دانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشددانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشدتاثیر خواندن باخانواده درعلاقهمندی کودک به مطالعه
فهرست جدول ها ک
فهرست نمودارها ل
فصل اول: کلیات پژوهش ۱۲
۱-۱. مقدمه ۱۳
۱-۲. بیان مساله ۱۵
۱-۳. پرسشهای پژوهش ۱۷
۱-۴. فرضیهها (سوالهای تحقیق) ۱۷
۱-۵. اهمیت وضرورت پژوهش ۱۷
۱-۶. هدف پژوهش ۲۰
۱-۷. روش انجام تحقیق ۲۱
۱-۸. تعریف واژه ها: ۲۱
۱-۹. تعریف عملیاتی: ۲۲
فصل دوم:مبانی نظری وپیشینه پژوهش ۲۳
۲-۱. مقدمه ۲۴
۲-۲. ادبیات کودک و نوجوان: ۲۴
۲-۲-۱. اهداف ادبیات کودکان: ۲۵
۲-۳. کتابهای کودکان و نوجوانان ۲۵
۲-۴. مطالعه ۲۷
۲-۴-۱. اهمیت مطالعه ۲۸
۲-۴-۲. مطالعه و رشد ۲۹
۲-۵. خواندن ۳۱
۲-۶. پایگاه های ایجاد عادت به مطالعه و خواندن ۳۲
۲-۷. رغبت، علاقه، انگیزه ۳۴
۲-۸. کودک ۳۵
۲-۹. نهادهای مروج خواندن ۳۶
۲-۹-۱. شورای کتاب کودک ۳۶
۲-۹-۲. موسسه مادران امروز ۳۷
۲-۹-۳. خانه کتابدار ۳۹
۲-۱۰. پیشینه پژوهش: ۴۰
۲-۱۰-۱. پیشینه و تحقیقات انجام گرفته در داخل کشور: ۴۱
۲-۱۰-۲. پیشینه طرحهای عملی و گزارش نشستها در داخل کشور: ۴۱
۲-۱۰-۳. پیشینه و تحقیقات انجام گرفته در خارج از کشور: ۴۵
۲-۱۰-۴. نتیجه گیری ۶۱
فصل سوم: روش پژوهش ۶۲
۳-۱.مقدمه ۶۳
۳-۲. روش پژوهش ۶۳
۳-۳. پژوهش موردی ۶۴
۳-۴. جامعه و نمونه پژوهش ۶۵
۳-۵. ابزار جمع آوری داده ۶۶
۳-۶. کد گذاری وتحلیل دادهها ۶۷
فصل چهارم :یافتههای پژوهش ۷۰
۴-۱. مقدمه ۷۱
۴-۲. طرح سبدخواندن با خانواده ۷۲
۴-۳. جلسات خواندن ۷۳
۴-۳-۱. نشست اول ۲۸/۱۱/۹۱: ۷۳
۴-۳-۲. نشست دوم۳۱/۱/۹۲: ۷۵
۴-۳-۳. نشست سوم۲۸/۲/۹۲ ۷۵
۴-۳-۴. نشست چهارم۲۵/۳/۹۲: ۷۶
۴-۳-۵. نشست پنجم۲۹/۴/۹۲: ۷۶
۴-۳-۶. نشست ششم۲۶/۵/۹۲: ۷۷
۴-۳-۷. نشست هفتم۳۰/۶/۹۲: ۷۸
۴-۳-۸. نشست هشتم۲۷/۷/۹۲ : ۷۸
۴-۳-۹. نشست نهم ۲۵/۸/۹۲ : ۸۰
۴-۴. مقولههای موردتحلیل ۸۱
۴-۴-۱فراهم کردن شرایط مساعد یا رفع عوامل مزاحم ۸۱
۴-۴-۲.اجزا زنجیره کتابخوانی ۸۲
۴-۴-۳. شیوه های ترویج ۸۴
۴-۴-۴.برآورده سازی نیازهای بنیادی ۸۵
۴-۴-۵.مهارت ها ۸۶
۴-۴-۶.انگیزه های مطالعه وخواندن ۸۸
۴-۴-۷.سایر مقولهها ۹۰
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری ۹۳
۵-۱.مقدمه ۹۴
۵-۲.مروری بر طرح سبد خواندن ۹۵
۵-۲-۱.بازی درسبدخواندن ۹۸
۵-۲-۲.کتاب، کتاب مرجع ، نشریه درسبدخواندن ۹۸
۵-۲-۳.فراهم کردن شرایط مساعدورفع عوامل مزاحم درسبدخواندن ۱۰۰
۵-۲-۴.اجزای زنجیره کتابخوانی درسبدخواندن ۱۰۲
۵-۲-۵.شیوه های ترویج درسبدخواندن ۱۰۳
۵-۲-۶.بر آورده سازی نیازهای بنیادی درسبدخواندن ۱۰۴
۵-۲-۷.رشد مهارت ها درسبدخواندن ۱۰۵
۵-۲-۸.انگیزه های مطالعه درسبدخواندن ۱۰۶
۵-۳.خواندن با خانواده چه تاثیری بر علاقهمندی کودکان طرح به مطالعه داشته است؟ ۱۰۷
۵-۳-۱.تاثیرمطالعه برکودک درسبدخواندن ۱۰۸
۵-۳-۲.ادبیات کودکان درسبدخواندن ۱۰۹
۵-۳-۳.قصهگویی و داستان خوانی درسبدخواندن ۱۱۰
۵-۳-۴.بازی و کودک در سبدخواندن ۱۱۱
۵-۳-۵.کتاب و نشریات کودک در سبد خواندن ۱۱۲
۵-۳-۶.خلاقیت و کودک در سبد خواندن ۱۱۲
۵-۳-۷.فراهمکردن شرایط مساعد در سبد برای کودک ۱۱۳
۵-۳-۸.اجزای زنجیره کتابخوانی و کودک در سبد خواندن ۱۱۴
۵-۳-۹.تاثیرشیوههای ترویج بر کودک در سبدخواندن ۱۱۵
۵-۳-۱۰.نیازهای بنیادی کودک و سبد خواندن ۱۱۶
۵-۳-۱۱.مهارتهای کودک و سبد خواندن ۱۱۸
۵-۳-۱۲.تاثیرسبدخواندن برانگیزه مطالعه درکودک ۱۲۱
۵-۴.نتیجه گیری ۱۲۳
۵-۵.محدودیت پژوهش ۱۲۵
۵-۶.پیشنهادات برای پژوهش آینده ۱۲۶
منابع ۱۲۷
مقدمه
گسترش فرهنگ مطالعه وکتابخوانی، ضرورت رشد وتعالی هر جامعهای است . متخصصان تعلیم و تربیت معتقدند که یکی از مهمترین مسایل وفرضیههایی که برای ساختن وتکامل شخصیت افراد وتوسعه وپیشرفت ارزش های اخلاقی وهنری وجود دارد ، شوق به خواندن وعشق به مطالعه است . عشق و علاقه نسبت به کتاب را زمانی باید درکودکان آغاز کرد که هنوز قادر به مطالعه نیستند. حتی وقتی که خود کودکان هم بتوانند بخوانند لازم است همیشه برای آنها بهترین اشعار وداستانهارا با صدای بلند خواند بدینوسیله است که کودکان ، زبیائی تصاویر وکلمات وعبارات هنری را بهتر احساس میکنندو این درک وحس برای سازندگی وتکامل ذوق ها وسلیقه ها مهم است . (شعارینژاد ، ۱۳۷۲ ، ص ۱۰۰) نخستین گام درجهت آشنایی کودک با کتاب و کتابخوانی درخانه برداشته می شود.درزندگی امروزه حتی مفهوم سواد دگرگون شده ولازم است اطفال ما بیاموزند که زندگی را چنانکه واقعاً هست لمس کنند و چگونگی دستیابی به اطلاعات درست را فرا بگیرند ، دراین صورت قدمهای درستی در راه به ثمرنشاندن تفکربرداشته شده است. حال ، آیا مدارس و کتاب های درسی به تنهایی میتواند جوابگوی نیازهای ذهنی و روانی کودکان و نوجوانان باشند ؟ باتوجه به فرصت طلایی یادگیری آیازمان زیادی راازدست ندادهایم؟
پدران و مادران امروز پذیرفتهاند که پرورش فرزندان ، هنری است که باید آموخت . در اولین گام تاکید بر بودن با فرزندان است . از ماچه میخواهند ؟ اجزائی که دنیای فرزندان ما را میسازد ، مانند اجزای دنیای امروز خودمان بسیاراست . شامل مواردی هم چون معاشرت ، بلوغ، اخلاق ، مذهب ، تلویزیون ، هنر، آزادی سنتها و . میباشد . فرزندان در مواجهه با هر یک از اینها نیازمند حضور والدین درکنارشان هستند . ما باید به آنها تصویری دقیق از جامعه بدهیم تا بدانند که چه هستند؟ دیگران چگونهاند ؟ درچه موقعیتی زندگی میکنند ؟ (کیانوش، ۱۳۵۶، ص ۳۸)
کودکی ، اساسی ترین دوره زندگی انسان است . این دوره فقط تدارک برای مرحلهی بعد، یعنی بزرگسالی نیست . بلکه برای خود زندگی واقعی و پرجنب وجوش و یگانهای است . اینکه کودک امروز درآینده چگونه آدمی بشود ، بیش از هر چیز به این بستگی دارد که کودکی خود را چگونه گذارنده باشد؛ چه کسانی دربرداشتن نخسیتن گامهای زندگی دست او را گرفته باشند و چه تجاربی از جهان پیرامون بر قلب و روح او حک شده باشد. (ملینسکی ، ۱۳۸۰ ، ص ۴۴ )به عقیدهی داوسون و میلارد[۱] : « کتابها جانشین زندگی نیستند ، بلکه میتوانند آن را بیش از حد پر مایه کنند . وقتی زندگی جالب و جذاب است ، کتابها میتوانند احساس ما را نسبت به آن زیادتر کنند ، هنگامی که زندگی دشوار است ،کتابها فوراً ما را ازرنج آن نجات میدهند ، یا این که بینشهای تازهای برای حل مشکلات دراختیار ما میگذارند. »(نقل درشعاری نژاد ، ۱۳۷۲، ص ۸۸)
قابلیت رشد و به کمال رسیدن مائدهای است که انسان با خود میآورد ، ولی به رشد رساندن آن در گروی شرایطی است که دیگران و جامعه برایش فراهم میکنند . شناخت ویژگیها ، توانایها وعلایق کودکان و نوجوانان این مسئولیت را متوجه مربیان میکند تا بکوشند ، آنچه درتوان دارند ، درخدمت فراهم آوردن شرایط مساعدی قرار دهند که فرایند رشد کودک و نوجوان را تسهیل نماید. از مهمترین این شرایط، ایجاد عادتهایی است که آنها را به سمت شناخت و آگاهی هدایت کند. ایجاد عادت به مطالعه ازعادتهای پسندیده است . به گفتهی موتیاشو[۲]: “اگر عشق به مطالعه از همان اوان کودکی درنهاد کودک بارور نشود و مطالعه به عنوان یک نیاز معنوی کودک درنیاید، روح اودرسنین جوانی تهی خواهد بود ، آن وقت است که سادگی و نپختگی جوانی راه را برای بدیها بازمیکند و گوشههای تاریکترطبیعت انسان آشکار میشود .” (نقل درقزل ایاغ ، ۱۳۸۶ ، ص ۲۰)
هر قدر کودکان بهتر تربیت شوند ، نسل آینده ما بهتر و لایقتر از نسل امروزمان خواهد بود . بنابراین بخش عظیمی از موفقیتهای کشورهای پیشرفته مرهون توجه به نسل جوان و سرمایهگذاری درجهت رشد و شکوفایی استعدادهای آنان بوده است . که با وجود رقیبهای سرسخت ماهوارهای و رایانهای و عدم نهادینه شدن خواندن درجامعه ، چندان دورنما و آیندهی مطلوبی برای آن نمی توان متصور شد لیکن ضروری است که حرکت آغاز شود و نقطه آغاز این حرکت ؛ آشنایی والدین ، مربیان و دست اندرکاران مسایل تعلیم و تربیت با نقش و اهمیت کتاب در زندگی و آگاهی آنان از روشهای مختلف ایجاد روحیهی عادت به مطالعه و کتابخوانی درکودکان و نوجوانان است . شناخت شرایط وموقعیتهای مختلف میتواند تضمین کنندهی موفقیت دراین زمینه باشد . هر چند تاکنون کتابهایی نوشته شده و طرحهایی درخصوص چگونگی تشویق کودکان به اجرا درآمده است . اما درحدتئوری بوده ومورد ارزیابی قرارنگرفته و یابه علت عدم حمایت تا انتها دنبال نشده است .عدم معرفی این برنامه هاوآشنا نبودن عموم مردم باآن باعث شده کمتر خانوادهای به اهمیت مطالعه فرزندانش آگاه گرددتا درگامهای بعدی پیشرفت حاصل آید و یا تکرار اشتباهات نباشد . یکی از مهمترین طرحهای کشور سبد خواندن خانه کتابدار کودک و نوجوان میباشد که دراین پژوهش سعی خواهدشداین طرح توصیف ومورد بررسی و ارزیابی قرارگیرد ، شاید زمینهساز اقدامهای موثری درجهت گسترش فرهنگ مطالعه در دیگر نهادهای مرتبط با کودک باشد .
۱-۲. بیان مساله
یکی از هدفهای اساسی ادبیات کودکان ونوجوانان علاقهمند کردن آنها به مطالعه و ایجاد عادت به مطالعه درآنهاست و از آنجاکه عادت به مطالعه امری اکتسابی است . محیطی پویا ، خانواده و اجتماع درایجاد عادت نقش مهمی دارند . این نقش از خانه شروع می شود والدین ، مادربزرگ ، پدر بزرگ برای بچههای خردسال قصه میگویند یا میخوانند و بدین طریق او را به مطالعه علاقهمند میکنند و سپس معلمین درمدرسه این عادت را پرورش میدهند و کتابداران کتابخانهها در تبدیل این علاقه به عادت سهم مهمی به عهده میگیرند. شناخت چگونگی علاقهمندکردن کودکان ونوجوانان به مطالعه نکاتی است که والدین ، معلمان و کتابداران باید بیاموزند ، تا آموزش و پرورش بتواند از نظر کیفی پیشرفت کند . (حجازی ، ۱۳۸۴ ، ص ۱۹۷)هم چنین در کشور ما بخش بزرگی از کودکان در خانه بافضایی مناسب برای مطالعه روبرو نیستندبنابراین آموزشگاه ها باید باراصلی تشویق به کتابخوانی را برعهده بگیرند.برای دانشآموزی که در خانه عادت به مطالعه را به دست نیاورده این موضوع از مهم ترین چالشهای آموزگاراست.در حالی که دانشآموزانی که به هر دلیل قبل از ورود به مدرسه باکتاب ارتباط دارند،مطالب را روانتر می خوانندوبهتر درک می کنند.
کودکی که کتاب میخواند ، دارای بینش واطلاعات وسیعتری است . هر چه اطلاعات وسیعتر باشد ،جذب مطالب درسی آسانتر میشود . کودکانی که مطالعه میکنند ، هوشیار ، دارای اعتماد به نفس و مسلط به دنیای اطراف خود هستند ؛ مستقلاند ؛ احساس نیاز نمیکنند ؛ بر کارهای خود توانایی دارند ، امورشان را خود به عهده میگیرند ؛ رفتارشان را خود تنظیم میکنند ؛ از مناعت طبع فوقالعاده برخوردارند ؛ دارای جهان بینی وسیعاند و تمام این خصوصیات باعث پیشرفت درزندگیشان میشود . کودکی که مطالعه میکند ، درکتاب با سرزمینهای مختلف وبا علوم و هنرهای جدیدشان آشنا میشود . کودک شخصیت داستآنها را دوستان خود میداند و با آنها دردنیای خیال خود زندگی میکند . پدر ، مادر و معلم باید هدایتگر مطالعهی کودکان باشند . با سوال کردن درزمینه کتابی که میخواند، به خواندن او جهت بدهند و دراو تفکر ایجاد کنند ، تا درآینده فردی خلاق بارآید .
برنامههای آموزشی ما به کودکان و نوجوانان مجال مطالعهی آزاد نداده است . اولین کار شروع از خانه است . والدین از بدو تولد ، همانگونه که راه رفتن و سخن گفتن را به کودک میآموزند از همان زمان مطالعه را درکودک نهادینه میکنند . رشد انسان درپنج سال اول زندگی است . کودکان از بدو تولد آماده آموختن هستند . به هر تعداد به آنها زبان بیاموزیم ، میآموزند و اگربا آنها حرف نزنیم ، قادر به تلکم نخواهند بود . با قراردادن کتاب دردید بچهها و همراهی آنها ، زیبایی مطالعه به آنها نشان داده میشود و همین که لذت و زیبایی را حس کردند ، رهایش نخواهند کرد. (کولنیان . ۱۳۸۲، ص ۱۱-۱۳)همه مراقب هستند که فرزند شان غذا ، پوشاک ، خواب ، . مناسب داشته باشد . اما فکرش چه؟ آیا به رشد کنجکاوی بی پایان افکارش به شیوهای سالم توجه شده است؟(کولینان،۱۳۸۲، ص ۲۰)ازطرف دیگر والدین لزوم مطالعهی کتابهای غیر درسی را در زندگی خود احساس نکردهاند، چون خودشان با کتاب انس و الفتی نداشتهاند . ممکن است علتهای دیگری نیز وجود داشته باشد ولی واقعیت این است که درکشور ما عشق به خواندن از کودکی درکودک ایجاد نشده است و بعد از گذشت سالها ، درسنین بالاتر بسیار مشکل خواهد بود او را با کتاب آشتی داد. این رابطه علت و معلولی همواره ادامه خواهد یافت و منطقی است که این دور در یکجا قطع شود .(سلطان القرابی، ۱۳۹۰ ، ص ۴۸) بتلهایم وزلان[۳] تاکید میکنند صرفاً مهارت کودک نیست که مطالعه را برایش جذاب میکند، بلکه نقش موثر والدین دراین میان بسیار ارزنده است . آنچه کودک را جذب میکنداین است که بتواند والدین خویش را متوجه و مجذوب خود سازد . (نقل دریغمایی و خندان ، ۱۳۸۳، ص ۷۰) اگر دست اندرکاران مطالعه دررفتار انسان بجای مطالعه صرف کتابها با مردم میزیستتند و به مطالعه و مشاهدهی زندهی پندار ، گفتار و کردارایشان میپرداختند ، درشناخت انسان و گزینش راه صحیح زودتر به تفاهم میرسیدند و با وجود دانستن همهی جنبههای تئوری ، فضای عملی بهتری در پیش رویمان گشاده میشد .سبدخواندن طرحی است که از نزدیک باافراد ارتباط داشته ودر جریان تغییرات وتاثیرات کتاب خوانی اعضاقرار می گیرد ولی تا کنون این تجربیات مستند نشده است ،آن چه که موضوع این پژوهش است.مروری برامار وارقام سرانه مطالعه،میزان خرید کتب غیر درسی،تجربیات و درکل آنچه شواهد وپژوهشها نشان میدهد:اگر زمانی دغدغه اصلی دست اندرکاران تعلیم وتربیت،تدوین کتابهای مناسب هرگروه سنی و راهبردها بود،اکنون تا حدودی آنها را در دست داریم ،ولی استفاده کنندگان مشتاق را از دست دادهایم.این در شرایطی است که با توجه به رشد فناوری لازم است خانواده هامهارتهای جست وجوی اطلاعات وارزیابی آنها رانیز بهدست آورندوفرزندانشان را مجهز نمایند.
روند زندگی کنونی وسرعت رشد تکنولوژی به جهتی است که پس از زمان تولد، کودکانمان از حس گرمی آغوش پدر ومادر خود بعنوان اولین موهبتهای زندگی بهره کمی
میبرندوبه دنبال آن زمزمهی لالاییها،جمع گرم خانواده،قصههای مادر بزرگها و به تدریج بی رنگ شده که باز خورد آن را در کم علاقگی فرزندانمان به مطالعه می بینیم.باتوجه به تبلیغات ودردسترس بودن رسانه های دیگرآن ها جایگزین کتاب شده است
تاکید برعادت مطالعه ازکودکی مورد توجه بسیاری ازدوست داران ودست اندرکاران کودک ونوجوان بوده است.درهمین راستا یکی از موسسات کشور(خانه کتابداروترویج خواندن کودک ونوجوان)عمده فعالیت خودراترویج کتابخوانی قرارداده است.برای نیل به این هدف ازسال۱۳۸۷تاکنون، مجری طرح سبد خواندن باخانواده بوده است.
۱-۳. پرسشهای پژوهش
-طرح سبد خواندن چیست ؟
– طرح سبد خواندن با خانواده چه تاثیری در علاقهمندی کودکان و نوجوانان زیر پوشش این طرح داشته است؟
– طرح سبد خواندن با خانواده چه تاثیری بر سایر اعضای خانواده از حیث علاقهمندی به مطالعه داشته است؟
۱-۴. فرضیهها (سوالهای تحقیق)
باتوجه به توصیفی بودن این پژوهش فرضیهای برای آن نمیتوان در نظرگرفت.
۱-۵. اهمیت وضرورت پژوهش
در جهان متغیر قرن معاصر کودک فرد مهم خانواده ، مدرسه و جامعه گردیده است ، بهطوری که متخصصان تعلیم و تربیت این قرن را قرن کودک نامگذاری کردهاند . این واقعیتی است که کودک همیشه رشد میکند. و بزرگسال میگردد . درحالی که هرگز بزرگسالی به خرد سالی برگشت نمیکند، لذا میتوان گفت که همیشه کودک است که باید مورد توجه قرارگیرد ، فلسفه آموزش وپرورش براین است که دوران کودکی باید لذت بخش باشد وبه کودک فرصت داده شود که کودکی کند و نیازها و رغبتهای خود را بطور مطلوب ارضا کند. (سلطان القرائی ، ۱۳۹۰ ، ص ۳۷)
برای رویارویی با موضوعهایی که امروزه بسیاری ازفرزندان ما را تهدید میکند،هم چون اعتیاد،خشونت و بیانگیزگی باید کوششها را متوجه رشد مثبت آنها کرد.
به گفتهی روسو[۴] زندگی سعادتمند برای کودک این است که آزاد باشد و در محیط سالم زندگی کند .تعیین سلامت محیط موضوعی است که خانواده بایستی نسبت به
مطلب دیگر :
منابع پایان نامه ارشد با موضوع reading، language، not، Post
آن آگاهی یابد اگر ریشه های دانش کودک با پرجا نشود ، با ملل و مناطق مختلف جهان از طریق انواع مواد خواندنی آشنا نشود و احساس مسئولیت در او پدیدار نگردد ، پس چگونه میتوان او را برای دنیا آماده ساخت ؟ برای کودکان که باید از سالهای کودکی ، استعدادها وتوانائیهای این دوره برای خوشبختی بهره گیرند، کتاب بسیار ضروری است ، زیرا کتاب وسیلهای است برای ایجاد آگاهی و پرورش فکر و باروری اندیشه کودکان باید بیاموزند که درشرایط مختلف چگونه بخوانند تا به درک و کشف مسائل نائل شوند . کتاب موجب رشد و تکامل فردی بچهها میشود . آشنایی کودک با انواع کتابها ، کسب توانایی قضاوت درباره آثار و میل به کسب معلومات و لذت بردن از مطالعه از طریق پربار ساختن ادبیات کودکان درکتابهای آنها صورت میگیرد (سلطان القرایی،۱۳۹۰، ص ۱۲۵)
کودکان این زمان کنجکاوی ها و پرسشهای بسیاردارند که هرگز هیچ مربی نمیتواند به تنهایی از عهدهی جوابگویی به آنها برآید . مربی (مادر) آگاه این عصر ناچار است ازنوشتهها برای ارضا ذهن بیدار و پرشک طفل کمک بگیرد. رشد کودکان را عوامل موثر زیادی تقویت میکند. درآغاز ما درپیامهایی درباره عشق و امنیت یا اضطراب را از طریق بدنش به کودک منتقل میکند. هم زمان با رشد ، خانواده حیوانات و اشیاء هر کدام به طریقی فرصتهای آموزشی فراهم میکنند. گذشته از تجاربی که توسط خانه ، مدرسه و گروه هم سالان فراهم میشود . میتوان گفت مطالعهی کتاب سازنده رشد است.(یغمایی و خندان ، ۱۳۸۳،ص ۴۵)
گرایش به خواندن بعنوان قسمتی از زندگی در خانه آغاز میشود ، مخصوصاً درخانههایی که افراد آن عادت به خواندن داشته باشند . کودکان هنگام ورود به مدرسه از لحاظ علاقه به خواندن با هم متفاوتند ، بعضی از آنها که ازقبل با خواندن آشنا هستند ، لذت میبرند ، درصورتی که برخی دیگر نسبت به خواندن به کلی بیگانهاند .درنخستین فعالیتهای خواندن کودک ، وقتی والدین او مطلبی برایش میخوانند ذوق و رغبت او برانگیخته میشود و ادامه آن با خواندن متون جالب ، ذوق و رغبت کودک را رشد و گسترش میدهد(یغمایی وخندان،۱۳۸۳،ص ۸۸)
کودک از دو راه مستقیم و غیر مستقیم یاد میگیرد . محیط غیر مستقیم در تربیت عمومی کودک بیش از محیط مستقیم تاثیر دارد زیرا خود کودک با میل و رغبت آن را برمیگزیند و بیاراده از چگونگی آن متاثر میشود . درصورتی که محیط مستقیم بزرگسالان برایش انتخاب کردهاند . از جمله عوامل محیط غیر مستقیم ، میتوان کتاب، داستانگویی ،خواندن کتاب برای کودک هم هدفهای تربیتی را به دلیل نوع متون ونقش داستانها تامین میکند و هم درمحیطی آشنا با حس آرامش به تقویت حواس او منجر میشود .
مطالعه درمراحل بحرانی زندگیمان می تواند نقش بسیار مهم و اساسی داشته باشد. ما میتوانیم از کتاب هایی استفاده کنیم که کودک را درمقابله با مسالهای که از آن وحشت دارد کمک کند . بین کتاب و آنچه درزندگی واقعی کودک اتقاق میافتد ، بده- بستانهایی وجود دارد.کودکان ازتجربیات زندگی واقعی شان استفاده میکنند تا کتاب را بفهمند واز آن طرف کتاب به آنها کمک میکندتا زندگی واقعی را بهتر درک کنند (کولنیان، ۱۳۸۲ ، ص ۳۲) .گوردونولز[۵] در تحقیقی ثابت کرد که مطالعه چه تاثیری در زندگی افراد دارد . این افراد در امتحانات ورودی مدرسه بالاترین نمرات را کسب کردند . ولز تقاوت بین بچهها را توضیح میدهد و میگوید که این مساله به نوع کنار آمدن با داستانها بستگی دارد . او دریافت بچهها به داستان نیازمندند برای اینکه از آن برای معنا بخشیدن به دنیای اطراف خود هستند.آنها نیازی ندارند که به دیگران وابسته باشند . خود میتوانند آنچه را که میخواهند کشف کنند (کولینان،۱۳۸۲، ص ۱۶۸) .
زندگی پر بار معنوی وقتی نصیب آدمی میشود که همواره تشنه دانش درزندگی سرشار از فعالیت باشد . تا زمانی که بچهها اشتیاقی به یادگیری ازخود نشان ندهند، تمام نقشههای ما نقش برآب است . فعالیت فکری کودکان با بزرگترها فرق دارد .کسب دانش نمیتواند انگیزه اصلی فعالیت فکری کودک باشد. بلکه سرچشمه شور و شوق یادگیری کودک در زوایای عاطفی افکار و درآرزوهایش خود بخود وجود دارد حال اگر این سرچشمه به هر دلیل بخشکد، هیچ کاری نمیتواند او رانشستن بر سر مطالعه مجبور کند . (ملینسکی،۱۳۸۰، ص ۱۰۰) خواندن با خانواده با تاکید بر عنصر کتاب است.هرکتاب برای ارتباط نوشته شده،ارتباطی که یک طرف آن نویسنده است وطرف دیگر آن خواننده است.این ارتباط وقتی به مطلوب خود میرسدکه نویسنده منظور خود را به خواننده بتواند برساند. خواننده بزرگسال میداند چگونه خود را بدست کتاب بسپارد.او میتواند با صدها شخصیت همسان شود و در همان حال خودش باشد؛اما کودکان چنین کاری را بدرستی فرا نگرفتهاند و حضور مربی آگاه در ایجاد انگیزه و عادت اولیه ضروری است.
از طرفی در عصر سلطه رسانهها نمیتوان از کودکان انتظار داشت چون گذشته خود را مقید به کتاب کنند . واقعبینانه آن است که جایگاه کتاب رادر میان همه رسانههایی که در اختیار کودک است بشناسیم و کتابها را به صورتی با زندگی جدید تطبیق دهیم که در زندگی روزانه کودک باقی بمانند.چرا که دیگر رسانهها با وجود نقش تعیین کنندهای که در پیشرفت اجتماعی به جای میگذارند به هیچ وجه فرد را از فراگیری خواندن و نوشتن بی نیاز نمیکنند و این رسانهها توان فرو بردن بیننده به عمق را ندارند.(قزل ایاغ ،۱۳۸۶)
نقش والدین در این مورد نقشی بسیار حیاتی خواهد بود که به هنگام همراهی با کودکان برای خواندن بیشتر حس خواهد شد. به عبارتی در عصر سلطهی رسانههای تصویری، کودکان نیاز به انگیزههای قویتر و عوامل تشویقی بیشتری برای خواندن کتاب دارند. این انگیزه را والدین با همراهی شان با کودک میتوانند فراهم کنند. تاکنون به جنبه های گوناگون خواندن مانند عوامل مؤثر در ترغیب کودکان به مطالعه پرداخته شده است، اما شاید به نقش همراهی والدین در این مورد پرداخته نشده است. اینکه تجربهی خواندن دسته جمعی در خانواده چگونه تجربهای میتواند باشد. امری است که طرح سبد خواندن با خانواده خانه کتابدار کودک و نوجوان به آن پرداخته است.
۱-۶. هدف پژوهش
– بررسی تاثیر خواندن با خانواده در علاقهمندی کودک به مطالعه؛
– شناسایی نقاط قوت و ضعف در طرح سبد خواندن در راستای تحقق هدف اصلی آن یعنی ترویج خواندن درخانواده.
دومورد بالا از اهداف اصلی پژوهش بوده که هدفهای فرعی دیگری را در برمیگیرد :
شکلگیری مطالعهی متفکرانه؛
کسب مهارتهای زندگی؛
تامین سلامت روانی وعاطفی خانواده؛
ارائه مدل والگو؛
افزونی شادی وهیجان در کودک.
۱-۷. روش انجام تحقیق
این پژوهش یک مطالعه موردی است که به صورت پیمایشی-توصیفی و با رویکرد کیفی انجام شده است.
بنا براین ، پژوهش در دست اقدام مطالعه موردی بوده، دادهها در شرایط طبیعی گردآوری شده و از آنجا که فرایندی پویاست که نیاز به ژرفنگری دارد، به روش کیفی مورد تحلیل قرار میگیرد
۱-۸. تعریف واژه ها:
مطالعه:نگریستن به هر چیزی برای واقف شدن به آن، نظر به دقت( دهخدا)
براتی علویجه (۱۳۹۲)؛مطالعه را به دو نوع تقسیم کرده است:
– مطالعه به منظور سرگرم شدن،در این نوع مطالعه فرد به دلیل عشق و لذّتی که برایش حاصل میشود مطالعه میکند .زمان و مکان خاصی ندارد.مطالعه داستان ،شعر ،مقاله،سرگذشت و تاریخ این گونهاند.یادداشت برداری کمتر مورد نیاز است.از نتایج آن رشد اخلاقی،خودسازی،رشد فکری و علمی و ایجاد عادت به مطالعه را میتوان اشاره کرد.
– مطالعه علمی یا کاربردی،فرد برای کاربرد عینی و عملی در زمان معینی انجام میدهد.از بهترین و ارزشمند ترین نوع مطالعه است.فرد هم نیازهای خود را تامین میکند،نیاز جدید برایش ایجاد میشود و شوق مطالعه را در او برمیانگیزد.
خانواده
(نْ یا نِ دِ) (اِمر.) ۱ – اهل خانه ، اهل البیت . ۲ – مجموعه افراد دارای پیوند سببی یا نسبی که در زیر یک سقف زندگی می کنند. ۳ – مجموعه خویشاوندان ، خاندان . ۴ – تیره ، خاندان (.معین)
خواندن
(خا دَ) [ په . ] (مص م .) ۱ – قرائت کردن . ۲ – آواز خواندن . ۳ – دعوت کردن . ۴ – آموختن ، یاد گرفتن . ۵ – فهمیدن ، تشخیص دادن( .معین)
علاقه
(عَ قِ) [ ع . علاقه ] ۱ – (مص م .) دوست داشتن . ۲ – (اِمص .) دوستی . ۳ – پیوند، ارتباط ، وابستگی . جِ علائق (.معین)
تأثیر استفاده از موسیقی بر یادگیری و یادداری زبان انگلیسی
۲- مبانی نظری یادگیری ۱۵
۲-۱ نظریه تداعی گرایی ۱۵
۲-۲ نظریههای شناختی ۱۷
۲-۳ نظریه یادگیری اجتماعی ۱۸
۳- زبان و ماهیت آن ۲۰
۴- مشخصه های زبان ۲۱
۴-۱ قراردادی بودن ۲۱
۴-۲ جانشین سازی ۲۲
۴-۳ زایایی ۲۲
۴-۴ انتقال فرهنگی ۲۲
۴-۵ تمایز ۲۳
۴-۶ دو سطحی بودن ۲۳
۵- مهارتهای زبانی ۲۳
۵-۱ مهارت گوشدادن ۲۴
۵-۲ مهارت صحبتکردن ۲۴
۵-۳ مهارت خواندن ۲۵
۵-۴ مهارت نوشتن ۲۵
۵-۵ فراگیری زبان ۲۶
۶- فراگیری زبان اول ۲۷
۷-۱عوامل موثر در فراگیری زبان اول ۲۸
۷-۲ مراحل فراگیری زبان اول ۳۰
الف) مرحلهی پیشزبانی ۳۰
ب) مرحلهی زبانی: ۳۱
۸- یادگیری زبان دوم ۳۲
۸-۱ عوامل موثر در یادگیری زبان دوم ۳۳
۹- مبانی نظری یادگیری زبان دوم ۳۶
۱۰- یادگیری اجتماعی زبان ۴۱
۱۰-۱ رویکرد کل گرا ۴۲
۱۰-۲ آموزش زبان توانش محور ۴۳
۱۰-۳ آموزش ارتباطی زبان ۴۴
۱۱-۴ رویکرد طبیعی ۴۶
۱۱- یادداری(یادسپاری) ۴۹
۱۲- رویکرد های آموزشی زبان انگلیسی ۵۰
۱۲-۱ روش دستور- ترجمه ۵۰
۱۲-۲ روش مستقیم ۵۱
۱۲-۳ روش دیداری- گفتاری ۵۱
۱۲-۴ روش آموزش بدون کلام ۵۲
۱۲-۵ روش تلقینی ۵۲
۱۲-۶ یادگیری زبان اجتماعی ۵۳
۱۲-۷ روش پاسخ به حرکات فیزیکی ۵۴
۱۲-۸ رویکرد ارتباطی ۵۴
۱۳- تعریف موسیقى ۵۵
۱۴- پیدایش موسیقى ۵۷
۱۶- پیشینه مطبوعات موسیقى در ایران ۵۹
۱۶-۱ دوره اول ۱۳۱۸-۱۳۳۱ ۵۹
۱۶-۲ دوره دوم ۱۳۳۱-۱۳۵۵ ۶۲
۱۶-۳ بعد از انقلاب اسلامى ۶۳
۱۷- اثرات موسیقی بر مغز ۶۶
۱۸- موسیقی درمانی ۷۱
۱۹- احساسات و هیجانات موسیقی ۷۶
۲۰- کارکردهای موسیقی ۷۷
۲۱- اهمیت موسیقی در دیدگاه های جامعه شناسی ۸۳
۲۲- سابقه علمـــی پیشینه تحقیق در ایران و خارج از کشور ۸۴
۲۲-۱ پیشینه تحقیق در ایران ۸۴
۲۲-۲ پیشینه تحقیق درخارج از کشور ۸۷
فصل سوم.
۱- مقدمه ۹۱
۲- روش انجام تحقیق ۹۱
۳- جامعــه آمــاری ۹۳
۴- حجم نمونه و روش نمونه گیری ۹۳
۵- روش و ابزار جمع آوری اطـلاعات ۹۳
۶- روش تحلیــل داده ها ۹۴
فصل چهارم.
۱- مقدمه ۹۷
۲- یافته های پژوهش ۹۷
۲-۱ یافته های توصیفی ۹۷
۲-۲ یافته های استنباطی ۹۸
فصل پنجم
۱- مقدمه ۱۱۳
۲- خلاصه یافته ها ۱۱۳
۳- بحث و نتیجه گیری ۱۱۴
۴- پیشنهادات ۱۱۷
۴-۱ پیشنهادهای کاربردی ۱۱۷
۴-۲ پیشنهادهای پژوهشی ۱۱۸
۵- محدودیت های پژوهش ۱۱۹
۵-۱ محدودیت های در اختیار پژوهشگر ۱۱۹
۵-۲ محدودیت های خارج از اختیار پژوهشگر ۱۲۰
منابع ۱۲۱
– مقدمه
یادگیری زبان به عنوان توسعه یافته ترین ابزار ارتباطی با دیگر جوامع و فرهنگ های گوناگون همواره مورد توجه بشر بوده است و در این راستا همواره تلاش نموده با بهره گیری از امکانات و فنون مختلف، زبان دیگر ملت ها را فراگیرد و زبان خود را نیز به دیگران بیاموزد. در ادوار گوناگون نیازهای فراگیری زبان و نوع زبان خارجی که برای یادگیری انتخاب می شود متناسب با شرایط موجود همواره در تغییر است. طی سالیان اخیر به دلایل مختلف علمی، فرهنگی و سیاسی زبان انگلیسی به عنوان وسیله ی ارتباطی انسان ها با فرهنگ ها و ملیت های متفاوت بدل شده و از آنجا که با پیشرفت وسایل ار تباط جمعی دنیای امروز به دهکده ای فرضی تبدیل شده نیاز بشر به فراگیری و دانستن این زبان مشترک بیش از پیش احساس می شود. هر چند سال هاست آموزش زبان انگلیسی در مدارس و آموزشگاه های تخصصی آموزش داده می شود اما همواره از کاستی هایی رنج برده و نتیجه ای کارآمد و ثمربخش نداشته است. از مهمترین دلایل این ناکارآمدی انتخاب شیوهایست که برای آموزش و فراگیری این زبان در نظر گرفته می شود. ما سواد زبانی را فرا می گیریم ولی زبان نمی دانیم! فراگیری زبان باید با شنیدن و صحبت کردن آغاز شود نه خواندن و نوشتن. نکته ی دیگر ایجاد شوق و لذت یادگیری است. فراگیری زبان انگلیسی باید با حس کردن شروع شود نه حفظ کردن. در نتیجه گزینش شیوه ای از آموزش که این ترتیب توالی را رعایت کند فتح بابی ست در فراگیری کارآمد زبان انگلیسی(نظری، ۱۳۹۱). استفاده از روش های نوین و د اینجا موسیقی می تواند شور و شوق مخاطب را برانگیزاند و بدین ترتیب یادگیری را پویا، پایا و پایدار می سازد.
۲- بیان مسأله
در دنیای امروز با توجه به نیاز روز افزون افراد به فراگیری زبان انگلیسی و توجه والدین به وضعیت یادگیری فرزندان خود و همچنین دقت آنها به این مسأله که فرزندانشان این زبان را به شکلی مطلوب و پایدار فراگیرند، کیفیت یادگیری و تدریس زبان انگلیسی مرکز توجه قرار گرفته است.
یادگیری زبان انگلیسی به عنوان زبان دوم یا زبان خارجی، به طرز باور نکردنی باعث تشویش خاطر فراگیران میشود، به خصوص اگر شرایطی فراهم نباشد که آنها زبان مقصد را در شرایط واقعی به کار برند. از مشکلاتی که معلمان در این کلاسها با آن مواجهاند، کمبود اعتماد به نفس فراگیران برای مکالمه به زبان مقصد و یا پاسخ به سؤالهای مطرح شده در کلاس میباشد. در این کلاسها زبان آموزانی را میبینیم که فقط بر روی صندلی نشستهاند و انتظار دارند که بیشتر معلم صحبت کند. در نتیجه این فراگیران بیعلاقه و بیانگیزه شده و برخی مواقع به خاطر مشکلات مکالمه و بر قراری ارتباط باعث بروز مسائل انضباطی میشوند (آتیمولام[۱]، ۲۰۰۴).
با وجود سابقه ی طولانی آموزش زبان خارجی در کشورما ، هنوز ناکار آمدی این آموزش در مجهز کردن فراگیران به توانش ارتباطی کاملا محسوس است وتحقیقات نشان می دهد که آموزش رسمی نمی تواند پاسخگوی انتظار دانش آموزان از یادگیری زبان به عنوان یک ابزار ارتباطی باشد و آنها مجبورند برای رفع این نیاز خود به آموزشگاه های خصوصی زبان متوسل شوند (فکری، ۱۳۷۹ ؛ جوادی ،۱۳۸۰؛ رزمجو و ریاضی، ۲۰۰۶)؛ اما باید ابراز کرد بسیاری از آموزشهای موسسات آموزش زبان انگلیسی نیز کارآمدی لازم را ندارند.
به گفتهی ایمانی (۱۳۸۷) “یادگیری زبان به چند مسأله بستگی دارد. زبان مجموعه ای از مهارتهاست و از روشهای نادرست یادگیری آن مجزا ساختن این مهارتهاست که انگیزه و علاقهی زبانآموزان را دچار تنزل میکند. شیوههای سنتی یاددهی ـ یادگیری زبان بر همین اصل جداکردن مهارتهای زبانی استوار است که سبب میشود نه تنها فراگیران با زبان مقصد ارتباط برقرار نکنند بلکه باعث تشویش و سردرگمی آنها میشود. در صورتی زبان انگلیسی در زبانآموزان درونی میشود که به روش کاربردی ارائه شود. ما باید موقعیتهای زبانی را برای فراگیران فراهم آوریم و مهارتهای لازم را به آن ها آموزش دهیم”.
آموزش هر انسانی از طریق حواسی که او را با جهان خارج مرتبط میسازند صورت میگیرد و مهمترین حواس ارتباط دهندهی انسان با محیط خارج، دیدن و شنیدن هستند. انسان از بدو تولد میبوید، میشنود، میبیند، لمس میکند، میچشد، ضبط میکند و جلوتر که آمد تحلیل میکند. یکی از موفقترین راههای آموزش غیرمستقیم “هنر” است که به علت زیبایی و انتزاعی بودنش میتواند هر آموزشی را در لفافهای حریر و در اوج اثرگذاری بر ذهن مخاطب بنشاند (اکبرلو، ۱۳۸۷).
آموزش موسیقی در دهه های اخیر به منزله راهبردی موثر برای افزایش توانمندیهای ارتباطی، شناختی و عاطفی به کار برده شده است. بسیاری از متخصصان بر این
باورند که پاسخهای موسیقیایی افراد ارتجالی ترین و طبیعی ترین واکنشهای وی به شمار می روند و در زمینه های مختلف یادگیری نقش مهمی دارند. بررسی تاریخ موسیقی نیز نشان می دهد که در بسیاری از موارد موسیقی با ریاضیات مقایسه شده است. وجود چنین رابطه ای موجب شده است که بسیاری از پژوهشگران به بررسی رابطه بین آموزش موسیقی و توانایی یادگیری ریاضیات بپردازند. نتایج تحقیقات نیز نشان می دهد که موسیقی، توانایی ریاضی کودکان را به طور چشمگیری افزایش می دهد (ولیسفر، ۲۰۱۰، راشر، ۲۰۰۹، گوزاسیس، گان و کیشرن، ۲۰۰۷؛ هریس، ۲۰۰۷، وان، ۲۰۱۰؛ گرازیانو، پیترسون و شاو، ۱۹۹۹ به نقل از نورمحمدی، ۱۳۸۳).
وجود رابطه بین آموزش ریاضی و موسیقی محقق را بر آن داشت تا به بررسی این موضوع که آیا استفاده از موسیقی می تواند زمینه ساز یادگیری و یاداری بهتر زبان انگلیسی شود، بپردازد.
در چرخه ی آموزشی کنونی، این مخاطبان نمی توانند از زبان آموخته شده، در ارتباطات و به طرز کاربردی استفاده کنند، از این رو نوعی بازخورد منفی از آن دریافت کرده و بی علاقگی و بی انگیزگی به همراه ترس از اشتباه کردن، اعتماد به نفس آنها را در استفاده از زبان دوم از بین می برد. یکی از راهکارهای غلبه بر این مشکل، استفاده از مواردی است که به فراگیران آرامش خاطرداده و مخاطبان به آن علاقه دارند میباشد. با توجه به این مسئله بر آن شدیم تا از موسیقی به عنوان عنصری برای جلب توجه فراگیران و ایجاد آرامش خاطر برای آموزش زبان انگلیسی استفاده کنیم و تأثیرات آن را بر یادگیری و یاداری آموزش انگلیسی مورد سنجش قرار دهیم، باشد که بتوان از این رهگذری زمینه ای برای موفقیت هر چه بیشتر آموزش ایجاد نمود.
از سوی دیگر، محدودیت آموزش و پرورش در کشور ما، کاهش علاقه و انگیزه ی یادگیری و به دنبال آن ترک تحصیل و افت تحصیلی و بیزاری از ادامه ی تحصیل، منابع انسانی و مادی جامعه را تلف نموده و آثار نامطلوبی در زندگی فردی و اجتماعی دارد. افت تحصیلی و عدم علاقه به یادگیری، مخصوصاً یادگیری زبانی غیر از زبان مادری، ضرورت تحقیق و بررسی در این زمینه را پررنگ تر می سازد.
آنچه که در اینجا باید بدان توجه نمود این است که فراگیران ما شاید بتوانند مطالب ارائه شده را به راحتی و در مدت زمان کوتاهی بیاموزند، اما اینکه این مطالب تا چه مدت در ذهن آنها باقی بماند و به آنها این امکان را بدهد که در موقعیتهای مختلف از آن بهره بگیرند، جای تأمل دارد. به عبارتی توجه به یادگیری و «یادداری» با هم، در عرصه ی آموزش امری ضروری است.
«یادداری» اصطلاحی است که به میزان حفظ مطالب آموخته شده در حافظه ی بلندمدت و همچنین قابلیت کاربرد عملی آن اشاره دارد(جیمز و استوارت، به نقل از شاه بیگی، ۱۳۸۹). بنابراین نظام آموزشی ما، برخلاف روند کنونی خود، در اتخاذ روش های متناسب، نه تنها باید به یادگیری فراگیران توجه نماید، بلکه در کنار آن، یادداری را هم نباید نادیده بگیرد. آموزش و یادگیری زبان، به عنوان ابزاری برای ارتباط و درک یکدیگر، با ماهیت طبیعی و موجودیت اجتماعی خود، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار
مطلب دیگر :
دیجیتالی شدن در ارتباطات از راه دور: آیا شرکت ها در حال افزایش به چالش هستند؟
است.
از آنجاییکه یکی از مهمترین اصول در آموزش زبان دوم، یافتن روش های خلق محیط طبیعی یادگیری زبان برای فراگیران می باشد، استفاده از پخش موسیقی، برای تحقق هدف فوق، می تواند امری موثر باشد. این روش، سد یکنواختی کلاس درس را شکسته و به شاگردان این فرصت را می دهد تا زبان را عملاً بکار برند.
۳- اهداف
۳-۱ هدف اصلی
بررسی تأثیر استفاده از موسیقی بر یادگیری و یادداری زبان انگلیسی
۳-۲ اهداف فرعی
- تأثیر استفاده از موسیقی بر:
- یادگیری نوشتاری زبان انگلیسی
- یادگیری شنیداری زبان انگلیسی
- یادگیری گفتاری زبان انگلیسی
- یادداری نوشتاری زبان انگلیسی
- یادداری شنیداری زبان انگلیسی
- یادداری گفتاری زبان انگلیسی
۴- سوالهـــای تحقیق
- موسیقی بر یادگیری نوشتاری زبان انگلیسی تأثیر مثبت دارد.
- موسیقی بر یادگیری شنیداری زبان انگلیسی تأثیر مثبت دارد.
- موسیقی بر یادگیری گفتاری زبان انگلیسی تأثیر مثبت دارد.
- موسیقی بر یادداری نوشتاری زبان انگلیسی تأثیر مثبت دارد.
- موسیقی بر یادداری شنیداری زبان انگلیسی تأثیر مثبت دارد.
- موسیقی بر یادداری گفتاری زبان انگلیسی تأثیر مثبت دارد.
۵- ضرورت انجام تحقیق
ارتباطات در راستای تحولات لحظه به لحظهی جهان و به تناسب آن تغییر نیازهای انسان، مفهومی جدید به خود گرفته و از سطح شهر و کشور گذشته و به سطح بین الملل رسیده است. زبان نیز یکی از ابزارهای اصلی ارتباط میان ملتها ست و از آن جایی زبان انگلیسی مهمترین زبان دنیا در زمینههای سیاسی، اقتصادی، نظامی، صنعتی، فرهنگی و علمی در روابط بینالملل به شمار میآید، به عنوان زبان مشترک بین المللی پذیرفته شده است و مردمی که در کشورهای مختلف زندگی میکنند برای برقراری ارتباط با یکدیگر از این زبان استفاده میکنند. از طرفی انگلیسی زبان اصلی اینترنت است که امروزه میلیون ها انسان را به هم ارتباط میدهد. برخی از همین دلایل سبب شده است که در بسیاری از کشورها، زبان انگلیسی، زبان دوم مردم شود؛ به این معنا که مردم برای برقراری ارتباطی بهتر در جامعه، رفع نیاز های آموزشی و جهت رونق کسب و کار، ناگزیر به یادگیری زبان انگلیسی هستند. در کشور ما این زبان به عنوان زبان خارجی مطرح است زیرا در محیط جامعه و زندگی خارج از کلاس درس با این زبان سر و کار نداریم و نیازهایمان در حد معمول رفع میشود. در واقع زبان خارجی، زبانیست که در یک کشور زبان بومی مردمان آن نیست. زبان خارجی، معمولاً برای تکلم با خارجیهایی که آن زبان را صحبت میکنند یا برای خواندن مطالب چاپ شده به آن زبان یاد گرفته میشود (وثوقی، ۱۳۶۳). درنتیجه با توجه به اهمیت زبان به عنوان ابزار ارتباط بین المللی، امروزه یادگیری حداقل یک زبان خارجی برای هر فرد ضروری ست. این امر به ویژه در کشورهایی همانند ایران، با در نظر داشتن نیاز به شناساندن فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی به جهان بیش از پیش اهمیت می یابد (میردهقان و بلوک اصلی، ۱۳۹۰). در همین راستا و نظر به اولویت یادگیری زبان انگلیسی در کشور، توجه به فرایند آموزش و یاددهی آن از جایگاه خاصی برخوردار میباشد.
لازم به ذکر در دنیای امروز که پیشرفت اطلاعات و تکنولوژی لحظهای ست و به خاطر وجود شبکههای عظیم وب مرزها در نوردیده و ارتباطات نزدیکتر شدهاند، اهمیت فراگیری زبان انگلیسی به عنوان یک زبان بینالمللی بیشتر نمود مییابد. چرا که دستیابی به این حجم اطلاعات و بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته روز بدون این توانایی و مهارت امکان پذیر نیست یا بسیار هزینه بر است. در کشور ما زبان انگلیسی به عنوان یک زبان خارجی تدریس میشود، به این معنا که در محیط خارج از کلاس درس موقعیت و شرایطی فراهم نیست که زبانآموز از دانستههای خود به صورت عملی و کاربردی استفاده کند و این یکی از مهمترین و قابل تأملترین مسائلی ست که یادگیری و یادداری زبان را دچار مشکل میکند. همانطور که دربیان مسئله تحقیق اشاره شد، یادگیری زبان خارجی به ویژه زبان بین المللی و جهانی و چاره اندیشی جهت دستیابی به روشها ی کارساز برای تحقق هرچه بهتر آن امر جدیدی نبوده و در تاریخ یادگیری زبان خارجی با توجه به قابلیتهای زبانی که برای یادگیرندگان ضروری تشخیص داده می شد همواره روشها و رویکردهای گوناگونی از جانب کارشناسان و متخصصان زبان آموزی مطرح شده است و حتی به زعم ریچاردز و راجرز (۲۰۰۱) تئوری های متفاوتی در رابطه با ماهیت زبان و زبان آموزی ارائه شده است.
خوشبختانه در چند سال اخیر اهیت وضرورت آموزش کار آمد زبان بین المللی بیش از پیش حس می شود به گونه ای که درترسیم چشم انداز جمهوری اسلامی ایران (۱۳۸۳) وتدوین اسناد و سیاستگذاری ها از جمله مصوبه سند تحول بنیادین(۱۳۹۰) و برنامه درسی ملی، نگاشت چهارم(۱۳۸۹) در راستای تحقق و دستیابی به اهداف سند چشم انداز بیست ساله این ضرورت به خوبی حس می شود. اهمیت و ضرورت پرداختن به مسئله آموزش زبان خارجی غالب و بین المللی در گزاره های هریک از اسناد نام برده شده به خوبی قابل دریافت می باشد:
سند چشم انداز بیست ساله : این سند که در سطح بسیار کلان جایگاه کشور را در چشم انداز بیست ساله ترسیم می کند،مهمترین و اساسی ترین سند برای ترسیم گامهای بعدی در سطوح مختلف از جمله آموزش زبان خارجی مورد توجه است. در این سند ایران در سال ۱۴۰۴ هجری شمسی به عنوان کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی،علمی و فناوری در سطح منطقه ،با هویت اسلامی و انقلابی ،الهام بخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و موثر در روابط بین الملل معرفی شده است.
اهمیت دانستن زبان مشترک بین المللی که قدرت مفاهمه و ارتباط در تمام سطوح علمی ،ایدئولوژیکی، اقتصادی، فناوری وفرهنگی را بین ایران و سایر نقاط جهان امکان پذیر سازد از سیاستها و اهداف کلان تدوین شده در سند چشم انداز بیست ساله قابل استنباط است. برای رسیدن به جایگاه اول در سطح منطقه باحفظ هویت اسلامی، انقلابی و داشتن تعامل سازنده و موثر در روابط بین الملل، نه تنها دانستن بلکه تسلط بر زبان بین المللی ضروری می باشدو برای دستیابی به این ابزار مهم ارتباطی در راستای تحقق اهداف کلان، جستجوی ساز و کارهای آموزش کار آمد زبان لازم و ضروری می نماید.
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (۱۳۹۰) : در این سند با الهام گیری از اسناد بالا دستی و بهره گیری از ارزشهای بنیادین آنها توجه به اهداف راهبردی نظام جمهوری اسلامی ایران ،چشم انداز و اهداف تعلیم و تربیت در افق ۱۴۰۴ هجری شمسی تبیین گردیده است و احراز عرصه تعلیم و تربیت از مهم ترین زیرساخت های تعالی پیشرفت همه جانبه کشور و ابزار جدی برای ارتقاء سرمایه ی انسانی شایسته کشور در عرصه های مختلف بیان شده است(ص ۲). در فصل سوم سند با عنوان چشم انداز و زیر عنوان مدرسه در افق چشم انداز،برویژگیهای تعلیم و تربیت در افق چشم انداز تاکید شده است که از آن جمله می توان به گزاره های زیر که بیان گر توجه به اهمیت آموزش زبان بین المللی است، اشاره کرد:
- جایگاه و نقش تعلیم و تربیتی نهاد رسانه و فناوری های ارتباطی و بهره گیری هوشمندانه از آن و مواجهه فعال و آگاهانه جهت پیشگیری وکنترل آثار و پیامدهای نامطلوب آن
- استمرار فرهنگ اسلامی ـ ایرانی ازطریق ارزیابی آگاهانه آن و تعامل نقادانه با سایر فرهنگها براساس نظام معیار اسلامی
- ارج نهادن به دستاوردهای علمی و تجربه های بشری در چارچوب نظام معیار اسلامی و بستر سازی برای دستیابی به مرجعیت علمی جهان
- آینده پژوهی و پویش تحولات موثر تعلیم و تربیت رسمی عمومی به منظور ایفای نقش فعال در مواجهه با چالشهای پیش رو در عرصه های مختلف(ص۶)
بدیهی است مجهز شدن به ویژگیهای فوق مستلزم تسلط بر زبان بین المللی و استفاده هوشمندانه از آن می باشد.
پیش بینی تعلل ورزی تحصیلی دانش آموزان بر اساس مولفه های ارزش تکلیف
۱-۵ اهداف جزئی پژوهش.۸
۱-۶ فرضیه های پژوهش.۸
۱-۶-۱ سوال پژوهش.۹
۱-۷ انواع متغیرها۹
۱-۸ تعاریف مفهومی و عملیاتی.۹
۱-۸-۱ تعللورزی۹
۲-۸-۲ ارزش تکلیف.۹
فصل دوم: ادبیات و پیشینهی پژوهشی
۲-۱ پیشینهی نظری.۱۱
۲-۱-۱ تعریف تعللورزی۱۱
۲-۱-۱-۱ انواع تعللورزی۱۲
۲-۱-۱-۲ انواع افراد تعللورز۱۳
۲-۱-۱-۳ حوزههای اصلی تعللورزی۱۵
۲-۱-۱-۴ علل تعللورزی۱۶
۲-۱-۱-۵ فاکتورهای موثر در پاسخ فرد به تعللورزی.۲۲
۲-۱-۱-۶ پیامدهای تعللورزی۲۳
۲-۱-۱-۷ تفاوت تعللورزی با تنبلی۲۴
۲-۱-۱-۸ علایم و نشانه های تعللورزی۲۵
۲-۱-۱-۹ راهکارهایی برای مقابله با تعللورزی۲۵
۲-۱-۱-۹-۱ مبارزه۲۵
۲-۱-۱-۱۰ تعللورزی راهی برای مقابله۲۵
۲-۱-۱-۱۱ نظریه های تعللورزی.۲۶
۲-۱-۱-۱۲ شیوع تعللورزی۲۷
۲-۱-۲ تعریف ارزش تکلیف۲۸
۲-۱-۲-۱ چگونگی شکل گیری نظریه های انتظار-ارزش.۲۸
۲-۱-۲-۱-۱ شکل گیری سازهی انتظار.۲۹
۲-۱-۲-۱-۲ شکل گیری سازهی ارزش۲۹
۲-۱-۲-۱-۳ شکل گیری سازهی سطح انتظار۳۰
۲-۱-۲-۲ نظریهی انتظار-ارزش اتکینسون۳۰
۲-۱-۲-۲-۱ برایند گرایش در مدل اتکینسون.۳۱
۲-۱-۲-۲-۲ مدل هی چهار قطبی در نظری اتکینسون.۳۳
۲-۱-۲-۳ نظریهی انتظار-ارزش اکلز و ویگفیلد۳۴
۲-۱-۲-۳-۱ مؤلفه های نظریهی اکلزو ویگفیلد.۳۴
۲-۱-۲-۳-۱-۱ انتظار و ارزش۳۴
۲-۱-۲-۳-۱-۲ خودطرحوارهها، اهداف، حافطهی هیجانی، و دشواری فرد از تکلیف۳۵
۲-۱-۲-۳-۱-۳ ادراک فردی از محیط اجتماعی و تفاسیر فرد برای رخدادهای گذشته.۳۶
۲-۱-۲-۳-۱-۴ زمینه فرهنگی، رفتارهای اجتماعی کننده و رخدادهای گذشته۳۶
۲-۱-۲-۴ مولفههای ارزش تکلیف۳۶
۲-۱-۲-۴-۱ ارزش اهمیت۳۶
۲-۱-۲-۴-۲ علاقه درونی.۳۷
۲-۱-۲-۴-۳ ارزش کاربردی.۳۷
۲-۱-۲-۴-۴ هزینهها۳۷
۲-۱-۲-۵ تاثیر رشد بر سازهی ارزش۳۸
۲-۱-۲-۵-۱ تغییرات شناختی.۳۸
۲-۱-۲-۵-۲ تغییرات محیطی.۳۹
۲-۱-۳ پیشینهی تجربی پژوهش.۳۹
۲-۱-۴ جمعبندی نهایی.۴۸
فصل سوم: روش انجام پژوهش
۳-۱ مقدمه.۵۱
۳-۲ روش پژوهش۵۱
۳-۳ جامعه آماری۵۱
۳-۴ حجم نمونه و روش نمونه گیری ۵۱
۳-۵ ابزار جمعآوری اطلاعات۵۲
۳-۵-۱ مقیاس تعللورزی تاکمن۵۲
۳-۵-۲ مقیاس ارزش تکلیف.۵۲
۳-۶ روش اجرای پژوهش.۵۳
۳-۷ روش تجزیه و تحلیل داده ها۵۳
فصل چهارم: یافته های پژوهش
۴-۱ مقدمه.۵۵
۴-۲ یافته های توصیفی۵۵
۴-۳ یافته های استنباطی.۵۸
۴-۴ پیش فرض های همبستگی پیرسون۵۸
۴-۵ پیش فرض های رگرسیون خطی چند گانه۶۲
۴-۶ یافته های جانبی۶۵
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
۵-۱ مقدمه.۶۹
۵-۲ تبیین یافته ها۶۹
۵-۳ محدودیتهای پژوهش۷۸
۵-۴ پیشنهادها.۷۹
۵-۴-۱ پیشنهادهای پژوهشی۷۹
۵-۴-۲ پیشنهادهای کاربردی۷۹
فهرست منابع
منابع فارسی.۸۱
منابع انگلیسی۸۶
پیوستها
پیوست۱ پرسشنامهی تعللورزی۸۹
پیوست۲ پرسشنامهی ارزش تکلیف۹۰
چکیدهی انگلیسی۹۱
مقدمه
در قرن ۲۱ به دلیل تنوع گستردهی محیط و تغییرات مداوم، مدیریت موثر فردی با چالشهای فراوانی روبه رو شده است. در چنین شرایطی سرعت عمل، نقش تعیین کننده ای در کارایی و اثربخشی فردی یافته است. بزرگنمایی که گاه یک ثانیه زودتر کلیک کردن بر موس، سرنوشت افراد و سازمانها را تغییر می دهد و لحظه ای غفلت و تعللورزی صدمات بسیاری بر آنها وارد میسازد. بنابراین به نظر می رسد استفاده درست از زمان و انجام کارها در موعد مقرر، یک الزام فردی و سازمانی است؛ مطلب مهمی که در بسیاری از زمانها فراموش میشود و اثرهای نامطلوب بر جای میگذارد. بسیاری از افراد از تعلل رنج می برند. کافی است با دیدی واقع بینانه، عملکرد روزانه خود را مورد ارزیابی قرار دهیم تا دریابیم که بسیاری از ما نیز از تعللورزی خود صدمه می بینیم. این مشکل تنها مختص افراد خاصی نیست، بلکه شخصیت های بنامی، مانند: لئوناردو داوینچی (نقاش)، سنت آگوستین (فیلسوف)، داگلاس آدامز (نویسنده) و ساموئل تایلور (شاعر) نیز به تعللکاری مشهور بوده اند. تعلل ورزی یک مانع بزرگ بر مسیر زندگی ماست. پیشرفت ما را کند کرده و گاهی به طور کلی ما را از مسیر زندگیمان خارج می کند (باسکو، ۲۰۱۰). تعلل تقریباً همیشه عوارض منفی بر بهرهوری و بهزیستی افراد بر جا می گذارد. اگر چه هر کسی به گونه خاص تعللکاری میکند ولی بهترین تعریف تعلل می تواند این باشد: به تأخیر انداختن انجام کار، بدون هیچ دلیل موجه (الیس و کناوس، ۲۰۰۲)۰ بررسیهای انجام شده، نشان می دهند که تعلل برای ۱۵ تا ۲۰ درصد افراد همیشگی و به عنوان یک مشکل مطرح است (استیل،۲۰۰۳). بر همین اساس لازم است این مشکل موشکافی شده، علل آن شناسایی و راه حلهای بهینه برای کاهش آن ارائه شود.
۱-۲ شرح و بیان مسئله پژوهش
به نظر میرسد تعللورزی[۱]یکی از واقعیات بیچون وچرای زندگی است که در بین اقشار و مشاغل مختلف وجود دارد. تعللورزی به معنای به تعویق انداختن امری به دلیل ناخوشایندی یا ملالآوری آن است (فرهنگ نامهی کمبریج[۲]، ۲۰۰۳). واژه لاتین تعلل، مرکب از دو کلمه «پرو» و «کراسینوس» از ریشه لاتین به معنی «به تعویق انداختن تا صبح» است. این واژه معادل تعلل ورزی، سهل انگاری، به تعویق انداختن و این دست و آن دست کردن می باشد (الیس[۳]و جیمز نال ،۱۳۸۲). درباره تعللورزی تعریف واحد پذیرفته شدهای وجود ندارد و هر یک از صاحبنظران از منظر خود به این موضوع نگریسته، تعریفی از آن ارائه کرده که به برخی اشاره می شود:
الیس و کناس[۴] (۲۰۰۲، به نقل از کاظمی، فیاضی، کاوه، ۱۳۸۹)، تعلل را تمایل به اجتناب از فعالیت، واگذار کردن انجام کار به آینده و استفاده از پوزشخواهی برای توجیه تأخیر در انجام فعالیت تعریف کردهاند. استیل[۵] (۲۰۰۳)، تعلل را عقب انداختن انجام عملی به دلیل ناخوشایندی و ملال آوری آن تعریف می کند. از نظر فراری[۶] و تیس[۷] (۲۰۰۰)، نیز تعلل مبین تأخیر در آغاز یا ادامه کار است. تعلل دزد زمان توصیف می شود، حتی به اعتقاد برخی افراد، تعلل سارق زندگی است (دوبینز و پتمن[۸]، ۱۹۹۸، به نقل از فیاضی و کاوه، ۱۳۸۸). تعلل در اصل مبین نبود خود مدیریتی است ، بدین معنی که فرد وقت خود را از راه انجام کارهایی بی فایده می دزدد ، اما هنگام مرگ، حاضر است به هر بهایی زمان را خریداری کند تا لحظه ای بیشتر زنده بماند.
تعلل از دیدگاه نظریه های متفاوتی مورد بررسی قرار گرفته است. نظریه های رفتاری، تعلل را بر اساس اصول پاداش و تنبیه اسکینر تبیین می کنند. بنابراین چنانچه فعالیتی برای آنها پیامد فوری نداشته باشد، در انجام آن تعلل می ورزند. نظریه های شناختی- رفتاری، تعلل را از دیدگاه باورها و فرایندهای شناختی بررسی می کنند و
بر شناخت و کشف تفکر غیرمنطقی زیربنایی آن متمرکز می شوند. نظریه های روان پویایی و روان تحلیلگری کلاسیک نیز، تعلل را نمادی از بازگشت سمبولیک به تعارض های روانی- جنسی دوره کودکی می دانند و نظریه پردازان انگیزشی معتقدند تعلل ورزی به این دلیل روی می دهد که افراد تعلل ورز به تکالیف و فعالیت های دیگری به غیر از تکلیفی که برای آنها در نظر گرفته شده است علاقمندند (شوارتز[۹] ،۲۰۰۷، به نقل از کاظمی و همکاران ۱۳۸۹). بررسیهای انجام شده، نشان می دهند که تعلل برای ۱۵ تا ۲۰ درصد افراد همیشگی و به عنوان یک مشکل مطرح است. میزان تعلل ورزی تحصیلی مشکل آفرین در بین دانشجویان حدأقل ۷۰ تا ۹۵ درصد برآورد شده است (استیل، ۲۰۰۷). ﺗﻌﻠﻞورزی ﺣﺎد در ۲۰ ﺗﺎ ۳۰ درﺻﺪ داﻧـﺸﺠﻮﯾﺎن برآورد شده است(ﻣـﮏﮐـﺎون وﺟﺎﻧﺴﻮن[۱۰]، ۱۹۹۱، به نقل از هاشمی و همکاران، ۱۳۹۱).
«تعللورزی» به هر نحوی که باشد رفتاری نامطلوب و نکوهیده است که به تدریج در وجود انسان به صورت عادت درمیآید. پس باید با آن مبارزه کرد زیرا پیامدهای تأخیر در کار، برای خود شخص نیز رنج آور است و احساسی که از این تأخیر ایجاد میشود؛ علاوه بر زیانهای پیش بینی شده ونشده، شرمساری و بیزاری از خویشتن را نیز دربر دارد (الیس، و نال، ۱۳۸۲).
در نظریه انگیزشی، اﻓﺮاد تعللورز به دلیل تنفر از انجام تکلیف، تمایل دارند آن را به تعویق اندازند و در نتیجه به دلیل ناتوانی در انجام تکلیف، خودکارآمدی پایینی دارند. از نظر پژوهشگران دیدگاه انگیزشی دلایل عمدهی تعللورزی عبارتند از:
- ارزش نسبتا پایین تکالیف دراز مدت
- انتظار نسبتا پایین افراد سهلانگار برای انجام تکالیف به صورت موفقیتآمیز
به صورت دیگر نظریه انگیزشی در قالب مدل های انتظار – ارزش[۱۱] مطرح می شود، در این مدل ها، ارزش تکلیف[۱۲]، به دلایل مختلفی که دانش آموز در مورد علت پرداختن به تکلیفی ارائه می دهد اشاره دارد (سیمیاریان، سیمیاریان، و ابراهیمی قوام، ۱۳۹۰). در مدل اکلز[۱۳] (۱۹۸۳) ارزش تکلیف بعنوان انگیزه برای تعامل در فعالیت های مختلف تعریف شده است. ارزش تکلیف یک مولفه چند بعدی است که از چهارمولفه جداگانه که شامل: ارزش اهمیت[۱۴]، ارزش ذاتی (علاقه)[۱۵]، ارزش کاربردی[۱۶] و هزینه[۱۷] می باشد، تشکیل می شود. ارزش تکلیف سنجش یادگیرنده از ارزیابی هایش، میزان علاقه، میزان اهمیت و میزان مفید بودن تکلیف می باشد. سازه ارزش با پاسخ به این سوال سروکار دارد :«آیا من می خواهم این کار را انجام دهم؟ چرا؟ دانش آموزان ممکن است برای کاری که می خواهند انجام بدهند دلایل مختلفی مثلآ اینکه کار مورد نظر جالب است ، آن را دوست دارند یا اینکه فکر می کنند به دلیلی برای آنها مفید یا مهم است (پینتریج و شانک[۱۸]، ۲۰۰۲).
استیل (۲۰۰۷) در یک فرا تحلیل علل و اثرات احتمالی تعللورزی را با متغیرهای متعدد مورد بررسی قرار داده است. یافته های وی نشان داد که بیزاری از تکلیف ، تأخیر در
مطلب دیگر :
چه زمانی تهران می لرزد؟ همه چیز درباره زلزله احتمالی تهران
تکلیف پیش بینی کننده های قوی برای تعللورزی هستند. او نیز یکی از ویژگی های تأثیرگذار بر تعلل ورزی را بیزاری از تکلیف می داند به باور استیل، کارهایی که جذابیت کمتری برای فرد دارند، بیشتر به تعویق انداخته می شود.
هر فردی تلاش می کند که از محرک های آزارنده اجتناب کند. بنابراین هرچه یک موقعیت آزارنده تر باشد فرد بیشتر از آن اجتناب خواهد کرد. پس اگر افرادی کاری را ناخوشایند بدانند تمایل بیشتری به تعویق انداختن آن دارند (ارپن[۱۹]، ۱۹۹۸).
همچنین بر طبق نظر فراری، جانسون، و مککاون (۱۹۹۵)، تعلل در اکثر افراد جامعه، صرف نظر از جنسیت آنها، شایع است و بسیار نادر هستند افرادی که دچار این مشکل نباشند. ظاهرا با بالا رفتن سطح تحصیلات نیز بر شیوع تعلل افزوده میگردد؛ چنانچه میزان شیوع آن در مردم عادی بین ۱۵ تا ۲۰ درصد (هاریوت[۲۰] و فراری، ۱۹۹۶) و در جمعیت دانشگاهی بین ۴۶ درصد (سولومون و روثبلوم، ۱۹۸۴) تا ۹۵ درصد (الیس و کناوس، ۱۹۹۷) است.
با توجه به وجود رابطه ارزش تکلیف با تعلل ورزی که ظاهر یافته های پیشین نشان می دهد و به دلیل کمبود تحقیقات در زمینه ی علل و پیش بینی کننده های تعلل ورزی، و به دلیل وجود تناقضات پژوهشی در زمیتهی تاثیر جنسیت بر میزان تعللورزی تحصیلی، پژوهش حاضر درصدد برآمده است به این سوال پاسخ دهد که هر یک از متغیر های ارزش تکلیف: ارزش اهمیت، ارزش ذاتی، ارزش بیرونی (کاربردی) و هزینه در پیش بینی تعلل ورزی تحصیلی چه سهمی دارد؟
۱-۳ اهمیت و ضرورت انجام پژوهش
تعلل ورزی پدیدهای جدید نیست، چرا که ویلیام جیمز ارزش روانشناختی آن را ۱۲۰ سال قبل تشخیص داده بود. و روانشناسان معاصر نیز به طور فزایندهای علاقمند به هدایت تحقیقات در جهت توضیح تعللورزی هستند. اما علیرغم تحقیقات رو به رشد در این زمینه، هنوز در مورد علت تعللورزی باید دانش خویش را گسترش بدهیم. از این رو تعللورزی به عنوان یکی از موارد درک نشده بشریت باقی مانده است (استیل، ۲۰۰۰و فراری، ۱۹۹۴، به نقل از امامی،۱۳۹۰). بررسی پژوهش ها نشان میدهد که روابط تعللورزی با خودتنظیمی، خودکارآمدی و عزت نفس توجهات پژوهشی بیشتری را به خود اختصاص داده است که در این میان میتوان پژوهش های چو و چویی (۲۰۰۵)؛ دروما[۲۱]و همکاران (۲۰۰۳)؛ فراری (۲۰۰۱)؛ هایکوک، مک کارتی و اسکای[۲۲] (۱۹۹۸)؛ هاول[۲۳] و همکاران (۲۰۰۶)؛ سنکال، کوئسنر و والراند[۲۴](۱۹۹۵)؛ استیل (۲۰۰۷)؛ تاکمن[۲۵](۱۹۹۱) و والترز[۲۶](۱۹۹۵) اشاره نمود که همگی بر این یافته ها تأکید دارند که تعللورزی با خودکارآمدی پایین در خود تنظیمی، اجتناب از تکلیف و عملکرد گریزی و خودتنظیمی رابطه معناداری دارند. با این حال تناقضات پژوهشی نیز در این حوزه یافت میشود که در این خصوص میتوان به یافته های پژوهشی کاوینگتون[۲۷](۲۰۰۰) و الیوت[۲۸](۲۰۰۵) اشاره نمود که بیان می کند خودتنظیمی بلندمدت با تعللورزی ارتباط تنگاتنگ دارد. از سویی یافته های پژوهشی پینتریچ (۲۰۰۰)، هم این رابطه را تأیید می کند (به نقل از امامی،۱۳۹۰).
مبتنی بر این ابهامات پژوهشی، ضرورت بررسی مجدد عوامل تأثیر گذار بر تعللورزی نمایان میشود و پژوهش حاضر درصدد است با بررسی رابطه هر یک از مؤلفه های ارزش تکلیف با تعللورزی تحصیلی تبیینهای واضح تری از علل و پیش بینیکننده های تعللورزی بدست دهد.
همچنین با توجه به اینکه تعللورزی در اغلب موارد می تواند از طریق ممانعت از پیشرفت و عدم دسترسی به اهداف، پیامدهای نامطلوب و جبران ناپذیری به همراه داشته باشد (الیس و جیمز نال، ۱۳۸۲؛ لای[۲۹]،۱۹۸۶؛ سنگال، کوئستنز و والرند، ۱۹۹۵، به نقل از مصطفوی، ۱۳۸۹). بنابراین شناخت و تبیین پدیده تعللورزی و آگاهی در مورد عوامل زمینه ساز و مرتبط با آن و راهکارهای پیشگیری از آن و فایق آمدن بر عوارض آن، از اهمیت بسزایی برای دانش آموزان و سازمان آموزش و پرورش برخوردار است. و این می تواند یکی از ضرورتهای مهم انجام پژوهش حاضر باشد.
بررسی پیشینه تعللورزی نشان میدهد که آن یک بیماری مسری در نظر گرفته شده است و از حالتی به حالت دیگر و از انسانی به انسان دیگر و از فرد به جامعه و از جامعهای به جامعه دیگر سرایت می کند. بنابراین، باید به تأثیر و تأثرات آن توجه جدی داشت؛ چرا که می تواند به خانواده، جامعه، ملت و فرهنگ یک کشور آسیب رساند. پژوهشهای روانشناسی بالینی نشان میدهد که این عادت در جوامع مختلف شایع و روند رو به رشد دارد (الیس و جیمز نال، ۱۳۸۲).
پس با توجه به میزان شیوع تعللورزی در بین افراد جامعه و بار سنگینی که تعللورزی به عنوان یک آسیب جدی بر پیکرهی نظام بهداشت روانی و جسمی هر جامعه به ویژه دانش آموزان تحمیل می کند و با درنظر داشتن این موضوع که دانش آموزان به عنوان پتانسیلها و آیندهسازان کشور و نیازمند توجه ویژه در رشد افکار و هیجانات و انگیزشها و بطور کلی شخصیت و لزوم برخورداری آنها از انگیزش درونی و شیوه های مناسب انتخاب تکلیف، جهت موفقیت درمدرسه و زندگی شخصی، اجتماعی و شغلی، ضروری مینماید که با انجام تحقیقات بیشتر، از عوامل زمینه ساز تعلل ورزی تحصیلی پیشگیری به عمل آید. و تحقیق حاضر قصد دارد با شناسایی رابطه هر یک از مؤلفه های ارزش تکلیف با تعللورزی تحصیلی و ارائه پیشنهادهای لازم و اصولی در پایان این پژوهش، معلمان، مشاوران، برنامهریزان درسی و سایر دستاندرکاران مربوطه را توانمند سازد تا با هدایت دانش آموزان به شیوه های مناسب انتخاب تکلیف و در نهایت مداومت در انجام آنها، میزان تعللورزی را در دانش آموزان کاسته و از جنبه های منفی آن جلوگیری کنند.
درخصوص رابطه ارزش تکلیف با تعللورزی، شمار تحقیقات بسیار اندک است. همچنین مطالعه مقالات و تحقیقات انجام یافته در زمینه تعللورزی محقق را به سمت شناسایی عوامل مرتبط با تعللورزی سوق میدهد. بنابراین این پژوهش سعی می کند با یک روش همبستگی چگونگی ارتباط چهار مؤلفهی ارزش تکلیف با تعللورزی تحصیلی را واضح ساخته و پیشنهادات اصولی در جهت کاهش و کنترل این رفتار در بین دانش آموزان ارائه دهد.
۱-۴ هدف کلی پژوهش
تعیین رابطه تعلل ورزی تحصیلی با ارزش تکلیف
۱-۵ اهداف جزئی پژوهش
- تعیین رابطه ارزش کاربردی تکلیف با تعلل ورزی تحصیلی،
- تعیین رابطه ارزش اهمیت تکلیف با تعلل ورزی تحصیلی،
- تعیین رابطه لذت درونی (علاقه) تکلیف با تعلل ورزی تحصیلی،
- تعیین رابطه هزینه های متصور تکلیف با تعلل ورزی تحصیلی.
- تعیین رابطه جنسیت دانش آموزان با تعللورزی تحصیلی.
- ۶ فرضیه های پژوهش
- بین ارزش کاربردی تکلیف و تعللورزی تحصیلی رابطه منفی وجود دارد.
- بین ارزش اهمیت و تعللورزی تحصیلی رابطه منفی وجود دارد.
- بین لذت درونی و تعللورزی تحصیلی رابطه منفی وجود دارد.
- بین هزینه های متصور و تعللورزی تحصیلی رابطه مثبت وجود دارد.
- بین دختران و پسران از نظر میزان تعلل ورزی تفاوت وجود دارد.
۱-۶-۱ سوال پژوهش
- کدام یک از مؤلفه های ارزش تکلیف، تعلل ورزی تحصیلی را پیش بینی می کند؟
۱-۶ انواع متغیرها
- متغیر ملاک (وابسته) : تعلل ورزی تحصیلی
- متغیر پیش بین : ارزش تکلیف
- متغیر تعدیل کننده: جنسیت
۱-۸ تعاریف مفهومی و عملیاتی
۱-۸-۱ تعلل ورزی
الف) مفهومی : تمایل مناسب و همیشگی فراگیران برای به تعویق انداختن فعالیت های تحصیلی است که تقریبا همیشه با اضطراب توام است (راثبلوم ، سولومون و موراکامی[۳۰]،۱۹۸۶، به نقل از محمدی، ۱۳۹۱).
ب) عملیاتی : مجموع نمراتی که آزمودنی ها در سوالات پرسشنامه «تعلل ورزی تحصیلی» تاکمن (۱۹۸۹) کسب می کنند.
۱-۸-۲ ارزش تکلیف