بررسی رابطه بین سرمایه فکری و مدیریت دانش در اعضای شورای شهر یزد طی ۴ دوره متوالی

۲-۲-۱مفهوم مدیریت دانش. ۱۸

۲-۲-۲ تعاریف مدیریت دانش از دیدگاه صاحبنظران. ۲۱

۲-۲-۳  اهمیت بکارگیری مدیریت دانش   ۲۳

۲-۲-۴ منابع مدیریت دانش. ۲۵

۲-۲-۵ اصول مدیریت دانش :. ۲۶

۲-۲-۶ فرایند مدیریت دانش. ۲۸

۲-۳ مدل های مدیریت دانش ۳۲

۲-۴ عناصر مهم درچارچوب مدیریت دانش در بخش دولتی : ۳۴

۲-۵ معرفی سرمایه فکری ۳۶

۲-۶ جایگاه سرمایه فکری در میان جنبش های مختلف ۴۴

۲-۷  معرفی مدلهای مختلف سرمایه فکری ۴۶

۲-۷-۱ مدل بروکینگ. ۴۸

۲-۷-۲ مدل روس و همکاران. ۵۰

۲-۷-۳  مدل استیوارت. ۵۱

۲-۷-۴  مدل سالیوان. ۵۲

۲-۷-۵ مدل بونفرر. ۵۲

۲-۷-۶  مدل بنتیس. ۵۴

۲- ۸  شباهت موجود در تعاریف  و اجزای مدلهای سرمایه های فکری : ۵۶

۲-۱۰ پیشینه پژوهش ۶۲

۲-۱۰-۱ پیشینه پژوهش داخلی:. ۶۲

۲-۱۰-۲ پیشینه پژوهش خارجی:. ۶۳

فصل سوم

۱-۳مقدمه. ۶۷

۲-۳روش تحقیق. ۶۷

۳-۳ روش های جمع‌ آوری اطلاعات. ۶۸

۴-۳روایی و پایایی پرسشنامه ها. ۷۰

۴-۳- ۱ بررسی پایایی پرسشنامه تحقیق   ۷۱

۴-۳-۲تعیین اعتبار (روایی) پرسشنامه   ۷۲

۳-۵ جامعه و نمونه آماری. ۷۳

۳-۶  روش تجزیه و تحلیل اطلاعات. ۷۳

فصل سوم

۴-۱- مقدمه ۷۶

۴-۲- آمار جمعیت شناختی ۷۶

۴-۳- بررسی وضعیت متغیرهای تحقیق ۸۰

۴-۳-۱- توصیف وضعیت متغیرهای تحقیق   ۸۰

۴-۳-۲- بررسی وضعیت مدیریت دانش. ۸۱

۴-۴آزمون نرمال بودن داده ها ۸۲

۴-۵ آزمون فرضیات پژوهش: ۸۳

۴-۵-۱فرضیه اصلی :. ۸۳

۴-۵-۲ مفروضات فرعی پژوهش:. ۸۳

۴-۶ نتایج رگرسیون چندگانه ۹۰

۴-۷ بررسی رابطه مولفه های سرمایه فکری با مدیریت دانش با بهره گرفتن از رگرسیون خطی ۹۲

فصل پنجم

۵-۱ مقدمه ۹۵

۵-۲ بحث و نتیجه گیری ۹۵

۵-۳ پیشنهادات منتج از تحقیق: ۹۸

۵-۴ پیشنهاداتی برای پژوهش های آینده: ۹۹

 ۱-۱مقدمه :

در کشورهایی که برای اداره شهر از سازوکار”شورای شهر” استفاده می شود،مردم نقشی اساسی در تعیین سیاست ها و برنامه ها و هدایت مسیر آینده شهر دارند.شناخت نیازها و خواسته های مردم می تواند داده های مفیدی برای ترسیم ویژگی های اصلی جامعه شهری ، ساست گداری وبرنامه ریزی واقع بینانه بر اساس مدیریت دانش و سرمایه فکری در اعضای شورای شهر است. از سوی دیگر ظهور اقتصاد جدید مبتنی بر دانش و اطلاعات، منجر به افزایش علاقه ی محققان به مطالعه در حوزه ی سرمایه ی فکری (IC) شده است. این حوزه که توجه بسیاری از محققین را به خود جلب کرده است،  IC را به عنوان ابزاری برای تعیین ارزش سازمان مورد استفاده قرار می دهند(پیو تانگ و دیگران ٌٌٌ، ۲۰۰۷). در جوامع دانش محور کنونی، نقش و اهمیت بازده سرمایه فکری بکار گرفته شده در قابلیت سودآوری پایدار و مستمر سازمان ها بیش از بازده سرمایه مالی بکار گرفته شده است(رستمی و سراجی، ۱۳۸۴). در اقتصاد دانش محور حال حاضر، سرمایه فکری بخش مهمی از ارزش سازمان ها محسوب می شود. توانایی برای مدیریت و کنترل سرمایه فکری مستلزم اینست که سازمان ها ها بتوانند سرمایه فکری را شناسایی، اندازه گیری و گزارش کنند(میرـ کویسترا و دیگران، ۲۰۰۱(

سرمایه فکری یک مفهوم چند رشته ای است و فهم و درک آن در رشته های مختلف، متنوع است(هوانگ و لوثر ، ۲۰۰۷ (در خصوص میزان شناخت ما از سرمایه های فکری توافق چندانی وجود ندارد. سرمایه های فکری اگرچه در قبل ناشناخته بود ولی اکنون به اشکال مختلف در فرایند توسعه اقتصادی، مدیریتی، تکنولوژیکی و اجتماعی به ایفای نقش می پردازد. انقلاب حاصله در تکنولوژی اطلاعات، اهمیت در حال افزایش دانش و اقتصاد مبتنی بر دانش، الگو های در حال تغییر ایجاد جامعه شبکه ای و همچنین پیدایش نوآوری به عنوان مهمترین عوامل تعیین کننده مزیت رقابتی از جمله مواردی هستند که موجبات افزایش اهمیت سرمایه فکری در شرکت ها را بیش از پیش فراهم کرده است( انواری رستمی و رستمی، ۱۳۸۲.(

سازمان ها برای اینکه بتوانند در محیط رقابتی و متغیر امروزی قادر به عمل بوده و اثربخش باشند، لازم است سطح سرمایه فکری خود را شناسایی، سنجش و ارزشگذاری نمایند. در محیط دانش محور کنونی، سرمایه فکری نه تنها مهمترین بخش سرمایه سازمان محسوب می گردد بلکه همچنین فراهم کننده مزیت رقابتی پایدار برای سازمان می باشد. بنابراین مدیران نه تنها باید دانش خود را در حوزه سرمایه فکری افزایش داده بلکه بایستی از طریق تقویت مولفه های آن(سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه رابطه ای)، به توسعه و گسترش این حوزه در سازمان بپردازند.

۱-۲بیان مساله:

مدیریت دانش فرایندی پیچیده است و اجرای مؤثر آن به درکی دقیق و شفاف از عواملی نیاز دارد که بر فرایند مدیریت دانش تأثیر میگذارند (مایر،۲۰۱۱)  در واقع، کلید درک موفقیت و شکست مدیریت دانش در سازمان، شناخت و ایجاد شرایط و بستر مناسب برای اجرای مؤثر فرایندهای مدیریت دانش است (میلز، ۲۰۱۱)   از میان این زیرساختهای گوناگون موردنیاز برای انجام اثربخش اقدامات مدیریت دانش، عوامل انسانی  اجتماعی نقش حیاتی و  تعیین کننده ای دارد(هیسلوپ، ۱۳۹۱) اهمیت و نقش عامل انسانی در انجام اثربخش اقدامات مدیریت دانش و به ویژه خلق و تسهیم دانش، ایجاد آمادگیهای مورد نیاز برای مشارکت فعالانه در اقدامات مدیریت دانش را ضروری ساخته است (عسگری، ۱۳۹۰)  مشارکت فعالانه ی کارکنان نیز به وجود توان و تمایل مورد نیاز در آنها بستگی دارد(هیسلوپ، ۱۳۹۱) یکی از عوامل مهمی که باعث توسعه و بهره برداری مؤثر از ظرفیت کارکنان دانشی میشود، سرمایه فکری و فراهم ساختن زمینه ای مناسب برای استفاده از قابلیتهای سرمایه فکری برای کارکنان است

سرمایه فکری، زاده عرصه علم و دانش است. سرمایه فکری نوعی سرمایه است که به عنوان دارایی نامشهود یک سازمان شناخته و ادعا می شود که یک دارایی ارزشمند در سازمان می باشد. در دو قرن گذشته دانش عمومی بر این محور قرار گرفته بود که تنها دو عامل نیروی کار و سرمایه در تولید محصول نقش دارند؛ در حالی که در عصر حاضر، دانش و اطلاعات به عنوان دارایی ایجاد کننده ثروت و ارزش اقتصادی شناخته شده .امروزه سرمایه فکری به طور گسترده اعم از دانش، تجربه، مهارت شخصی، روابط خوب و یا توانایی فناوری به عنوان یک منبع مهم مزیت رقابتی شرکتها بشمار می رود. همچنین عامل کلیدی در سودآوری شرکت محسوب می شود.

بنا بر آنچه بیان شد، در این پژوهش تلاش میشود رابطه  سرمایه فکری کارکنان بر مدیریت دانش  در سازمان ، به گونه ای منظم و قابل اتکا تشریح و بررسی شود که هر یک از ابعاد سرمایه فکری چگونه و تا چه میزان میتوانند بر ارتقای مدیریت دانش  در سازمان تاثیر داشته باشند؛ رتبه بندی تاثیر این ابعاد بر توسعه مدیریت دانش چگونه است؛ و راهکارهای عملی توسعه مدیریت دانش با کمک هر یک از سرمایه فکری کدامند

مطلب دیگر :

پایان نامه توقیف عملیات اجرایی

۱-۳ اهمیت وضرورت تحقیق:

شوراها به دلیل برخورداری از ماهیت محلی و آشنایی چهره به چهره با مردم محل وخودی تلقی شدن از منظر منتخبان خود، با همراهی و همکاری بیشتر مردم در اداره مواجه شده اند(لطیفی،۱۳۸۹). همچنین به دلیل دسترسی بیشتر و آسانتر ارتباط آحاد مردم با شوراها و مواجه نشدن با دیوان سالاری اداری، مردم بهتر میتوانسته اند مشکلات و کمبودهای فردی و جمعی خود را با آنان در میان بگذارند و با طرح بخش زیادی از مشکلاتشان در شوراها، مراتب به صورت محلی حل و فصل شود(مشفق ،۱۳۸۷) . بنابراین با توجه به اهمیت نقش شوراها بررسی سرمایه دانش و آگاهی ( خردمندی ) برای کسب مزیت رقابتی پایدار ضروری به نظر می رسد . زمانی که سرمایه های طبیعی و نیروی انسانی با سرمایه دانش ( علم ) آمیخته شوند به ثروت و قدرت تبدیل می شوند و جامعه ای فاقد دانش ، اطلاعات ، دارایی های معنوی ، تخصص ها ، صلاحیت های حرفه ای که ابزار تولید ثروت اند باشد فقیر محسوب می شود.پس در چنین وضعیتی مدیریت بر دانش از اهمیت بالایی برخوردار است و کشور ما نیز همچون سایر کشورهای خواهان توسعه و پیشرفت باید در زمینه مدیریت دانش گام های استواری بردارد و غفلت از آن را برابر عقب ماندگی و توسعه نیافتگی بداند(جعفری مقدم،۱۳۸۱).

با شناخت ماهیت، اجزا، مدل ها و روش های سنجش، اندازه گیری و ارزش گذاری سرمایه های فکری، امکان

ارزش سرمایه های فکری آن ها تبیین خواهد شد.

۱-۴ اهداف مطالعه:

۱-۴-۱ هدف اصلی:

:بررسی رابطه بین سرمایه فکری و مدیریت دانش در اعضای شوراهای شهر استان یزد طی ۴ دوره متوالی

۱-۴-۲ اهداف فرعی:

• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه خلق دانش شوراهای شهر استان یزد .
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه ثبت دانش شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه انتشار دانش  شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه کاربرد دانش  شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه کسب دانش  شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه خلق دانش شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه ثبت دانش شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه انتشار دانش  شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه کاربرد دانش  شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه کسب دانش شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه رابطه ایی و مولفه خلق دانش شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه رابطه ایی و مولفه ثبت دانش   شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه رابطه ایی و مولفه انتشار  دانش   شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه رابطه ایی و مولفه  کاربرد دانش  شوراهای شهر استان یزد
• تبیین رابطه بین مولفه سرمایه رابطه ایی و مولفه  کسب دانش  شوراهای شهر استان یزد

۱-۶ فرضیات  تحقیق:

• بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه خلق دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه ثبت دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه انتشار دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه کاربرد دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه انسانی و مولفه کسب دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه خلق دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه ثبت دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه انتشار دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه کاربرد دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه ساختاری و مولفه کسب دانش در شوراهای شهر استان یزد  ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه اجتماعی و مولفه خلق دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه اجتماعی و مولفه ثبت دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه اجتماعی و مولفه انتشار دانش  در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه اجتماعی و مولفه کاربرد دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.
• بین مولفه سرمایه اجتماعی و مولفه کسب دانش در شوراهای شهر استان یزد ارتباط معنا داری وجود دارد.

۱-۷  روش تحقیق

۱-روش تحقیق برحسب هدف: پژوهش حاضر با توجه به هدف، از نوع تحقیقات کاربردی است.

۲- روش تحقیق بر حسب نوع داده: پژوهش حاضر از نظر گردآوری داده‌ها و اطلاعات و روش تجزیه و تحلیل یک تحقیق توصیفی-همبستگی و غیرآزمایشی می‌باشد که سعی پژوهشگر بر این است تا جواب یک مسأله و پرسش واقعی که در عمل وجود دارد، طی یک فرایند تحقیق مورد شناسایی قرار دهد.

۳- روش تحقیق بر حسب نحوه اجرا:

۱) بررسی تحقیقات مشابه

۲) مطالعات علمی پیرامون موضوع با بهره گرفتن از کتب و مقالات فارسی و لاتین

۳) تعیین روش تحقیق و تعیین اندازه نمونه

۴) تهیه و تنظیم پرسشنامه بر اساس ادبیات موضوع

۵) جمع آوری اطلاعات پرسشنامه

بررسی رابطه بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل

۱-۹-۲- متغیر وابسته  . ۸

۱-۱۰- قلمرو تحقیق  ۸

۱-۱۱- محدودیت های تحقیق  . ۹

۱-۱۲- تعریف مفهومی  ۹

۱-۱۳- تعاریف عملیاتی  . ۱۰

فصل دوم: ادبیات تحقیق

بخش اول: تصمیم گیری

۲-۱-۱- مقدمه  . ۱۲

۲-۱-۲- اهمیت تصمیم گیری  . ۱۳

۲-۱-۳- تعاریف تصمیم گیری  ۱۴

۲-۱-۴- شرایط تصمیم مدیران  ۱۵

۲-۱-۵- انواع تصمیم ها  ۱۵

۲-۱-۵-۱- تصمیمات فردی، گروهی و تصمیمات سازمانی  . ۱۵

۲-۱-۵-۲- تصمیم های استراتژیک، عملیاتی و اداری  ۱۶

۲-۱-۵-۳- تصمیمات معمول و غیر معمول  ۱۷

۲-۱-۵-۴- تصمیمات برنامه ریزی شده و برنامه ریزی نشده  . ۱۷

۲-۱-۵-۵- تصمیمات حل مسأله و تصمیمات شناسایی فرصتها  . ۱۸

۲-۱-۵-۶- تصمیمات پایا و ناپایا  ۱۹

۲-۱-۶- فرایند تصمیم گیری  ۲۰

۲-۱-۷- ویژگی های یک تصمیم خوب  ۲۲

۲-۱-۸- الگوهای تصمیم گیری  . ۲۳

۲-۱-۸-۱- الگوی رفتاری تصمیم گیری(مدل های رفتاری تصمیم گیری)  . ۲۳

۲-۱-۸-۱-۱- مدل منطق محض اقتصادی  ۲۴

۲-۱-۸-۱-۲- مدل منطق محدود سایمون  . ۲۴

۲-۱-۸-۱-۳- مدل مدیریت مناسب پیترز و واترمن  . ۲۴

۲-۱-۸-۱-۴- مدل اجتماعی  . ۲۵

۲-۱-۸-۲- الگوی باز تصمیم گیری  ۲۵

۲-۱-۸-۳- مدل کلاسیک (عقلایی) تصمیم گیری  ۲۶

۲-۱-۸-۳-۱- مدل دیویی  . ۲۷

۲-۱-۸-۳-۲- مدل کالینگ ریدج  ۲۷

۲-۱-۸-۳-۳- مدل سیرت و ماچ  ۲۷

۲-۱-۸-۳-۴- مدل لیندبلوم  . ۲۷

۲-۱-۸-۳-۵- مدل لینتزبرگ  ۲۸

۲-۱-۸-۴- الگوی تصمیم گیری شهودی  ۲۹

۲-۱-۸-۵- الگوی سطل آشغال  . ۲۹

۲-۱-۸-۶- الگوی کارنگی  . ۳۰

۲-۱-۸-۷- الگوی تصمیم گیری مرحله ای  . ۳۱

۲-۱-۸-۸- الگوی تصمیم گیری در بحران  ۳۱

۲-۱-۹- سبک تصمیم گیری  ۳۲

۲-۱-۹-۱- سبک تصمیم گیری عقلایی،شهودی،وابستگی،آنی،اجتنابی  . ۳۲

۲-۱-۹-۲- سبک تصمیم گیری متمرکز،غیرمتمرکز و مشارکتی  . ۳۲

۲-۱-۹-۳- مسأله گریز، مشکل گشا،مسأله جو  ۳۴

۲-۱-۱۰- شیوه های تصمیم گیری  ۳۴

۲-۱-۱۰-۱- هدایتی، تحلیلی، ادراکی، رفتاری  ۳۴

۲-۱-۱۰-۲- شیوه تصمیم گیری فردی، مشورتی، گروهی  ۳۵

۲-۱-۱۰-۳- تصمیم گیری بر مبنای سازشکاری  . ۳۶

۲-۱-۱۱- رویکردهای فرایند تصمیم گیری  ۳۷

۲-۱-۱۱-۱- رویکرد هنجاری  . ۳۷

۲-۱-۱۱-۲- رویکرد توصیفی  . ۳۷

۲-۱-۱۱-۳- ترکیب رویکرد هنجاری و توصیفی  ۳۷

۲-۱-۱۲- فنون تصمیم گیری گروهی  ۳۸

۲-۱-۱۲-۱- میزگرد از راه دور  ۳۸

۲-۱-۱۲-۲- تراوشات آزاد فکری  . ۳۹

۲-۱-۱۲-۳- فن دلفی  ۳۹

۲-۱-۱۲-۴- روش گروه اسمی یا گروه کاغذی  ۴۰

۲-۱-۱۲-۵- فن رتبه بندی معیارها  ۴۰

۲-۱-۱۳- تقسیمات و طبقات تصمیم گیری  ۴۰

۲-۱-۱۴- انتخاب مدل مناسب  ۴۲

۲-۱-۱۵- انواع مدل ها  ۴۲

۲-۱-۱۵-۱- مدلهای کلامی  . ۴۲

۲-۱-۱۵-۲- مدلهای ترسیمی  ۴۲

۲-۱-۱۵-۳- مدلهای تجسمی(سه بعدی)  ۴۳

۲-۱-۱۵-۴- مدلهای ریاضی  ۴۳

۲-۱-۱۶- مشارکت در تصمیم گیری  . ۴۳

۲-۱-۱۶-۱- مزایای مشارکت  ۴۴

۲-۱-۱۶-۲- معایب  . ۴۵

۲-۱-۱۷- موانع و مشکلات تصمیم گیری  ۴۵

۲-۱-۱۸- کیفیت و پذیرش تصمیم  . ۴۸

بخش دوم: مزیت رقابتی

۲-۲-۱- مقدمه  . ۴۸

۲-۲-۲- تعریف مزیت رقابتی  ۵۰

۲-۲-۳- ابعاد مزیت رقابتی  ۵۰

۲-۲-۳-۱- کارایی  . ۵۱

۲-۲-۳-۲- کیفیت  . ۵۱

۲-۲-۳-۳- نوآوری  ۵۲

۲-۲-۳-۴- پاسخگویی به مشتریان  ۵۲

۲-۲-۳-۵- سود  . ۵۳

۲-۲-۴- راهکارهای کسب مزیت رقابتی  . ۵۳

۲-۲-۵- قلمرو علی مزیت رقابتی  ۵۴

۲-۲-۵-۱- مزیتهای رقابتی قلمرو نیروی انسانی  . ۵۴

۲-۲-۵-۲- مزیتهای رقابتی قلمرو سازمانی  . ۵۵

۲-۲-۵-۳- مزیتهای رقابتی قلمرو مجازی  . ۵۶

۲-۲-۵-۴- مزیتهای رقابتی قلمرو محیطی  . ۵۶

۲-۲-۵-۵- جمع بندی بحث مزیت رقابتی  ۵۷

۲-۲-۶- ارزیابی مزیت رقابتی شرکت  . ۵۸

۲-۲-۷- نگرش های موجود به مزیت رقابتی  ۵۹

۲-۲-۷-۱- تئوری سازمان صنعتی  . ۵۹

۲-۲-۷-۲- دیدگاه فرایندی در استراتژی  ۶۴

۲-۲-۷-۳- رویکرد رابطه ای  . ۶۵

۲-۲-۷-۴- رویکرد مبتنی بر منابع  . ۶۷

۲-۲-۷-۴-۱- ارزشهای یک منبع  ۶۸

۲-۲-۷-۴-۲- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید بارنی  . ۶۹

۲-۲-۷-۴-۳- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید پتراف  ۷۱

۲-۲-۷-۴-۴- مزیت رقابتی پایدار بارنی در مقابل مزیت رقابتی پایدار پتراف  ۷۳

۲-۲-۸- عوامل داخلی و مزیت رقابتی  ۷۳

۲-۲-۸-۱- شایستگی های ممتاز  . ۷۳

۲-۲-۸-۲- پایداری  . ۷۴

۲-۲-۸-۳- تناسب  . ۷۵

۲-۲-۸-۴- زمانبندی و فرصت طلبی  . ۷۵

۲-۲-۹- تعیین شایستگی ها و قابلیت های شرکت  . ۷۶

۲-۲-۱۰- تفاوت شایستگی های محوری با شایستگی های بارز  . ۷۶

۲-۲-۱۱- الگوی مبتنی بر پنج نیروی رقابت  . ۷۸

۲-۲-۱۱-۱- هم چشمی بین سازمان های رقیب  . ۷۸

۲-۲-۱۱-۲- توان بالقوه برای ورود رقبای جدید  ۷۹

۲-۲-۱۱-۳- توان بالقوه برای توسعه محصولات جایگزین  . ۷۹

۲-۲-۱۱-۴- توان عرضه کنندگان مواد اولیه در چانه زدن  ۸۰

۲-۲-۱۱-۵- توان مصرف کنندگان در چانه زنی  . ۸۱

۲-۲-۱۲- کسب مزیت رقابتی  . ۸۱

۲-۲-۱۳- عوامل مزیت رقابتی ملل از دیدگاه مایکل پورتر  . ۸۶

بخش سوم: ارتباط سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی 

۲-۳-۱- تصمیمات استراتژیک  ۸۸

۲-۳-۲- ویژگیهای تصمیم گیری استراتژیک  . ۸۸

۲-۳-۳- الگوی کارآفرینی و مزیت رقابتی  . ۸۸

۲-۳-۴- الگوی انطباقی و مزیت رقابتی  . ۸۹

۲-۳-۵- الگوی برنامه ریزی و مزیت رقابتی  . ۹۰

بخش چهارم: پیشینه تحقیق      

۲-۴- پیشینه تحقیق  . ۹۰

فصل سوم: روش تحقیق

۳-۱- روش تحقیق  . ۹۳

۳-۲- جامعه و نمونه آماری  . ۹۳

۳-۳- ابزار جمع آوری اطلاعات  ۹۴

۳-۴- پایایی و روایی ابزار سنجش  . ۹۶

۳-۵- روش تجزیه و تحلیل آماری  ۹۷

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱- مقدمه ۹۸

۴-۲- توصیف متغیرهای جمعیت شناختی  . ۹۹

۴-۳- بررسی فرضیات تحقیق ۱۰۴

۴-۴- مقایسه ضریب همبستگی بین متغیرها  ۱۰۶

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۵-۱- مقدمه  . ۱۰۸

۵-۲- نتایج مربوط به فرضیات تحقیق  . ۱۰۸

۵-۳- بحث و بررسی  . ۱۰۹

۵-۴- محدودیتهای تحقیق  . ۱۱۰

۵-۵- پیشنهادات  ۱۱۰

فهرست منابع

منابع فارسی  ۱۱۳

منابع لاتین  ۱۱۷

پیوست  . ۱۱۸

چکیده انگلیسی  ۱۲۵

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                           صفحه

چکیده  . ۱

فصل اول:طرح تحقیق

۱-۱- مقدمه . ۲

۱-۲- بیان مسأله  . ۳

۱-۳- سئوال آغازین  . ۴ ۱-۴- اهمیت و ضرورت تحقیق  . ۴

۱-۵- اهداف تحقیق  . ۵

۱-۵-۱- اهداف عملی  ۵

۱-۵-۲- هدف کاربردی تحقیق  ۵

۱-۶- چارچوب نظری  . ۶

۱-۷- مدل تحلیلی تحقیق  . ۶

۱-۸- فرضیه ها  ۷

۱-۹- متغیرهای تحقیق  . ۷

۱-۹-۱- متغیر مستقل  . ۷

۱-۹-۲- متغیر وابسته  . ۸

۱-۱۰- قلمرو تحقیق  ۸

۱-۱۱- محدودیت های تحقیق  . ۹

۱-۱۲- تعریف مفهومی  ۹

۱-۱۳- تعاریف عملیاتی  . ۱۰

فصل دوم: ادبیات تحقیق

بخش اول: تصمیم گیری

۲-۱-۱- مقدمه  . ۱۲

۲-۱-۲- اهمیت تصمیم گیری  . ۱۳

۲-۱-۳- تعاریف تصمیم گیری  ۱۴

۲-۱-۴- شرایط تصمیم مدیران  ۱۵

۲-۱-۵- انواع تصمیم ها  ۱۵

۲-۱-۵-۱- تصمیمات فردی، گروهی و تصمیمات سازمانی  . ۱۵

۲-۱-۵-۲- تصمیم های استراتژیک، عملیاتی و اداری  ۱۶

۲-۱-۵-۳- تصمیمات معمول و غیر معمول  ۱۷

۲-۱-۵-۴- تصمیمات برنامه ریزی شده و برنامه ریزی نشده  . ۱۷

۲-۱-۵-۵- تصمیمات حل مسأله و تصمیمات شناسایی فرصتها  . ۱۸

۲-۱-۵-۶- تصمیمات پایا و ناپایا  ۱۹

۲-۱-۶- فرایند تصمیم گیری  ۲۰

۲-۱-۷- ویژگی های یک تصمیم خوب  ۲۲

۲-۱-۸- الگوهای تصمیم گیری  . ۲۳

۲-۱-۸-۱- الگوی رفتاری تصمیم گیری(مدل های رفتاری تصمیم گیری)  . ۲۳

۲-۱-۸-۱-۱- مدل منطق محض اقتصادی  ۲۴

۲-۱-۸-۱-۲- مدل منطق محدود سایمون  . ۲۴

۲-۱-۸-۱-۳- مدل مدیریت مناسب پیترز و واترمن  . ۲۴

۲-۱-۸-۱-۴- مدل اجتماعی  . ۲۵

۲-۱-۸-۲- الگوی باز تصمیم گیری  ۲۵

۲-۱-۸-۳- مدل کلاسیک (عقلایی) تصمیم گیری  ۲۶

۲-۱-۸-۳-۱- مدل دیویی  . ۲۷

۲-۱-۸-۳-۲- مدل کالینگ ریدج  ۲۷

۲-۱-۸-۳-۳- مدل سیرت و ماچ  ۲۷

۲-۱-۸-۳-۴- مدل لیندبلوم  . ۲۷

۲-۱-۸-۳-۵- مدل لینتزبرگ  ۲۸

۲-۱-۸-۴- الگوی تصمیم گیری شهودی  ۲۹

۲-۱-۸-۵- الگوی سطل آشغال  . ۲۹

۲-۱-۸-۶- الگوی کارنگی  . ۳۰

۲-۱-۸-۷- الگوی تصمیم گیری مرحله ای  . ۳۱

۲-۱-۸-۸- الگوی تصمیم گیری در بحران  ۳۱

۲-۱-۹- سبک تصمیم گیری  ۳۲

۲-۱-۹-۱- سبک تصمیم گیری عقلایی،شهودی،وابستگی،آنی،اجتنابی  . ۳۲

۲-۱-۹-۲- سبک تصمیم گیری متمرکز،غیرمتمرکز و مشارکتی  . ۳۲

۲-۱-۹-۳- مسأله گریز، مشکل گشا،مسأله جو  ۳۴

۲-۱-۱۰- شیوه های تصمیم گیری  ۳۴

۲-۱-۱۰-۱- هدایتی، تحلیلی، ادراکی، رفتاری  ۳۴

۲-۱-۱۰-۲- شیوه تصمیم گیری فردی، مشورتی، گروهی  ۳۵

۲-۱-۱۰-۳- تصمیم گیری بر مبنای سازشکاری  . ۳۶

۲-۱-۱۱- رویکردهای فرایند تصمیم گیری  ۳۷

۲-۱-۱۱-۱- رویکرد هنجاری  . ۳۷

۲-۱-۱۱-۲- رویکرد توصیفی  . ۳۷

۲-۱-۱۱-۳- ترکیب رویکرد هنجاری و توصیفی  ۳۷

۲-۱-۱۲- فنون تصمیم گیری گروهی  ۳۸

۲-۱-۱۲-۱- میزگرد از راه دور  ۳۸

۲-۱-۱۲-۲- تراوشات آزاد فکری  . ۳۹

۲-۱-۱۲-۳- فن دلفی  ۳۹

۲-۱-۱۲-۴- روش گروه اسمی یا گروه کاغذی  ۴۰

۲-۱-۱۲-۵- فن رتبه بندی معیارها  ۴۰

۲-۱-۱۳- تقسیمات و طبقات تصمیم گیری  ۴۰

۲-۱-۱۴- انتخاب مدل مناسب  ۴۲

۲-۱-۱۵- انواع مدل ها  ۴۲

۲-۱-۱۵-۱- مدلهای کلامی  . ۴۲

۲-۱-۱۵-۲- مدلهای ترسیمی  ۴۲

۲-۱-۱۵-۳- مدلهای تجسمی(سه بعدی)  ۴۳

۲-۱-۱۵-۴- مدلهای ریاضی  ۴۳

۲-۱-۱۶- مشارکت در تصمیم گیری  . ۴۳

۲-۱-۱۶-۱- مزایای مشارکت  ۴۴

۲-۱-۱۶-۲- معایب  . ۴۵

۲-۱-۱۷- موانع و مشکلات تصمیم گیری  ۴۵

۲-۱-۱۸- کیفیت و پذیرش تصمیم  . ۴۸

بخش دوم: مزیت رقابتی

۲-۲-۱- مقدمه  . ۴۸

۲-۲-۲- تعریف مزیت رقابتی  ۵۰

۲-۲-۳- ابعاد مزیت رقابتی  ۵۰

۲-۲-۳-۱- کارایی  . ۵۱

۲-۲-۳-۲- کیفیت  . ۵۱

۲-۲-۳-۳- نوآوری  ۵۲

۲-۲-۳-۴- پاسخگویی به مشتریان  ۵۲

۲-۲-۳-۵- سود  . ۵۳

۲-۲-۴- راهکارهای کسب مزیت رقابتی  . ۵۳

۲-۲-۵- قلمرو علی مزیت رقابتی  ۵۴

۲-۲-۵-۱- مزیتهای رقابتی قلمرو نیروی انسانی  . ۵۴

۲-۲-۵-۲- مزیتهای رقابتی قلمرو سازمانی  . ۵۵

۲-۲-۵-۳- مزیتهای رقابتی قلمرو مجازی  . ۵۶

۲-۲-۵-۴- مزیتهای رقابتی قلمرو محیطی  . ۵۶

۲-۲-۵-۵- جمع بندی بحث مزیت رقابتی  ۵۷

۲-۲-۶- ارزیابی مزیت رقابتی شرکت  . ۵۸

۲-۲-۷- نگرش های موجود به مزیت رقابتی  ۵۹

۲-۲-۷-۱- تئوری سازمان صنعتی  . ۵۹

۲-۲-۷-۲- دیدگاه فرایندی در استراتژی  ۶۴

۲-۲-۷-۳- رویکرد رابطه ای  . ۶۵

۲-۲-۷-۴- رویکرد مبتنی بر منابع  . ۶۷

۲-۲-۷-۴-۱- ارزشهای یک منبع  ۶۸

۲-۲-۷-۴-۲- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید بارنی  . ۶۹

۲-۲-۷-۴-۳- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید پتراف  ۷۱

۲-۲-۷-۴-۴- مزیت رقابتی پایدار بارنی در مقابل مزیت رقابتی پایدار پتراف  ۷۳

۲-۲-۸- عوامل داخلی و مزیت رقابتی  ۷۳

۲-۲-۸-۱- شایستگی های ممتاز  . ۷۳

۲-۲-۸-۲- پایداری  . ۷۴

۲-۲-۸-۳- تناسب  . ۷۵

۲-۲-۸-۴- زمانبندی و فرصت طلبی  . ۷۵

۲-۲-۹- تعیین شایستگی ها و قابلیت های شرکت  . ۷۶

۲-۲-۱۰- تفاوت شایستگی های محوری با شایستگی های بارز  . ۷۶

۲-۲-۱۱- الگوی مبتنی بر پنج نیروی رقابت  . ۷۸

۲-۲-۱۱-۱- هم چشمی بین سازمان های رقیب  . ۷۸

۲-۲-۱۱-۲- توان بالقوه برای ورود رقبای جدید  ۷۹

۲-۲-۱۱-۳- توان بالقوه برای توسعه محصولات جایگزین  . ۷۹

۲-۲-۱۱-۴- توان عرضه کنندگان مواد اولیه در چانه زدن  ۸۰

۲-۲-۱۱-۵- توان مصرف کنندگان در چانه زنی  . ۸۱

۲-۲-۱۲- کسب مزیت رقابتی  . ۸۱

۲-۲-۱۳- عوامل مزیت رقابتی ملل از دیدگاه مایکل پورتر  . ۸۶

بخش سوم: ارتباط سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی 

۲-۳-۱- تصمیمات استراتژیک  ۸۸

۲-۳-۲- ویژگیهای تصمیم گیری استراتژیک  . ۸۸

۲-۳-۳- الگوی کارآفرینی و مزیت رقابتی  . ۸۸

۲-۳-۴- الگوی انطباقی و مزیت رقابتی  . ۸۹

۲-۳-۵- الگوی برنامه ریزی و مزیت رقابتی  . ۹۰

بخش چهارم: پیشینه تحقیق      

۲-۴- پیشینه تحقیق  . ۹۰

فصل سوم: روش تحقیق

۳-۱- روش تحقیق  . ۹۳

۳-۲- جامعه و نمونه آماری  . ۹۳

۳-۳- ابزار جمع آوری اطلاعات  ۹۴

۳-۴- پایایی و روایی ابزار سنجش  . ۹۶

۳-۵- روش تجزیه و تحلیل آماری  ۹۷

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱- مقدمه ۹۸

۴-۲- توصیف متغیرهای جمعیت شناختی  . ۹۹

۴-۳- بررسی فرضیات تحقیق ۱۰۴

۴-۴- مقایسه ضریب همبستگی بین متغیرها  ۱۰۶

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۵-۱- مقدمه  . ۱۰۸

۵-۲- نتایج مربوط به فرضیات تحقیق  . ۱۰۸

۵-۳- بحث و بررسی  . ۱۰۹

۵-۴- محدودیتهای تحقیق  . ۱۱۰

۵-۵- پیشنهادات  ۱۱۰

فهرست منابع

منابع فارسی  ۱۱۳

منابع لاتین  ۱۱۷

پیوست  . ۱۱۸

چکیده انگلیسی  ۱۲۵

فهرست جداول

جدول شماره ۳-۱ جامعه و نمونه آماری  . ۹۴

جدول شماره ۳-۲ تعداد سوالات ابعاد تصمیم  . ۹۶

جدول۴-۱ جنسیت نمونه مورد بررسی  ۹۹

جدول ۴-۲ آماره های توصیفی سن نمونه مورد بررسی  ۱۰۰

جدول۴-۳ تحصیلات نمونه مورد بررسی  ۱۰۱

جدول۴- ۴ سابقه مدیریت نمونه مورد بررسی  ۱۰۲

جدول ۴-۵ آماره های توصیفی سبک تصمیم گیری کار آفرینانه  . ۱۰۳

جدول ۴-۶ آماره های توصیفی سبک تصمیم گیری تعدیلی  . ۱۰۳

جدول ۴-۷ آماره های توصیفی سبک تصمیم گیری برنامه ریزی  . ۱۰۳

جدول ۴-۸ آماره های توصیفی مزیت رقابتی  ۱۰۴

جدول ۴-۹ ضریب همبستگی اسپیرمن بین تصمیم گیری کار آفرینانه و مزیت رقابتی  . ۱۰۵

جدول ۴-۱۰ ضریب همبستگی اسپیرمن بین سبک تصمیم گیری تعدیلی و مزیت رقابتی  ۱۰۵

جدول ۴-۱۱ ضریب همبستگی اسپیرمن بین سبک تصمیم گیری برنامه ریزی و مزیت رقابتی ۱۰۶

جدول ۴-۱۲ جدول آزمون تفاوت ضرایب همبستگی r₁وr₂  . ۱۰۶

جدول ۴-۱۳ جدول آزمون تفاوت ضرایب همبستگی r₁وr₃  . ۱۰۷

جدول۴-۱۴ جدول آزمون تفاوت ضرایب همبستگی r₂وr₃   . ۱۰۷

فهرست شکل ها

شکل۱-۱ مدل تحلیلی تحقیق  . ۷ شکل۲-۱ مراحل انتخاب در الگوی کارنگی  . ۳۰

شکل۲-۲ طبقه بندی منابع  ۵۶

شکل۲-۳ عناصر مزیت رقابتی  ۵۸

شکل ۲-۴ سه استراتژی ژنریک  . ۶۴

شکل ۲-۵ چهار جزء مزیت رقابتی  ۷۵

مطلب دیگر :

پایان نامه هوش عاطفی و عملکرد کارکنان

شکل ۲-۶ الگوی رقابت مبتنی بر پنج نیروی پورتر  . ۸۰

شکل ۲-۷ عوامل موثر بر مزیت رقابتی ملل  . ۸۶

نمودار ۴-۱ نمودار میله ای جنسیت نمونه مورد بررسی  ۹۹

نمودار ۴-۲ نمودار میله ای تحصیلات نمونه مورد بررسی  ۱۰۱

نمودار ۴-۳ نمودار میله ای سابقه مدیریت نمونه مورد بررسی  . ۱۰۲

چکیده

هدف اصلی این تحقیق بررسی رابطه بین سبکهای تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل می باشد، که برای دستیابی به این هدف سبک های تصمیم گیری بر اساس نظریه مینتزبرگ در ابعاد (۱.سبک کارآفرینانه  ۲.سبک انطباقی ۳.سبک برنامه ریزی) تعریف گردیده و در این راستا یک فرضیه اصلی و سه فرضیه فرعی جهت سنجش متغیرها تنظیم شده است. روش تحقیق پیمایشی است و جامعه آماری شامل مدیران عامل شهرک صنعتی فاز ۱ اردبیل، شهرک صنعتی فاز ۲ اردبیل، شهرک صنعتی گرمی و شهرک صنعتی پارس آباد می باشد که به علت محدود بودن جامعه آماری از روش نمونه گیری کوکران استفاده شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه ای حاوی ۵۱ سوال می باشد. برای پایایی ابزار سنجش از آزمون الفای کرونباخ استفاده شده است که ضریب پایایی سبک های تصمیم گیری ۷۸۱/۰ و مزیت رقابتی ۷۸۵/۰ برآورد شده است که پس از سنجش روایی و پایایی آنها در اختیار نمونه آماری قرار گرفت و پس از جمع آوری پرسشنامه ها، اطلاعات حاصله با بهره گرفتن از روش های آماری توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شد. بدین ترتیب که با بهره گرفتن از روش آمار توصیفی، اطلاعات حاصله تلخیص، طبقه بندی شده و در سطح استنباطی برای آزمون فرضیه های تحقیق  از آزمون   همبستگی r اسپیرمن با نرم افزار spss استفاده گردید. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها نشان دهنده تأیید فرضیه اصلی و تأیید فرضیه های فرعی می باشد. به عبارتی دیگر بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد و بین سبک های تصمیم گیری کارآفرینی، انطباقی، برنامه ریزی و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد.

 واژه گان کلیدی: تصمیم گیری، مزیت رقابتی، سازمان، استراتژی

فصل اول

کلیات تحقیق

۱-۱- مقدمه

یکی از حساس ترین وظایف مدیران که همواره با آن درگیر هستند و در نهایت موفقیت و شکست سازمان و موفقیت مدیریت آنها را به دنبال خواهد داشت مسأله تصمیم گیری است. سازمان ها عموماً با مسائل حل نشده و امکانات غیر واقعی روبرو  هستند و مدیران را به سوی تصمیم گیری های حساس تر و دقیق تر سوق می دهند (حمیدی زاده، ۱۳۷۸،۷۳) و اگر فعالیت های مختلف مدیریت را در نظر آورید به وضوح مشاهده می شود که جوهر تمامی فعالیت های مدیرت تصمیم گیری است. تصمیم گیری از    اجزای جدایی ناپذیر مدیریت به شمار می آید و در هر وظیفه مدیریت به نحوی جلوه گر است                 (الوانی ،۱۳۸۳،۱۹۳).

عمل تصمیم گیری در ادامه امور سازمان وسیع بقدری مهم است که برخی از نویسندگان سازمان را «شبکه تصمیم» و مدیریت را «عمل تصمیم گیری» تعریف نموده اند. زیرا در دنیای امروزه امور سازمان های وسیع نمی تواند صرفاً بر نبوع و قضاوت شخصی افراد متکی باشد. بلکه تصمیمات بایستی در صورت امکان برپایه بررسی های عملی و اطلاعات تردید ناپذیر اصول و روش های خاصی استوار گردد             (اقتداری، ۱۳۸۷،۸۲).

هر مدیری برای  اجرای هر یک از وظایف خود برنامه ریزی، سازماندهی، رهبری و کنترل همواره با مواردی مواجه می شود که نیاز به اخذ تصمیم دارد. همه تصمیم های مدیران دارای اهمیت یکسان برای سازمان نیست. بعضی از تصمیم ها برعده زیادی از اعضای سازمان اثر می گذارند و برای اجرا به مبلغ زیادی پول نیاز دارند و یا تأثیرات بلند مدت بر سازمان بر جای می گذارند و سایر تصمیمات ممکن است از اهمیت زیادی برخوردار نباشد و فقط برعده کمی از اعضای سازمان تأثیر داشته باشند. در هر صورت ، کیفیت و چگونگی تصمیمیات مدیران توفیق آنان را در اداره سازمان و تحقق اهداف سازمانی تعیین می کند (فیضی،۱۳۸۲،۴۷).

۱-۲- بیان مسأله

منشأ اصلی و اولیه موفقیت وکامیابی، شکست و اضمحلال سازمان ها در تصمیمات، الگو و کیفیت       تصمیم گیری سازمان نهفته است. مدیران که مسئول نهایی کلیه تصمیمات اتخاذ شده هستند در واقع با تصمیم گیری خود امکان حرکت، هدایت و تحول سازمان را فراهم می کنند (حمیدی، ۱۳۷۷،۱۴۰).

مزیت رقابتی وضعیتی است که یک بنگاه را قادر می سازد با کارایی بالاتر و بکارگیری روش های برتر، محصول را با کیفیت بالاتر عرضه نماید و در رقابت با رقبا سود بیشتری را برای بنگاه فراهم آورد. یک واحد اقتصادی زمانی دارای مزیت رقابتی است که بتواند به دلایل خاص که ناشی از ویژگی های آن واحد است (مانند مکانی، تکنولوژی، پرسنلی و.) به طور مداوم تولیدات خود را نسبت به رقبایش با هزینه    پایین تر و کیفیت بالاتر عرضه کند (حسینی، ۱۳۸۵،۱۷۵).

برای ایجاد کسب مزیت رقابتی راه کارهای زیادی وجود دارد که لازم است به تناسب شرایط         فرهنگی، سیاسی، انسانی و ساختاری راه کارهای مناسبی بکار گرفته شود. در مبانی نظری بازاریابی زمانی یک شرکت به مزیت رقابتی دست می یابد که به واسطه کالا و خدماتی که ارائه می کند ارزش بیشتری را برای مشتریان در قیاس با شرکت های رقیب ایجاد می کند.

کار اصلی تصمیم گیرنده دریافت راه های ممکن و نتایج ناشی از آنها و انتخاب اصلح از میان آنهاست و اگر فردی بتواند این انتخاب را به نحو درست و مطلوبی انجام دهد تصمیمات او موثر و سازنده خواهد بود و چنانچه سازمان ها در محیط بی ثبات رشد نموده و پیچیده تر شود تصمیم گیری نیز سخت تر و    پیچیده تر می شود. تصمیم های استراتژیک با آینده بلند مدت سازمان سر و کار دارد که دارای سه ویژگی یا صفت مشخصه می باشند اولاً نادر و کمیاب هستند، ثانیاً مهم هستند و ثالثاً جهت دهنده هستند.

انتخاب شیوه مناسب تصمیم گیری به سازمان این امکان را می دهد که بتواند استراتژی های بهتر را نسبت به شرکت های رقیب به اجرا در آورد که از مزیت رقابتی بالاتری برخوردار باشد که البته مزیت رقابتی از صنعتی به صنعتی دیگر متفاوت خواهد بود.

هدف دستیابی به بازارهای بالقوه است که با توجه به ویژگی ها و نیروهای رقابتی که در صنایع کوچک و متوسط و در صفت مشخصی که در بازار اثر می گذارد بایستی شناسایی شود. بر این اساس در تحقیق حاضر سعی گردیده است تا ارتباط بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.

برای این منظور سبک های تصمیم گیری براساس نظریه مینتزبرگ در سه بعد مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد:

۱- سبک کارآفرینانه

۲- سبک تعدیلی

۳- سبک برنامه ریزی

به طور کلی تحقیق حاضر در پی پاسخگویی به سوال زیر است :

چه رابطه ای بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل وجود دارد؟

۱-۳- سوال آغازین

پرسش آغازین تحقیق حاضر عبارت است از:

چه رابطه ای  بین سبک های  تصمیم گیری  و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل وجود دارد؟

برای یافتن پاسخ این سوال آغازین در تحقیق حاضر سعی گردیده است به سوال زیر پاسخ داده شود.

آیا بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد ؟

۱-۴- اهمیت و ضرورت تحقیق

فرایند تصمیم گیری دارای ماهیت پویایی است که منعکس کننده هم افزایی موجود است که می تواند در خلال یک فرایند به وقوع بپیوندند و این هم افزایی می تواند در شرایطی که مدیران مجبور هستند تصمیمات استراتژیک اتخاذ نمایند نقش مهمی داشته باشد زیرا می تواند پایه موفقیت سازی باشد.

در چشم انداز قرن ۲۱ بنگاه ها در یک وضعیت رقابتی و پیچیده ناشی از عوامل متعدد نظیر جهانی     شدن، توسعه تکنولوژی و سرعت فزاینده انتشار تکنولوژی های جدید قرار گرفته اند. در چارچوب این چشم انداز جدید بنگاه ها برای بقا و پیشرفت خود باید متفاوت از قبل عمل کنند. بنگاه ها باید به دنبال منابع جدید مزیت رقابتی باشند و اشکال جدید رقابت را به کار گیرند که خود نیازمند درک روشن از ماهیت و پویایی های رقابت است (راسخی، ۱۳۸۷،۳۱).

از این رو سازمان هایی موفق تر هستند که دارای مزیت رقابتی باشند و مزیت رقابتی  هم عاملی است که سبب ترجیح سازمان بر رقیب از سوی مشتری می شود. استراتژی اثر بخشی باید بتواند برای شرکت مزیت رقابتی و برای مشتریان ارزش بیشتری نسبت به رقبا بیافزاید. لذا شناخت رابطه بین سبک های         تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل از ضرورت و اهمیت بیشتری برخوردار است. براین اساس  تحقیق حاضر در خصوص بررسی رابطه بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل ضرورت دارد.

۱-۵- اهداف تحقیق

۱-۵-۱- اهداف عملی:

هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی ارتباط بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل می باشد که در این راستا اهداف زیر دنبال می شود:.

۱- تعیین و ارتباط سبک کار آفرینانه با مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل.

۲- تعیین و ارتباط سبک انطباقی با مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل.

۳- تعیین و ارتباط سبک برنامه ریزی با مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل.

بررسی چگونگی استقرار مهندسی مجدد صنعت بانکداری ایران با رویکرد استراتژیک در راستای بهبود فضای کسب و کار

فصل دوم – ادبیات تحقیق. ۱۳

۲-۱ مقدمه ۱۴

۲-۲ مهندسی مجدد فرایند کسب و کار. ۱۵

۲-۳تاریخچه. ۱۹

۲-۴ اهداف مهندسی مجدد ۲۰

۲-۵ اصول و قواعد مهندسی مجدد. ۲۱

۲-۶ تفاوت مهندسی مجدد و معکوس ۲۴

۲-۷ تفاوت مهندسی مجدد و طراحی مجدد ۲۴

۲-۸ ویژگی های کلی مهندسی مجدد ۲۵

۲-۹مزیت‌های BPR. 26

۲-۱۰فنون مهندسی مجدد. ۲۶

۲-۱۱روش‌شناسی‌ها و رویکردهای مهندسی‌مجدد ۲۷

۲-۱۱-۱ روش شناسی تنانت و وو ۳۲

۲-۱۱-۲روش‌شناسی فیوری. ۳۲

۲-۱۱-۳روش‌شناسی کلین ۳۲

۲-۱۱-۴روش‌شناسی بارت ۳۳

۲-۱۱-۵روش‌شناسی هریسون و پرات. ۳۳

۲-۱۱-۶روش شناسی داونپورت و شورت ۳۴

۲-۱۱-۷روش‌شناسی پتروزو و استپر ۳۴

۲-۱۱-۸روش‌شناسی جانسون و دیگران. ۳۴

۲-۱۱-۹روش شناسی د‌میج. ۳۵

۲-۱۱-۱۰روش شناسی کالپیک و برناس ۳۵

۲-۱۱-۱۱ روش شناسی منگانلی و کلین. ۳۵

۲-۱۱-۱۲ روش‌شناسی دی ۳۶

۲-۱۱-۱۳ کتینگر و همکاران. ۳۶

۲-۱۱-۱۴ روش شناسی PRLC 37

۲-۱۲عواملی که برای موفقیت یک برنامه مهندسی مجدد معمولاً باید فراهم شود    ۴۴

۲-۱۳عوامل موفقیت پروژه‌هاى مهندسى مجدد ۴۴

۲-۱۴عوامل بحرانی موفقیت برنامه‌های مهندسی مجدد ۴۶

۲-۱۵موانع سر راه تلاش‌های مهندسی مجدد ۴۷

۲-۱۶چالش‌ها و مخاطرات وموانع مهندسی مجدد ۴۷

۲-۱۶-۱ شکست ۴۷

۲-۱۶-۲مشکلات ۵۰

۲-۱۶-۳موانع ۵۲

۲-۱۶-۴ریسک. ۵۳

۲-۱۶-۵چالش‌ها. ۵۴

۲-۱۷ نقش فناوری اطلاعات در مهندسی مجدد ۵۵

۲-۱۸بهبود تطبیقی. ۵۶

۲-۱۹در یک سازمان چه کسانی اجرای مهندسی مجدد را بر عهده می گیرند     ۵۷

۲-۲۰دلایل روی آوردن سازمانها به مهندسی مجدد. ۵۸

۲-۲۱اهمیت فرایندها (شناخت فرایندها) ۶۰

۲-۲۲مهندسی مجدد و سیستم های برنامه ریزی ۶۱

۲-۲۳مهندسی مجدد و برنامه ریزی استراتژیک ۶۴

۲-۲۴دیدگاه ها و عناصر مهندسی مجدد در سازمان. ۶۵

۲-۲۵گرایش بخش دولتی به مهندسی مجدد. ۶۶

۲-۲۶آثار ویژگیها و محدودیتهای سازمانهای دولتی در یک پروژه‌ مهندسی مجدد   ۶۹

۲-۲۷ روش های مناسب خاص شرکتهای ایرانی کدامند ؟. ۷۱

۲-۲۸ تاریخچه وسیر تحولات بانکداری. ۷۳

۲-۲۸-۱ آغاز بانکداری. ۷۳

۲-۲۸-۲ تاریخچه بانکداری ۷۳

۲-۲۸-۳ بانکداری در ایران. ۷۶

۲-۲۸-۳-۱ صرافی. ۷۶

۲-۲۸-۳-۲بانکداری. ۷۷

۲-۲۸-۳-۳اقدامات نخستین برای تشکیل بانک ملی ایران. ۷۸

۲-۲۸-۳-۴تشکیل بانک مرکزی ایران. ۸۰

۲-۲۸-۴اهداف و وظایف بانک. ۸۰

۲-۲۸-۵ تحول بانکداری در ایران ۸۲

۲-۲۸-۵-۱ ملی شدن بانکها ۸۳

۲-۲۸-۵-۲ اداره امور بانکها. ۸۴

۲-۲۸-۵-۳ شورای پول و اعتبار ۸۴

۲-۲۸-۵-۴ ادغام بانکها ۸۵

۲-۲۸-۵-۵ بانک های خصوصی ۸۶

۲-۲۸-۶ مؤ‌لفههای‌اصلی‌ اسلامی‌ شدن‌ نظام‌ بانکی‌. ۸۷

۲-۲۸-۷بانکداری اسلامی در ایران ۸۷

۲-۲۸-۸بانکداری اسلامی و موفقیت خیره کننده آن در عرصه بین‌المللی  ۸۹

۲-۲۸-۹ابزارهای نوین در نظام بانکداری اسلامی (چالشها و موانع)    ۹۲

۲-۲۸-۱۰نظام بانکی ایران و عبور از پدیده اختلاس ۹۵

۲-۲۸-۱۰-۱علل اختلاس در سیستم بانکی ایران. ۹۶

۲-۲۸-۱۰-۲راهکارهای جلوگیری از اختلاس. ۹۷

۲-۲۸-۱۰-۳بانکداری الکترونیکی مانع اصلی اختلاس ۹۹

۲-۲۹ اختلاس در نظام بانکی ایران ادامه خواهد داشت ۱۰۰

۲-۳۰ سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۰۴ ۱۰۱

۲-۳۱ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۴-۱۳۹۰) ۱۰۲

۲-۳۲ ماده۹۷ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ۱۰۳

۲-۳۳قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار. ۱۰۳

۲-۳۴ پیشینه تحقیق ۱۱۳

۲-۳۵ خلاصه ۱۱۸

فصل سوم- روش شناسی تحقیق. ۱۱۹

۳-۱ مقدمه ۱۲۰

۳-۲ روش تحقیق ۱۲۰

۳-۳ قلمرو موضوعی تحقیق. ۱۲۰

۳-۴ قلمرو مکانی تحقیق ۱۲۰

۳-۵ قلمرو زمانی تحقیق ۱۲۱

۳-۶ جامعه آماری تحقیق ۱۲۱

۳-۷ روش نمونه گیری. ۱۲۱

۳-۸ متغیرهای تحقیق. ۱۲۲

۳-۸-۱ شیوه اندازه گیری متغیرها. ۱۲۲

۳-۸-۲ ابزارهای اندازه گیری و تجزیه و تحلیل داده ها. ۱۲۲

۳-۹ ابزار جمع آوری اطلاعات ۱۲۳

۳-۹-۱ کتابخانه ای ۱۲۳

۳-۹-۲پرسشنامه ۱۲۳

۳-۹-۲-۱روایی ۱۲۵

۳-۹-۲-۲پایایی ۱۲۵

۳-۱۰ملاحظات اخلاقی. ۱۲۷

۳-۱۱ خلاصه . ۱۲۷

فصل چهارم- تجزیه و تحلیل داده ها. ۱۲۹

۴-۱ مقدمه ۱۳۰

۴-۲تجزیه و تحلیل یافته های پرسشنامه ۱۳۰

۴-۲-۱ مشخصه های فردی پاسخگویان. ۱۳۰

۴-۲-۱-۱جنسیت. ۱۳۰

۴-۲-۱-۲ سابقه کار ۱۳۰

۴-۲-۱-۳ مدرک تحصیلی ۱۳۲

۴-۲-۱-۴ پست اجرایی. ۱۳۳

۴-۲-۲ میانه حیطه ها در وضعیت موجود و مطلوب. ۱۳۶

۴-۲-۳ تحلیل میانه یافته ها. ۱۳۸

۴-۲-۳-۱تحلیل میانه حیطه ها در وضعیت موجود و مطلوب ۱۳۸

۴-۲-۳-۲ تحلیل میانه پرسش های هر یک از حیطه ها در وضعیت موجود   ۱۳۹

۴-۲-۳-۳تحلیل میانه پرسش های هر یک از حیطه ها در وضعیت مطلوب    ۱۴۲

۴-۳ فرضیه های تحقیق ۱۴۶

۴-۳-۱ فرضیه اصلی. ۱۴۶

۴-۳-۲ فرضیه های فرعی. ۱۴۶

۴-۴ آزمون فرضیه ها. ۱۴۶

۴-۴-۱ فرضیه اولتحقیق. ۱۴۶

۴-۴-۲ فرضیه دوم تحقیق ۱۴۸

۴-۴-۳ فرضیه سوم تحقیق ۱۴۹

۴-۴-۴ فرضیه چهارم تحقیق ۱۵۱

۴-۴-۵ فرضیه اصلی تحقیق. ۱۵۲

۴-۵ آزمون ویل کاکسون. ۱۵۳

۴-۵-۱ وضعیت موجود ۱۵۳

۴-۵-۲ وضعیت مطلوب ۱۵۷

۴-۶ آزمون کولموگروف اسمیرنوف. ۱۶۱

۴-۶-۱ وضعیت موجود ۱۶۱

۴-۶-۲ وضعیت مطلوب ۱۶۵

۴-۷ خلاصه. ۱۶۹

فصل پنجم- نتیجه گیری و پیشنهادها. ۱۷۰

۵-۱ مقدمه ۱۷۱

۵-۲تحلیل نتایج فرضیه ها ۱۷۲

۵-۲-۱ فرضیه اول تحقیق ۱۷۳

۵-۲-۲ فرضیه دوم تحقیق ۱۷۳

۵-۲-۳ فرضیه سوم تحقیق ۱۷۳

۵-۲-۴ فرضیه چهارم تحقیق ۱۷۴

۵-۲-۵ فرضیه اصلی تحقیق. ۱۷۴

۵-۳ بررسی و تحلیل سازگاری وضعیت موجود و مطلوب ۱۷۴

۵-۴ بررسیو تحلیل اولویت بندی حیطه ها. ۱۷۷

۵-۴-۱ بررسی و تحلیل اولویت بندی حیطه ها در وضعیت موجود. ۱۷۷

۵-۴-۲ بررسی و تحلیل اولویت بندی حیطه ها در وضعیت مطلوب. ۱۷۷

۵-۵  بررسی و تحلیل اولویت بندی پرسش ها. ۱۷۷

۵-۵-۱ بررسی و تحلیل اولویت بندی پرسش ها در وضعیت موجود. ۱۷۷

۵-۵-۲ بررسی و تحلیل اولویت بندی پرسش ها در وضعیت مطلوب. ۱۷۸

۵-۶  محدودیت های تحقیق. ۱۷۸

۵-۶-۱ محدودیت های پژوهشی. ۱۷۸

۵-۶-۲محدودیت های اجرایی ۱۷۹

۵-۷پیشنهادها. ۱۸۰

۵-۷-۱پیشنهادهای کاربردی ۱۸۰

۵-۷-۲پیشنهادها برای پژوهش های آینده ۱۸۲

۵-۸  خلاصه ۱۸۴

پیوستشمارهیک ـ پرسشنامه ۱۸۵

پیوست شمارهدو ـ جداول و محاسبات میانه پرسش ها ۱۸۸

منابع و مآخذ ۲۱۴

چکیده انگلیسی ۲۱۹

چکیده

بی تردید صنعت بانکداری در ایران،بعنوان یکی از مهمترین ابزارهای نظام اقتصادی و مالی کشور قادر است به کمک سیاست های اعتباری و مالی خود، وسایل رشد و توسعه اقتصادی را در کشور فراهم نماید. انبوه مشکلات این صنعت در سال های اخیر، فعالیت های اصلاحی زیادی را برای ایجاد تحول در آندر پی داشته است. اما از آنجا که این فعالیت های صورت گرفته عمدتاً مقطعی و صرفاً برای گذر از یک مقطع زمانی خاص و یا یک چالش بوجود آمده بوده، هیچگاه به تحولات بنیادی منجر نگردیده است.

تصوبسندچشم انداز بیست ساله توسعه کشور و چهار برنامه پنج ساله در راستای تحقق اهداف این چشم انداز و همچنین نقش استراتژیک بانک ها بعنوان اساسی ترین پیش نیاز برای دستیابی به اهداف رشد و توسعه ملی،فرصتی بی نظیر برایانجام تحولات بنیادی در صنعت بانکداری کشور بوجود آورده است.

یکی از روش های به کاررفته برای انجام تحولات بنیادی توسط سازمان‌ها که در دو دهه اخیر شاهد رشدی انفجاری بوده، مهندسی مجدد فرایند کسب وکار است،که علیرغم پیشرفتهای انقلابی و بنیادین در سازمان‌ها شاهد نرخ بالای شکست در این گونه اقدامات بوده ایم. بر همین اساس، هدف این تحقیق تعیین حیطه های تحولات بنیادی مورد نیاز نظام بانکی برای دستیابی به اهداف توسعه تعیین گردید،که با بهره گرفتن از روش های توصیفی، پیمایشی و تحلیلی با تعیین کل صنعت بانکداری ایران شامل بانک های دولتی و غیر دولتی بعنوان قلمرو مکانی و سال ۱۳۹۱ خورشیدی بعنوان قلمرو زمانی آن،به شناسایی حیطه های تحولات بنیادی صنعت بانکداری ایران با رویکردی استراتژیک بپردازد.

پژوهش حاضر دارای دو جامعه آماری می باشد که عبارتند از جامعه آماری سازمانی که ده بانک دولتی و غیر دولتی نمونه از بین آنها انتخاب شده اند و جامعه آماری مدیران و برنامه ریزان صنعت بانکداری که پاسخ دهندگان از بین آنها انتخاب شده اند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه و برای تحلیل اطلاعات از روش های آماری استفاده شده است.

نتایج بدست آمده پس از انجام این پژوهش گویای تأیید شدن نیاز به تحولات بنیادی در چهار حیطه، رسالت و اهداف، استراتژی ها و خط مشی ها، ساختار و وظایف و عوامل محیطی و گروه های ذینفع می باشد. نظرات پاسخ دهندگان نشان دهندهاولویت بالاترحیطه رسالت اهداف نسبت به سایر حیطه ها می باشد.

واژگان کلیدی:مهندسی مجدد، چشم انداز، خط مشی، فرایند، توسعه، بانک

مقدمه

توسعه اقتصادی^[۱] با مفهوم رشد همراه با افزایش ظرفیت‌های تولیدیاعم از ظرفیت‌های فیزیکی، انسانی و اجتماعی مدتهاست بعنوان یک واژه کلیدی توسط تمامی دولتمردان در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرد و در تمام برنامه ریزی های صورت گرفته برای دستیابی به توسعه اقتصادی توسط آنها دو هدف اصلینمایان است. اول، افزایش ثروت و رفاه مردم جامعه (و ریشه‌کنی فقر) و دوم، ایجاد اشتغال، که در حقیقت هر دوی این اهداف در راستای عدالت اجتماعی تعیین گردیده است. با نگاه دقیق تر به مفهوم توسعه اقتصادی مشخص می شود که در آن،علاوه بر رشد کمی تولید، نهادهای اجتماعی نیز متحول خواهند شد، نگرش‌ها تغییر خواهد کرد، توان بهره‌برداری از منابع موجود به صورت مستمر و پویا افزایش خواهد یافت و هر روز نوآوری جدیدی انجام خواهد شد (بیرو، ۱۳۶۶، ص۹۰)که همه اینها نشان دهنده وجود رابطه ای مستقیم میان توسعه اقتصادی با بهبود فضای کسب و کار می باشد.

در مجموع شاید بتوان بهبود فضای کسب و کار را بعنوان پیش نیازی استراتژیک برای دستیابی به توسعه در نظر گرفت و همین امر نشان دهنده آنست که توسعه امری فراگیر در جامعه است و نمی‌تواند تنها در یک بخش از آن اتفاق بیفتد. البته باید توجه داشت که توسعه، حد و مرز و سقف مشخصی ندارد بلکه بدلیل وابستگی آن به انسان، پدیده‌ای کیفی است (برخلاف رشد اقتصادی که کاملاً کمی است) که هیچ محدودیتی ندارد.نگاه به مقوله توسعه اقتصادی در کشورهای پیشرفته (توسعه‌یافته) و کشورهای توسعه‌نیافته متفاوت است. در کشورهای توسعه‌یافته هدف اصلی، افزایش رفاه و امکانات مردم است در حالیکه در کشورهای عقب‌مانده، بیشتر ریشه‌کنی فقرو افزایش عدالت اجتماعی مدنظر است. که برای قضاوت در این زمینه می توان نظام اقتصادی و مالی هر جامعه را بعنوان تصویر گویایی از نحوه زندگی مردم و درجه استقلال و وابستگی آن جامعه در نظر گرفت.باید توجه داشت که همراه با توسعه اقتصادی، رشد اقتصادی هم خواهد بود ولی توسعه لزوما همراه رشد نخواهد بود (حائریان اردکانی،۱۳۸۵، ص۲۵).

در این میان بانک ها بعنوان یکی از ابزارهای اصلی نظام اقتصادی و مالی قادر هستند به کمک سیاست های اعتباری و مالی خود، وسایل رشد و توسعه اقتصادی و یا برعکس توقف و رکود اقتصادی را در کشور فراهم کنند. بعنوان نمونه بانک ها می توانند با اعطای وام های بازرگانی، صنعتی و تولیدی وسایل رشد و توسعه کشور را فراهم نمایند. با توجه به این مورد هدف پژوهشگر از انتخاب نظام بانکی در این پژوهش و تعیین حیطه های تحولات بنیادی مورد نیاز آن، نقش استراتژیک بانکها بعنوان اساسی ترین پیش نیاز برای دستیابی به اهداف رشد و توسعه ملی می باشد.

این پژوهش مشتمل برپنچ فصل می باشد،که در فصل اول اهداف پیش روی تحقیق وضرورت انجام آن، در فصل دوم مروری بر تاریخچه مهندسی مجدد و آشنایی با صنعت بانکداری در ایران، در فصل سوم روش انجام این پژوهش، در فصل چهارم تحلیل نتایج بدست آمده و در فصل پنجم اشاره ای به محدودیت های پژوهشو در پایان پیشنهاد هایی بیان می گردد.

۱-۱  مقدمه

گسترش داد و ستد و مبادله کالا(غیر از مبادلات جنس به جنس) بین مردم  منشاء  بروز تحولات بسیاری در جوامع انسانی بوده است. با گسترش تجارت پیش از آنکه پول به مفهوم جدید مورد استفاده قرار گیرد، احتیاج به یک وسیله پرداخت، سنجش ارزش ها و به ویژه وصولمطالباتازمشتریان دور و نزدیک با وجود خطرات ناشی از نقل و انتقال پولمحسوس تر گردید که انجام  این فعل و انفعال منجر به ایجاد مؤسساتی بنام بانک گردید (سایت بانک رفاه،۱۳۹۱).

بانکها بعنوان قلب اقتصاد و یکی ازمنابع اصلی تأمین مالی کوتاه مدت، از طریق جذب سپرده های مردمی و اعطای انواع  وام های کوتاه مدت و بلند مدت به ساماندهی و سازماندهی  سرمایه های سرگردان و راکد در سطح جامعه پرداخته و با این کار خود نقش بسیار مهمی در سر و سامان بخشیدن به فضای کسب و کار در کشور و یا بعبارت بهتر سبببهبود فضای کسب و کار می شوند. با توجه به آنکه بهبود فضای کسب و کار،اساسی ترین پیش نیازهای توسعه ملی می باشد،می توان از این نظر بانکها را بعنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای توسعه ملی به حساب آورد. هدف توسعه^[۲] در همه کشور ها بهبود زندگی انسان و ارتقای کیفیت آن با توجه به آرمانها و ارزشهای مورد قبول آنهاست. در واقع توسعه حرکتی مستمر و پویا به منظور افزایش توانایی انسانها در رفع نیازهای مادی و معنوی از طریق گسترش متوازن ساختارها و نهادهای اجتماعی است (عیدی،۱۳۸۷).

هر سازمان و یا شرکت ، یک نهاد اجتماعی مبتنی بر هدف بوده و دارای سیستم های فعال و هماهنگ است و با محیط خارجی ارتباط دارد. در گذشته، هنگامی که محیط نسبتاً با ثبات بود بیشتر سازمانها برای بهره‌برداری از فرصتهای پیش‌آمده به تغییرات تدریجی و اندک اکتفا می‌کردند (همر و چمپی، ۱۳۷۵)بر این اساس می توان بانکها را بعنوان یک نهاد اجتماعی هدفمند و دارای سیستم های فعال و هماهنگ بحساب آوردکه با محیط خارجی ارتباط دارند. بانک ها نیز مانند هر سازمان یا شرکت دیگر در

مطلب دیگر :

تحقیق درمورد رفتار شهروندی سازمانی، سازمان تامین اجتماعی

 گذشته هنگامی که محیط نسبتاً با ثبات بود برای بهره بردای از فرصت های پیش آمده به تغییرات تدریجی و اندک کفایت می کردند. در حالیکه امروزه نظام بانکی در سطح بین المللی مشمول تغییر و تحول ومدرنیزاسیون قرار گرفته و پدیده الکترونیک، انقلابی را در نظام بانکداری به لحاظ خلقابزارهای جدید و سرعت در سرویس دهی و برداشتن مرزهای فیزیکی با چالش های جدیدی روبرو ساخته است (روزنامه تفاهم، ۱۳۸۶) و همین امر موجب ایجاد ویا تقویت نگرش های جدیدی در صنعت بانکداری ایران می گردد.

آنچه تاکنون در رابطه با انجام تحولات در صنعت بانکداری ایران صورت گرفته عمدتاً مقطعی و صرفاً برای گذر از یک مقطع زمانی خاص و یا یک چالش بوجود آمده بوده و بر همین اساس هیچگاه به تحولات بنیادی^[۳] منجر نگردیده است. هدف این تحقیق تعیین حیطه های تحولات بنیادی مورد نیاز نظام بانکی برای دستیابی به اهداف توسعه می باشد که امروزه این تحولات بنیادی را در سراسر دنیا با نام مهندسی مجدد^[۴] می شناسند. با توجه به شرایط فعلی که سند بیست ساله برای چشم انداز توسعه کشور به تصویب رسیده، داشتن رویکردی استراتژیک در رابطه با مسائل و موضوعات مرتبط با نظام بانکی غیر قابل اجتناب می باشد.

۱-۲ بیان مساله

از تأسیس اولین بانک در ایران (بانک جدید شرق) بیش از یکصد و بیست سال میگذرد.در طول این مدت صنعت بانکداری در ایران همواره با فراز و نشیب های زیادی همراه بوده است. اما بی تردید در این مدت همواره بانک ها بعنوان قلب اقتصاد کشور وبعبارت بهتراز مهمترین ابزارهای روان سازی رشد و توسعه مورد توجه مسئولان و برنامه ریزان کشور بوده اند. توسعه نظام بانکی کشور به ویژه در سال های پس از انقلاب اسلامی و رویکرد مسئولان به بانکداری اسلامی شرایط جدیدی را درکشور ایجاد نموده و برنامه ریزان را بر آن داشته تا با اتکای به نظام بانکی کشور، برنامه ریزی های استراتژیک و بلند مدتی برای بهبود فضای کسب و کار در راستای دستیابی به توسعه ملی انجام دهند.در این میان،برنامه پنجم توسعه بعنوان برنامه ای با هدف بهبود فضای کسب و کار در تحقق چشم انداز بیست ساله کشور را می توان نشان دهنده عزم راسخ مسئولان برای سرو سامان بخشیدن به فضای کسب و کار در جامعه در نظر گرفت.

چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران بعنوان معتبرترین سندی که تاکنون در راستای شناسایی و معرفی چالش های جدیدی که کشور در تفکر نوین جامعه جهانی با آنها روبروست به تصویب رسیدهو از سوی مقام معظم رهبری در سال ۱۳۸۳ به سران سه قوه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شده است.این سند از سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۴۰۴ هجری شمسی به مدت بیست سال مبنای اصلی چهار برنامه پنج ساله توسعه قرار خواهد گرفت. ایران در سال ۱۴۰۴ کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه آسیای جنوب غربی با هویت اسلامی و انقلابی، الهام بخش در جهان اسلام و تعامل سازنده و مؤثر در روابط بین الملل خواهد بود. جامعه ایرانی در افق این چشم انداز بایددارای ویژگی زیر باشد:

دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تأکید بر جنبشنرم‌افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانهو رسیدن به اشتغال کامل.

در راستای تحقق اهداف چشم انداز مذکور، قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی به تصویب رسیده است.در بخش پول و بانک در فصل پنجم این قانون در راستای بهبود فضای کسب و کار، در ماده۹۷با توجه به بند (۲۳) سیاستهای کلی برنامه پنجم ابلاغی مقام معظم رهبری،  شورای پول و اعتبار موظف است طی سالهای برنامه موارد زیر را انجام دهد:

الف ـ اصلاح رویه‌های اجرائی، حسابداری و مالی در سامانه بانکی مطابق اهداف و احکام بانکداری بدون ربا

ب ـ ترویج استفاده از ابزارهای تأمین مالی اسلامی جدید نظیر صکوک جهت کمک به تأمین مالی اسلامی بانکهای کشور

ج ـ اصلاح ساختار بانک مرکزی در جهت تقویت نظارت بر نهادهای پولی و مالی به منظور تحقق اهداف کلان اقتصادی کشور

د ـ افزایش شفافیت و رقابت سالم در ارائه خدمات بانکی در جهت کاهش هزینه خدمات بانکی از طرق ذیل:

۱ـ الزام بانکها به رعایت استانداردهای تعیین‌شده توسط بانک مرکزی در ارائه گزارشهای مالی و بهبود نسبت شاخص کفایت سرمایه و اطلاع‌رسانی مبادلات مشکوک به بانک مرکزی

۲ـ راه‌اندازی سامانه نظارتی قوی جهت شناسایی فعالیتهای غیرمتعارف بانکها هنگام دستکاری نرخهای سود سپرده‌ها و تسهیلات به روش های خاص.

هـ ـ تقویت نظامهای پرداخت.

این درحالیست که در کشور ما بانک ها با چالش ها و مشکلات مختلفی روبرو هستند. یک بخش ناشی از متغیر های کلان کشور است و بخش دیگر مربوط به سطح دید خود بنگاه مالی یا بانک است.

اجرای بانکداری بدون در نظر گرفتن اصل ۴۴ قانون اساسی تا حدود زیادی باعث نادیده انگاشتن نیاز های مشتریان شده است. درحالیکه دنیای نو طالب بانکداری مدرن، پرسرعت، پاسخگو و کارگشاست،ضرورت نوسازی نظام بانکی بیش از پیش در عصر فناوری اطلاعات احساس می شود. بدهی دولت و شرکت های دولتی به بانک ها، بدهی بانک ها به بانک مرکزی، مانده مطالبات معوق بانک ها، درجازدن دولت در حمایت از بانکداری الکترونیکی و نفوذ نیروهای سیاسی در نظام بانکی خود نشان دهنده این مطلب است که  نظام بانکی در ایران پیشرفت مطلوبی نداشته است و نیاز به نوسازی دارد (سروش نیا، ۱۳۸۷).در حقیقت شاید بتوان ریشه همه این مسائل را در شکل گیری تدریجی نظام بانکی کشور در طی سالیان گذشته،سنتی بودن شالوده فرایندها، کندی تصمیم گیری به سبب عمودی، سنتی و سلسله مراتبی بودن ساختار نظام بانکی وپیچیده و متنوع بودن  نوع و شکل خدمات دانست.انبوه مشکلات این صنعت در سال های اخیر، فعالیت های اصلاحی زیادی را برای ایجاد تحول در آن در پی داشته است. اما از آنجا که این فعالیت های صورت گرفته عمدتاً مقطعی و صرفاً برای گذر از یک مقطع زمانی خاص و یا یک چالش بوجود آمده بوده، هیچگاه به تحولات بنیادی منجر نگردیده است.

لذا بهبود فضای کسب و کار با  اصلاح رویه‌های اجرائی، حسابداری و مالی در سامانه بانکی مطابق اهداف و احکام بانکداری بدون ربا و همچنین اصلاح ساختار بانک مرکزی در جهت تقویت نظارت بر نهادهای پولی و مالی به منظور تحقق اهداف کلان اقتصادی کشور مستلزم تحولی اساسی در مبانی، روشها، ساختارها و فرایندهای مدیریتی در سطوح مختلف عملکردیدر نظام بانکی کشور است.

از سوی دیگر نیل به هدف بزرگ ارتقای جایگاه ایران در دست یافتن به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه آسیای جنوبغربی، که بر اساس سند چشم انداز بیست ساله بر عهده بخش های مختلف نظام نهاده شده است، در گرو بازنگری ساختارها و بالابردن کارایی و کارآمدی در نظام بانکی کشور می باشد.درراستای قانون برنامه پنجم توسعه، ابلاغ سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی و تأکید رئیس جمهور بر تحول رفتار نظامبانکی کشور و تحقق هفت فرمان صادره برای تحول نظام بانکی، زمینه های لازم برای دستیابی به اهداف سند چشم انداز فراهم گردیده ولی مستلزم بستر سازی مناسب در نظام بانکی می باشد. برای این بسترسازی لازم است رسالت و اهداف، استراتژیها و خط مشی ها، ساختار و وظایف و عوامل محیطی تاثیر گذار در نظام بانکی دستخوش تحولات اساسی گردند.این تحولات بنیادی علاوه بر اینکه باید با رویکردی سیستمی مورد بررسی قرارگیرند، لازم است دیدگاه استراتژیک نیز بر آنها حاکم باشد تا بتوانند جوابگوی افق مورد نظر در سند چشم انداز باشند.

پایان نامه حاضر قصد دارد تا با جمع آوری، بررسی و تحلیل نظر خبرگان صنعت بانکداری ایران بتواند پاسخ مناسبی برای این سؤال که برای دستیابی به اهداف چشم انداز بیست ساله و اهداف برنامه های پنجساله توسعه و به ویژه برنامه پنجم توسعه چه تحولات بنیادی در صنعت بانکداری ضروری می باشد بدست آورد که در این راستا به سوی تعیین روش انجام مهندسی مجدد تمرکز می نماید تا از این راه احتمال عدم موفقیت اینگونه برنامه ها تا آنجا که امکان پذیر است به حداقل کاهش یابد،زیرا مهندسی مجدد را هنگامی باید مطرح ساخت که بهاصلاحات اساسی نیاز باشد، اصلاحات جزئی نیاز به اقدامات ظریف و دقیق دارد، اصلاحات چشمگیر مستلزم تخریب ساختارهای قدیمی و جایگزینی آنها با ساختارهای تازه است.

۱-۳ اهمیت و ضرورت تحقیق

توجه به بانکها و نظام بانکی می تواند گامی مؤثر درجهت توسعه اقتصادی کشورها و بازویی قدرتمند برای دولت ها در راستای تحقق اهدافشان باشد. از اینرو لازم است در راستای تحقق اهداف چشم انداز بیست ساله و برنامه پنجم توسعه، نسبت به بستر سازی و انجام تحولات بنیادی مورد نیاز نظام بانکی اقدامات مؤثرتری صورت پذیرد.

این در حالیست که با تدوین سند چشم انداز بیست ساله و همچنین برنامه پنجم توسعه، انجام تحقیقی در زمینه اجرایی شدن ماده ۹۷ و در واقع دستیابی به اهداف فصل پنجم برنامه، مبنی بر بهبود فضای کسب وکار بسیار حائز اهمیت بوده و ضرورت پیدا کرده است.به ویژه آنکهامروزهبانکها با مشکلات متعددی همچون بدهی دولت و شرکت های دولتی به بانک ها، بدهی بانک ها به بانک مرکزی، مانده مطالبات معوق بانک ها، درجازدن دولت در حمایت از بانکداری الکترونیکی و نفوذ نیروهای سیاسی در نظام بانکی درگیر هستند(سروش نیا، ۱۳۸۷).

این مسائل زمانی خود را بیشتر نمایان می سازند که شاهد آن هستیم کهاهداف در نظام بانکی یا به خوبی تدوین نشده و یا راهبرد‌های حاکم، آنها را به مقصد نمی‌رسانندو مهمتر از همه آنکه در چند سال گذشته کشور با تحولات سریعی مواجه گردیده و در آستانه پیوستن به اقتصاد جهانی و عضویت در سازمان تجارت جهانی یعنی ورود به اقتصاد رقابتی نیز می باشد.

لذا برنامه ریزان کلان بانکی کشور برای رسیدن به اهداف عالیه خویش لزوم بازنگری، تغییر و تحول روزآمد، تجدیدنظر در برخی اهداف و برنامه‌های عملیاتی خویش را احساس نموده‌اند که برای این کار باید از شناخت کامل و همه جانبه فرایندهای مختلف نظام بانکی شروع نموده تا وضعیت موجود بدست آید و سپس با بهره گرفتن از فنون مدیریتی از جمله فن مهندسی مجدد فرایندها که در دنیای کسب و کار قویاً مورد استفاده قرار گرفته است، دست به تغییرو بهبود فرایندها زد.

بطور کلی مهندسی مجدد جهت سازمانهایی همچون نظام بانکی که ساختار سنتی و بوروکراتیک دارند و اکنون برای بقای خود هزینه سنگینی پرداخت می کنند می تواند مناسب باشد.مهندسی مجدد بیش از آنکه یک تکنیک و روش بهبود باشد، یک دیدگاه تغییر و رویکرد ساختار شکن است، بعبارت بهتر یک تحول در مدیریت است. مهندسی مجدد با دگرگون سازی و طراحی جدید، ‌تغییر ذهنیت، فرهنگ و نظام ارزشی در ساختار فرایندها و روش استفاده از منابع و امکانات تحول بنیادی ایجاد می کند.

با توجه عمیق تر به فصل پنجم و مفاد ماده ۹۷ قانون برنامه پنجم توسعه اهمیت و ارزش این تحقیق بیشتر مشخص خواهد شد.

عین مفاد ماده ۹۷ عبارتست از:

با توجه به بند (۲۳) سیاستهای کلی برنامه پنجم ابلاغی مقام معظم رهبری شورای پول و اعتبار موظف است طی سالهای برنامه موارد زیر را انجام دهد:

بررسی تأثیر یادگیری بر نوآوری و عملکرد پروژه‌ها در شراکت‌های راهبردی صنعت نفت و گاز ایران

۱-۸-۲ابزارها و شیوه گردآوری اطلاعات   ۹

۱-۸-۳ روایی و پایایی وسیله اندازه‌گیری   ۱۰

۱-۹- قلمرو تحقیق ۱۰

۱-۱۰- جامعه و نمونه آماری ۱۱

۱-۱۱- شیوه تجزیه و تحلیل داده‌ها ۱۲

۱-۱۲- متغیرهای تحقیق و تعریف مفهومی آن‌ها ۱۳

۱-۱۲-۱- یادگیری نحوه مدیریت شراکت‌های راهبردی   ۱۳

۱-۱۲-۲- یادگیری نحوه همکاری باهر یک از هم‌پیمانان استراتژیک   ۱۳

۱-۱۲-۳- کسب دانش از هم پیمانان استراتژیک   ۱۳

۱-۱۲-۴- نوآوری در اجرای پروژه   ۱۳

۱-۱۲-۵- عملکرد پروژه‌ها   ۱۴

۱-۱۲-۶- شیوه انتقال دانش درون سازمان   ۱۴

۱-۱۳- ساختار تحقیق ۱۴

فصل ۲: ادبیات تحقیق

۲-۱-مقدمه ۱۶

۲-۲- مبانی نظری تحقیق ۱۶

۲-۲-۱ روابط بین سازمانی و کسب دانش   ۱۶

۲-۲-۲- دانش و نوآوری در سازمان   ۲۰

۲-۲-۳- نوآوری و عملکرد   ۲۵

۲-۲-۴- رابطه شیوه انتقال دانش به درون سازمان و نوآوری   ۲۶

۲-۲-۵- مشارکت‌های راهبردی در صنعت نفت‌وگاز   ۲۸

۲-۳- پیشینه تجربی تحقیق ۳۰

۲-۳-۱- مطالعات خارجی   ۳۰

۲-۳-۲- مطالعات داخلی   ۴۱

۲-۴- جمع‌بندی ادبیات تحقیق ۴۳

فصل ۳: روش تحقیق

۳-۱- مقدمه ۴۸

۳-۲- فرضیات تحقیق ۴۸

۳-۳- مدل تحقیق ۴۸

۳-۴- روش تحقیق ۴۹

۳-۵- جامعه آماری ۵۰

۳-۶- ابزارها و شیوه جمع‌ آوری اطلاعات ۵۲

۳-۷- قابلیت اعتبار (روایی) ابزار سنجش ۵۳

۳-۸- قابلیت اعتماد (پایایی) پرسشنامه ۵۴

۳-۹- متغیرهای تحقیق ۵۵

۳-۱۰- روش آماری تجزیه و تحلیل داده‌ها ۵۶

۳-۱۱- جمع‌بندی فصل سوم ۵۷

فصل ۴:  تجزیه و تحلیل داده‌ها

۴-۱- مقدمه ۵۹

۴-۲- مشخصه عمومی نمونه آماری و پاسخ‌دهندگان ۵۹

۴-۲-۱- مبلغ قرارداد پروژه   ۶۰

۴-۲-۲- تحصیلات پاسخ‌دهندگان   ۶۰

۴-۲-۳- سمت پاسخ‌دهندگان   ۶۱

۴-۲-۴- طبقه‌بندی پروژه‌ها از نظر نوع آن‌ها   ۶۱

۴-۳- تحلیل‌های تک متغیره ۶۲

۴-۳-۱- یادگیری نحوه مدیریت شراکت‌های راهبردی   ۶۲

۴-۳-۲- یادگیری نحوه همکاری باهم پیمانان استراتژیک   ۶۲

۴-۳-۳- کسب دانش از هم پیمانان استراتژیک   ۶۳

۴-۳-۴- عملکرد پروژه‌ها   ۶۴

۴-۳-۵- شیوه انتقال دانش به درون سازمان   ۶۶

۴-۳-۶- آماره‌های توصیفی متغیرهای مدل   ۶۷

۴-۴- تحلیل‌های دو متغیره و مدل معادلات ساختاری ۶۸

۴-۴-۱- ارزیابی مدل اندازه‌گیری   ۶۹

۴-۴-۲- مدل ساختاری و آزمون فرضیه‌های تحقیق   ۸۲

۴-۴-۳- بررسی فرضیات تحقیق   ۸۴

۴-۵- تحلیل چند متغیره و بررسی برازش مدل ۹۲

۴-۶- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری ۹۵

فصل ۵: نتیجه گیری و پیشنهاد‌ها

۵-۱- مقدمه ۹۷

۵-۲- مروری بر چارچوب کلی تحقیق ۹۷

۵-۳- یافته‌های تحقیق ۹۸

۵-۳-۱- یافته‌های حاصل از تحلیل‌های تک متغیره   ۹۸

۵-۳-۲- یافته‌های حاصل از تحلیل عاملی تابیدی و بخش اندازه‌گیری مدل   ۱۰۱

۵-۳-۳- یافته‌های حاصل آزمون فرضیه‌ها و بخش ساختاری مدل   ۱۰۱

۵-۳-۴- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری   ۱۰۶

۵-۴- پیشنهادهای تحقیق ۱۰۷

۵-۴-۱- پیشنهاد‌ها کاربردی   ۱۰۷

۵-۴-۲- پیشنهاد برای تحقیقات آتی   ۱۰۹

۵-۵- محدودیت‌های تحقیق ۱۱۰

منابع و مآخذ

منابع فارسی ۱۱۲

منابع انگلیسی ۱۱۳

ضمایم

خروجی‌های نرم‌افزار SPSS 121

شاخص‌های برازش مدل تحقیق ۱۲۶

پرسشنامه ۱۲۷

• مقدمه

فشارهای محیطی ناشی از تغییرات وسیع شرایط کسب‌وکار و تشدید فضای رقابتی میان سازمان‌ها، بقای سازمان‌ها را با تهدید جدی مواجه ساخته است. کوتاه شدن چرخه محصولات و رشــد سریع فناوری و همچنین گسترش انتظارات جامعه، سـازمان‌ها را وادار به خدمت گرفتن روش‌های گوناگونی جهت کسب مزیت رقابتی و تداوم فعالیت در محیط پر تلاطم کنونی نموده است.

اما از ســوی دیگر، یکپارچگی روزافزون بازارها و ظهــور فناوری‌های جدید و نیاز به دانش فنی و تکنولوژیکی در کنار محدودیت سرمایه به خصوص در دهه اخیر کسـب مزیت رقابتی پایدار را به امری مخاطره‌آمیز تبدیل کرده است. از این روســــت که سازمان‌ها به تدریج تداوم فعالیت را در گرو رقابت در کنار تعامل یافته و به جستجوی شیوه‌هایی در راستای بهره‌مندی از منابع رقبا پرداخته‌اند. اتحادهای استراتژیک سازمان‌ها، فرصت کسب دارایی‌ها، صلاحیت‌ها و توانایی را فراهم می‌کند که بدون استقرار آن‌ها دست‌یابی به چنین منابعی قابل تصور نخواهد بود. بنابراین ائتلاف‌ها و شراکت‌های استراتژیک بین موسسات و سازمان‌های گوناگون امروزه به عنوان ابزاری حیاتی برای کارآفرینان کوچک و استراتژی توسعه برای سازمان‌های بزرگ تلقی می‌گردد.

صنعت نفت به عنوان مهم‌ترین صنعت کشور و از ارکان ضروری اقتصاد ایران به شمار می‌رود، با توجه به روند رو به رشد مصرف انرژی در جهـــان پیش‌بینی می‌شود نفت و گاز طبیعی همچنـــان به عنوان سوخت منتخب، جایگاه خود را در مجموعه اقلام سبد انرژی مصرف‌کنندگان حفظ نماید.

نگاهی به اولویت‌های صنعت نفت ایران در سال‌های اخیر، تاکید بر ضرورت توسعه میادین مشترک نفتی و گازی، توسعه نقش ایران در بازارهای جهانی از طریق افزایش تعامـــلات بین‌المللی در کنار تقویت بنیان مهندسی و ساخت و اجرای داخلی به عنوان اهداف کامل این صنعت دارد.

لذا با توجه به ضرورت توسعه صنعت نفت از دید مدیـران، از یک سو محـــدودیت‌های پیش رو از قبیل سرمایه‌گذاری و دسترسی به فن‌آوری‌های جدید و نقش غیرقابل‌انکار شرکت‌های چندملیتی در تبادلات تکنولوژیک بین کشورها از سوی دیگر، نیاز به استقرار و استمرار روابط استراتژیک میان شرکت‌های داخلی و شرکت‌های بین‌المللی فعال در صنعت نفت و گاز بیش از هر زمان دیگری احســـاس می‌گردد.

در مجموعه حاضر سعی بر آن است تا با معرفی شراکت‌های استراتژیک به عنوان یکی از اصــلی‌ترین منابع انتقال دانش از محیط خارج از سازمان، تأثیر این‌گونه روابط را بر نوآوری در اجرای پروژه‌های صنعت نفت و گاز مورد بررسی قرارداده و تأثیر این نوآوری را بر بهبود عملکرد پروژه‌ها ارزیابی نماییم.

• بیان مسئله

این پژوهش به دنبال پاسخ این پرسش است که چگونه دانش کسب‌شده از طریق روابط بین سازمانی به نوآوری و بهبود عملکرد پروژه‌های انجام‌شده در سازمان منجر می‌شود.

اهمیت این موضوع در این است که اولاً در دهه گذشته از همکاری‌های بین سازمانی همچون شراکت‌های راهبردی^[۱]  به عنوان یکی از  ابزارهای مهم انتقال دانش بین سازمان‌ها یاد شده است (کامینسکی  و همکاران^[۲]، ۲۰۰۸) ، مشارکت‌ها، شکاف بین منابع موجود شرکت و الزامات مورد نیاز آینده را پر می‌کنند به علاوه دسترسی سازمان‌ها به منابع بیرونی و ترویج یادگیری در سطح سازمان، ضمن ایجاد هم افزایی، توانایی سازمان‌ها را در غلبه بر فشارهای محیطی افزایش می‌دهد.  تجربه موفقت آمیز شرکت‌های ژاپنی نظیر تویوتا در برقراری روابط با رقبا و تبادل دانش با آن‌ها نشان داد روابط تعاملی با رقبا می‌تواند به موفقیت و کسب سهم بازار بیشتر منجر گردد.

ثانیاً طی سالیان اخیر نوآوری به عنوان یکی از مزیت‌های رقابتی در سازمان معرفی‌شده است (مقدمی، ۱۳۸۶؛ امانی و همکاران، ۱۳۸۶؛ آندر و کاپور^[۳]،۲۰۱۰). نوآوری بنا بر

 تعریف لافورت^[۴] (۲۰۰۸ ) ارائه محصولات و خدمات جدید و یا به‌کارگیری فرایندها و استراتژی های نوین و خلاقانه و یا به خدمت گرفتن تکنولوژی های تازه است. در میان عوامل اثرگذار بر نوآوری، اخیراً به اهمیت دانش و مسائل مربوط به یادگیری تاکید بیشتری شده است (صنوبر و همکاران،۱۳۹۰؛ چوی و دیگران^[۵]، ۲۰۰۸) . به خصوص اینکه منابع خارج سازمان به عنوان اصلی‌ترین منابع کسب دانش معرفی‌شده‌اند (بیرلی و همکاران^[۶]، ۲۰۰۹؛ آمارا و همکاران^[۷]، ۲۰۰۸)؛ تا جائیکه توانایی سازمان در شناسایی اطلاعات جدید از طریق روابط خارجی و استفاده از آن در مقاصد تجاری که به آن ظرفیت جذب^[۸]  گفته می‌شود به طور مثبتی موثر بر نوآوری است (لین و لاپتکین^[۹] ، ۱۹۹۸؛ کوهن و لوینتال^[۱۰] ،۱۹۹۰) .

به علاوه در این پژوهش تأثیر شیوه انتقال دانش بر نوآوری در روابط بین سازمانی مورد مطالعه قرار خواهد گرفت نوناکا^[۱۱]  (۱۹۹۴) دانش را به دو گونه ۱- ضمنی^[۱۲]  و ۲- صریح^[۱۳]   طبقه‌بندی می‌کند. پرسشی که در این پژوهش محقق به دنبال پاسخ به آن است این است که آیا شیوه انتقال دانش در سازمان اعم از آشکار یا ضمنی بر نوآوری در اجرای پروژه اثرگذار است (داوسون^[۱۴] ،۲۰۰۰)؟

در این پژوهش جهت آزمودن فرضیات مدل از پروژه‌های انجام‌شده در صنایع نفت و گاز ایران استفاده خواهد شد. علت انتخاب این صنعت نیاز روزافزون به نوآوری و مدیریت آن در صنعت مذکور است که مدیران پروژه‌ها را بیش از گذشته بااهمیت این موضوع آشنا ساخته است (زارعی و نسیمی،۱۳۸۹)؛ وابستگی اقتصاد جهانی به تحولات این صنعت و اثرات ناشی از افت تولید و افزایش رو به گسترش تقاضا برای این ماده ارزشمند، همگی مبین ضرورت نوآوری در صنعت نفت است. به علاوه عدم دسترسی شرکت‌های بین‌المللی به ذخایر عمده نفتی از یک طرف و نیازهای تکنولوژیک و دانش فنی مورد نیاز تولیدکنندگان نفت خام، حجم گسترده قراردادها و پیمان‌های استراتژیک را در صنعت مورد مطالعه باعث شده است (نسیمی،۱۳۸۵).

• ضرورت و اهمیت تحقیق

با وجود اینکه بررسی اجمالی تحقیقات انجام‌شده در حوزه دانش و روابط استراتژیک حاکی از افزایش قابل‌ملاحظه حجم تحقیقات در دهه اخیر است، کماکان مواردی وجود دارد که به شفاف‌سازی بیشتر نیازمند است. نخست آنکه غالب پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه شراکت‌های راهبردی تنها به دست آوردهای حاصله از آن یا به ویژگی‌های مورد نیاز جهت شکل‌گیری این‌گونه روابط بسنده نموده‌اند (برای مثال برگرس و همکاران^[۱۵]،۱۹۹۳ و هاگدم و چاکنارد^[۱۶]،۱۹۹۴) و نگاه تکاملی نسبت به پدیده شراکت‌های راهبردی امری است که کمتر مورد بررسی واقع گردیده است (رینگ و دان^[۱۷]،۱۹۹۴) .

ثانیاً در پژوهش‌های تجربی صورت گرفته در حوزه دانش و یادگیری، محققان بیشتر بر انتقال دانش متمرکزشده‌اند و کمتر به شناسایی گونه‌های دانش در روابط بین سازمانی پرداخته شده است.

در پایان‌نامه حاضر، جهت پر کردن خلأ موجود سه دسته دانش حاصل از برقراری روابط بین سازمانی شناسایی و مورد بررسی قرار خواهد گرفت که عبارت‌اند از) اسپلاردو همکاران^[۱۸]،۲۰۱۱) :

یادگیری نحوه مدیریت شراکت‌های راهبردی

یادگیری نحوه همکاری باهم پیمانان استراتژیک

دانش کسب‌شده از هم پیمانان استراتژیک در زمینه‌هایی همچون بازاریابی، محصولات و .

هم چنین اگرچه در طی سالیان اخیر به اهمیت دانش در کسب مزیت رقابتی از طریق نوآوری و بهبود عملکرد سازمان تاکید فراوان شده است (دایر و سینگ^[۱۹]، ۱۹۹۸) لکن نیاز به شواهد تجربی بیشتر در این زمینه وجود دارد (یه آ^[۲۰]،۲۰۰۹).

همچنین، تحقیقات در مورد تأثیر نوآوری بر عملکرد اگر چه رشد قابل‌ملاحظه‌ای را نشان می‌دهد، اما متأسفانه علیرغم اهمیت نوآوری در حوزه نفت و گاز، این صنعت کمتر مورد توجه محققین قرار داشته است. به علاوه تعداد محدودی از مطالعات موجود به طور مستقیم تأثیر نوآوری را بر عملکرد پروژه‌های سازمان مورد بررسی قرار داده‌اند که پژوهش حاضر از این طریق سعی در بسط و گسترش ادبیات این موضوع را دارد.

• اهداف تحقیق

هدف این پژوهش بررسی این است که چگونه یادگیری از طریق مشارکت‌های راهبردی در کنار دانش کسب‌شده از هم پیمانان استراتژیک در سازمان‌های پروژه محور، به نوآوری و بهبود عملکرد پروژه‌های این سازمان‌ها منجر خواهد شد.

• سوالات تحقیق

تحقیق حاضر در صدد پاسخ به پرسش‌های زیر است:

• آیا یادگیری از طریق شراکت‌های راهبردی از سوی مجریان پروژه در سازمان‌های پروژه محور، به کسب دانش منجر خواهد شد؟
• آیا دانش کسب‌شده از طریق روابط بین سازمانی در سازمان‌های پروژه محور، به نوآوری در اجرای پروژه‌ها منجر خواهد شد؟
• آیا نوآوری در اجرای پروژه‌ها به بهبود عملکرد پروژه منجر خواهد شد؟
• آیا شیوه انتقال دانش به درون سازمان، بر نوآوری در اجرای پروژه اثرگذار است؟
  • فرضیات تحقیق

فرضیه۱)  در یک سازمان پروژه محور، یادگیری نحوه مدیریت شراکت‌های راهبردی از سوی مجریان پروژه اثر مثبتی بر:

کسب دانش از هم پیمانان استراتژیک دارد.

یادگیری نحوه همکاری باهم پیمانان استراتژیک دارد.

فرضیه۲)  در یک سازمان پروژه محور، یادگیری نحوه همکاری باهم پیمانان استراتژیک اثر مثبتی بر کسب دانش از آنان دارد

فرضیه۳)  نوآوری در انجام پروژه‌ها به طور مثبتی متأثر از:

کسب دانش از هم پیمانان استراتژیک است.

یادگیری نحوه همکاری باهم پیمانان استراتژیک است.

فرضیه۴)  نوآوری در اجرای پروژه، منجر به بهبود عملکرد پروژه خواهد شد

فرضیه۵) انتقال دانش به شکل صریح در مقایسه با شکل ضمنی آن، تأثیر مثبت بیشتری بر نوآوری در اجرای پروژه‌ها دارد

جدول ۱-۱ ارتباط میان سوالات و فرضیات تحقیق را نمایش می‌دهد:

• مدل مفهومی تحقیق
• روش تحقیق
• مطلب دیگر :
• پایان نامه با کلید واژگان tradition، determination
• 
  

روش تحقیق عبارت از کلیه وسایل و مراحل جمع‌ آوری منظم اطلاعات و شیوه تحلیل منطقی آن‌ها برای نیل به یک هدف است این هدف بطورکلی کشف حقایق است و به همین جهت اصول کلی آن در کلیه علوم یکسان است.

• نوع تحقیق و شیوه گردآوری داده‌ها

تحقیق پیش رو از لحاظ هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی و از نوع پیمایشی خواهد بود. در تحقیقات توصیفی محقق به دنبال چگونه بودن موضوع است که شامل جمع‌ آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه یا پاسخ به سؤالات مربوط به وضعیت فعلی موضوع مورد مطالعه می‌شود. تحقیقات توصیفی هم جنبه کاربردی دارند و هم جنبه مبنایی که در بعد کاربردی از نتایج این تحقیقات در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها و همچنین برنامه‌ریزی‌ها استفاده می‌شود.

تحقیق پیمایشی به عنوان شاخه‌ای از تحقیقات توصیفی، برای بررسی توزیع ویژگی‌های یک جامعه آماری به کار می‌رود، با بهره گرفتن از تحقیقات پیمایشی محقق به تبیین پدیده‌ها پرداخته و صرفاً به توصیف آن بسنده نمی‌کند (سرمد، ۱۳۷۶) .

• ابزارها و شیوه گردآوری اطلاعات

جمع‌ آوری اطلاعات از مهم‌ترین بخش‌های یک پژوهش به شمار می رود. در پژوهش حاضر جهت گردآوری داده‌ها از روش‌های زیر استفاده خواهد شد:

روش کتابخانه‌ای: جهت استخراج مفاهیم اصلی تحقیق از کتاب‌های مرتبط و مقالات تخصصی، استفاده خواهد شد.

روش میدانی: در روش میدانی محقق از طریق مراجعه به افراد یا محیط و برقراری ارتباط مستقیم با واحد تحلیل یعنی افراد، مؤسسات، و غیره اطلاعات مورد نظر خود را گردآوری می‌کند. در پژوهش حاضر ابزار مورد استفاده محقق در این روش، مصاحبه و پرسشنامه است.

• روایی و پایایی وسیله اندازه‌گیری

قابلیت اعتماد (پایایی)  ^[۲۲] و همچنین اعتبار (روایی^[۲۳]) یک پرسشنامه یا ابزار اندازه‌گیری، از موضوعات بسیار مهم در امر جمع‌ آوری اطلاعات و مشاهدات است.

مفهوم اعتبار (روایی) به این سؤال پاسخ می‌دهد که ابزار اندازه‌گیری تا چه حد خصیصه مورد نظر را می سنجد. بدون آگاهی از اعتبار ابزار اندازه‌گیری نمی‌توان به دقت داده‌های حاصل از آن اطمینان داشت. در پژوهش حاضر جهت تعیین روایی پرسشنامه از شیوه اعتبار محتوا و نظر تعدادی از اساتید دانشگاهی و برخی مدیران باسابقه صنعت نفت، استفاده خواهد شد، علاوه بر این، روایی پرسشنامه به کمک روش روایی سازه نیز بررسی خواهد شد.

همچنین، پایایی با این امر سروکار دارد که ابزار اندازه‌گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی به دست می‌دهد. شناخته‌شده‌ترین روش برای تعیین قابلیت اعتماد مقیاس‌های ترتیبی، روش آلفای کرونباخ است که در پژوهش پیش رو جهت سنجش پایایی پرسشنامه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

• قلمرو تحقیق

قلمرو موضوعی: در این پژوهش با بررسی پروژه‌های انجام‌شده در صنعت نفت و گاز کشور، نقش یادگیری حاصل از استقرار روابط استراتژیک با شرکت‌های بین‌المللی بر نوآوری و عملکرد پروژه‌های این صنعت مشخص گردیده و مدلی برای آن ارائه می‌گردد.

قلمرو مکانی: این پژوهش از نظر مکانی پروژه‌های انجام‌شده در شرکت ملی نفت ایران را شامل می‌شود.

قلمرو زمانی: این تحقیق با کمک داده‌های مربوط به بازه زمانی ۱۳۸۵ الی ۱۳۹۱ صورت می‌گیرد.

• جامعه و نمونه آماری

جامعه آماری این تحقیق، کلیه پروژه‌هایی را شامل می‌شود که کارفرمای آن شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های تابعه آن بوده و آغاز به کار آن‌ها از سال ۱۳۸۵ به بعد است.

شرکت ملی نفت ایران (NIOC) مسئول بهره‌برداری، استخراج، پالایش، پخش و صادرات منابع نفت ایران و از بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان است و در شهر تهران مرکزیت دارد. این شرکت در سال ۱۳۲۷ خورشیدی پس از ملی شدن نفت ایران تأسیس و جایگزین شرکت نفت انگلیس و بختیاری شد. این شرکت در حال حاضر کاملاً دولتی است و رئیس آن توسط رئیس‌جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد. این شرکت دومین شرکت بزرگ نفتی دنیا بر پایه تولید نفت سالیانه است.

شرکت ملی نفت ایران دارای بیش از ۳۰ شرکت زیرمجموعه، فعال در سه حوزه عملیاتی، خدماتی و پشتیبانی است که از این بین پروژه انجام‌گرفته در ۱۹ شرکت عملیاتی زیر، جامعه آماری پژوهش حاضر را تشکیل می‌دهند. این شرکت‌ها عبارت‌اند از:

• شرکت حفاری شمال
• شرکت نفت خزر
• شرکت پایانه‌های نفتی ایران
• شرکت ملی حفاری ایران
• شرکت نفت و گاز اروندان
• شرکت نفت و گاز پارس
• شرکت نفت فلات قاره ایران
• شرکت نفت و گاز زاگرس جنوبی
• شرکت نفت و گاز شرق

10. شرکت نفت و گاز غرب
11. شرکت نفت مناطق مرکزی ایران
12. شرکت پیرا حفاری ایران
13. شرکت نفت و گاز آغاجاری
14. شرکت نفت و گاز گچساران
15. شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان
16. شرکت نفت و گاز مارون
17. شرکت نفت و گاز کارون
18. شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب
19. شرکت مهندسی توسعه نفت

نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای دومرحله‌ای از میان پروژه‌های انجام‌گرفته در این شرکت‌ها، صورت خواهد گرفت.

• شیوه تجزیه و تحلیل داده‌ها

تحقیق پیش رو از لحاظ هدف کاربردی و از حیث روش، توصیفی و از نوع پیمایشی خواهد بود. در این پژوهش داده‌ها پس از جمع‌ آوری در سه سطح پردازش می‌شوند که عبارت‌اند از تحلیل تک متغیره، تحلیل دو متغیره و تحلیل چند متغیره. در مرحله اول روابط بین متغیرها مد نظر نبوده و هر یک از متغیرها به طور مجزا بررسی خواهند شد و با کمک شاخص‌های مرکزی و پراکندگی تصویری کلی از جامعه به دست خواهد آمد. در مرحله بعد فرضیات تحقیق به شیوه مدل‌سازی معادلات ساختاری^[۲۴] مورد بررسی قرار خواهند گرفت؛ و تأثیر متغیرهای مستقل بر متغیرهای وابسته نمایش داده می‌شود و نهایتاً در مرحله سوم، با محاسبه برازش مدل، میزان سازگاری مدل با داده‌های موجود تعیین خواهد شد. جهت پردازش داده‌ها از نرم‌افزارهای لیزرل^[۲۵] و SPSS استفاده خواهد شد.

• متغیرهای تحقیق و تعریف مفهومی آن‌ها

تحقیق حاضر دارای ۶ متغیر است که ذیلاً تشریح می‌گردند:

• یادگیری نحوه مدیریت شراکت‌های راهبردی

عبارت است از یادگیری چگونگی مدیریت فرایند شکل‌گیری و حفظ روابط استراتژیک در گذر زمان، ۴ دسته از عواملی که در ایجاد این توانایی موثرند عبارت‌اند از: (۱) عوامل انسانی (۲) عوامل سخت‌افزاری (۳) عوامل آموزشی (۴) عوامل خارجی

• یادگیری نحوه همکاری باهر یک از هم‌پیمانان استراتژیک

بررسی تاثیر ویژگی های بسته بندی(دیداری- کارکردی) محصولات سنتی بر خرید دانشجویان خارجی با توجه به متغیرهای جمعیت شناختی

۱-۱۱-۱ بسته بندی ۱۰

۱-۱۱-۲ محصولات سنتی ۱۱

۱-۱۱-۳ متغیرهای جمعیت شناختی ۱۲

۱-۱۱-۴ ویژگی دیداری بسته بندی ۱۲

۱-۱۱-۵ ویژگی کارکردی بسته بندی ۱۲

۱-۱۲ رابطه شماتیک متغیرهای مستقل و وابسته در پژوهش ۱۴

۱-۱۳ ساختار کلی پایان نامه ۱۵

فصل دوم: ادبیات و پیشینه نظری

مقدمه ۱۷

۲-۱ پیشینه بسته بندی ۱۸

۲- ۲ عوامل توسعه صنعت بسته بندی ۱۹

۲-۳ اهمیت و ضرورت بسته بندی ۱۹

۲-۴ مشکلات بسته بندی در ایران ۲۰

۲-۵ بسته بندی و صادرات ۲۱

۲-۶ بسته بندی و توسعه پایدار ۲۲

۲-۷ بسته بندی و محیط زیست ۲۳

۲-۸ اهداف و وظایف بسته بندی ۲۴

۲-۸-۱اطلاع رسانی ۲۴

۲-۸-۲ ایجاد اطمینان کالا ۲۴

۲-۸-۳ محافظت ۲۵

۲-۸-۴ حمل محصولات ۲۵

۲-۸-۵ سهولت مصرف ۲۶

۲-۸-۶ سلامت و بهداشت محصولات ۲۶

۲-۸-۷ ترغیب مصرف کننده ۲۶

۲-۸-۸ کاهش سرقت ۲۶

۲-۸-۹ بازاریابی ۲۶

۲-۹ انتخاب مواد بسته بندی ۲۷

۲-۱۰ مدیریت فرایند بسته بندی ۲۷

۲-۱۰-۱ مدیریت بسته بندی و فن آوریهای نو ظهور ۳۰

۲-۱۰-۲ مدیریت بسته بندی و گروه های ذینفع ۳۰

۲-۱۰-۳ مدیریت بسته بندی و نیروهای رقابتی ۳۱

۲-۱۰-۳-۱ تازه واردها ۳۲

۲-۱۰-۳-۲ خریداران ۳۲

۲-۱۰-۳-۳ رقبا ( شدت رقابت ) ۳۲

۲-۱۰-۳-۴  تامین کنندگان ۳۳

۲-۱۰-۳-۵ تهدید جایگزین ۳۳

۲-۱۰-۴ مدیریت بسته بندی و قوانین و مقررات ۳۳

۲-۱۱ تقسیم بندی ویژگی های بسته بندی ۳۴

۲-۱۲  ویژگی دیداری بسته بندی ۳۵

۲-۱۲-۱ گرافیک و طراحی ۳۶

۲-۱۲-۲ طراحان و بسته بندی ۳۷

۲-۱۲-۳  رنگ ۳۸

۲-۱۲-۴  شکل و فرم بسته بندی ۳۹

۲-۱۲-۵ اندازه بسته بندی ۳۹

۲-۱۲-۶  تصاویر بسته بندی ۴۰

۲-۱۲-۷ اطلاعات روی بسته بندی ۴۱

۲-۱۲-۸ صفحه آرایی یا ترکیب بندی ۴۱

۲-۱۲- ۹   نوشتار و طراحی خط بسته بندی ۴۱

۲-۱۳ ویژگی کارکردی بسته بندی ۴۲

۲-۱۴ رفتار مصرف کننده ۴۲

۲-۱۴-۱ عوامل موثر در رفتار مصرف کننده ۴۳

۲-۱۴-۲ فرایند تصمیم گیری خرید ۴۴

۲-۱۴-۳ انواع رفتار خرید ۴۵

رفتار (تصمیم گیری)عادی ۴۵

تصمیم گیری محدود (مشکل گشائی مجدد) ۴۵

تصمیم گیری پیچیده(مشکل گسترده) ۴۵

۲-۱۴-۴ فرایند تصمیم گیری مصرف کننده ۴۶

-تشخیص مسئله ۴۶

-جستجوی اطلاعات ۴۶

-ارزیابی گزینه ها ۴۶

-تصمیم به خرید ۴۷

-رفتار پس از خرید ۴۷

۲- ۱۵ خرید ناگهانی ۴۷

۲-۱۵-۱ عوامل اثر گذار بر خرید ناگهانی ۴۹

۲-۱۵-۲ تاثیرات اجتماعی  بر رفتار خرید ناگهانی ۴۹

۲-۱۶ پیشینه پژوهش در جهان ۵۱

۲-۱۶-۱ مطالعات در خصوص اندازه بسته بندی ۵۲

۲-۱۶-۲ مطالعات در خصوص رنگ بسته بندی ۵۲

۲-۱۶-۳ مطالعات در خصوص تصاویر بسته بندی ۵۳

۲- ۱۶-۴ مطالعات در خصوص شکل گرافیکی ۵۳

۲- ۱۶-۵ مطالعه در خصوص اطلاعات روی بسته بندی ۵۴

۲-۱۶-۶ مطالعه در خصوص ویژگی های کارکردی ۵۴

۲-۱۶-۷ مطالعه در خصوص تعدیل گری ویژگی های جمعیت شناختی ۵۴

۲- ۱۷ پیشینه پژوهش در ایران ۵۵

۲- ۱۸ جمع بندی پایه های تجربی ۵۷

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

مقدمه ۵۹

۳-۱ نوع و روش پژوهش ۶۰

۳-۲ جامعه آماری ۶۰

۳-۳ نمونه آماری و روش نمونه گیری و حجم نمونه ۶۱

۳-۴ متغیر های مستقل و وابسته تحقیق ۶۱

۳-۴-۱ متغیرهای مستقل ۶۱

۳-۴-۲ متغیر وابسته ۶۲

۳-۵ ابزار گردآوری داده ها ۶۲

۳-۵-۱ مطالعات کتابخانه ای ۶۳

۳-۵-۲  تحقیقات میدانی ۶۳

۳-۵-۴ روایی و پایایی پرسشنامه ۶۴

۳-۵-۶ ساختار پرسشنامه ۶۵

۳-۶ روش های تجزیه و تحلیل داده ها ۶۷

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه ۶۹

۴-۱  سیمای جمعیت شناختی نمونه ۷۰

۴-۱-۱ توزیع جنسیت پاسخگویان ۷۰

۴-۱-۲ توزیع سن پاسخگویان ۷۱

۴-۱-۳ وضعیت تأهل پاسخگویان ۷۲

۴-۱-۴ سطح تحصیلات پاسخگویان ۷۳

۴-۱-۵ وضعیت درآمد پاسخگویان ۷۴

۴-۱-۶ فراوانی اتباع کشورها در نمونه ۷۵

۴-۲ نتایج توصیفی حاصل از پرسشنامه ۷۶

۴-۳ استنباط آماری بر اساس داده های نمونه ۸۸

۴-۳-۱رگرسیون میان ویژگی های دیداری و کارکردی با خرید ۸۸

۴-۳-۲ رگرسیون مولفه های ویژگی های دیداری با خرید ۹۰

۴-۳-۲ رگرسیون مولفه های ویژگی های کارکردی با خرید ۹۱

۴-۳-۳ رگرسیون همه مولفه های ویژگی های دیداری و کارکردی با خرید ۹۲

۴-۳-۴ رگرسیون ویژگی های دیداری و کارکردی با خرید ناگهانی ۹۳

۴-۳-۵ بررسی رابطه رگرسیون ویژگی های دیداری و کارکردی با خرید بر حسب کشورها ۹۴

-کشور افغانستان ۹۴

-کشور آذربایجان ۹۵

-کشور هندوستان ۹۶

-کشور پاکستان ۹۷

۴-۳-۶- بررسی اثرگذاری تعدیل گرهای جمعیت شناختی در رگرسیون ۹۸

-بررسی نقش تعدیل گری جنسیت در رگرسیون متغیرهای دیداری- کارکردی بسته بندی و خرید ۹۸

-بررسی تعدیل گری وضعیت تأهل در رگرسیون متغیرهای دیداری- کارکردی بسته بندی و خرید ۹۹

-بررسی تعدیل گری تحصیلات در رگرسیون متغیرهای دیداری- کارکردی بسته بندی و خرید ۱۰۰

-بررسی تعدیل گری درآمد در رگرسیون متغیرهای دیداری- کارکردی بسته بندی و خرید ۱۰۱

-بررسی تعدیل گری سن در رگرسیون متغیرهای دیداری- کارکردی بسته بندی و خرید ۱۰۲

-بررسی تعدیل گری کشورها در رگرسیون متغیرهای دیداری- کارکردی بسته بندی و خرید ۱۰۳

-بررسی نقش تعدیل گری جنسیت در رگرسیون متغیرهای دیداری بسته بندی و خرید ۱۰۴

-بررسی تعدیل گری وضعیت تأهل در رگرسیون متغیرهای دیداری بسته بندی و خرید ۱۰۵

-بررسی تعدیل گری تحصیلات در رگرسیون متغیرهای دیداری بسته بندی و خرید ۱۰۶

-بررسی تعدیل گری درآمد در رگرسیون متغیرهای دیداری بسته بندی و خرید ۱۰۷

-بررسی تعدیل گری سن در رگرسیون متغیرهای دیداری بسته بندی و خرید ۱۰۸

-بررسی تعدیل گری کشورها در رگرسیون متغیرهای دیداری بسته بندی و خرید ۱۰۹

-بررسی نقش تعدیل گری جنسیت در رگرسیون متغیرهای کارکردی بسته بندی و خرید ۱۱۰

-بررسی تعدیل گری وضعیت تأهل در رگرسیون متغیرهای کارکردی بسته بندی و خرید ۱۱۱

-بررسی تعدیل گری تحصیلات در رگرسیون متغیرهای کارکردی بسته بندی و خرید ۱۱۲

-بررسی تعدیل گری درآمد در رگرسیون متغیرهای کارکردی بسته بندی و خرید ۱۱۳

-بررسی تعدیل گری سن در رگرسیون متغیرهای کارکردی بسته بندی و خرید ۱۱۴

-بررسی تعدیل گری کشورها در رگرسیون متغیرهای دیداری بسته بندی و خرید ۱۱۵

فصل پنجم: یافته ها و پیشنهادها

مقدمه ۱۱۷

۵-۱ یافته های پژوهش ۱۱۷

۵-۱-۱ یافته های حاصل از تحلیل توصیفی ۱۱۸

۵-۱-۲ یافته های حاصل از تحلیل استنباطی پژوهش ۱۱۸

۵-۲ یافته های جانبی تحقیق ۱۲۰

۵-۳ محدودیت ها ۱۲۱

۵-۴ پیشنهادهای حاصل از نتایج تحقیق ۱۲۲

۵-۵ پیشنهاد های برای تحقیق های آتی ۱۲۳

منابع ۱۲۵

ضمائم ۱۲۹

چکیده:

هدف پژوهش پیش رو، بررسی تاثیر ویژگی های دیداری و کارکردی بسته بندی محصولات سنتی بر خرید دانشجویان خارجی با تکیه بر متغیرهای جمعیت شناختی است.

این پژوهش از دید روش، توصیفی/ پیمایشی و از نظر هدف، پژوهشی کاربردی است. داده های پژوهش با کمک پرسش نامه هایی گردآوری شد که در میان دانشجویان خارجی چهار کشور آذربایجان، افغانستان، پاکستان و هندوستان به تعداد ۳۹۰ عدد توزیع گردید. در سنجش روایی پرسشنامه از روش روایی محتوایی و در سنجش پایایی از روش آلفای کرونباخ (برای کل پرسشنامه و متغیرهای پژوهش به صورت جداگانه) استفاده شده است.

نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که ویژگی های دیداری و کارکردی بسته بندی محصولات سنتی، هر دو بر خرید دانشجویان خارجی اثر گذارند اما تاثیر ویژگی های دیداری بیش از ویژگی های کارکردی بسته بندی است. در میان مولفه های ویژگی دیداری، مولفه های اندازه، طراحی و تایپوگرافی و در میان مولفه های ویژگی کارکردی، مولفه های قابلیت استفاده مجدد، سهولت در باز شدن، قابلیت تجزیه و ماندگاری محصول بیشترین اثر را بر خرید می گذارند. از سوی دیگر، مشخص شد که در میان ویژگی های جمعیت شناختی، مولفه های تحصیلات و درآمد دانشجویان اثر کاهشی بر خرید داشته و دیگر این که دانشجو تبعه کدام کشور است در میزان خرید او تاثیر مستقیم دارد. همچنین مشخص شد دیگر مولفه های جمعیت شناختی از جمله سن، تاهل و جنسیت تاثیری در رابطه رگرسیونی بین ویژگی های دیداری و کارکردی با خرید ندارند.

واژه های کلیدی:

ویژگی های دیداری بسته بندی، ویژگی کارکردی بسته بندی، محصولات سنتی، خرید دانشجویان خارجی

 مقدمه:

امروزه رقابت موجود در بازارها با تنوع و گستردگی بالاتری در مقایسه با گذشته روبه روست. در محیط پر چالش امروز بسیاری از بنگاه های کسب و کار در تلاشند با تهیه و تدوین استراتژی رقابتی مناسب به کسب مزیتی های رقابتی دست یابند و با افزایش میزان رقابت پذیری محصولات تولیدی خود، موجبات پیشرفت و شکوفایی خود را فراهم سازند. سازمان ها و شرکت ها از طریق روش های متعدد ترویج فروش و بازاریابی بهره می برند تا بتوانند مصرف کنندگان را قانع و یا حتی وادار کنند تا از بین مارکهای مختلف، کالای مورد نظر آن ها را خریداری نمایند. بر اساس مطالعات انجام شده، متغیر بسته بندی به عنوان یکی از قسمت های مهم  محصول، نقشی به غایت حیاتی در آفرینش مزیتی پایدار و امتیازی موثر برای محصولات دارد.(رحیم نیا، مرتضوی و علوی، ۱۳۸۷،۷۲) و می تواند بر جلب نظر خریدار به یک محصول، آزمایش و در نهایت خرید آن تاثیرگذار باشد. (Enneking, Neuman, and Heneberg, 2005)

در یک تقسیم بندى کلى، سه سطح اصلى مى توان براى هر کالا در نظر گرفت. اول خود کالاست که شامل خدمات مشکل گشا و یا فواید اساسى است که خریداران در هنگام خرید آن را انتظار دارند. در سطح بعدى طراحان بر مبناى شالوده کالا و با کمک عواملی مثل طرح، نام تجاری، کیفیت و بسته بندی یک کالاى واقعى را به وجود مى آورند که ارائه کننده فایده اصلی کالا می باشد. و نهایتا آخرین سطحى که مورد توجه قرار مى گیرد مزایاى اضافى مثل خدمات پس از فروش، تضمین ها، نصب و شرایط تحویل است.

در این میان بسته بندى سبب ساز اولین ارتباط مستقیم با مشترى است و تا حد زیادى وظیفه ارائه یک تصویر ذهنى مطلوب از کالا را به عهده دارد. بسته بندى همچون چراغ قرمزى است برای توقف عابران جلوى ویترین خرده فروشى ها و به حق آن را به عنوان «فروشنده خاموش» مى شناسند که می تواند پیام تولید کننده را به خریدار رسانده، بین آنها ارتباط برقرار نموده، به محصول شخصیت داده و محافظت از کالا در برابر ضربه، رطوبت، شرایط اقلیمى، بوها، گازها، ارتعاش، میکرو ارگانیسم، فشار، متلاشى شدن و حشرات را انجام دهد. به همین جهت تعدادى از تئوریسین هاى بازاریابى از بسته بندى به عنوان پنجمین متغیر قابل کنترل بازار (در کنار محصول، قیمت، مکان و ترفیع) یاد مى کنند. در فروش محصولات مصرفی این امر زمانی اهمیت فراتری می یابد که در حال حاضر بسیاری از خریدها در فروشگاه های بزرگ و بدون برنامه ریزی از پیش تعیین شده اتفاق می افتد. (فیض و سلحشور،۱۳۸۹ ، ۱۱۶)

در تعریف بازاریابی آمده است که فرایندی است اجتماعی و مدیریتی که به وسیله آن، افراد و گروه ها نیازها و خواسته های خود را از طریق تولید، عرضه و مبادله کالاهای مفید و با ارزش، با دیگران تامین می کنند. (کاتلر، ۱۳۹۱، ۴۶) بنا بر این تعریف می بایست ابتدا نیاز مصرف کننده شناسایی شده و آنچه این نیاز را مرتفع می سازد، تعیین و ایجاد گردد و به گونه ای در اختیار مصرف کننده  قرار بگیرد که رضایت او جلب و بتوان روابط بلند مدت و سودمند دو طرفه ای را با او بر قرار کرد. با توجه به این تعریف افزایش درک رفتار مصرف کنندگان بر کسی پوشیده نیست و سازمان ها در تلاشند تا بهتر از رقبای خود عمل نموده و سهم بیشتری از بازار را به سبب شناخت وسیع تر خود از مشتری بدست آورند.

بررسی ها حاوی این نکته است که ظواهر فیزیکی محصول از جمله بسته بندی می تواند بر جلب توجه و نظر خریدار به محصول، امتحان کردن آن و در نتیجه، خرید آن اثر گذار باشد. مرور مطالعات انجام شده پیرامون این موضوع حاکی از آن است که بیشتر تمرکز تجزیه و تحلیل های سنتی بر مشخصه های درونی و کیفی محصول بوده است که این موضوع به هیچ عنوان، پاسخگوی نیازمندی های بازارهای امروزی با میزان رقابت بالا نخواهد بود. (Enneking, Neuman and Heneberg, 2005 )

با توجه به لزوم تصمیم گیری مناسب در خصوص ارائه محصول با کیفیت به مشتری و درک روند مستمر و رو به رشد تبلیغات شرکت ها برای جذب مشتری، بر آن شدیم تا در زمینه تاثیر ویژگی های بسته بندی محصولات سنتی بر روی خرید تحقیقی را انجام دهد. امید است که بتوانیم قدمی هر چند کوچک در خصوص افزایش صادرات و بازاریابی بیشتر این محصولات داشته باشیم.

در این فصل بیان مساله پژوهش، اهمیت و ضرورت پژوهش، اهداف و فرضیه ها، تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای مورد بررسی، روش انجام تحقیق، ابزار گردآوری اطلاعات، جامعه آماری، قلمرو زمانی و مکانی تحقیق بیان شده و در خاتمه ساختار کلی پایان نامه   ارائه خواهد شد.

.۱-۱ بیان مسئله

فضای جدید به وجود آمده در بازارهای دنیا رویکردهای پیشین بازاریابی را به چالش کشیده است و در عین حال لزوم استفاده ساز و کارهای جدید در امر ارتقای فروش و افزایش احتمال پدیده خرید، ضرورتی دو چندان یافته است.

بی شک از جمله عوامل اثر گذار بر تصمیم خرید در نقطه فروش، بسته بندی می باشد. بسته بندی بخشی از برنامه ریزی محصول است و نیازهای مشتریان امروزی ایجاب می کند که از بسته بندی تنها انتظار حفاظت از کالا را نداشته باشیم. (Lofgren and Witell,  ۲۰۰۵ )  بلکه علاوه بر این مسئولیت به تدریج ویژگی های تازه ای برای بسته بندی تعریف می شود که می تواند در افزایش انگیزه برای خرید موثر واقع شود. ویژگی هایی از قبیل طرح، رنگ و شکل بسته بندی مواردی هستند که می توانند بر جنبه انگیزشی خرید موثر واقع شوند.(رحیم نیا، مرتضوی و علوی، ۱۳۸۷، ۷۴)

از آنجایی که بسته بندی می تواند ابزاری متقاعد کننده در مرحله تصمیم گیری برای خرید باشد برخی از صاحب نظران در حوزه بازاریابی به بسته بندی لقب “تمام کننده فروش” را داده اند. (Warde, 1999 )

تنوع در بسته بندی موجبات تغییر در الگوی مصرف است و به عنوان یک قسمت لازم برای یک تجربه کسب و کار موفق شناخته می شود. طراحی مناسب و نوآورانه بسته بندی نه تنها درک از محصول را تغییر می دهد بلکه با ایجاد ارتباطی سریع، قوی و کم هزینه بین تولید و مصرف می تواند منجر به ایجاد ارزش افزوده در فرایند حمل و نقل، انبارداری و فروش شده  و سهولت استفاده در اجرای فعالیت ها را سبب شود. (Brody and Marsh , 1997 ) از این جهت برای بازاریابان ضروری است که به صورت جزئی تری به مباحث مربوط به بسته بندی بپردازند تا متوجه شوند که چه خصوصیاتی در تصمیم خرید مصرف کننده بیشتر مورد توجه است.

امروزه بنگاه های تولیدی به طور فزاینده ای تمرکز بر ویژگی ها و شاخص های مختلف بسته بندی را مد نظر قرار داده و به خوبی نسبت به این مسئله آگاهند که می توانند با اندک تغییراتی در فرم بسته بندی به سود بالایی در فروش محصول دست یابند. (رحیم نیا، علوی و سیاهرودی، ۱۳۹۱، ۶۶) مزایا و فواید بسته بندی زمانی چشمگیر خواهد بود که تولید کننده درک صحیحی از  اثر ویژگی های بسته بندی بر خرید مصرف کنندگان از جمله ویژگی های دیداری و کارکردی داشته باشد. به اعتقاد نگارنده تاثیر ویژگی های یاد شده می تواند در شرایط مختلف به لحاظ جمعیت شناختی (مانند سن، جنسیت، تحصیلات و درآمد) مختلف بوده و استراتژی های متفاوتی را برای تولید بسته بندی های مشتری پسند به همراه داشته باشد.

غالب ویژگی هایی که در مجموعه ویژگی های دیداری طبقه بندی می شوند شاخص هایی از قبیل طراحی، اطلاعات موجود بر روی بسته، رنگ، اندازه بسته و سبک نوشتار را در بر می گیرند. از سویی دیگر ویژگی هایی همچون دوام، حمل آسان، سهولت در باز شدن، کاربرد مجدد و قابلیت بازیافت از مواردی است که در ویژگی های کارکردی بسته بندی آنرا طبقه بندی می کنیم.(رحیم نیا، علوی و سیاهرودی،۱۳۹۱ ،۶۹ )

استان قم به عنوان مرکز تشیع در جهان اسلام و با وجود داشتن اماکن زیارتی محل عبور و مرور خارجیان زیادی است. همچنین به علت تاسیس دانشگاه بین المللی جامعه المصطفی در قم،  دانش پژوهان مختلفی از اقصی نقاط جهان (بخصوص هند، پاکستان، افغانستان و آذربایجان ) به منظور تحصیل علوم دینی در قم مقیم شده اند. تاثیر قابل تامل بسته بندی محصول در افزایش یا کاهش فروش و وجود پتانسیل بالقوه برای صادرات محصولات سنتی(از قبیل سوهان و گز) که در استان قم تولید می شود و می تواند به عنوان سوغات و هدیه مورد استفاده قرار گیرد و همچنین جامعه آماری مناسب، نگارنده را بر آن داشت تا تحقیقی را در این خصوص انجام دهد. از آنجا که در ایران شناخت مکفی از مزایای طراحی و ارائه بسته بندی های متناسب با نیاز مشتری وجود نداشته (امام پور، ۱۳۸۴) و یا بومی سازی نشده است  بررسی آثار مترتب این ویژگی ها بر افزایش میزان خرید می تواند در افزایش صادرات محصولات به ویژه محصولات سنتی که بیشتر بر اساس پندار و باورهای پیشینیان، بسته بندی و به خریدار ارائه می شدند، تاثیر به سزایی داشته باشد.

بنابراین مسئله اساسی این پژوهش عبارتند از بررسی تاثیر ویژگی های بسته بندی محصولات سنتی اعم از دیداری و کارکردی بر خرید دانشجویان خارجی مقیم استان قم با تکیه بر متغیرهای جمعیت شناختی

۱-۲ اهمیت و ضرورت پژوهش

از آنجا که طراحی بسته بندی در بازار رقابتی کنونی از اهمیت به سزایی برخوردار است تا جاییکه می توان از آن به عنوان یکی از ابزار اصلی ارتباطات با مشتری و تبلیغ برند استفاده کرد؛ ضرورت انجام تحقیقاتی با رویکرد شناسایی عوامل اثرگذار بر تولید بسته بندی نوآورانه و ترغیب کننده بیش از پیش احساس می شود.

عناصر بسته بندی اعم از دیداری و کارکردی می تواند بر درک مصرف کننده از ماهیت محصول اثر گذار باشند برای دستیابی اثر بخش تر به اهدافی که برای بسته بندی در حوزه ارتباط با مشتری متصور است تولید کنندگان می بایست از واکنش مصرف کننده به بسته بندی های خود، آگاهی داشته باشند و طراحی های خود را با فرایند ادراکی مصرف کننده منطبق سازند. این کلید موفقیت بسیاری از استراتژی های بازاریابی است.

متاسفانه مطالعات انجام شده در ایران در حوزه بسته بندی کافی نبوده و بیشتر تحقیقات انجام شده در باب واکنش مشتریان به بسته بندی، در ایالات متحده آمریکا انجام شده است. بنابراین امکان دارد که مشتریان در فرهنگ های مختلف پاسخ های مختلفی به ابعاد بسته بندی بدهند. این مساله موید ضرورت بومی سازی مطالعات، متناسب با فرهنگ محل مطالعه و مصرف کنندگان خواهد بود و ضرورت تئوریک آن را ایجاب می کند.

دست اندرکاران بسته بندی در ایران معترفند که بسیاری از فعالیتهای انجام شده در زمینه بسته بندی، بر اساس باورها و پندارهای سنتی صورت گرفته و تحقیقات میدانی، نقش چندانی ندارد. به نظر می رسد با توجه به شرایط فعلی، تولید کنندگان و عرضه کنندگان محصولات در ایران، شناخت چندانی از مزایای طراحی و ارائه بسته بندی های متناسب با نیازها و خواسته های مشتریان ندارند.

استمرار حضور کالاهای سنتی در بازارهای بین المللی و تجاری می تواند اثر سازنده ای بر رشد اقتصادی کشور داشته باشند. همچنین به دلیل پیشرفت سریع فناوری در دنیای امروز، تلاش و توجه لازم در جهت هماهنگی با فناوری های نوین و ایجاد پویایی لازم در ساختار تولید و صادرات کشور به ویژه در زمینه کالاهای سنتی ضروری به نظر می رسد.

این مطالعه از آن جهت سودمند است که بصورت متمرکز و محلی مطالعه ای در این خصوص انجام نشده است و بنابراین ممکن است که نتایج مطالعات دیگر در اینجا صدق نکند. لذا این مطالعه بنا دارد با ارائه چارچوبی نظری بر اساس پژوهش هایی که تاکنون انجام شده است به بررسی اثر ویژگی های دیداری و کارکردی بسته بندی محصولات سنتی بر خرید بپردازد و سعی بر آن است که پیشنهادهای برآمده از این بررسی بتواند بینش جدیدی را برای بازاریابان و صادرکنندگان محصولات سنتی در

مطلب دیگر :

پایان نامه چگونگی مواجهه علمای شیعه با حاکمان با تأکید بر دیدگاه امام خمینی(ره)

 شهر قم و در سطح وسیع تر در کل کشور ایجاد کند تا با بکارگیری راهکارهای مناسب به طراحی بسته بندی های متمایز  و مشتری مدار نایل آییم.

۱-۳ اهداف پژوهش

هدف اصلی این تحقیق بررسی تاثیر ویژگی های بسته بندی (دیداری- کارکردی) محصولات سنتی بر خرید دانشجویان خارجی با توجه به متغیرهای جمعیت شنناختی دانشجویان خارجی مقیم در استان قم می باشد. اهداف جزئی تحقیق عبارتند از:

• تعیین اولویت هر یک از عناصر دیداری بسته بندی بر خرید دانشجویان خارجی
• تعیین اولویت هر یک از عناصر کارکردی بسته بندی بر خرید دانشجویان خارجی

۱-۴ فرضیه های پژوهش

پس از بررسی مقاله ها و تحقیقات که در حوزه بسته بندی محصولات و ارتباط متغیرهای آن با فرایند خرید و رفتار مصرف کننده و همچنین بررسی عوامل جمعیت شناختی که این رابطه را تحت تاثیر قرار می دهند، انجام گرفت  فرضیه های زیر در قالب فرضیات اصلی و فرعی طراحی شد.

• فرضیه اصلی

ویژگی های بسته بندی (دیداری- کارکردی) محصولات سنتی بر خرید دانشجویان خارجی مقیم در استان قم موثر است.

۱-۴-۲ فرضیه های فرعی

• ویژگی دیداری بسته بندی محصولات سنتی بر خرید دانشجویان خارجی موثر است.
• ویژگی کارکردی بسته بندی محصولات سنتی بر خرید دانشجویان خارجی موثر است.
• متغیرهای جمعیت شناختی دانش پژوهان (سن، درآمد، تاهل، جنسیت، تحصیلات و کشور تابعه) به عنوان متغیر تعدیل کننده رابطه بین ویژگی دیداری بسته بندی محصولات سنتی و خرید را تعدیل میکند.
• متغیرهای جمعیت شناختی دانش پژوهان (سن، درآمد، تاهل، جنسیت، تحصیلات و کشور تابعه) به عنوان متغیر تعدیل کننده رابطه بین ویژگی کارکردی بسته بندی محصولات سنتی و خرید را تعدیل میکند.
• متغیرهای جمعیت شناختی دانش پژوهان (سن، درآمد، تاهل، جنسیت، تحصیلات و کشور تابعه) به عنوان متغیر تعدیل کننده رابطه بین ویژگی دیداری- کارکردی بسته بندی محصولات سنتی و خرید را تعدیل می کند.

.۱-۶ نوع و روش پژوهش

روش این پژوهش، بر حسب هدف کاربردی و بر اساس شیوه گردآوری داده ها توصیفی از نوع پیمایشی است.

۱-۷ ابزارهای گردآوری داده ها

روش گردآوری اطلاعات پژوهش حاضر از دو بخش تشکیل شده است که عبارتند از:

۱-۷-۱ مطالعات کتابخانه ای

برای بررسی ادبیات موضوعی تحقیق به طور عمده از کتب، مقالات و منابع لاتین و فارسی حاصل از جستجو در اینترنت، منابع اطلاعاتی و کتابخانه ها استفاده شده است.

۱-۷-۲ تحقیقات میدانی

به منظور جمع آوری اطلاعات مورد نظر و سنجش متغیرهای تحقیق، از پرسشنامه استفاده شده است. همچنین جهت تکمیل اطلاعات لازم، از ابزار مصاحبه با افراد متخصص در زمینه تحقیق نیز استفاده می شود. پرسشنامه مذکور شامل بخش هایی است که شامل اطلاعات پاسخ دهنده و وضعیت جمعیت شناختی ایشان بوده و بخش دوم شامل سوالات اصلی تحقیق می باشد.

اگر وسیله جمع آوری اطلاعات از صفت جامعیت و مانعیت برخوردار نباشد و یا به عبارتی نتواند، همه آنچه را که مد نظر است به درستی اندازه گیری نماید و یا نتواند مانع شود تا آنچه را که نمی خواهیم بسنجیم در یافته ها دخالت نماید، نتایج حاصله دور از واقعیت خواهد بود. به لحاظ پیشگیری از این امر، باید اعتبار علمی پرسشنامه محقق گردد. در این پژوهش برای افزایش روایی محتوایی پرسشنامه از ابزارهای ذیل استفاده شده است:

• بررسی و مطالعه تحقیقات مشابه
• مطالعه مقالات متعدد در رابطه با موضوع بسته بندی و رفتار خرید و کلیه مسائل مرتبط با آن
• جویا شدن نظر خبرگان و افراد صاحب نظر و اخذ راهنمایی از آنان در رابطه با شاخص های تحقیق

در این تحقیق از روش آلفای کرونباخ جهت تعیین پایایی پرسشنامه مورد استفاده قرار گرفته است. آلفای کرونباخ یک ضریب است که میزان همبستگی مثبت اعضای یک مجموعه را با هم منعکس می کند آلفای کرونباخ بر حسب میانگین داخلی میان پرسشهایی که یک مفهوم را می سنجد محاسبه می شود و هر قدر آلفای کرونباخ به عدد یک نزدیکتر باشد اعتبار سازگاری درونی بیشتر خواهد بود.

۱-۸ جامعه آماری

این پژوهش جهت استفاده تولیدکنندگان و صادر کنندگان محصولات سنتی خوراکی (منحصرا بر روی  سوهان و گز) انجام می گیرد. از آنجایی که ارتباط با کشورهای مختلف در امر صادرات و واردات می تواند به افزایش تعاملات میان کشورها منجر شود لذا از دانشجویان خارجی که برای تحصیل در ایران مقیم شده اند جهت جمع آوری اطلاعات استفاده می شود. به جهت آنکه جمع آوری اطلاعات از کلیه دانشجویان امری بسیار مشکل می باشد لذا از دانشجویان چهار کشور آذربایجان، افغانستان، پاکستان و هندوستان جهت این تحقیق استفاده شده است.

۱-۹  طرح نمونه گیری(روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه)

روش نمونه گیری در این پایان نامه بصورت نمونه گیری طبقه ای است و از بین تمامی دانشجویان خارجی مقیم در استان قم چهار کشور پاکستان، افغانستان، هندوستان و آذربایجان که بیش از همه در قم تبعه دارند به تناسب جمعیتشان از طریق فرمول کوکران انتخاب گردیدند. در این پایان نامه فرضیه های تحقیق از طریق آزمون آماری متناسب با سوالات پرسشنامه ها مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. لازم به ذکر است که تجزیه و تحلیل اطلاعات آماری این تحقیق بوسیله نرم افزارspss انجام می گیرد.

 ۱-۱۰ قلمرو زمانی و مکانی تحقیق

این پژوهش به لحاظ زمانی در نیمه دوم سال ۱۳۹۳ به انجام رسیده است و موضوع آن همان گونه که بیان شد بررسی تاثیر ویژگی های بسته بندی محصولات سنتی (ویژگی های دیداری – کارکردی) بر خرید دانشجویان خارجی است. به دلیل اقامت دانش پژوهان از اقصی نقاط کشورهای اسلامی در استان قم از نظر مکانی این پژوهش در استان قم انجام شده است.

۱-۱۱ شرح واژه ها و اصطلاح های بکاررفته در تحقیق

۱-۱۱-۱ بسته بندی

تعاریف متعددی برای بسته بندی وجود دارد که هر یک از آنها از دیدگاه خاصی به این مقوله پرداخته اند. که در ذیل به مواردی از آن اشاره می شود:

در استاندارد بریتانیا، واژه بسته بندی، به عنوان هنر یا عملیات مورد استفاده در آماده سازی کالا برای حمل، نگهداری و یا تحویل به مشتری تعریف شده است. (polonsky and others,  ۱۹۹۸ )

از نظر فیلیپ کاتلر، بسته بندی همه فعالیت های مربوط به طراحی و ایجاد جعبه یا لفاف برای یک کالا را در بر می گیرد که سه وظیفه اصلی را بر عهده دارد: محافظت از محتویات بسته، تأمین اطلاعات و متمایز کردن محصول از سایر مارک ها از طریق جلب توجه مصرف کننده. وی معتقد است که مفهوم بسته بندی تعیین می کند که بسته بندی اساسا چگونه باید باشد و برای یک کالای خاص چه کاری را انجام می دهد بر اساس این نظر استراتژی طراحی بسته بندی به پاسخ این سوال وابسته است که آیا بسته بندی برای محافظت از کالاست و یا آنکه می خواهد محتوای نوآورانه را توضیح دهد و یا آنکه وظیفه رساندن مطلبی درباره کالا یا شرکت را بر عهده دارد. (کاتلر ۱۳۹۱، ۴۹۹)

از دید پاتسولا بسته بندی علاوه بر وظیفه اصلی خود که حفظ و نگهداری از کالاست وظایف دیگری را نیز بر عهده دارد. به عقیده وی دو کارکرد اصلی و کلی برای بسته بندی متصور است که شامل موارد ذیل می باشد:

• حفاظت و نگهداری از محصول
• جذب مشتری و کمک به فروش محصول. (Patsula, 2001 )

در جهت انجام وظیفه حفاظت از محصول می بایست ساختار مناسب برای بسته بندی انتخاب شود و در زمینه طراحی بهینه آن از متخصصین و طراحان بهره گرفت و با در نظر داشتن محتوای بسته در توزیع آن دقت مناسب را مبذول داشت. اما هدف دوم با انتخاب درست شکل، تصویر، نوشتار، ترکیب بندی، رنگ و سایر متغیرها محقق می شود. (Ampuero and Vila,  ۲۰۰۶ )

لی و لی معتقدند که بسته بندی علم، تکنولوژی و هنر محافظت از محصولات است که به منظور کنترل، محافظت، حمل و نقل، ذخیره سازی و نمایش اطلاعات محصول مورد استفاده قرار می گیرد.