بررسی مسئله عادت در تعلیم و تربیت بر اساس نظریه انسان عامل

بخش سوم:پیشینه پژوهش ۶۱

جمع بندی و چهارچوب نظری و مفهومی ۶۸

فصل سوم:روش شناسی تحقیق ۷۰

جامعه تحقیق ۷۱

نمونه تحقیق ۷۱

ابزارهای تحقیق ۷۱

شیوه انجام تحقیق ۷۲

شیوه تحلیل داده ها ۷۲

فصل چهارم:یافته های تحقیق ۷۳

سوال اول: مفهوم عادت در تعلیم و تربیت بر اساس نظرات موافق و مخالف آن در تربیت چیست؟۷۴

سوال دوم: جایگاه عادت بر اساس نظریه انسان به منزله عامل در تعلیم و تربیت چیست؟ ۸۲

فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری ۹۶

بررسی نتایج سوال اول ۹۷

بررسی نتایج سوال دوم ۱۰۰

بحث و نتیجه گیری ۱۰۱

پیشنهادات ۱۰۴

محدودیت های تحقیق ۱۰۵

فهرست منابع ۱۰۶

چکیده انگلیسی ۱۱۰

فصل اول

کلّیات تحقیق

  مقدمه:

انسان اشرف موجودات هستی و والاترین نشانۀ حکمت و قدرت خداوند متعال است که توانایی دست یابی به مقامات عالی را داراست، زیرا دارای حقیقتی روحانی و ملکوتی است. آدمی به دلیل صفت مختار بودنش می تواند به درجات مختلفی از مقامات برسد؛ امّا باید توجّه داشت که دست یابی انسان به مقامات عالیه ای که هدفِ آفرینشِ وی نیز بوده است، تنها با تربیت صحیح است که می تواند به دست آید. تعلیم و تربیت در هر جامعه ای از ضروری ترین امور است. به همین دلیل است که در طول تاریخ، پادشاهان و حکومت های مختلف، اهمیت ویژه ای به آن می دادند و بودجۀ عظیمی را برای بخش آموزشی اعم از نظامی و علمی اختصاص می دادند. با گذشت زمان اهمیت تعلیم و تربیت، بیش از پیش برای افراد جامعه و مسئولان امر مشخص گردید، زیرا آنان به اهمیت تربیت نسل جوان و نوجوان بر طبق سیاست های کشور، حزب حاکم و دین رایج پی بردند. آموزشی که در طول قرن ها به تحصیلات آکادمیک و مدرسه ای تبدیل شده است. اما هر تعلیم و تربیتی آدمی را به سرمنزل مقصود نمی رساند. تعلیم و تربیت و آموزشی باید به کار گرفته شود که آدمی با بهره گرفتن از آن بتواند حقیقت وجود خویش را به درستی  و به شکل یقینی و شهودی بیابد، و در راستای شناخت حقیقی ای که به دست می آورد، به شناخت خداوند متعال، به عنوان قادر مطلق دست یابد. در این میان با بررسی و پزوهش در میان جنبه های مختلف در

مطلب دیگر :

https://urlscan.io/result/5d80f574-0b39-4ae8-8dab-07eff0c401c4/

 بحث تربیت می توان به نگاهی ژرف تر و عمیق تر پیرامون مباحث تربیتی دست یافت.

مسئله ی عادت در تعلیم و تربیت از دیرباز مورد توجه صاحبنظران تربیت بوده است و بررسی نسبت این مسئله ی تربیتی با نظریه ی عاملیت انسان می تواند راهگشای امر خطیر تعلیم و تربیت باشد.

بیان مسئله:

با توجه به آرای فلاسفه و مربیان تربیتی پیرامون روش تربیتی عادت در تعلیم و تربیت می توان به اهمیت  و جایگاه این روش در تربیت و تفاوت دیدگاه های صاحبنظران تربیت پی برد ،آرای اخوان الصفا این است که : عادت به معنای رفتاری است که در اثر تکرار برای انسان ملکه می شود و از او به سادگی جدا نمی گردد(فقیهی،۱۳۷۷ :۲۱۵)

ارسطو تربیت را ” ایجاد فضائل” محسوب می دارد ( ارسطو،۱۳۵۶) و غزالی می گوید: پس هر کاری که نیکوست عادت کند، خلق نیکو اندر وی پدید آید، و سر اینکه شریعت به کار نیکو فرموده است این است،مقصود از این،گرویدن دل است از زشت به صورت نیکو ،هرچه آدمی به تکلف عادت کند طبع وی شود(غزالی،۱۳۶۸) در مقابل نظرات فوق گروهی که در صدر آنها می توان از روسو و کانت نام برد معتقدند که تربیت فن بر هم زدن عادت است.همچنین یکی از اولین کسانی که مفهوم عادت در تربیت را محکوم کرده است افلاطون بوده، او اساسا ریشه ی تربیت را در آگاهی و هوشمندی و اراده و اختیار می داند (یوسفی،۱۳۸۹) در اینجا می توان دریافت که مسئله ی عادت از دید دانشمندان حوزه ی تربیت دارای جایگاه متفاوتی می باشد از این رو تامل و بررسی در این زمینه می تواند راهگشای تحقق  امر خطیر تعلیم و تربیت باشد.

طرحواره ی انسان به منزله ی عامل، بیانگر آن است که در اندیشه ی اسلامی ، انسان چون عاملی در نظر گرفته شده است که می توان ” عمل” های صادر شده از وی را به خود او منتسب ساخت و او را منشا عملش در نظر گرفت ( باقری،۱۳۸۸) از بررسی متون اسلامی به ویژه قرآن می توان نتیجه گرفت که مبانی عمل ، دست کم در سه نوع مبنای اساسی خلاصه می شود که می توان آن ها را مبانی شناختی، گرایشی و ارادی-اختیاری نامید.بر اساس این نظریه می توان روزنه هایی برای یافتن جایگاه  عادت در تعلیم و تربیت یافت.

در رابطه با این موضوع پژوهش هایی انجام شده است که از جمله ی انها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

“کوکبی اصل”(۱۳۸۶) در پژوهش خود با عنوان مقایسه ی دو رویکرد عا دتی و عقلانی در تربیت دینی و ارزیابی راهنمای برنامه درسی دینی دوره ی متوسطه و پیش دانشگاهی بر اساس این رویکرد نتیجه گرفته است که رویکرد کتاب مذکور عقلانی بوده و با توجه به شرایط سنی  انتخاب این رویکرد به جا بوده است.”باقری” (۱۳۸۸)در پزوهشی با عنوان بررسی تطبیقی طرحواره ی اسلامی عمل با انسان شناسی پسا ساختار گرا ، دیدگاه انسان به منزله ی عامل را دربردارنده ی  دلالتهای مهمی در عرصه ی تعلیم و تربیت معرفی می کند .”علی رضا بیگی” (۱۳۹۲) در پژوهشی به تحلیل عاملیت انسانی در مواجهه با فضای مجازی بر اساس نظریه انسان عامل و پیامدهای تربیتی پرداخته است و به آثار این مواجهه در بحث تربیت اشاره کرده است.

با توجه به انچه در بالا بیان شد به نظر می رسد نیاز به پژوهشی  با این عنوان احساس می شودکه ابتدا جایگاه عادت را به اختصار از دید فیلسوفان و مربیان تربیتی بیان کند و سپس به بررسی نظرات موافق و مخالف پیرامون آن بپردازد،و در ادامه با در نظر گرفتن مبادی سه گانه ی عمل و همچنین با توجه به رابطه ی انجام عمل و ویژگی های پیش نیاز آن در پایان به بیان دیدگاه خود از منظر نظریه ی فوق پیرامون عادت اقدام کند، زیرا نیاز به بررسی مسائل تربیتی و تبیین جایگاه انها بر اساس یک نظریه ی مشخص منجر به روشن تر شدن مبحث و همچنین نزدیک تر شدن ان به سوی عملیاتی شدن می باشدو به این پرسش پاسخ داده ایم که جایگاه عادت در تعلیم و تربیت بر اساس نظریه ی انسان به منزله ی عامل چیست؟

اهمیت و ضرورت تحقیق:

اهمیت و ضرورت نظری:

• افزایش دانش نظری پیرامون مفهوم عادت در تعلیم و تربیت بر اساس نظریه انسان به منزله ی عامل

اهمیت و ضرورت کاربردی:

• کمک به سیاست گذاران تربیتی در جهت تدوین و اصلاح خط مشی ها و راهبرهای اصولی پیرامون آموزش مبتنی بر عادت
• کمک به مربیان و والدین در جهت تربیت صحیح مبتنی بر عادت

اهداف تحقیق:

هدف کلی:

• تبیین مسئله عادت در تعلیم و تربیت بر اساس نظریه انسان عامل

اهداف جزئی:

ـ مشخص کردن جایگاه عادت در تعلیم و تربیت بر اساس آرای موافق و مخالف پیرامون آن در تربیت

بررسی فرهنگ کار در برنامه درسی دوره ابتدایی با تأکید بر بهبود فرهنگ اشتغال بانوان

• سوالات تحقیق ۱۶
• تعاریف مغهومی و عملیاتی متغییرهای تحقق .۱۶

     ۱-۵-۱ فرهنگ ۱۷

     ۱-۵-۲ فرهنگ کار ۱۷

     ۱-۵-۳ برنامه درسی ۱۸

     ۱-۵-۴ اشتغال بانوان .۱۹

     ۱-۵-۵ دوره ابتدایی ۱۹

     ۱-۵-۶ برنامه درسی .۱۹

فصل دوم :مبانی نظری و پیشینه تحقیق

مقدمه

• فرهنگ ۲۲
• کار .۲۸

     ۲-۲-۱ مفهوم فلسفی کار .۳۰

     ۲-۲-۲ مفهوم فیزیکی کار .۳۱

     ۲-۲-۳ مفهوم اخلاقی کار .۳۲

     ۲-۲-۴ مفهوم اقتصادی کار .۳۳

     ۲-۲-۵ ابعاد کار .۳۵

• فرهنگ کار ۳۶

     ۲-۳-۱ وجدان کار .۳۷

     ۲-۳-۲ اخلاق کار ۳۸

     ۲-۳-۳ تعهد کار ۳۹

     ۲-۳-۴ کار شایسته ۴۱

     ۲-۳-۵ راهکارهای ایجاد فرهنگ شایسته ۴۵

• فرهنگ کار در اسلام ۴۹

     ۲-۴-۱ فرهنگ کار در قرآن کریم ۵۱

          ـ  شرایط کار در قرآن .۵۵

          ـ  مدیریت کارها در قرآن .۵۸

     ۲-۴-۲ فرهنگ کار در کلام ائمه معصومین .۶۰

          ـ  فرهنگ کار در کلام پیامبر ۶۱

          ـ  فرهنگ کار در کلام امیرالمومنین ۶۲

          ـ  فرهنگ کار در مکتب امام صادق .۶۴

          ـ  فرهنگ کار در کلام دیگر ائمه معصوم .۶۶

• فرهنگ کار در کلام بزرگان و ادبیات فارسی ۶۷

          ـ  کار مایه کمال و جمال ۶۸

          ـ  کار عار نیست .۶۹

          ـ  کار مایه آرامش روحی و روانی ۶۹

          ـ  نکوهش سستی در کار ۷۰

• عوامل موثر در ارتقاء فرهنگ کار ۷۰

          ـ  خانواده ۷۱

          ـ  نظام آموزشی .۷۱

          ـ  دولت و حکومت .۷۲

          ـ  مدیریت و سرپرستی در محیط کار ۷۳

• فرهنگ کار در آموزش و پرورش .۷۳

     ۲-۷-۱ اهمیت آموزش و پرورش دوره ابتدایی و اهداف این دوره ۷۸

• اشتغال زنان و برنامه درسی ۸۱

     ۲-۸-۱ مصلحت جامعه .۸۲.

     ۲-۸-۲ مصلحت خانواده .۸۲

     ۲-۸-۳ شرایظ فردی .۸۳.

     ۲-۸-۴ لحاظ کردن اولویت ها ۸۳.

     ۲-۸-۵ فرایند انتخاب شغل .۸۵.

     ۲-۸-۶ نظریه انتخاب شغل گینزبرگ .۸۶

• برنامه درسی و فرهنگ کار ۸۸
• مولفه های فرهنگ کار .۹۵

     ۲-۱۰-۱ تعریف مولفه های فرهنگ کار .۱۰۰

• پیشینه تحقیقاتی .۱۱۰

فصل سوم : روش پژوهش 

مقدمه

• روش تحقیق ۱۱۶

     ۳-۱-۱ مزایای تحلیل محتوا ۱۱۷

     ۳-۱-۲ کاستی های تحلیل محتوا ۱۱۸

     ۳-۱-۳ روش آنتروپی شانون ۱۲۰

• شاخص سازی تحقیق .۱۲۱
• جامعه آماری و نمونه آماری .۱۲۲
• ابزارهای تحقیق ۱۲۲
• شیوه تحلیل داده ها ۱۲۳

فصل چهارم : تجزیه وتحلیل داده ها   

مقدمه

• مولفه های فرهنگ کار در کتاب تعلیمات اجتماعی پنجم۱۲۷
• مولفه های فرهنگ کار در کتاب هدیه های آسمانی ششم یعد هویتی ۱۳۹
• مولفه های فرهنگ کار در کتاب تعلیمات اجتماعی ششم بعد هویتی.۱۴۹
• مولفه های فرهنگ کار در کتاب علوم پنجم بعد هویتی.۱۶۱
• مولفه های فرهنگ کار در کتاب هدیه های آسمانی پنجم یعد هویتی .۱۷۲
• مولفه های فرهنگ کار در کتاب کار و فناوری ششم بعد هویتی.۱۸۱
• مولفه های فرهنگ کار در کتاب فارسی ششم بعد هویتی۱۹۱

فصل پنجم : نتیجه گیری

مقدمه

• بعد هویتی .۲۰۳

• 

• بعد علمی – مهارتی ۲۰۸
• بعد ارزشی – هنجاری .۲۱۳
• بعد خلاقیتی ۲۲۰
• اشتغال زنان .۲۲۶
• جمع بندی نهایی .۲۲۸
• پیشنهادهای پژوهشی .۲۳۱
• پیشنهادات کاربردی ۲۳۲
• محدودیت های تحقیق ۲۳۲

فهرست منابع ومآخذ  .۲۳۳

چکیده انگلیسی ۲۳۸

مقدمه

فرهنگ را می توان رفتار ویژه نوع بشر نامید که همراه با ابزار مادی جزء لاینفک رفتار شناخته    می شود. فرهنگ به طور مشخص از زبان، افکار، اعتقادات، سنن، قراردادها، سازمان ها، ابزار، روش کاری، آثار هنری، مراسم مذهبی، مراسم اجتماعی و غیره تشکیل می شود و بقاء و کارکرد آن بستگی به قابلیتی دارد که انحصاراً در اختیار انسان است. این قابلیت با تعابیری مانند استعداد و تفکر منطقی یا ذهنی، شناخته می شود. (صالحی امیری، ۱۵:۱۳۸۶).

فرهنگ کار به عنوان شیوه زندگی نقش بنیادی و زیر بنایی در ارتقای سطح پویایی جوامع دارد. در مقایسه با مفاهیمی همچون فرهنگ سازمانی، فرهنگ عمومی و نظایر آن، مفهوم فرهنگ کار کمتر تعریف شده است. فراهم آوردن امکان تصمیم‌گیری براساس عقل و درایت در تمام مراحل زندگی به ویژه از دوران کودکی از جمله بنیان‌های اصلی و تأثیرگذار در ایجاد و تقویت فرهنگ کار محسوب می‌شود.(علی اکبری معلم،۱۳۸۹)

مطلب دیگر :

بهترین روغن برای موهای خشک، چرب و آسیب دیده

پاپ[۱] در سال ۲۰۰۳ معتقد است فرهنگ کار موجب تغییر کیفی در محیط کار و محصولات سازمانی می گردد و بنابراین، توجه به آن موجب تحول در مجموعه سازمان خواهد شد. نگرش مثبت به کار و برخورداری از وجدان کار بالا از جمله باارزش ترین اجزای تشکیل دهنده فرهنگ کار محسوب شده و این امر در دستیابی سازمان به بهره وری و کارایی مؤثر است. وی در خصوص    مؤلفه های فرهنگ کار به مواردی نظیر تلاش کاری، ارتقای دانش، آگاهی از اهداف سازمانی و همکاری گروهی اشاره می کند. (سبحانی نژاد، ۱۳۸۴: ۲)

توانایی کودک در دیدگاه گیری وابسته به نوع تکلیف است و این تکالیف هرچه با تجارب روزمره کودک هماهنگی بیشتری داشته باشد. احتمال درک دیدگاه دیگران از سوی کودک محتمل تر خواهد بود.(جوکار و همکاران:۱۳۷۹)

کلی[۲] معتقد است کودکان اهل تفکر هستند و همانند بزرگسالان می توانند به روش های پیچیده بیندیشند . هرچند که تفاوت زیادی بین تفکر افراد مبتدی و ماهر وجود دارد، اما تفاوت کیفی اندکی بین تفکر کودکان و بزرگسالان وجود دارد. فرایندهای تفکر کودکان شبیه تفکر بزرگسالان است، آن چه کودکان فاقد آن هستند تجربه و دانش است(کلی،ترجمه حسینی و صوفی: ۱۳۸۸). همچنین در فرایند رشد توانایی دیدگاه گیری نتایج این پژوهش نشان داده است که کودکان دوره دبستان خود محور نیستند و می توانند دیدگاه های دیگران را درک کنند(جوکار و همکاران:۱۳۷۹).

یافته های پژوهشی در کشورهای انگلستان، فرانسه و آلمان حاکی از آن است که در هر سه کشور مورد بررسی در اهداف آموزش و پرورش مقطع ابتدایی خود، عمدتاً به صورت غیر مستقیم به پرورش تفکر در دانش آموزان اشاره می نمایند و پرورش تفکر به عنوان یک ویژگی ساری و جاری و در قالب فرهنگ (جامعه، مدرسه، کلاس و) و به صورت زمینه به دانش آموزان منتقل می شود(جوکار و همکاران:۱۳۷۹).

۱-۱ بیان مسأله :

یادگیری می تواند علاوه بر تغییرات در قابلیت، یعنی در توانایی انجام دادن کاری و تغییرات در آمادگی، یعنی رغبت عمل کردن را شامل می شود. رفتار چیز پیچیده ای است و عوامل زیادی در تعیین کاری که انجام می دهید، دخالت دارند. تکلیف اساسی روان شناسی یادگیری، فهمیدن رفتار و تغییر رفتار است(گی آر لفرانسوا، ۱۳۸۷: ۱۰).

پیاژه معتقد بود که فرایند رشد، چند مرحله را طی می کند که هریک با رشد توانایی های جدید، یا دقیق تر بگوییم هر یک سطح انطباق پیشرفته تری را شامل می شود(گی آر لفرانسوا،۱۳۸۷: ۲۲۵).

نویسنده در این کتاب عنوان می کند یکی از مراحلی که پیاژه آن را مطرح کرده است مرحله عملیات عینی است که سنین ۷ تا ۱۱ یا ۱۲ سالگی را در برمی گیرد یعنی کودکان از سنین حدود ۷ سالگی از مرحله پیش عملیاتی به این مرحله می رسند که می توانند به توانایی نگهداری ذهنی، طبقه بندی و ردیف کردن دست یابند.

با توجه به حساسیت مقطع ابتدایی که در سنین مرحله عملیات عینی از نظر پیاژه قرار دارد و توانایی یادگیری و فهم قوانین اجتماعی و اخلاقی، بسیار مهم است که برنامه ریزان درسی به تمام ابعاد آموزشی که کودکان را برای زندگی موفق و سالم در آینده آماده کند، توجه اساسی نمایند.

برنامه درسی مدارس ابتدایی باید بر مبنای کارکردها و هدف هایی تدوین شود که متناسب با دنیای جدید و در حال تغییر شتابان باشد. برای تدوین برنامه درسی متناسب باید علاوه بر برنامه درسی سنتی، هدف های جدیدی نیز به عنوان ملاک هایی در نظر گرفته شود. برنامه قصد شده ای که   مهارت هایی را نشان می دهند که دانش آموزان باید داشته باشندتا بتوانند در جامعه امروز و فردا به طور مناسب عمل کنند(تقی پورظهیر، ۱۳۸۷: ۱۵).

خانواده نیز یکی از عواملی است که در تقویت فرهنگ کار و دوام و استمرار آن نقش دارد. با برقراری ارتباط و کنش متقابل بین مدرسه، خانواده و فرد می‌توان به صورت ضمنی و غیرمستقیم بستر سازی لازم برای ایجاد و پرورش فرهنگ کار را فراهم ساخت. والدینی که یک فرهنگ کار قوی را ابراز می‌دارند فرزندان خود را به سوی بهره‌مند شدن از فرهنگ کار قوی می‌کشانند. همین که فردی وارد محل کار می‌شود در ارتباط با تصورات و عکس‌العمل دیگران، نگرش‌های کار شکل یافته او در دوران طفولیت تایید شده و یا مورد نقض قرار می‌گیرد(علی اکبری معلم،۱۳۸۹).

باید با ایجاد فرهنگ درست کار در سنین کودکی و نوجوانی در آحاد جامعه،  رشد و پیشرفت فرهنگ زندگی و فرهنگ اجتماعی را بهبود بخشید. نظام آموزشی کشور می تواند در این زمینه گام های اساسی بردارد. نظام آموزشی در این باره نقش بسیار موثری دارد به نحوی که با یک برنامه ریزی طولانی مدت در دوره ابتدایی می توان به شاخصه های بسیاری از تحقق فرهنگ کار دست یافت.

بنابراین فرهنگ کار یک هنجار فرهنگی است که یک ارزش اخلاقی مثبتی را برای انجام یک شغل درست وضع نموده است و مبتنی بر این باور است که کار فی‌نفسه دارای یک ارزش ذاتی است. مثل سایر هنجارهای فرهنگی، علاقه‌مندی و باور یک فرد به اخلاق کار اساساً تحت تأثیر تجارب و تعلیم یافتن فرد در خلال دوران طفولیت و نوجوانی است.

در این پژوهش سعی می شود به بررسی مؤلفه های به کار رفته از فرهنگ کار در کتب درسی مقطع ابتدایی پرداخته شود و به این سوال پاسخ داده شود که به چه میزان فرهنگ کار در برنامه درسی مقطع ابتدایی گنجانده شده و آیا تمامی مؤلفه های آموزشی فرهنگ کار به کار رفته است.

آیا برنامه درسی موجود پاسخگوی مناسبی برای پرورش افراد به عنوان شهروندی مسئول و آراسته به فرهنگ صحیح کار در جامعه می باشد. همچنین سعی می شود با تکیه بر مولفه های فرهنگ کار به این نتیجه دست یابد که سهم اشتغال بانوان و دیدگاه آموزشی نسبت به اشتغال بانوان در کتب درسی مقطع ابتدایی به چه صورت می باشد؟

• ۲- اهمیت و ضرورت تحقیق :

۱-۲-۱-  ضرورت نظری

تحقیقات میدانی و بررسی سیاست ها و برنامه‏های نظام آموزش در حوزه کار و تولید و مهم تر از آن در موضوع «اشتغال زنان»، نشان از فقدان عناصر جامعیت، آینده ‏نگری و ضعف مطالعات علمی دارد. از این رو تدوین برنامه درسی با محوریت موضوعی فرهنگ کار که با توجه هم‏زمان به شرایط کنونی و آینده جامعه ما و جامعه جهانی، ویژگی‏ها و کارآمدی‏های زنان، آموزه‏های دینی و اهداف انقلاب اسلامی، ارائه کننده طرحی کلان و جامع و قابل دفاع باشد، ضرورتی اجتناب‏ ناپذیر است. به طور کلی ضرورت نظری این پژوهش به شرح ذیل می باشد:

۱- باعث توسعه و تعمیق دانش مربوط به به فرهنگ کار می گردد.

۲- باعث روشن شدن مبانی نظری ارتباط درحوزه فرهنگ و کار با یکدیگر و برنامه درسی می گردد.

۳- باعث توسعه و تعمیق دانش در خصوص اشتغال بانوان می گردد.

۱-۲-۲- ضرورت عملی

۱- کمک به برنامه ریزان درسی وآموزشی دوره ابتدایی در تدوین سرفصل های مربوط به فرهنگ کار

۲- کمک به برنامه ریزان در حوزه اشتغال بانوان در خصوص توجه به فرهنگ آموزش

۳- راهکاری برای مربیان مراکز آموزشی که با کودکان و نوجوانان در ارتباطند

• ۳- هدف های تحقیق :

۱-۳-۱- هدف کلی:

شناسایی فرهنگ کار در برنامه درسی دوره ابتدایی با تأکید بر بهبود فرهنگ اشتغال بانوان.

۱-۳-۲- اهداف جزیی:

۱-۳-۲-۱- شناسایی شاخص های هویتی فرهنگ کار درکتب دوره ابتدایی

۱-۳-۲-۲- شناسایی شاخص های علمی ـ مهارتی فرهنگ کار در کتب دوره ابتدایی

۱-۳-۲-۳- شناسایی شاخص های ارزشی ـ هنجاری فرهنگ کار در کتب دوره ابتدایی

۱-۳-۲-۴- شناسایی شاخص های خلاقیتی فرهنگ کار در کتب دوره ابتدایی

۱-۳-۲-۵- شناسایی جایگاه زنان در رابطه با فرهنگ اشتغال در کتب درسی دوره ابتدایی

• ۴- سؤال های تحقیق :
  • در کتب دوره ابتدایی چقدر به شاخص های فرهنگ کار در بعد هویتی اشاره شده است؟
  • در کتب دوره ابتدایی چقدر به شاخص های فرهنگ کار در بعد علمی ـ مهارتی اشاره شده است؟
  • در کتب دوره ابتدایی چقدر به شاخص های فرهنگ کار در بعد ارزشی ـ هنجاری اشاره شده است؟

بررسی عوامل پیش برنده و بازدارنده در استفاده از کتابخانه‌های عمومی

۲- ۲) کتابخانه چیست؟. ۱۲

۲- ۳) انواع کتابخانه. ۱۲

۲ – ۳ – ۱) کتابخانه آموزشگاهی. ۱۲

۲ – ۳ – ۲) کتابخانه دانشگاهی. ۱۳

۲ – ۳ – ۳) کتابخانه تخصصی. ۱۳

۲ – ۳ – ۴) کتابخانه ملی. ۱۴

۲ – ۳ – ۵) کتابخانه عمومی. ۱۴

۲ – ۴) تاریخچه کتابخانه‌های عمومی. ۱۵

۲ – ۴ – ۱) تاریخچه کتابخانه‌های عمومی در جهان. ۱۵

۲ – ۴ – ۲) تاریخچه کتابخانه‌های عمومی در ایران. ۱۶

۲ – ۴ – ۳) تاریخچه کتابخانه‌های عمومی در استان همدان. ۱۸

۲ – ۵) هدف کتابخانه‌های عمومی. ۲۰

۲ – ۶) وظایف کتابخانه‌های عمومی. ۲۱

۲ – ۷) وظایف کتابخانه عمومی بر اساس بیانیه ایفلا/یونسکو   ۲۳

۲ – ۸) کتابخانه به مثابه جزئی از نهاد اجتماعی   ۲۴

۲ – ۹) کتابخانه عمومی به مثابه یک سازمان   ۲۵

۲ – ۱۰) نقش کتابخانه عمومی در توسعه. ۲۷

۲ – ۱۱) کاربران کتابخانه عمومی. ۲۸

۲ – ۱۲) استفاده از کتابخانه عمومی. ۳۰

۲ – ۱۳) تأثیر خانواده. ۳۲

۲ – ۱۴) تأثیر نهادهای تربیتی. ۳۵

۲ – ۱۵) شرایط اقتصادی کاربران. ۳۸

۲ – ۱۶) ساختار کتابخانه. ۴۰

۲ – ۱۶ – ۱) به لحاظ دسترس‌پذیری. ۴۰

۲ – ۱۶ – ۲) به لحاظ موقعیت کتابخانه. ۴۲

۲ – ۱۷) مدیریت کتابخانه. ۴۳

۲ – ۱۷– ۱) میزان امانت کتاب. ۴۴

۲ – ۱۷– ۲) تعداد روزهای امانت کتاب. ۴۴

۲ – ۱۷– ۳) ساعات باز بودن کتابخانه. ۴۵

۲ – ۱۷– ۴) شیفت کاری کتابخانه‌ها. ۴۶

۲ – ۱۷– ۵) جریمه‌های دیرکرد منابع. ۴۷

۲ – ۱۷– ۶) عدم امانت کتب مرجع. ۴۸

۲ – ۱۷- ۷) امکانات رفاهی. ۴۸

۲ – ۱۸) خدماتی که کتابخانه ارائه می‌دهد. ۴۹

۲ – ۱۸ – ۱) اینترنت. ۴۹

۲ – ۱۸ – ۲) سفارش منابع درخواستی. ۵۱

۲ – ۱۹) اطلاع‌رسانی و تبلیغات خدمات کتابخانه   ۵۲

۲ – ۲۰) ویژگی‌های کتابداران. ۵۳

۲ – ۲۰ – ۱) ویژگی‌های اخلاقی کتابداران. ۵۳

۲ – ۲۰ – ۲) توانایی‌های علمی کتابداران. ۵۶

۲ – ۲۱) مدل مفهومی پژوهش. ۵۹

۲ – ۲۲) پیشینه پژوهش. ۶۰

۲ – ۲۲ – ۱) پیشینه در داخل. ۶۰

۲ – ۲۲ – ۲) پیشینه در خارج. ۶۵

۲ – ۲۳) استنتاج از مرور پیشینه‌ها. ۷۰

فصل سوم: روش‌شناسی پژوهش

۳ – ۱) مقدمه. ۷۱

۳ – ۲) نوع و روش پژوهش. ۷۲

۳ – ۳) جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری   ۷۳

۳ – ۳ – ۱) جامعه آماری پژوهش ۷۳

۳ – ۳ – ۲) نمونه و روش نمونه گیری ۷۳

۳ – ۳ –۳) پیدا کردن فرمولی برای برآورد حجم نمونه ۷۶

۳– ۴) متغیرهای پژوهش. ۷۷

۳ – ۴ – ۱) متغیر مستقل ۷۷

۳ – ۴ – ۲) متغیر وابسته ۷۸

۳ – ۵) روش گردآوری اطلاعات. ۷۸

۳ – ۶) ابزار گردآوری اطلاعات. ۷۹

۳ – ۶ – ۱) اجزای پرسشنامه ۸۰

۳ – ۶ –۲) تعیین اعتبار و روایی ابزار گردآوری اطلاعات ۸۲

۳ – ۷) روش تجزیه‌وتحلیل داده­ ها و اطلاعات. ۸۳

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها

۴ – ۱) مقدمه. ۸۴

۴– ۲) توصیف داده‌های پژوهش. ۸۵

۴ – ۲– ۱) توصیف متغیرهای جمعیت­شناختی پژوهش ۸۵

۴ – ۲– ۲) تفسیر توصیفی داده‌ها ۹۱

۴ -۳) انجام آزمون برای تعیین نرمال بودن داده‌ها   ۹۲

۴– ۴) پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش. ۹۳

۴ – ۵) آزمون فرضیات پژوهش. ۱۰۱

فصل پنجم: نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادها

۵ – ۱) مقدمه. ۱۰۸

۵ – ۲) تحلیل یافته‌های پژوهش. ۱۰۹

۵ – ۲ – ۱) تحلیل سؤالات پژوهش ۱۰۹

۵ – ۲ – ۲) تحلیل فرضیه‌های پژوهش ۱۱۶

۵ – ۳) پیشنهادات اجرایی. ۱۱۹

۵ – ۴) پیشنهاد برای پژوهش‌های آتی. ۱۲۱

منابع و مأخذ:. ۱۲۲

منابع فارسی. ۱۲۲

منابع لاتین. ۱۳۱

پیوست .۱۳۴

مقدمه

امروزه، یکی از شاخص‌های توسعه در هر کشوری بر مبنای تولید، اشاعه و مصرف اطلاعات ارزیابی می‌شود. در جوامع دانش­بنیان، مراکز اشاعه اطلاعات از جمله کتابخانه‌ها، به ویژه کتابخانه‌های عمومی، از جایگاه بسیار مهمی برخوردار هستند، چرا که جوامعی که «دسترسی آزاد» به اطلاعات را برای تمامی شهروندان خود به خوبی فراهم می‌آورند؛ از رشد و تولید اطلاعاتیِ بالاتری برخوردار خواهند بود (بیگدلی، ۱۳۸۸، ص ۲۹۸).

تا قبل از ظهور کتابخانه‌های عمومی، استفاده از کتابخانه و مطالعه محدود به طبقه اشراف و دانشمند بود (مزینانی،۱۳۸۲). همچنین، با توجه به محدودیت‌های موجود، همه افراد جامعه نمی‌توانستند از کتابخانه استفاده کنند. چرا که هدف کتابخانه عمومی، ارائه خدمات به تمامی گروه‌های سِنی یک جامعه است (کوبل[۱]،۲۰۱۰، ص ۲۹)؛ بنابراین، افراد آگاه و باسواد جامعه اندک بود و به تبع آن، جامعه از لحاظ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و.پیشرفت همه‌جانبه­ای نداشت.

رشد اقتصادی ژاپن، درگروِ خدمات‌رسانی کتابخانه‌های عمومی به صنایع کوچک و تقویت فرهنگ کارآفرینی از طریق خدمات ارائه‌شده توسط کتابخانه‌های عمومی است

 (زوارقی،۱۳۹۱، ص۹۸). اگرچه  امروزه میزان استفاده از کتابخانه‌های عمومی نسبت به گذشته بهبود یافته است و در مقایسه با گذشته، افراد بیشتری از کتابخانه‌های عمومی استفاده می‌کنند؛ اما با توجه به افزایش جمعیت، این میزان استفاده نیز بسیار اندک است، پژوهش‌ها نشان می‌دهند که کمتر از ۳ درصد از ایرانی‌ها عضو کتابخانه‌های عمومی می‌باشند (محبوب، ۱۳۹۱، ص۱۲۱). در واقع، کتابخانه‌های عمومی باید در کانون توجه سیاست‌گذاری به عنوان وسیله‌ای برای تضمین دسترسی عادلانه به اطلاعات مورد توجه قرار گیرند؛ چرا که دولت، بودجه را برای دسترسی آزادانه و بدون محدودیت تمامی افراد جامعه، در اختیار کتابخانه­ های عمومی قرارمی دهد (جو[۲]،۱۹۹۹، ص۳۰۱).

مراکز ارتباطات به طور کلی و کتابخانه­ها به طور اخص، می‌بایست با نیازهای رو به افزایش مردم هماهنگ باشند؛ پژوهش‌ها نشان داده است که بحران اقتصادی اخیر آمریکا، عاملی برای استفاده هر چه بیشتر از رایانه، برای رفع مشکلات اقتصادی شهروندان آمریکایی بوده است (دماجد[۳]،۲۰۱۳، ص۱۱۲). پژوهش دیگری نشان‌دهنده این امر است که مجموعه‌سازی بر اساس نیازهای اطلاعاتی مراجعین صورت نمی‌گیرد و مراجعین از روند فعلی مجموعه‌سازی رضایت ندارند (بیگدلی، ۱۳۸۱، ص ۲۰۴)؛ بنابراین، کتابخانه‌های عمومی خدماتی را که ارائه می‌دهند باید مناسب با نیازهای هر دوره و هر منطقه‌ی خاصی باشد که کتابخانه به آن تعلق دارد.

نخستین کتابخانه عمومی کشور در سال ۱۳۰۰ شمسی تأسیس شد (رجبی،۱۳۷۲، ص ۷۲). برای اینکه کتابخانه‌های عمومی در رسالت اصلی خویش (خدمات اطلاع‌رسانی) با مشکلی مواجه نشوند، از سال ۱۳۴۴ شهرداری‌ها موظف به پرداخت ۵/۱درصد از درآمد خود به کتابخانه‌های عمومی شدند.

بررسی اجمالی انواع هدف‌های ضبط‌شده در متون کتابداری نشان می‌دهد که هدف کتابخانه‌های عمومی بر اساس دو طرز فکر بنیان نهاده شده است:

الف) هرچه کتاب، مجله و نشریات بیشتر، کتابخانه بهتر

ب) هرچه رضایت خواننده بیشتر، کتابخانه بهتر (دیانی،۱۳۶۱، ص ۱۵).

بسیاری از کتابخانه‌ها در ابتدا راه اول را در پیش گرفتند. ولی بزودی این نکته آشکار شد کتابخانه‌ها هر اندازه که از لحاظ منابع غنی باشند، بدون داشتن مراجعان زیاد، چندان جای تحسین ندارد.

مطالعات انجام‌شده در کتابخانه‌های عمومی کشور آمریکا نشان‌دهنده این امرمی باشد که چالش‌هایی که کتابخانه‌های عمومی این کشور با آن مواجه هستند عبارت است از: دستیابی به پهنای باند و ارتقاء تجهیزات و افزایش تقاضای خدمات اینترنتی (مندل[۴]،۲۰۱۰، ص۲۸۲). ترکیب مجموعه کتابخانه‌های عمومی در سال‌های اخیر به طور چشمگیری تغییر کرده است، به طوری که بازدیدکنندگان در سال ۲۰۱۰، ۱/۱درصد نسبت به سال قبل کمتر شده است (دماجد،۲۰۱۳، ص۱۱۲). بنابراین لازم است که

مطلب دیگر :

سطوح مختلف سرآمدی در مفاهیم بنیادین مدل EFQM - سازین : تجربه های کارآفرینی و نوآوری

 اقداماتی صورت گیرد تا کتابخانه‌ها در انجام فعالیت‌های خود بازنگری کرده و ارائه خدمات خود را در چارچوب کتابخانه محدود نکنند.

در این فصل با توجه به موضوع پژوهش که کتابخانه‌های عمومی است، بعد از مقدمه‌ای کوتاه، به مسئله پژوهش که موانع پیش روی کاربران در استفاده از کتابخانه‌های عمومی می‌باشد، پرداخته­ایم. سپس به اهمیتی که انجام این پژوهش می‌تواند داشته باشد پرداخته‌ایم. سپس تعاریف نظری و عملیاتی و کلیدواژه‌های پژوهش را آورده و هدف خود از انجام این پژوهش را نوشته‌ایم. نهایتاً سؤالات و فرضیه‌های پژوهش را آورده‌ایم.

۱ – ۲ بیان مسئله

توسعه و شکوفایی خلاقیت در جامعه نیازمند بستری مناسب است تا منابع فکری مورد نیاز، بدون هیچ‌گونه محدودیتی در اختیار اعضای جامعه قرار گیرد. یکی از این زمینه‌ها، مراکز و نهادهای اطلاع‌رسانی، به ویژه کتابخانه‌های عمومی است (اشرفی، ۱۳۸۹، ص۸۹). همان طور که کتابخانه در پیشرفت آموزش، نیروی حیاتی و خلاق دارد یک اجتماع مترقی سخت بدان پایبند است. انسان نوسواد، باسواد، تحصیل‌کرده، دانشمند و در واقع هر فردی که بتواند بخواند، مطابق هدف خویش از کتابخانه بی‌نیاز نیست (اشرفی، ۱۳۸۹، ص۹۰). کتابخانه عمومی می‌تواند در کمک به بخش‌های مختلف جامعه نقش مهمی ایفا کند. می‌تواند به کشاورزان کمک کند تا محصولات بیشتری تولید کنند، می‌تواند به بازرگانان در بهبود کسب‌وکار خود کمک کند، در کودکان عشق به خواندن ایجاد کند و به دانش‌آموزان در تمامی سطوح سِنی کمک کند و نیز اطلاعات شغلی را ارائه دهد (مختاری معمار،۱۳۸۲، ص۴۶).

ولی آیا در عمل نیز این‌گونه است، عده قلیلی از ایرانیان عضو کتابخانه‌های عمومی می‌باشند که این نمی‌تواند سیاست‌های کتابخانه‌های عمومی را جامه عمل بپوشاند. در رهنمودهای دوازده­گانه ایفلا/ یونسکو [۵] که وظایف کتابخانه‌های عمومی را تعریف می‌کند در یکی از این رهنمودها آمده است: «باید تضمینی صورت بگیرد مبنی براینکه شهروندان به تمامی اطلاعات اجتماعی دسترسی داشته باشند» (میرحسینی،۱۳۸۷). ولی در واقعیت، شاهد مراجعه عده معدودی از افراد جامعه به کتابخانه‌های عمومی ایران هستیم.

با توجه به هزینه‌ای که نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، جهت راه‌اندازی و اداره کتابخانه‌های عمومی متقبل می‌شود و از آنجایی که میزان مراجعان کتابخانه‌های عمومی با انتظارات نهاد همخوانی ندارد و طبق آمارهای دقیق و رسمی تنها ۷/۲ درصد ایرانی‌ها عضو کتابخانه هستند.همچنین با توجه به سرانه مطالعه در ایران که ۱۰ دقیقه در روز می‌باشد (محبوب، ۱۳۹۱، ص۱۲) لازم است که در این زمینه پژوهشی انجام شود تا اولاً موانعی که در سر راه مراجعین، در استفاده از کتابخانه‌های عمومی وجود دارد، شناسایی و برطرف گردد و دیگر اینکه مشخص شود چه عوامل موثری وجود دارد که باعث می‌شود تا کاربران کتابخانه، هرچه بیشتر به کتابخانه‌های عمومی مراجعه کنند؛ تا با تقویت این عوامل در بین همه افراد جامعه، شاهد حضور هر چه بیشتر مردم در استفاده از کتابخانه‌های عمومی باشیم و به تبع آن، سرانه مطالعه مفید در کشور بیشتر از این آمارهایی باشد که توسط افراد و سازمان‌های مختلف منتشر می‌شود و در نتیجه سطح سواد عمومی جامعه در برخورد با مسائل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و.بالا برود.

این پژوهش که به روش پیمایشی و به کمک پرسشنامه محقق ساخته صورت می‌گیرد و مطالعه ما بر روی مراجعان کتابخانه‌های عمومی شهرستان همدان است، اولاًمی خواهیم ببینیم چه عواملی باعث می‌شود که کاربران بیشتری به کتابخانه‌های عمومی مراجعه کنند. دیگر اینکه، کدام عوامل به عنوان مانعی برای کاربران، در استفاده از کتابخانه‌های عمومی محسوب می‌شوند. نهایتاً بعد از شناسایی عوامل پیش برنده و بازدارنده در مراجعه افراد به کتابخانه‌های عمومی، پیشنهادهایی برای مراجعه هرچه بیشتر کاربران، به کتابخانه‌های عمومی ارائه شود.

۱ – ۳ ضرورت و اهمیت پژوهش

با توجه به هزینه‌هایی که صرف ساختن کتابخانه‌های عمومی در کشور می‌شود و از سوی دیگر کتابخانه‌های عمومی را دانشگاه مردم می‌خوانند و توسعه همه‌جانبه کشور، تنها از طریق دسترس‌پذیری اطلاعات و مطالعه میسر است. همچنین در صورتی که نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به دنبال این می‌باشد که ارزش وجودی سازمان را برای دیگران به اثبات برساند و مهم تر از همه اینکه به رسالت خود که همانا ارائه خدمات اطلاع‌رسانی به همه افراد جامعه است را به درستی انجام دهد، لازم است که مشکلاتی که بر سر راه کاربران کتابخانه‌های عمومی وجود دارد و مانع از آن می‌شود که کتابخانه‌های عمومی بتوانند نقش خود را به عنوان دانشگاه مردم به خوبی ایفا کنند، شناخته شوند و از سویی دیگر، عواملی که باعث می‌شوند تا مراجعان بیشتری به کتابخانه‌های عمومی مراجعه کنند را شناسایی و این عوامل تقویت گردند.

۱ – ۴ تعاریف نظری و عملیاتی پژوهش

۱ – ۴– ۱ کتابخانه عمومی

تعریف نظری: استفاده از این کتابخانه‌ها، برای عموم افراد جامعه آزاد است. این نوع کتابخانه‌ها وظیفه دارند که در تمامی رشته‌های مختلف علوم، فنون، فرهنگ، هنر و کلیه معارف بشری، انواع کتاب‌ها و مجلات و نشریات سودمند و جدید را جمع‌ آوری کرده و در اختیار مردم بگذارند (عمادخراسانی ،۱۳۹۲، ص۱۷).

۱ – ۴ – ۲ عوامل بازدارنده

تعریف نظری: آنکه یا آنچه کسی را از امری بازدارد (لغتنامه دهخدا،۱۳۶۵، ذیل «بازدارنده»)

تعریف عملیاتی: در این پژوهش مقصود از عوامل بازدارنده، عوامل و موانعی هستند که باعث می‌شوند تا کاربران کتابخانه‌های عمومی، کمتر به کتابخانه مراجعه کنند.

۱ – ۴ – ۳ عوامل پیش برنده

تعریف نظری: پیش بردن حرفی یا کاری، به مقصود و هدف رسانیدن آن، کامیاب شدن، مسجّل ساختن (لغتنامه دهخدا،۱۳۶۵، ذیل «پیش بردن»)

تعریف عملیاتی: در این پژوهش منظور از عوامل پیش برنده، عواملی هستند که باعث می‌شوند تا کاربران بیشتر به کتابخانه‌های عمومی مراجعه کنند.

۱ – ۵ اهداف کلی و جزئی پژوهش

۱ – ۵ – ۱ هدف کلی

شناسایی میزان تأثیر عوامل پیش­برنده و بازدارنده در استفاده از کتابخانه‌های عمومی.

۱ – ۵ – ۲ اهداف جزئی

1. شناسایی میزان تأثیر شرایط اقتصادی در مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.
2. شناسایی میزان تأثیر سطح خدماتی کتابخانه‌های عمومی، در مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.
3. شناسایی میزان تأثیر نهادهای تربیتی مانند دانشگاه و مدرسه، در مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.
4. شناسایی میزان تأثیر تخصص و حرفه کتابداران در مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.
5. شناسایی میزان تأثیر دوری و نزدیکی کتابخانه، در مراجعه و یا عدم مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.
6. شناسایی میزان تأثیر موقعیت مکانی کتابخانه‌های عمومی، در مراجعه یا عدم مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.
7. شناسایی میزان تأثیر نحوه مدیریت کتابخانه در مراجعه یا عدم مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.
8. شناسایی میزان تأثیر خانواده، در مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی.

۱ – ۶ سؤالات پژوهش

1. آیا بین شرایط اقتصادی و مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی رابطه معنادار وجود دارد؟
2. آیا بین سطح خدمات ارائه‌شده توسط کتابخانه‌های عمومی و مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی رابطه معنا­دار وجود دارد؟
3. آیا بین نهادهای تربیتی، مانند دانشگاه و مدرسه با مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی رابطه معنا­دار وجود دارد؟
4. آیا بین دوری و نزدیکی کاربران به کتابخانه‌های عمومی و مراجعه به کتابخانه‌های عمومی رابطه معنا­دار وجود دارد؟