تاملی فقهی در برون رفت تحدید جمعیت

۲-۲-۳ حکم ثانوی در مساله تنظیم خانواده ۳۰

وظیفه حکومت اسلامی در مسأله تنظیم خانواده ۳۳

۲-۳ بررسی فقهی ادله مخالفان کنترل جمعیت. ۳۳

۲-۳-۱ بررسی روایات مخالفان کنترل جمعیت. ۳۴

بخش سوم: بررسی ادله فقهی مخالفان کنترل جمعیت از منظر آیات قرآن. ۳۶

بخش چهارم: بررسی ادله فقهی طرفداران کاهش جمعیت. ۴۴

۲-۴ ادله طرفداران کاهش جمعیت. ۴۴

۲-۴-۱روایات موافقان کنترل جمعیت. ۴۷

نتیجه گیری: ۴۸

تأملی درسیاست کنترل جمعیت؛ آثار و پدیده های آن. ۵۰

پیش در آمد. ۵۰

مفهوم شناسی بحث. ۵۳

پیشینه بحث. ۵۴

کنترل جمعیت؛سیاستی استعماری ۵۶

جمعیت؛ توسعه یا فقر. ۵۸

پیامد های کاهش جمعیت. ۶۰

۱- عدم رشد و توسعه اقتصادی ۶۰

۲- پیری و بینشاطی جمعیت. ۶۰

۳- آسیبهای اخلاقی و تربیتی ۶۱

۴- انقطاع نسل بشر. ۶۲

پیامدهای افزایش جمعیت. ۶۳

۱- فقر و مصرف زدگی ۶۳

۲- افزایش بزهکاری و جرائم اجتماعی ۶۴

۳- مهاجرت،شهرنشینی و کمبود مسکن ۶۴

۴- پایین بودن سطح بهداشت، عوارض زیستمحیطی و سوء تغذیه. ۶۵

فصل سوم: ۶۶

۱-۴-۳- تجزیه و تحلیل نظریات موافقان و مخالفان کنترل جمعیت. ۶۶

۲-۴-۳- ضرورت توجه به اصالت مکتب. ۶۷

۳-۴-۳- جایگاه فرزندآوری در آموزه های اسلامی ۶۸

۴-۴-۳- دسته بندی روایات. ۶۸

۵-۴-۳- بررسی حدیث. ۷۰

۶-۴-۳- شرایط کثرت فرزند. ۷۱

۷-۴-۳- مدت جلوگیری از بارداری ۷۶

۸-۴-۳- جمعیت،عامل اقتدار. ۷۸

۹-۴-۳- راهکارهایی برای افزایش جمعیت. ۷۸

۱۰-۴-۳- نقد شعار «فرزند کمتر،زندگی بهتر» ۸۰

۱۱-۴-۳- رویکرد فقهی به شیوه های پیشگیری از بارداری ادله و جواز عزل. ۸۱

۱۲-۴-۳- احکام تولید مثل ۸۳

۱۳-۴-۳- حکم راه های جلوگیری از بارداری ۸۴

۱۴-۴-۳- حکم جلوگیری از بارداری و حکم لمس و نظر. ۸۸

۱۵-۴-۳- بستن لوله برای جلوگیری از  بارداری با وجود داشتن یک یا دو فرزند. ۹۲

۱۶-۴-۳- نظر آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب در رابطه با جمعیت: ۹۳

۱۷-۴-۳- گزیدهای از سخنان آیتالله جعفر سبحانی پیرامون کاهش جمعیت کشور. ۹۵

۱۸-۴-۳- گزیده ای از سخنان آیتالله نوری همدانی پیرامون کاهش جمعیت کشور. ۹۷

۱۹-۴-۳- دیدگاه علمای اسلامی پیش از انقلاب اسلامی ۹۸

← محمدتقی جعفری، در حدود سال ۱۳۳۴ش. ۹۸

← شهید محمدباقر صدر. ۹۸

←سید موسی صدر. ۹۹

۲۰-۴-۳- مجله مکتب اسلام. ۱۰۰

← شهید سید عبدالکریم هاشمینژاد ۱۰۰

← شهید مطهری ۱۰۱

← نوری همدانی ۱۰۲

← علی حجتی کرمانی ۱۰۲

← مجله مکتب اسلام. ۱۰۳

← شهید بهشتی ۱۰۳

← احمد بهشتی ۱۰۳

← جمع‌بندی دیدگاه‌ها ۱۰۴

دیدگاه علمای اسلامی پس از انقلاب اسلامی ۱۰۵

← دهه اول بعد از انقلاب اسلامی ۱۰۵

← جعفر سبحانی ۱۰۷

← عبدالکریم بیآزار شیرازی ۱۰۷

← مجله حوزه ۱۰۸

مطلب دیگر :

الگوهای شناختی و نظریات نگرش‌های ناکارآمد

۲۱-۴-۳- دهه دوم پس از انقلاب. ۱۰۸

← مکارم شیرازی ۱۱۰

← محمد یزدی ۱۱۰

← سید محسن خرازی ۱۱۱

۲۲-۴-۳- دیدگاه‌های فقیهان اهل سنت. ۱۱۱

← محمدسعید رمضان البوطی ۱۱۲

← شیخ محمدامین ۱۱۲

← محمد سید طنطاوی ۱۱۳

← شیخ محمود شلتوت. ۱۱۳

← خالد محمد خالد. ۱۱۳

۲۳-۴-۳- نظریه کنفرانس اسلامی (رباط) ۱۱۴

۲۴-۴-۳- بررسی مبانی اختلاف آراء در جلو گیری از زاد و ولد. ۱۱۴

← شهید مطهری ۱۱۵

← گفته امام خمینی ۱۱۷

فصل چهارم: ۱۲۰

نتیجه گیری و پیشنهادات. ۱۲۰

چکیده

کنترل بی­رویه جمعیت در ایران اسلامی در چند دهه اخیر که به­حدی رسیده است که صاحب­نظران و دل­سوزان اسلام و انقلاب اسلامی احساس خطر می­ کنند تا جایی علمای دین، مراجع تقلید و مقامات عالی نظام و فقهای امامیه، بر جلوگیری از کنترل جمعیت تأکید می­ کنند و از جمله مقام معظم رهبری در سخنانی جدی علاوه بر تأکید مجدد براین امر و کوتاهی مسئولین وظیفه اقشار تأثیرگذار و به­ویژه روحانیت دانست که در ترویج و تبلیغ افزایش جمعیت کوشش نمایند.

هدف ما در این نوشتار صرف نظر از دیدگاه­های موافق یا مخالف بررسی مبانی نظری و فقهی این دیدگاه­ها از منظر منابع دین اسلام یعنی قرآن، سنت و عقل بوده است. درصدد آن برآمدیم تا دیدگاه­هایمتفکران مسلمان را بررسی کنیم و حقیقت امر در خصوص کنترل جمعیت را از درون منابع ناب دین اسلام کشف کنیم. طبیعتاً در بین آیات قرآن  و روایات نیز به دو دسته دلیل گوناگون برخورد می­کنیم.

دسته­ای از آیات و روایات که مشوق کنترل جمعیت و کم بودن زاد و ولد هستند و دسته­ای که به زاد و ولد بیشتر تشویق نموده و با کنترل جمعیت مخالف هستند.

سعی کردیم که در نوشتار پیش رو با رویکردی فقهی به مسئله و با نگاهی منطقی و واقع­بینانه تا حد امکان به جمع­بندی ادلّه و نتیجه ­گیری بی­طرفانه بپردازیم و این دو رویکرد دینی را به آشتی رسانده به جمع این دو گروه از آیات و روایات نظریه اسلام را کشف کنیم.

واژگان کلیدی: فقه امامیه، جمعیت، کنترل جمعیت؛ افزایش جمعیت، فرزندآوری، سقط جنین ، خانواده.

فصل اول:

کلیات تحقیق

 مقدمه:

واقعیت این است که بحث کنترل جمعیت قبل از انقلاب هم در ایران وجود داشته ولی این امر همواره با مخالفت فقهای شیعه روبرو شده است. لذا بعد از انقلاب هم مقامات عالی نظام در مخالفت با رژیم گذشته، هم­چنان بر افزایش جمعیت تأکید می­کردند. اما هنگامی که در اواخر دهۀ شصت، کارشناسان نسبت به انفجار جمعیت هشدار دادند، سیاست­گذاران و فقها نیز نسبت به کنترل جمعیت واکنش نشان داده و سیاست کاهش و کنترل را در پیش گرفتند و این سیاست قریب به سه دهه منجر به محدودیت و کنترل جمعیت در ایران شد و اگر این سیاست هم­چنان ادامه پیدا کند، در آینده­ای نه­چندان دور کشور ما نیز دچار کاهش و پیری جمعیت و در نتیجه منجر به رکود و عدم پویایی و عدم اقتدار ملی خواهد شد.

رهبر انقلاب در سیاست­های جمعیتی که در سال­های اخیرابلاغ کردند، مواردی را مطرح نموده که کشور از این چالش جمعیتی خارج شود و پویندگی و بالندگی جمعیت را مدنظر قرار دادند واقعیت این است که سیاست­هایی که در سه دهۀ اخیر در پیش گرفتیم، باعث این اتفاق شد و کنترل جمعیت روند خطرناکی پیدا کرد که در حال حاضر با مشکل مواجه شده­ایم.

فرهنگ کم­فرزندی و تک­فرزندی، آفت کنترل جمعیت است و اما این­که چه کارهایی باید بکنیم که جوانانمان را به این راه ترغیب کنیم. جوانان ما با وجود تحصیلات، کار ندارند و همین مشکلات باعث می­شود که به ازدواج فکر نکنند. مسائل اقتصادی دسته به دست هم می­دهد که جمعیت رو به کاهش رود. همۀ دنیا روی مسئلۀ جمعیت حساس هستند و یک کشور در دنیا با کثرث جمعیت آن دیده می­شود. باید تلاش کنیم تا موضوع افزایش جمعیت تبدیل به فرهنگ شود و تلاش شود که شیوۀ نادرست تک­­فرزندی به فرهنگی تبدیل شود که هر خانواده با توجه به مقدورات و شرایطش، صاحب فرزند شود و فقط به تک­فرزندی فکر نکند. این هدف نیازمند فرهنگ­سازی وسیعی است که تحدید جمعیتی فعلی را خنثی کند.

ما در گذشته تفکر دینی داشتیم که پدر و مادرهایمان معتقد بودند خدا روزی­رسان است و خدا روزی بنده­اش را می­دهد. در دهه­های چهل و پنجاه، مردم ما دغدغۀ فعلی را نداشتند و هر خانواده هفت هشت فرزند داشت. هر چه به­سمت ماشینی­شدن پیش رفتیم جمعیت خانواده ­ها کم­تر و کم­تر شد. به دلیل مسائل اقتصادی، معیشتی و رفاهی خانواده ­ها کم­تر به فکر فرزند بیشتر داشتن می­افتند و جنبه­ های اقتصادی پررنگ شده و جنبه­ های اعتقادی در مورد روزی­رسانی خداوند کم­رنگ­تر شده است.

باید برای رسیدگی به وضعیت جمعیت، همه با هم آستین بالا زنیم چون این مسئله هم امنیت جامعه را تضمین می­ کند و هم بحث اقتدار. مقام معظم رهبری در بیانات ارزشمند خود مسئلۀ فرزندآوری را، امری جدی شمرده­اند و آن را از مجاهدت­ها و وظایف خطیر زنان جامعه دانسته ­اند و بارهای روی این مسئلۀ حیاتی و بحث افزایش جمعیت تأکید کرده­اند. بنابراین اگر نگاه ما به مسئلۀ جمعیت جدی نباشد مطمئناً در دو دهۀ آینده کشور ما هم مانند اروپایی­ها باید برای تولید نسل به مهاجرپذیری روی بیاورد و به سونامی پیری نسل دچار خواهد شد که این هم مشکلات خاص خود را دارا می­باشد.

بنابراین با توجه به هشدارهای رهبر عظیم­الشأن انقلاب، به­منظور جلوگیری از پیری جمعیت و کاهش نیروی انسانی جوان، خلاق و پویا باید تمهیداتی اندیشید تا برنامۀ تنظیم خانواده را اصلاح کرد.

موضوع بحث در این پایان ­نامه نظر اسلام و فقهای امامیه در خصوص کنترل جمعیت می­باشد، با فرض بر این­که فرزندآوری یک ثروت روحی و روانی برای پدر و مادر و جامعه می­باشد.

بیان مسئله

ما در این تحقیق برانیم که زمینه ­های فقهی فرزندآوری در اسلام را بررسی کنیم. فرهنگ کم­فرزندی یا تک­فرزندی باید تغییر کند وتبدیل به فرهنگی شود که هر خانواده با توجه به شرایط اقتصادی ورفاهی که دارد فقط به تک­فرزندی فکر نکند این هدف نیازمند فرهنگ­سازی وسیعی است، که تهدید جمعیتی فعلی را خنثی کند.

برخی کوشیده­اندبه نام ادله برون­دینی یا درون­دینی، به ضرورت کنترل جمعیت در همه‌ شرایط حکم نمایند؛  این در حالی است که منابع دینی، اعم از منابع دین مسیحیت، یهودیت و اسلام انسان­ها را به ازدیاد نسل و کثرت جمعیت تشویق می‌کنند.

در این نوشتار درصدد آن هستیم تا دیدگاه متفکران مسلمان را بررسی کرده و حقیقت امر در خصوص کنترل یا عدم کنترل جمعیت را از درون منابع دین اسلام کشف کنیم. طبیعتاً در بین آیات قرآن و روایات نیز به دو دسته دلیل گوناگون برخورد می‌کنیم. دسته‌ای از آیات و روایات که مشوّق کنترل جمعیّت و کم بودن زاد و ولد هستند و دسته‌ای دیگر که به زاد و ولد بیشتر تشویق نموده و با کنترل جمعیّت مخالف هستند. در ادامه این نوشتار با جمع این دو گروه از آیات و روایات و دیدگاه فقهای شیعه دراین خصوص را بررسی خواهیم کرد.

تاثیرانواع اشتباه در قتل عمد و بررسی تطبیقی رویکرد قانونگذار در قانون مجازات اسلامی

بند اول :رابطه اشتباه با جهل ۲۵

الف:  تعریف جهل ۲۵

ب : انواع جهل ۲۷

۱-  جهل بسیط ۲۷

۲- جهل مرکب یا اشتباه. ۲۸

بند دوم:رابطه اشتباه با شبهه. ۲۹

بند سوم: رابطه اشتباه با خطا ۳۱

الف: تعریف خطا ۳۱

ب: اقسام خطا ۳۲

ج: هم گرایی یا واگرایی اشتباه با خطا ۳۳

بند چهارم:رابطه اشتباه با اتفاق ۳۳

گفتار سوم: انواع اشتباه. ۳۵

بنداول: اشتباه حکمی ۳۵

الف : اشتباه در حکم جزایی ۳۶

ب:  اشتباه در حکم غیر جزایی ۳۷

بند دوم : اشتباه موضوعی ۳۷

الف: اشتباه در کیفیات مشدده جرم. ۳۹

ب:  اشتباه در موضوع جرم. ۴۱

فصل دوم: اشتباه قابل قبول و مؤثر در قصاص. ۴۴

مبحث اول: مهدورالدم در حقوق ایران ۴۵

گفتار اول: قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ۴۵

گفتار دوم: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ۴۶

بند اول : قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۷۰. ۴۶

بند دوم : قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲. ۴۷

مبحث دوم: ارتکاب قتل به اعتقاد مهدورالدم بودن مقتول. ۴۹

گفتا ر اول: نظریه رفع قصاص. ۵۲

گفتاردوم: نظریه اعمال قصاص. ۵۵

فصل سوم : اشتباه قابل قبول یا مؤثر در مسئولیت قاتل عمد در حقوق ایران ۵۷

مبحث اول: اشتباه در مهدورالدم بودن مقتول. ۵۸

گفتار اول: اشتباه در هویت یا شخصیت ۶۱

گفتار دوم: اشتباه در هویت و شخصیت در حقوق بین الملل ۶۷

مبحث دوم: اشتباه در قتل ناشی از امر آمر قانونی ۷۴

گفتار اول: اشتباه آمر و مامور در مجاز بودن قتل ۷۷

گفتار دوم: در صورت علم  آمر و جهل  مامور به غیر قانونی بودن دستور. ۸۸

بند اول: نظریه مسئولیت مامور. ۸۸

بند دوم: نظریه رعایت ظواهر قانونی ۸۹

مبحث سوم: اشتباه در شرایط عینی عوامل موجهه دیگر. ۹۱

مطلب دیگر :

پایان نامه رشته روانشناسی : الگوهای ارتباط

گفتار اول : دیدگاهای عینی گرا و غیر قابل قبول بودن اشتباه در دفاع ظاهری ۱۰۰

گفتار دوم : دیدگاه های ذهنی گرا و قابل قبول بودن اشتباه در دفاع مشروع ظاهری ۱۰۵

فصل چهارم: اشتباه مؤثر در مسئولیت کیفری و قصاص در قانون مجازات اسلامی سال۱۳۹۲. ۱۰۸

مبحث اول: اشتباه در هویت موثر در قصاص. ۱۰۹

گفتار اول: سابقه قانون گذاری ۱۰۹

گفتاردوم: بررسی ماده ۳۰۳ و مقایسه آن با سوابق قانونی ۱۱۰

مبحث دوم: ایرادات وارده بر رویکرد جدید قانون گذار( تحلیل مواد ۳۰۲ و ۳۰۳). ۱۱۱

گفتار اول: عدم تضمین کافی نسبت به تکلیف مثبت دولت ها در حمایت از شهروندان ۱۱۵

گفتار دوم : عدم رویکرد افتراقی قانون گذار نسبت به مرتکبان اشتباه در قتل ۱۲۰

نتیجه گیری: ۱۲۲

پیشنهادات: ۱۲۵

فهرست منابع: ۱۲۸

فصل اول در دو مبحث طراحی شده، در مبحث اول به طرح تحقیق پرداخته­ایم و با شناخت کافی از اینکه مشکل چه بوده و اهمیت و ضروت بحث چقدر است به تبیین سؤال­هایی که به دنبال پاسخ آن هستیم موضوع خود را مشخص کردیم. آنگاه در مبحث دوم به بررسی تعاریف مفهومی اعم از مفاهیم اصلی و مرتبط مانند اشتباه و قتل که نقش اساسی در این تحقیق را دارند پرداختیم. شاید بدین صورت بتوانیم با بررسی این دو واژه نقش کوچکی در سرنوشت انسان­های بی­گناهی که حق حیات در دنیا را به علت افکار واهی و اشتباه از دست داده­اند داشته باشیم و با مشخص نمودن چهارچوب مفهومی بحث در فصول بعد به تبیین یافته­ ها و بیان احکام اشتباه در قتل در قانون مجازات اسلامی قدیم و جدید که گاهی انسان­های بی­گناهی را به دلیل اینکه قانون مجازات به صراحت احکام را بیان نداشته و بین افرادی که عملشان از ابتدا مباح و یا غلط بوده وجه افتراقی قائل نشده را بررسی کنیم.

مبحث اول :طرح تحقیق

طرح تحقیق شامل مقدمه، بیان مسئله، سؤالات تحقیق، فرضیه ­های تحقیق، ضرورت و اهمیت تحقیق، اهداف مشخص تحقیق، ادبیات و پیشینه تحقیق، جنبه­ های جدید و نوآوری تحقیق می­باشد که هر یک را به صورت جداگانه بررسی می­کنیم.

مقدمه :

تاریخ بشر سرشار از دل نگرانی های قابل درکی است که در قبال تخطی و تجاوز علیه مقدسات، آداب و رسوم، عرف، و هنجارهای جامعه ابراز شده است. مدارک تاریخی نشان می­دهد جامعه اسلامی از نخستین ادوار زندگی جمعی با پدیده مجرمانه درگیر بوده و در جهت حفظ منافع فردی و گروهی در برابر تهدید کنندگان مصالح و متجاوزان به آداب و رسوم، واکنش های متنوعی را ابراز داشته است که از این قبیل جرایم، جرم قتل عمدی می باشد که از زمره جرائمی است که از ابتدای خلقت انسان تا به حال وجود داشته و هیچگاه هم از قباحت و زشتی آن کاسته نشده است. تمامی نظام­های حقوقی قدیم و جدید بر زشتی این عمل تأکید کرده و مجازات سنگینی را برای آن در نظر گرفته اند، که در قرآن کریم این قباحت و زشتی به زیباترین وجه بیان گردیده است. ((مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعاً وَ مَنْ أَحْیاها فَکَأَنَّما أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعاً ))یعنی هر کس نفسی را بدون حق قصاص و یا بی‌آنکه فساد و فتنه‌ای در زمین کرده، بکشد مثل آن باشد که همه مردم را کشته، و هر کس نفسی را حیات بخشد (از مرگ نجات دهد) مثل آن است که همه مردم را حیات بخشیده (مائده، آیه: ۳۲). پرفسور اشورث حقوق دان مشهور انگلستان اهمیت جرم قتل را در قالب این کلمات بیان کرده ( و. مرگ صدمه نهایی است همین نهایی بودن ایجاب می­ کند که مرگ را شدیدترین صدمه­ای دانسته که می ­تواند به دیگری وارد شود و کسی که بدون هیچ توجیهی آن را به دیگری تحمیل می­ کند گناهکارترین مجرم بشناسیم). همچنین آثار و کتیبه­های به جا مانده از پیشینیان بیانگر قوانین و مقررات متعددی است که متضمن تأکید بر حفظ عرف و ارزش­های حاکم بر جامعه و نیز عکس العمل­های پیش بینی شده علیه بزهکاران است. کتیبه اسپانیایی موجود در ریمیجیا Remigia نزدیک شهر ولانس متعلق به دوره پیش از تاریخ که صحنه اجرای مجازات اعدام را نشان می­دهد، قتل انسان را از عزیزترین دارایی وی یعنی حق حیات محروم می­سازد و تنها جرمی است که قابل جبران نیست و آثار آن نه تنها بر خود شخص بلکه به خانواده، دوستان و جامعه اثر می­گذارد و از این جهت جامعه خود راساً به مجازات قاتل می پردازد، بنابراین اشتباه در قتل بزرگترین اشتباه است که قانگذار باید تدبیری بیندیشد که عدالت رعایت و حقی از کسی در این مورد ضایع نشود. گاهی اوقات مرتکب قتل به تصور اینکه از خود دفاع می­ کند شخص دیگری را به قتل می­رساند، بنابراین اگر قانونگذار قصد مجرمانه فرد را در نظر نگیرد و فرد را محاکمه کند دور از عدالت است همچنان که در حقوق فرانسه در این مورد قصد از بین می­رود و جرم عمدی به جرم بی­احتیاطی تبدیل یا کیفیت مشدده آن زائل می­شود، از جهت دیگر نیز اگر قصد مجرمانه شخص را در محاکمه لحاظ کند در اینجا خون انسان بی­گناهی ریخته شده است و این هم دور از انصاف و عدالت است پس باید حقی از کسی پایمال نشود. وجود مسئولیت کیفری مبتنی بر احراز و تحقیق شرایطی در وجود بزهکار است. تحمل کیفر بر مجرم مستلزم آن است که مجرم از نظر روانی و قصد مجرمانه در وضعیتی باشد که قابلیت انتساب نتیجه مجرمانه به او باشد. در این پایان نامه تأثیر اشتباه در قتل عمد بررسی خواهد شد.

تاثیر قراردادهای خدماتی (نفتی) در جذب سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت ایران

۱ـ۲ـ۴ قرار داد آرمیتاژ اسمیت. ۲۰

۱ـ۲ـ۵ الغای امتیاز نفت دارس. ۲۱

۱ـ۲ـ۶ امتیاز شرکت استاندارد اویل نیوجرسی ۲۲

۱ـ۲ـ۷ امتیاز شرکت نفت سینکلر. ۲۳

۱ـ۲ـ۸ شرکت نفت کویر خوریان. ۲۳

۱ـ۲ـ۹ قرارداد۱۹۳۳. ۲۴

۱ـ۲ـ۱۰ قرارداد الحاق گس ـ گلشائیان. ۲۵

۱ـ۲ـ۱۱ شرکت نفت ایران. ۲۶

۱ـ۲ـ۱۲ نهضت ملی شدن صنعت نفت. ۲۶

۱ـ۲ـ۱۳ تحولات صنعت نفت ایران تا انقلاب ۱۳۵۷. ۲۷

۱ـ۲ـ۱۴ دوران پس از انقلاب. ۲۹

۱ـ۲ـ۱۵ صادرات نفت در سالهای گذشته. ۳۰

۱ـ۳ انواع قراردادهای نفتی ۳۲

۱ـ۳ـ۱ قراردادهای امتیازی (مالکیت کل محصول درون مخزن) ۳۳

۱ـ۳ـ۲ قراردادهای مشارکت در تولید. ۳۳

۱ـ۳ـ۳ قراردادهای خدماتی ۳۴

۱ـ۳ـ۴ سابقه قراردادهای خدمت در صنعت نفت. ۳۶

۱ـ۳ـ۵ ویژگیهای قراردادهای خدمات. ۳۸

۱ـ۳ـ۶ قراردادهای اکتشاف و توسعه. ۳۹

۱ـ۳ـ۷ انواع قراردادهای خدماتی ۴۰

۱ـ۳ـ۸ قراردادهای صرفا خدماتی ۴۰

۱ـ۳ـ۹ قراردادهای خدماتی خطرپذیر. ۴۱

۱ـ۳ـ۱۰ قراردادهای کاملا خطر پذیر. ۴۲

۱ـ۳ـ۱۱ قراردادهای بیع متقابل ۴۲

۱ـ۳ـ۱۲ موارد مهم در قراردادهای خدماتی ۴۶

۱ـ۳ـ۱۳ حل و فصل اختلاف در قراردادهای خدماتی ۴۷

۱ـ۳ـ۱۴ قراردادهای خدمت بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ۴۸

۱ـ۳ـ۱۵ نسل جدید قراردادهای نفتی ۴۸

۱ـ۳ـ۱۶ قراردادهای نسل چهارم خدماتی ایران (ipc) 49

۱ـ۳ـ۱۷الزامات مدل IPC. 49

‌۱ـ۳ـ۱۸ ویژگی‌های مدل جدید. ۵۰

۱ـ۳ـ۱۹ تحولات تقنینی قراردادهای بالا دستی نفت و گاز. ۵۱

۱ـ۳ـ۱۹ـ۱ قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی ۵۲

۱ـ۳ـ۱۹ـ۲ قانون بودجه سال ۱۳۸۲. ۵۲

۱ـ۳ـ۱۹ـ۳ قانون برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. ۵۲

۱ـ۳ـ۱۹ـ۴ ماده ۱۴ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران  ۵۳

۱ـ۳ـ۱۹ـ۵ ۱۳۹۰ قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران ۱۳۹۴. ۵۳

۱ـ۳ـ۱۹ـ۶ قانون اصلاح قانون نفت مصوب تیر ماه ۱۳۹۰. ۵۳

۱ـ۳ـ۱۹ـ۷ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوب ۱۳۹۱. ۵۴

فصل دوم: سرمایه‌گذاری خارجی ۵۵

۲ـ۱ توضیح و تبیین سرمایه‌گذاری خارجی ۵۶

۲ـ۱ـ۱ تاریخچه سرمایه‌گذاری خارجی ۵۶

۲ـ۱ـ۲ تاریخچه سرمایه‌گذاری خارجی در ایران. ۵۷

۲ـ۱ـ۳ تعریف سرمایه‌گذاری خارجی ۵۹

۲ـ۱ـ۴ تعریف برخی سازمان‌های بین‌المللی از سرمایه‌گذاری خارجی ۵۹

۲ـ۱ـ۵ روش‌های جذب سرمایه‌گذاری خارجی در جهان. ۶۰

۲ـ۱ـ۶ سرمایه‌گذاری خارجی در جهان و جایگاه ایران. ۶۱

۲ـ۱ـ۷ اهداف سرمایه‌گذار و سرمایه پذیر. ۶۲

۲ـ۲ اهمیت جذب سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت ایران. ۶۵

۲ـ۲ـ۱ سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه اقتصادی ۶۷

۲ـ۳ مقررات قانونی حاکم بر سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت. ۶۹

۲ـ۳ـ۱ قانون اساسی ۶۹

۲ـ۳ـ۲ قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی و آئین نامه اجرایی آن. ۷۱

مطلب دیگر :

فاکتورهای احتمالی رتبه بندی موتور جستجوی گوگل – ۱

۲ـ۳ـ۳ قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه. ۷۴

۲ـ۳ـ۴ قانون نفت ۱۳۶۶ اصلاحی ۱۳۹۰. ۷۵

۲ـ۳ـ۵ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت. ۷۶

۲ـ۳ـ۵ـ۱ صدور پروانه. ۷۷

۲ـ۳ـ۵ـ۲ مشارکت با بخش خصوصی داخلی و خارجی ۷۸

۲ـ۳ـ۶ سرمایه‌گذاری خارجی و اقتصاد مقاومتی در صنعت نفت. ۷۹

۲ـ۳ـ۷ تهدیدها و فرصتها در سرمایه‌گذاری خارجی ۸۱

فصل سوم: صنعت نفت و جذب سرمایه‌گذاری خارجی ۸۴

۳ـ۱ بسترهای لازم جهت دستیابی به سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت کشور. ۸۵

۳ـ۱ـ۱ ملاحظات سیاسی ۸۸

۳ـ۱ـ۲ ملاحظات غیر سیاسی ۸۹

۳ـ۱ـ۳ تحریمهای اقتصادی ۹۰

۳ـ۱ـ۴ طرحهای صنعت نفت. ۹۱

۳ـ۱ـ۵ بیمه، قوانین گمرکی و قوانین کار. ۹۳

۳ـ۱ـ۶ عوامل سیاسی ۹۴

۳ـ۱ـ۷ عوامل اقتصادی ۹۵

۳ـ۱ـ۸ عوامل حقوقی و فرهنگی ۹۶

۳ـ۱ـ۹ عوامل جغرافیایی ۹۶

۳ـ۱ـ۱۰ چالشهای سرمایه‌گذاری خارجی ۹۷

۳ـ۱ـ۱۱ برخی از چالشهای موجود سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت ایران. ۱۰۰

۳ـ۲ جذابیت سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ایران. ۱۰۱

۳ـ۲ـ۱ فواید سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت. ۱۰۴

۳ـ۲ـ۲ بخش بالادستی و سرمایه‌گذاری خارجی ۱۰۷

۳ـ۳ سرمایه‌گذاری خارجی و قراردادهای نفتی خدماتی ۱۰۸

۳ـ۳ـ۱ قراردادهای خدماتی منعقدشده در بخش نفت. ۱۱۳

۳ـ۳ـ۱ـ۱ توسعۀ میدان نفتی درود. ۱۱۳

۳ـ۳ـ۱ـ۲ میدان نفتی بلال. ۱۱۳

۳ـ۳ـ۱ـ۳ توسعۀ میادین نفتی سروش و نوروز. ۱۱۳

۳ـ۳ـ۱ـ۴ طرح توسعۀ میادین نفتی نصرت و فرزام. ۱۱۳

۳ـ۳ـ۱ـ۵ طرح توسعۀ میادین نفتی فروزان و اسفندیار. ۱۱۴

۳ـ۳ـ۱ـ۶ طرح توسعۀ میدان نفتی دارخوین ۱۱۴

۳ـ۳ـ۱ـ۷ توسعۀ میدان نفتی مسجد سلیمان. ۱۱۴

۳ـ۳ـ۲ مرور نتایج پروژه‌های خدماتی ۱۱۵

۳ـ۳ـ۳ معایب قراردادهای خدماتی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی ۱۱۵

نتیجه‌گیری ۱۱۹

پیشنهادات. ۱۲۳

منابع و ماخذ. ۱۲۵

چکیده انگلیسی ۱۳۲

چکیده

طی بیش از یک قرن که از اکتشاف طلای سیاه در خاک ایران می‌گذرد، صنعت نفت کشور شاهد دوران پر فراز و نشیبی بوده است. از دوران تاریک اجرای قراردادهای امتیازی و رقابت کشورها برای کسب سهم بیشتر از منابع نفتی و عملاً اعمال سیاست‌های کشورهای خارجی در ایران تا ملی شدن صنعت نفت و دوره کنسرسیوم‌ها و سپس انقلاب اسلامی ایران که موجب افزایش چشمگیر قیمت نفت شد و پس از ایجاد اوپک به عنوان شوک اول در افزایش قیمت نفت، شوک دوم نفتی را رقم زد.

انقلاب اسلامی ایران باعث شد کنسرسیوم‌ها به بهانه امنیت، ایران را ترک کنند و درنتیجه فعالیت‌ها در این بخش متوقف شد، اما پس از انقلاب شرکت‌های خارجی خواستار بازگشت و از سرگیری فعالیت‌ها در ایران شدند. در ادامه این روند با‌ تحمیل جنگ هشت ساله به ایران از سوی عراق هیچ سرمایه‌گذاری در این بخش اتفاق نیفتاد و پس از دوران جنگ شاهد عقب افتادگی در این بخش و نبود تکنولوژی لازم برای توسعه میادین گازی و نفتی بودیم. ایران به عنوان مهره کلیدی در خاورمیانه برای توسعه صنعت نفت خود نیاز به سرمایه‌گذاری دارد، استفاده از سرمایه‌گذاری خارجی و تکنولوژی و تسریع برنامه‌های سرمایه‌گذاری ضروری به نظر می‌رسد. طی یک دهه اخیر، ایران تلاش کرده است، قراردادهایی را معرفی کند که مغایر با خط قرمزها نباشد و بخشی از سرمایه و تکنولوژی مورد نیاز را در خدمت صنعت نفت به کار گیرد. در نتیجه تجربیات کسب شده در مذاکرات متعدد طی دوران سرمایه‌گذاری‌های اخیر در صنعت نفت ایران، قراردادهای خدماتی شکل کاملتری به خود گرفتند. در عین حال، با وجود تحولات سریع در شرایط این صنعت، هنوز چالش‌هایی برای طرفین قرارداد وجود دارد. با این وجود قراردادهای خدماتی به عنوان یکی از عوامل مهم اثرگذار بر جذب سرمایه‌گذاری خارجی مطرح هستند.

مالکیت فکری و حقوق کودک

۲-۲-۳- حق حیات، بقاء و رشد کودک. ۲۳

۲-۲-۴- حق آزادی عقیده، وجدان، مذهب و بیان و حق آموزش کودک. ۲۳

۲-۲-۵- حق کودک در احترام به حریم خصوصی او. ۲۵

۲-۲-۶- حق دسترسی کودک به اطلاعات مناسب. ۲۶

۲-۲-۷- حق کودک بر سلامتی ۲۷

فصل سوم-  تعارض حقوق کودک با حقوق مالکیت ادبی و هنری ۳۰

۳- ۱-  تعارض حقوق کودک با حقوق ناشی از خلق آثار ادبی. ۳۴

۳- ۱- ۱-  تعارض حقوق کودکان با حقوق مالکیت ادبی در حقوق خارجی ۳۶

۳- ۱- ۱- ۱- در حقوق انگلستان ۳۷

۳- ۱- ۱- ۱- ۱- از قانون نشریات مستهجن (۱۹۵۹). ۳۷

۳- ۱- ۱- ۱- ۲- از قانون نشریات زیان‌آور (۱۹۵۵). ۴۱

۳- ۱- ۱-۲- در حقوق آمریکا ۴۲

۳- ۱- ۱-۳- در حقوق فرانسه. ۴۶

۳- ۱- ۲-  تعارض حقوق کودکان با حقوق مالکیت ادبی در حقوق ایران ۴۹

۳- ۱- ۲- ۱- کتب و نشریات ۵۰

۳- ۱- ۲- ۱- ۱-  در مرحله ثبت اثر و شناسایی حق ۵۰

۳- ۱- ۲- ۱- ۲- در مرحله اجرای حق ۵۳

۳- ۱- ۲- ۲- فیلمنامه و نمایشنامه. ۵۸

۳-۲-  تعارض حقوق کودک با حقوق ناشی از خلق آثار هنری. ۶۱

۳- ۲- ۱-  تعارض حقوق کودکان با حقوق مالکیت هنری درحقوق خارجی ۶۵

۳- ۲- ۱- ۱- در حقوق انگلستان ۶۵

۳- ۲- ۱- ۱- ۱-نمایش سینمایی و ویدئویی فیلم ۶۵

۳- ۲- ۱- ۱-۲- آثار عکاسی و تصاویر. ۶۸

۳- ۲- ۱- ۲- در حقوق آمریکا ۷۱

۳- ۲- ۱- ۲- ۱- نمایش سینمایی و تلویزیونی فیلم ۷۱

۳- ۲- ۱- ۲- ۱- ۱- حمایت از کودکان در برابر نمایش فیلم‌ها در سینماها و تماشاخانه‌ها ۷۲

۳- ۲- ۱- ۲- ۱- ۲- حمایت از کودکان در برابر نمایش ویدئویی مستقیم ۷۳

۳- ۲- ۱- ۲- ۱- ۳- حمایت از کودکان در برابر نمایش تلویزیونی فیلم‌ها ۷۵

۳- ۲- ۱- ۲- ۲- آثار عکاسی و تصاویر. ۷۸

۳- ۲- ۱- ۳- در حقوق فرانسه. ۸۰

۳- ۲- ۱- ۳- ۱- نمایش سینمایی و تلویزیونی فیلم ۸۰

۳- ۲- ۱- ۳- ۲- آثاری عکاسی و تصاویر. ۸۱

۳- ۲- ۲- تعارض حقوق کودکان با حقوق مالکیت هنری (فیلم و نمایش) درحقوق ایران ۸۴

۳- ۳-  تعارض حقوق کودک با حقوق ناشی از خلق بازی‌های رایانه‌ای. ۹۰

۳- ۳- ۱-  تعارض حقوق کودک با حقوق ناشی از خلق بازی‌های رایانه‌ای در حقوق خارجی ۹۳

۳- ۳- ۱- ۱- در حقوق انگلستان ۹۳

۳- ۳- ۱- ۲- در حقوق آمریکا ۹۴

۳- ۳- ۱- ۳- در حقوق فرانسه. ۹۷

۳- ۳- ۲-  تعارض حقوق کودک با حقوق ناشی از خلق بازی‌های رایانه‌ای در حقوق ایران ۹۹

فصل چهارم- تعارض حقوق کودک باحقوق مالکیت صنعتی ۱۰۴

۴-۱- حمایت از کودکان در برابر حق اختراع یا  حق بر طرح صنعتی در مورد محصولات صنعتی غیرخوراکی. ۱۰۷

۴-۱-۱- در حقوق خارجی ۱۰۹

۴-۱-۱-۱- در حقوق انگلستان ۱۰۹

۴-۱-۱-۲- در حقوق آمریکا ۱۱۳

۴-۱-۱-۲-۱- در مورد وسایل بازی، وسایل نگهداری و دیگر وسایل مورد استفاده کودکان ۱۱۳

۴-۱-۱-۲-۲- در مورد سایر محصولات زیان‌آور برای سلامتی کودک. ۱۲۰

۴-۱-۱-۲-۲-۱-پیشینه حمایت. ۱۲۰

۴-۱-۱-۲-۲-۲- از قانون جلوگیری از بسته‌بندی سمی (PPPA). 121

۴-۱-۱-۲-۲-۳- از قانون پیش‌گیری از سوختگی کودکان با بنزین ۱۲۵

۴-۱-۱-۳- در حقوق فرانسه. ۱۲۶

۴-۱-۲- در حقوق ایران ۱۲۷

۴-۲- حمایت از کودک در برابر حقوق ناشی از ابداع و ساخت داروها ۱۳۲

مطلب دیگر :

مطالعه تأثیر احداث ساختمان های بلند مرتبه بر کاربری های شهری :: بررسی و نقد متون پایان نامه های دانشگاهی

۴-۲-۲- در حقوق ایران ۱۳۶

نتیجه‌گیری و پیشنهادها ۱۳۹

فهرست مراجع ۱۴۳

فصل نخست

مقدمه و طرح تحقیق

۱- ۱- مقدمه

حقوق مالکیت فکری از جمله رشته‌های نوپا و کم‌سابقه در کشور ماست که تلاش حقوق‌دانان و دانشجویانی که قصد دارند اهتمام خود را به طور ویژه در این وادی مصروف دارند، موجب بالندگی نسبی آن در سالهای اخیر شده است؛ لکن همانطور که اساتید فن و صاحب‌نظران اذعان کرده‌اند، این شاخه از حقوق تا رسیدن به جایگاه شایسته و نائل شدن به مرتبه‌ای که هم‌اکنون درکشورهای توسعه‌یافته به آن می‌دهند، راهی طولانی در پیش دارد.

در کشورهای توسعه‌یافته که به‌دلیل رواج و فراوانی محصولات فکری در علوم مختلف، عموماً خاستگاه حقوق مالکیت فکری به شمار می‌روند، تألیفات و تحقیقات فراوانی در حوزه‌های گوناگون این رشته انجام شده است؛ از جمله مقالات و کتبی در زمینه‌های مالکیت فکری و حقوق رقابت، مالکیت فکری و توسعه، مالکیت فکری و کنترل اطلاعات، مالکیت فکری و اخلاق، مالکیت فکری و نرم‌افزارهای متن باز، مالکیت فکری و حقوق بین‌الملل خصوصی، مالکیت فکری برای دانشمندان و مهندسان، مالکیت فکری و امنیت غذایی، مالکیت فکری و کشاورزی بر پایه بیوتکنولوژی، مالکیت فکری و حقوق بشر و نیز تألیفاتی در زمینه‌های تخصصی حقوق مالکیت صنعتی از جمله طرح‌های صنعتی؛  اما در کشورهای در حال توسعه، به رغم اهمیت فراوان این شاخه از حقوق، متأسفانه آثاری که قابل مقایسه با نمونه‌های غربی باشد یافت نمی‌شود. البته نباید از زحمات اساتید و دانشجویان این رشته در سال‌های اخیر غافل ماند و کوشش‌های صورت گرفته در این وادی را دست کم گرفت؛ چرا که مؤلفان و محققان این رشته، با درک اهمیت آن و نیز دریافتن عقب افتادگی حقوق کنونی ما در شعبه‌های نوین مانند مالکیت فکری، آستین‌ همت را بالا زده و کتب و مقالات قابل توجهی را نوشته یا ترجمه کرده‌اند.

۱-۲- بیان مسأله

در طول سال‌ها تحقیق و تألیف در زمینه‌های مختلف مالکیت فکری، جنبه‌های بسیاری از این شاخه از حقوق و ارتباط آن با دیگر شعبه‌های حقوقی و نیز علوم دیگر مورد بررسی و کنکاش قرار گرفته است؛ اما در این میان، حوزه‌هایی هم هستند که علیرغم اهمیت بسیار زیاد، تا حدودی از نظر نویسندگان و اساتید دور مانده‌اند. این غفلت نیز نه به خاطر کم‌اهمیت بودن این حوزه‌ها که به علت هم‌پوشانی آنها با حوزه‌های دیگر است. از جمله موضوعاتی که نه‌تنها در حقوق ما، بلکه در حقوق کشورهای پیشرو در زمینه مالکیت فکری کمتر به‌طور خاص مورد توجه نویسندگان قرار گرفته است، بررسی تعارض میان حقوق ناشی از مالکیت فکری و حقوق کودکان است. این گفته بدان معنا نیست که به این موضوع مهم ابداً توجهی نشده است، بلکه موضوع تعارض میان حقوق کودک و حقوق انحصاری ناشی از مالکیت فکری، تحت عناوینی از جمله حقوق رسانه، حقوق رایانه و نرم‌افزار، حقوق فناوری اطلاعات، حقوق و فرهنگ، دسترسی به اطلاعات و حقوق و اخلاق  بررسی شده، اما همانگونه که اشاره شد، این موضوع تحت همین عنوان، کمتر منظور نظر نویسندگان و محققان بوده است.

از طرفی، اهمیت ویژه حقوق کودکان و رعایت مصالح آنان، مسأله‌ای نیست که نیازمند تأکید باشد. حقوق‌دانان، جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، کارشناسان مذهبی و تمام کسانی که در حوزه‌های اجتماعی، پرورشی و تربیتی فعالیت می‌کنند بر این عقیده هستند که رعایت حقوق و مصالح کودک، از جمله مهمترین اولویت‌ها برای داشتن خانواده و جامعه‌ای سالم است؛ چرا که کودکان به لحاظ آسیب‌پذیری زیاد، نیازمند مراقبت‌هایی هستند که اغلب افراد بزرگسال به آن احتیاج ندارند. این موضوع به وضوح در اسناد بین‌المللی از جمله کنوانسیون حقوق کودک (۱۹۸۹) مورد تصریح قرار گرفته است.

برخی از صاحب‌نظران معتقدند که امروزه در تمام نقاط جهان در مسائل فرهنگی، موضوع کودکان مهمترین موضوع است و به همین دلیل، قوانینی که در مورد کودکان اعمال می‌شود، باید بسیار دقیق‌تر و روش‌مندتر از سایر قوانین باشد.^[۱]

اگر دهه‌ها و حتی سال‌ها پیش، اکثر اوقات کودکان به سرگرمی و غرق شدن در عیش کودکانه در کوی و برزن و انجام بازی‌های سنتی می‌گذشت، اما امروزه آن بازی‌های سنتی که به دلیل گره خوردن با برخی آداب و رسوم کهن بومی جنبه آموزنده نیز داشتند، جای خود را به بازی‌های رایانه‌ای مدرن عمدتاً وارداتی و فیلم‌ها و تصاویر و انیمیشن‌های رنگارنگ داده‌اند که گاهی حتی با هدف تخریب اخلاق و تربیت کودک توسط کشورهای استعمارگر وارد کشورهای جهان سوم می‌شوند.

مسأله تربیت و رشد فکری کودک از مطالبی است که در آموزه‌های دین مبین اسلام نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. تربیت به معنای پرورش انسان‌هایی کامل بر پایه آموزه‌های وحیانی دارای اهمیت فراوانی است. بنابراین برای دست‌یابی به جامعه‌ای که زمینه‌های رشد و تکامل فردی و اجتماعی را فراهم می‌آورد، بهره‌گیری از روش‌های تربیتی قرآن بسیار مفید است. در یک جمله می‌توان گفت که هدف اصلی بعثت پیامبران نیز تربیت انسان‌هاست. از سوی دیگر، چون کودکان آینده جامعه بشری را تشکیل می‌دهند و چون تربیت و هدایت در دوران کودکی تأثیر بسزایی در آینده فرد دارد و در واقع آینده او را می‌سازد، لذا قرآن کریم به مسأله تربیت کودکان توجه خاصی مبذول داشته و از همان کودکی برای هدایت انسان‌ها برنامه دارد.^[۲]

مسأله دیگری که وجود دارد و البته تا کنون نیز بیشتر مورد توجه نویسندگان و پژوهش‌گران بوده است، مسأله سلامت جسمانی و منافع مادی کودک است. همانطور که می‌دانیم، کودکان از هر نظر نیازمند مراقبت و حمایت هستند؛ همانگونه که اگر به سلامت روانی و تربیت و رشد فکری آنها اهمیت داده نشود، پیامدهای خوشایندی برای خانواده و جامعه به بار نخواهد آمد، در صورت عدم توجه به سلامت جسمانی کودکان و عدم حمایت آنان در برابر مخاطرات تهدیدآمیز پیرامونی، از جمله اعمال حقوقی که دارای حق انحصاری ناشی از مالکیت فکری هستند نیز نمی‌تواند دارای دورنمای روشنی برای کودکان و خانواده‌ها باشد.

به‌طور کلی باید گفت که نمی‌توان میان ثبت و بهره‌بردای از حقوق مالکیت فکری و حقوق کودکان را کاملاً جمع کرد و این دو در نقاطی با هم تلاقی و تعارض دارند. از آنجا که حقوق مالکیت فکری در معنای وسیع کلمه عبارت است از حقوق ناشی از آفرینش‌ها و خلاقیت‌های فکری در زمینه‌های علمی، صنعتی، ادبی و هنری، می‌توان هدف اصلی این رشته را حمایت از حقوق پدیدآورندگان آثاری دانست که نتیجه تلاش فکری و خلاقیت هستند. چنین حمایتی به پدیدآورندگان آثاری فکری این حق را می‌دهد که به موازات بهره‌مند شدن از مزایای مادی و معنوی تلاش فکری خود، دیگران را از برخورداری غیرمجاز از این مزایا باز دارند. اما این نکته نیز واضح است که دادن انحصار و آزادی بی قید و شرط به افراد در ثبت و یا بهره‌برداری از مخلوقات فکری به هیچ وجه به مصلحت جامعه نیست. بازتاب آشکار این واقعیت در حقوق ایران در مرحله ثبت را می‌توان در بند (و) ماده (۴) قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی، علائم و نام‌های تجاری دید. بند مذکور، اختراعاتی که بهره‌برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد را از حیطه حمایت خارج و غیرقابل ثبت می‌داند. از طرفی، در اکثر معاهدات بین‌المللی از جمله موافقتنامه تریپس، این اختیار به کشورهای عضو داده شده است که با توجه به مصالح عمومی و سایر فاکتورهای حیاتی، مواردی را از حیطه حمایت اختراع خارج نمایند. طبق بند (۲) ماده (۲۷) موافقتنامه تریپس: «اعضاء می‌توانند اختراعاتی را که ممانعت از استفاده تجاری آنها در قلمروشان به جهت حفظ نظم عمومی یا اخلاق. از حوزه اختراعات قابل ثبت مستثنی سازند، مشروط بر اینکه وضع این استثناءها صرفاً به‌خاطر ممنوع بودن چنین استفاده‌ای حسب قوانین آن کشور صورت نگیرد.»؛ وانگهی، در حقوق بعضی از کشورها، برخی قیود را برای حمایت از دستاوردهای فکری برشمرده‌اند؛ به‌عنوان مثال، بخش (۸) اصل اول قانون اساسی ایالات متحده آمریکا در مقام احصاء اختیارات کنگره، تشویق پیشرفت علم و هنرهای صرفاً «سودمند» از راه حفظ حق انحصاری برای تألیفات و اختراعات نویسندگان و مخترعان برای مدت زمان محدود را تجویز نموده است.در مرحله بهره‌برداری نیز اعطای مجوز بهره‌برداری اجباری^[۳] به اختراعات در جایی که مخترع حاضر به تقدیم مواهب دستاورد خود به عموم نیست، به وضوح این مطلب را تأیید می‌کند.

بررسی نقش و جایگاه اتحادیه حمل و نقل بین المللی هوایی

گفتار دوم: کمیته­های یاتا. ۴۳

بند اول: زیرمجموعه­های قاره­ای یاتا. ۴۵

گفتار سوم: نقش یاتا در مبادله حقوق و آزادی­های هوائی ۴۵

فصل چهارم: نقش و جایگاه یاتا در توسعه حقوق حمل و نقل هوایی. ۴۹

گفتار اول: حقوق مسافر هوایی ۵۰

بند اول: احتیاط­های لازم در مسافرتهای هوایی و دستورالعمل­های یاتا ۵۰

بند دوم: نقش یاتا و ایکائو. ۵۲

گفتار دوم: حقوق حمل و نقل هوایی. ۵۳

بند اول: بررسی حقوق حمل و نقل هوایی و سیر تحول آن. ۵۳

بند دوم: معاهدات بین ­المللی در حمل و نقل بین ­المللی هوایی. ۵۴

بند سوم: نقش تقصیر یا عمد در مسئولیت و معافیت متصدی حمل و نقل بین ­المللی هوایی ۵۵

بند چهارم: مفهوم حادثه در حقوق حمل و نقل هوایی ۵۶

بند پنجم: بررسی تطبیقی معافیتهای غیرقراردادی متصدی حمل و نقل هوایی در مقررات بین ­المللی        ۵۷

الف: موارد معافیت متصدی حمل و نقل هوایی از مسئولیت ۵۷

ب: مسئولیت مدنی متصدی حمل و نقل هوایی ۵۹

گفتار سوم: نقش و جایگاه یاتا در توسعه حقوق حمل و نقل هوایی. ۵۹

بند اول: تأثیرات یاتا در توسعه حقوق حمل و نقل هوایی. ۵۹

بند دوم: تسهیلات یاتا برای گسترش توریسم ۶۰

بند سوم: بررسی کنوانسیونهای منعقده یاتا ۶۱

فصل پنجم: ایران و یاتا. ۶۲

بند اول: جایگاه یاتا در سلسله مراتب قوانین و مقررات حمل و نقل هوایی ایران ۶۳

بند دوم: کیفیت همکاری ایران با یاتا ۶۴

بند سوم: ارزیابی موارد ضعف زیرساختی،  اجرایی و مقرراتی صنعت حمل و نقل هوایی ایران در مقایسه با قواعد و مقررات یاتا ۶۵

بند چهارم: معایب و مزایای تبعیت از تعرفه‌ها و مقررات یاتا برای صنعت حمل و نقل هوایی ایران          ۶۸

بند پنجم: ارزیابی نقش مزیت نسبی سوخت ارزان هواپیما در ایران بعنوان برگ برنده صنعت حمل و نقل هوایی ایران       ۶۹

مطلب دیگر :

نتیجه گیری و پیشنهادات ۷۱

الف: نتیجه گیری ۷۲

ب: پیشنهادات ۷۳

ج: منابع و مأخذ ۷۴

چکیده :

اندیشه پرواز به آسمان و رهایی از زمین از دیرباز در مخیله بشر وجود داشته و تلاشهای عدیده ای جهت دست یابی به این هدف نموده است .نخستین کسی که عملا در این راه کوشش کرد لئوناردو داوینچی بود و بعد از وی افرادی چون ونو فرانسوی ، هنسون آلمانی طرح وی را دنبال کردند و در نهایت اولین اختراع در سال ۱۹۰۳ توسط برادران رایت بود ، با اختراع هواپیما ، موضوع بهره برداری از هوا و حقوق ناشی از آن برای کشورها مطرح گردیده و از آنجا که سیستم حمل و نقل هوایی و توسعه آن بسیار پر اهمیت است و گسترش روز افزون توسعه صنعت حمل و نقل هوایی در دهه اخیر در جهان به عنوان یکی از مهمترین محورهای توسعه و رشد کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مطرح شده و از جایگاه ویژه ای در برنامه های توسعه اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و تکنولوژیکی کشورهای مذکور برخوردار است و از آنجا که حفظ حریم هرکشور از منظر امنیتی و سیاسی و حقوقی دارای اهمیت ویژه میباشد دولتها بر آن گشتند تا به تاسیس سازمانهای حقوق هوایی جهانی هم چون یاتا نمایند .در رساله مذکور به بررسی نقش و جایگاه یاتا در توسعه حقوق حمل و نقل هوایی پرداخته میشود و محقق سعی دارد در پنج فصل به بررسی موضوع بپردازد و در ابتدا در فصل اول سعی میکند به کلیات بپردازد و در این فصل موضوع حمل و نقل بین الملل و اقسام آن را بررسی میکند ، در فصل دوم به بررسی جزیی‌تر موضوع میپردازد و به تحلیل دقیق تر در باب حمل و نقل هوایی توجه کرده و حقوق و تکالیف حمل و نقل هوایی بین المللی را مطرح میکند ، در فصل سوم به بررسی دقیق اتحادیه یاتا ، شرایط ، ارکان و اعضاو سایر موارد مرتبط با آن میپردازد سپس محقق در فصل چهارم موضوعات را باهم مرتبط ساخته و به بررسی نقش و جایگاه یاتا در توسعه حقوق حمل و نقل هوای میپردازد و در نهایت در فصل پنجم جایگاه یاتا را در سلسله مراتب قوانین و مقررات حمل و نقل هوایی با عنوان فصلی ایران و یاتامطرح میکند و در این فصل کوشش میکند نحوه ارتباطی ایران با یاتا را تحلیل کند و در انتهای فصل هم به نتیجه گیری و پیشنهادات پرداخته و سعی میکند در موضوع مورد نظر پیشنهادات کاربردی داشته باشد و در نهایت با یک نتیجه گیری مناسب و ذکر منابع و ماخذ تحیل و بررسی موضوع را به پایان برساند .

واژگان کلیدی :یاتا /حقوق هوایی

مقدمه :

اهمیت و نقش حمل و نقل هوایی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی و حتی فرهنگی بسیار زیاد است بنابر این جهت ارتقاءاین موارد ضروری است که به توسعه حقوق حمل و نقل هوایی توجه شایانی شود و از طرفی هم حمل و نقل هوایی در رقابت فراملیتی بین شرکتها ، جذب سرمایه گذاری خارجی هم نقش بسیار مهمی را ایفا میکند لذا به مقوله صنعت حمل و نقل هوایی نه تنها به عنوان یک پشتیبان تجاری بلکه به عنوان یک فرصت ساز در حوزه تولید، کسب و کار و توسعه هم میتوان نگاه کرد .لذا در این بین در جهت ارتقای این موارد نمیتوان از نقش یاتا غافل ماند و بررسی نقش و جایگاه این اتحادیه در توسعه حمل و نقل هوایی بحث شایان توجهی است ، یاتا سازمانی است بین المللی ، مرکب از بسیاری از شرکتها و خطوط هواپیمایی که در آوریل سال ۱۹۴۵ بعد از جنگ جهانی دوم و شکست کنفرانس ۱۹۴۴ شیکاگو در پاسخگویی به حل مشکلات اقتصادی ، تعیین تعرفه‌ها ، ظرفیت هواپیماها و گرایش کشورها به انعقاد معاهدات دو جانبه میان خود جهت تعیین تعرفه‌ها و بنیان نهاده است و در اموری چون تعیین تعرفه های هواپیمایی ، قانونمند کردن پروازها ، شرایط حمل مسافر و بار ، امور مربوط به خلبانان ، خدمه هواپیما ، امور هندلینگ ، استاندارد سازی فرودگاهی و هواپیماها ، کدگذاری فرودگاه ها و ایرلاینهای هواپیمایی فعالیت دارد .پس از بررسی یاتا در خاتمه به این نتیجه خواهیم رسید که بدون نظارت سازمانهای بین المللی هوایی مانند یاتا امکان قانونمند کردن پروازهاو رعایت آزادی‌ها ی هوایی و مواردی مانند این میسر نمیباشد لذا برای بررسی نقش این اتحادیه در جهت توسعه حمل و نقل هوایی خالی از لطف به نظر نمیرسد .

فصل اول :

حمل و نقل بین المللی