات سرمایه گذاری شرکت پرداخته اند مطالعات تجربی ای مانند ( الیوریا و فورتونیتو (۲۰۰۶) – الستون (۲۰۰۲) – هاتچینسون و اکساویر (۲۰۰۶) – فاگیولو و لوزی (۲۰۰۴) ) به این نتیجه رسیدند که محدودیت های نقدینگی کمک به توضیح هزینه های سرمایه گذاری و رشد شرکت است . با توجه به نظریه بازارهای سرمایه کامل ، این محدودیت ها ممکن است ناشی از اطلاعات نامتقارن سازگار با جریان پول نقد خارجی پرهزینه برای شرکت های کوچک می باشد .ما نشان می دهیم که کمبود داخلی در جریان نقد ی با سرمایه گذاری کمتر و نرخ رشد پایین تر همراه است
ادبیات مربوط به پویایی شرکت نشان می دهد که بازمانده شرکت های کوچک تمایل به رشد سریع تر نسبت به شرکت های بزرگتر دارند (ایوانز ۱۹۷۸ ، هال ۱۹۸۷ ،دوون
مطلب دیگر :
کلود فلر چیست؛ آموزش استفاده رایگان از آن در کمتر از ۵ دقیقه
و همکاران ۱۹۸۹) در توضیح باید گفت که در دسترسی به منابع مالی خارجی ، مقیاس های شرکت های مختلف ناهمگن می باشد .
جریان نقد آزاد ، معیاری برای اندازه گیری عملکرد شرکت است و و وجه نقدی را نشان می دهد که شرکت پس از انجام مخارج لازم برای نگهداری یا توسعه دارایی ها ، در اختیار دارد .جریان نقدی آزاد از این جهت اهمیت دارد که به شرکت اجازه می دهد تا فرصت های را جست و جو کند و ارزش سهامدار را افزایش دهد .بدون در اختیار داشتن وجه نقد توسعه محصولات جدید ، انجام تحصیل های تجاری ، پرداخت سود های نقدی به سهامداران و کاهش بدهی ها امکان پذیر نیست . از سوی دیگر وجه نقد باید در سطحی نگهداری شود که ین هزینه نگهداری وجه نقد و هزینه وجه نقد ناکافی تعادل برقرار شود .( یحیی زاده و همکاران ،۱۳۹۲).
جریان نقدی آزاد می تواند در ارزیابی سلامت مالی یک شرکت مفید باشد ، چرا که تمام مفروضات حسابداری موجود در ساختار در آمد را کنار می گذارد . سود یک شرکت ممکن است رقم بالا و درحال رشد باشد ،اما تازمانی که وجوه نقد آزاد مورد توجه قرار نگرفته است ، نمی توان به این نکته پی بردکه آیا این سود برابر ، نقدینگی حاصل شده برای یک شرکت در یک سال معین است یا خیر ؟ ( مهام ،فرج زاده وحسینی ،۱۳۸۵).
ترکیب سهامداری یا ساختار مالکیت از موضوعات مهم حاکمیت شرکتی به شمار میرود که انگیزه مدیران را تحت تأثیر قرار میدهد و بدین ترتیب میتواند در کارآیی هر شرکتی تأثیر قابل توجهی داشته باشد. در گذشته، اقتصاددانان فرض میکردند که تمامی گروههای مربوط به یک شرکت سهامی برای یک هدف مشترک فعالیت میکنند اما در طول ۳ دهه اخیر، موارد بسیاری از تضاد منافع بین گروهها و چگونگی مواجهه شرکتها با این گونه تضادها توسط اقتصاددانان مطرح شده است. این موارد به طور کلی، تحت عنوان “تئوری نمایندگی” بیان میشود. این مهم پس از رسوایی های مالی اخیر بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته و در نتیجه آن، مراجع قانون گذاری بورس های کشورهای مختلف جهان دست به اقدام ها مختلفی زده اند. یکی از این اقدام ها، اصلاح حاکمیت شرکت ها است (جلیس و همکاران،۱۹۹۸ )
سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که تا چه حد رشد یک شرکت بستگی به دسترسی آن به نقدینگی دارد و اینکه آیا دسترسی به آن باتوجه به ساختارهای مالکیت شرکت را تحت تاثیر قرار می دهد ؟
-۳-۱اهداف تحقیق
هدف اصلی اول : بررسی رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت.
هدف اصلی دوم : بررسی رابطه ساختار مالکیت بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
هدف فرعی ۱:. بررسی رابطه مالکیت سرمایه گزاران نهادی بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
هدف فرعی ۲: بررسی رابطه مالکیت مدیریتی بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
هدف فرعی ۳: بررسی رابطه تمرکز مالکیت نهادی بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
اهداف کاربردی تحقیق:
تحقیات کاربردی ، تحقیقاتی هستند که نظریه ها ، قانون مندی ها ،اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین می شوند را برای حل مسائل جاری و واقعی بکارمی گیرند، این نوع تحقیقات بیشتر به موثرترین اقدام تاکید دارند وعلتها را کمترمورد توجه قرارمی دهند. تحقیق حاضر به بررسی رابطه ساختار مالکیت بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. که نتایج حاصله ازاین تحقیق می تواند به عنوان یک راه حل جهت کاهش هزینه های نمایندگی و جلوگیری از رفتار های فرصت طلبانه مدیران مورد استفاده سرمایه گذارن، مدیران ،حرفه حسابرسی وسایراستفاده کنندگان درون سازمانی و برون سازمانی قرار گیرد و همچنین نتایج این تحقیق می تواند زمینه ساز بستر مناسبی بر ای انجام تحقیقات آتی باشد.
۱-۴- فرضیه تحقیق
تحقیق حاضر درصدد بررسی تاثیر بررسی تاثیر جریان نقدی بر رشد با توجه به انواع ساختار های مالکیت با بهره گرفتن از پنل دیتا می باشد. به همین منظور فرضیه تحقیق به شرح زیر تدوین گردید:
فرضیه اصلی اول : بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت رابطه معنا دار وجود دارد.
فرضیه اصلی دوم : ساختار مالکیت بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر گذار است.
فرضیه فرعی ۱:. مالکیت سرمایه گزاران نهادی بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر گذار است.
فرضیه فرعی ۲: مالکیت مدیریتی بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر گذار است.
فرضیه فرعی ۳: تمرکز مالکیت نهادی بر رابطه بین جریان نقد آزاد و رشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر گذار است.
۱-۵- قلمرو تحقیق
۱-موضوعی: در حیطه بررسی عوامل موثر بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
۲-مکانی: این تحقیق به بررسی تاثیر بررسی تاثیر جریان نقدی بر رشد با توجه به انواع ساختار های مالکیت در بازار بورس اوراق بهادار تهران میپردازد.
۳-زمانی:قلمرو زمانی این تحقیق دوره ای ۵ ساله، از ابتدای سال۱۳۸۸ لغایت پایان سال ۱۳۹۲ است.
۱-۶-جامعه و نمونه تحقیق
جامعه آماری تحقیق حاضر شامل کلیه کلیه شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است.
از آنجا که پذیرفته شدن شرکتها و ادامه حضورآنها در بورس اوراق بهادار، مستلزم ارائه و در دسترس عموم قراردادن اطلاعاتی است که در مطالعات عملکرد شرکت ها مورد استفاده قرار میگیرد، بنابراین آسانترین و مطمئن ترین منبع اطلاعاتی در این مورد ، اطلاعات شرکت ها در سازمان بورس اوراق بهاداراست. جامعه آماری کلیه شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره ۵ساله، از ابتدای سال۱۳۸۸ لغایت پایان سال ۱۳۹۲ میباشد که دارای ویژگیهای ذیل باشند :
– به لحاظ افزایش قابلیت مقایسه، پایان سال مالی آنها ۲۹ اسفند هر سال باشد.
– سابقه عضویت آنها در بورس اوراق بهادار از سال ۱۳۸۸ باشد. (با توجه به قلمرو زمانی تحقیق)
– طی دوره مالی مذکور در بورس اوراق بهادار فعال باشند.
بررسی امکان سنجی ورود شرکتهای تعاونی به بورس اوراق بهادار
۲-۲-۱۰ جامعه مدنی و خصوصیسازی ۲۰
۲-۲-۱۱ تاریخچه خصوصیسازی در ایران ۲۱
۲-۲-۱۲ مشکلات و موانع خصوصیسازی در ایران ۲۳
۲-۳ بخش دوم : تعاونیها و تاریخچه آنها ۲۴
۲-۳-۱ تعاون چیست ؟ ۲۴
۲-۳-۲ معنی لغوی تعاون : ۲۵
۲-۳-۳ تعریف شرکت تعاونــی : ۲۵
۲-۳-۴ تاریخچه تعاونیها ۲۵
۲-۴ بخش سوم : بازار بورس و اوراق بهادار ۳۲
۲-۴-۱ بورس چیست ؟ ۳۲
۲-۴-۲ بورس کالا چیست ؟ ۳۳
۲-۴-۳ بازار بورس چیست ؟ ۳۳
۲-۴-۴ وظیفه کارگزاریها چیست ؟ ۳۴
۲-۴-۵ سهم چیست ؟ ۳۵
۲-۴-۶ تاریخچه بورس دنیا: ۳۵
۲-۴-۷ تاریخچه بورس ایران: ۳۶
۲-۴-۸ آشنایی با ارکان بازار اوراق بهادار ۴۰
۲-۴-۹ فرابورس و تاریخچه فرابورس ۴۲
۲-۴-۱۰ فرابورس چیست ؟ ۴۳
۲-۴-۱۱ آشنایی با بازارهای فرابورس : ۴۳
۲-۴-۱۲ مزایای پذیرش شرکتها در فرابورس ایران ۴۵
۲-۴-۱۳ تفاوت فرابورس با بورس اوراق بهادار : ۴۷
۲-۴-۱۴ شرایط پذیرش شرکتها در بورس ۴۹
۲-۴-۱۵ شرایط پذیرش شرکتها در فرابورس ۴۹
۲-۵ بخش چهارم : ورود تعاونیها به بورس ۵۱
فصل سوم روش تحقیق ۵۳
۳-۱ مقدمه ۵۴
۳-۲ روش شناسی پژوهش ۵۴
۳-۳ فرضیه های پژوهش و مدل های مربوطه ۵۵
۳-۴ روش و ابزار گرد آوری اطلاعات ۵۵
۳-۵ جامعه ، نمونه آماری و روش نمونه گیری ۵۷
۳-۶ سئوالات تحقیق ۵۷
۳-۷ ماهیت و منابع داده ها ۵۷
۳-۸ روشها و ابزار تجزیه و تحلیل اطلاعات ۵۸
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها ۵۹
۴-۱ مقدمه ۶۰
تحلیلهای استفاده شده در پژوهش حاضر ۶۱
۴-۲ آمار توصیفی ۶۱
۴-۲-۱ بررسی توزیع فراوانی وضعیت جنسیتی در نمونه ۶۱
نمودار شمارۀ ۴-۲-۱. مستطیلی وضعیت جنسیتی پاسخدهندگان ۶۲
۴-۲-۲ بررسی توزیع فراوانی وضعیت تحصیلی ۶۳
نمودار شماره ۴-۲-۲: نمودار وضعیت تحصیلی ۶۳
۴-۲-۳ بررسی توزیع فراوانی وضعیت سنی ۶۴
نمودار شمارۀ ۴-۲-۳. توزیع فراوانی وضعیت سنی پاسخدهندگان ۶۴
۴-۲-۴. بررسی توزیع فراوانی وضعیت سابقهکار در شرکت مذکور ۶۵
۴-۳ بررسی پایایی پرسش نامه به تفکیک متغیرها در نمونۀ کلی ۷۰
۴-۴ بررسی وضعیت فرضیات پژوهش ۷۲
فصل پنجم نتیجه گیری و ارائه پیشنهادها ۹۲
۵-۱ بحث و نتیجه گیری : ۹۳
۵-۲ پاسخ به پرسشها و فرضیات پژوهش ۹۴
۵-۲-۱ ساختار شرکتهای تعاونی و ورود تعاونیها به بورس ۹۶
۵-۲-۲ ساختار سازمان بورس و ورود تعاونیها به بورس ۹۶
۵-۲-۳ ضعف در مدیریت تعاونیها و ورود تعاونیها به بورس ۹۶
۵-۲-۴ ضعف در مدیریت سازمان بورس و ورود تعاونیها به بورس ۹۶
۵-۲-۵ عدم وجود انگیزه و تمایل در تعاونیها و بورس ( فرضیه ۵ و ۶ ) ۹۷
۵-۲-۶ وجود قوانین دست و پا گیر دولتی ۹۷
۵-۲-۷ ایراد در ساختار مالی تعاونیها ۹۷
۵-۲-۸ عدم همخوانی ساختار بورس و تعاونیها ۹۸
۵-۳ پیشنهادهای پژوهش حاضر ۹۸
۵-۴ پیشنهادهای پژوهش های آتی : ۹۹
منابع : ۱۰۰
۶ضمائم ۱۰۲
۶-۱پرسشنامه ۱۰۳
چکیده
:
هدف: هدف محقق از انجام این بررسی واستخراج موانع موجود در مسیر ورود تعاونیها به بازار بورس ایران بوده است.
روش پژوهش: در این تحقیق روش انجام پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها از نوع پیمایشی می باشد.
یافته ها : در این پژوهش به بررسی و شناسایی موانع موجود در راه ورود تعاونیها به بورس پرداختیم که در انتها این موانع در دو سطح کلان موانع مربوط به طرفین و در ادامه ان موانع مربوط به عوامل انگیزشی، ساختاری، مالی و تقسیم شد. پس از انجام مصاحبه و تهیه پرسشنامه معتبر کلیه این موانع دستهبندی شدند و موانع مهم استخراج گردیدند که در بخش نتیجهگیری به آنها پرداخته شده است
نتیجه گیری : بر اساس یافته های حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها می توان نتیجه گیری نمود که موانع بسیاری بر سر راه ورود تعاونیها به بازار بورس وجود دارد که در دو سطح کلی موانع مربوط به تعاونیها و موانع مربوط به بورس قابل تفکیک میباشد. پس از مطالعات انجام شده مشخص گردید که بیشترین حجم موانع در بازار بورس موجود است و مهمترین مانع نیز عدم همخوانی ساختار اصلی تعاونیها و بازار بورس شناسایی شده است. در انتهای تحقیق نیز پیشنهاداتی به هر دو طرف پژوهش جهت اسان تر شدن مسیر ورود تعاونیها به بورس داده شده است.
کلید واژه ها : فرابورس- بورس اوراق بهادار- بازار سهام – تعاونی
۱-۱ مقدمه
در این دوره که با پیدایش مدیریـت دولتی نوین در مقابل مدیریت سنتی همه کشورها روی به خصوصی سازی آورده اند ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و این کشور نیز رو به خصوصی سازی آورده است . در این میان با پررنگ تر شدن روزافزون اصل ۴۴ قانون اساسی شرکت ها رو به بازار های مالی و بورس آورده اند . یکی از این مؤسسات که سالها دغدغه ورود به بازار بورس را داشته تعاونی ها هستند که پس از سالها برخی از آنها توانسته اند وارد فرابورس شوند. در این پژوهش تلاش ما بر این است تا امکان سنجی ورود تعاونی ها به بورس را مورد مطالعه قرار دهیم.
۱-۲ بیان مسأله
با ابلاغ و اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی سهم بخش تعاون در اقتصاد ملی و بالطبع آن در سند چشم انداز توسعه سال ۱۴۰۴ افزایش یافت لذا دولت موظف گردید تا با حمایت از بخش تعاونی از تأثیر و کمک این بخش در رسیدن به اهداف برنامه توسعه استفاده کند. پس از ابلاغ این اصل مدل جدیدی از تعاونی ها در چارچوب اقتصاد ملی تعریف شد ( مانند تعاونی های سهام عدالت و تعاونی های فراگیر ملی ) تا امکان ورود و حضور آنها در بورس فراهم شود. این شرکت ها با وجود این که سهامی عام می باشند اما قالب تعاونی دارند و می توانند از سرمایه های مردم بهره برداری کنند.
در سند چشم انداز ۱۴۰۴ یکی از اهداف اصلی این سند رساندن تعاونی ها به سهم ۲۵% اقتصاد ملی ذکر شده است و در این راستا اقدامات زیادی مثل سهام عدالت، سهام تعاونی ها، تعاونی های فراگیر و بستر سازی تقویت تعاونی های سنتی انجام شده که در نوع خود اقدامات مناسبی بوده است.
یکی از امیدهایی که در این راستا ( ورود تعاونی ها به اقتصاد ملی ) وجود دارد به وجود آمدن انگیزه برای استفاده از سرمایه های مردمی برای توانمند سازی اقتصاد ملی است. از جمله اهدافی که بخش تعاون می تواند با ورود به اقتصاد ملی دنبال کند می توان به:
- ایجاد فرصت های شغلی بیشتر برای نیل به هدف اشتغال کامل
- چرخش ثروت ملی در جامعه
- پیشگیری از احتکار ، تورم و . اشاره کرد.
ناگفته نماند که در بخش تعاون اصل ۴۴ قانون اساسی، تعاونی ها به عنوان مکمل دو بخش دولتی و خصوصی شناخته شده اند.
۱-۳ ضرورت و اهمیت تحقیق:
امروزه یکی از مهمترین دغدغه های وزارت تعاون ورود تعاونی ها به بورس می باشد و با توجه به اینکه ورود وزارت تعاون به بورس فواید و دستاوردهای زیادی به همراه دارد که در بالا به برخی از آنها اشاره شد این دغدغه می تواند یکی از دغدغه های اصلی دولت نیز به حساب آید. لذا در این تحقیق ما به بررسی چگونگی ورود تعاونی ها به بازار بورس خواهیم پرداخت و در این راستا موانع و مشکلاتی مثل ریسک مالی برای تعاونی ها را نیز بررسی خواهیم کرد.
۱-۴ هدفهای پژوهش:
– اهداف مشخص تحقیق ( شامل اهداف آرمانی ، کلی ، اهداف ویژه و کاربردی ):
– هدف اصلی:
بررسی و ارائه راهکار امکان سنجی ورود تعاونی ها به عرصه بورس می باشد .
– اهداف فرعی :
- بررسی امکان ورود تعاونیها به بورس در کنار فرابورس
- بررسی مشکلات و موانع بر سر راه ورد تعاونیها به بورس
- بررسی راهکارهای عملی ورود تعاونیها به بورس
– هدف کاربردی
وزارت تعاون
۱-۵ جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق:
در سال ۱۳۸۹ و پیرو بحث همیشگی ورود تعاونی ها به بورس طبق مصاحبه ای که با وزیر تعاون انجام شد ایشان خاطر نشان کردند: قانونی که در بورس قبلاً تدوین شده
مطلب دیگر :
چرا گوگل از سایت شما متنفر است؟
بود نظام بدون تعاون را برنامهریزی کرده که به بررسی بیشتر نیاز دارد و مراحل اولیه ورود تعاونیها به بورس در حال پیگیری است .
در آغاز سال ۱۳۹۰ در ایران حدود ۱۱۰۰ شرکت تعاونی وجود داشت که تقریباً ۲۰ شرکت از تعاونی های مذکور توانستند وارد فرابورس شوند . اما مسأله ورود تعاونی ها به بازار بورس تاکنون پابرجا بوده و در این تحقیق هدف تبیین و بررسی این فرایند و مشکلات و موانع پیش رو برای ورود تعاونی ها به بازار بورس است.
۱-۶ سؤالات تحقیق:
- ساختار شرکتهای تعاونی تاچه حد به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است ؟
- ساختار شرکتهای بورس تاچه حد به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است ؟
- وجود ایراداتی در مدیریت تعاونیها تاچه حد به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است ؟
- وجود ایراداتی در مدیریت سازمان بورس تاچه حد به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است؟
- آیا عدم وجود انگیزه کافی در تعاونیها به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است ؟
- آیا عدم وجود انگیزه کافی در بورس به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است ؟
- وجود قوانین دست و پاگیر دولتی تاچه حد به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است ؟
- وجود ایراداتی در ساختار مالی تعاونیها تاچه حد به عنوان مانعی برای ورود تعاونیهادربورس است ؟
- عدم همخوانی ساختار شرکتهای بورس و تعاونیها تاچه حد به عنوان مانعی برای ورود تعاونیها در بورس است ؟
۱-۷ فرضیههای تحقیق :
- ساختار شرکتهای تعاونی به عنوان مانعی جهت ورود این شرکتها به بورس است.
- ساختار سازمان بورس به عنوان مانعی جهت ورود تعاونیها به بورس است.
- وجود ایراداتی در مدیریت تعاونیها به عنوان مانعی جهت ورود تعاونیها به بورس است.
- وجود ایراداتی در مدیریت سازمان بورس به عنوان مانعی جهت ورود تعاونیها به بورس است.
- عدم وجود انگیزه کافی در تعاونیها مانعی جهت ورود آنها به بورس است.
- عدم وجود انگیزه کافی در سازمان بورس مانعی جهت ورود تعاونیها به بورس است.
- وجود قوانین دست و پا گیر دولتی مانعی جهت ورود تعاونیها به بورس است.
- وجود ایراداتی در ساختار مالی تعاونیها مانعی جهت ورود تعاونیها به بورس است.
- عدم همخوانی ساختار شرکتهای بورس و تعاونیها به عنوان مانعی جهت ورود تعاونیها به بورس است.
۱-۸ تعریف واژه ها و اصطلاحات فنی و تخصصی ( به صورت مفهومی و عملیاتی ):
- خصوصی سازی
واژه ” خصوصی سازی[۱]” واژه ای است که از اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل دهه ۱۹۸۰ باروی کار آمدن دولت های محافظه کار در انگلیس ، آمریکا و فرانسه از رواج گسترده ای در عرصه سیاست برخوردار شد به طوری که هم اکنون در کشور ما نیز موضوع خصوصی سازی از جمله مباحث عمده عرصه سیاست تلقی می شود.
اگر چه گفته می شود که تعریف واژه ” خصوصی سازی ” کار بسیار مشکلی است اما در هر حال دو معنای محدود و گسترده برای این واژه وجود دارد. خصوصی سازی در معنای محدود خود عبارت است از واگذاری دارایی ها و شرکت های دولتی و عمومی به بخش خصوصی به طور کلی و یا شریک کردن آنها در این دارایی ها و شرکت ها.
معنای خصوصی سازی در مفهوم گسترده آن بسیار وسیع تر از واگذاری دارایی ها و شرکت های دولتی و عمومی به بخش خصوصی است و بر واگذاری فعالیت ها و تصدی گریهایی که قبلاً به طور انحصاری در اختیار دولت و بخش عمومی بود دلالت می کند . به عبارت دیگر معنای واژه خصوصی سازی در طیفی قرار دارد که هدف آن اجرای شیوه ها و سیاست هایی برای افزایش نقش نیروهای بازار آزاد در اقتصاد ملی کشورها از طریق ترتیبات مختلف می باشد. منطقی که فرایند خصوصی سازی بر پایه آن استوار شده این است که انتقال تصدیها و فعالیت ها در زمینه های تولید کالا و ارائه خدمات از بخش دولتی و عمومی به بخش خصوصی باعث افزایش کارایی عوامل تولید و تخصیص بهینه منابع که ناشی از گسترش رقابت و ایجاد شفافیت است، می شود.
همچنین گسترش خصوصی سازی موجب گسترش مالکیت بخش خصوصی و در نتیجه مشارکت بیشتر شهروندان در اداره امور جامعه می شود و منابع بخش خصوصی برای پیشرفت جامعه را در کنار منابع محدود دولت قرار می دهد. البته نیل به این مقصود با سازوکارهایی که کشورهای مختلف برای اجرای برنامه های خصوصی سازی خود تدوین می کنند و نیز نظارت دقیق بر اجرای صحیح آنها ارتباط نزدیکی دارد.
- بورس
در بازارها به طور کلی دو نوع دارایی ( داراییهای واقعی و داراییهای مالی ) مورد معامله قرار میگیرند. داراییهای واقعی همان داراییهای فیزیکی هستند مثل زمین، ساختمان و انواع کالا مانند ماشین، لوازم خانگی و اما داراییهای مالی داراییهای کاغذی و بهتر بگوییم اسنادی هستند، مثل سهام و اوراق مشارکت. بورس بازاری است که در آن داراییهای مختلف مورد معامله قرار میگیرد. از این رو ، انواع بورسها را میتوان به سه دستهی کلی بورس کالا، بورس ارز و بورس اوراق بهادار طبقهبندی کرد.
بورس کالا: بازاری که در آن خرید و فروش کالاهای معین صورت میگیرد و به طور منظم و دائم فعال است بورس کالا نام دارد. در بورس کالا معمولاً مواد خام و مواد اولیه مورد معامله قرار میگیرد. هر بورس کالایی را با نام همان کالایی که مورد معامله قرار میگیرد نامگذاری میکنند. مثلاً بورس نفت و بورس گندم.
بورس ارز : در بورس ارز ، همان طور که از نام آن مشخص است، کار خرید و فروش پولهای خارجی انجام میگیرد. این بورس در کشور ما فعال نیست اما در کشورهای پیشرفته فعالیت چشمگیری دارد.