دانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشددانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشدشناسایی و اعتبارسنجی معیارها و شاخصهای ارزیابی کیفیت و نفوذ مقاله های علمی در حوزه دانش هستهای در ایران
۱-۶-۱. اهمیت نظری ۱۹
۱-۶-۲. اهمیت عملی ۲۰
۱-۷. تعریفهای عملیاتی متغیرهای پژوهش ۲۱
۱-۸. نوآوری پژوهش ۲۳
فصل دوم(مبانی نظری و پیشینه پژوهش) ۲۴
۲-۱. مبانی نظری تحقیق ۲۵
۲-۱-۱.مقدمه ۲۵
۲-۱-۲. مفهوم کیفیت ۲۶
۲-۱-۳. مفهوم کیفیت در مدیریت کیفیت ۲۹
۲-۱-۴. کیفیت در علمسنجی ۳۱
۲-۱-۵. مفهوم نفوذ ۳۵
۲-۱-۶.نفوذ اجتماعی و روانشناسی اجتماعی ۳۶
۲-۱-۷. نفوذ اطلاعاتی ۴۱
۲-۱-۸. نفوذ معادل قدرت ۴۲
۲-۱-۹. تعریفهای مختلف در مورد نفوذاجتماعی ۴۶
۲-۱-۱۱. نفوذ در علم سنجی ۵۱
۲-۱-۱۲. نتیجه گیری ۵۵
۲-۱-۱۳. معیارهای ارزیابی ظاهری ۶۲
۲-۱-۱۴. دانش هسته ای ۶۸
۲-۱-۱۴-۱.مقدمه ۶۸
۲-۱-۱۴-۲.مفهوم دانش هسته ای ۶۸
۲-۱-۱۴-۳. تاریخچه دانش هسته ای ۶۹
۲-۲. پیشینه در داخل کشور ۷۰
۲-۲-۱. کیفیت ۷۰
۲-۲-۲. نفوذ ۷۴
۲-۲-۳. ارزیابی ظاهری مقالات علمی ۷۴
۲-۳. پیشینه در خارج از ایران ۷۶
۲-۳-۱. کیفیت ۷۶
۲-۳-۲. نفوذ ۷۹
۲-۳-۳. ارزیابی ظاهری ۸۱
۲-۴. جمع بندی مطالعات گذشته ۸۱
فصل سوم(روش پژوهش) ۸۳
۳-۱. مقدمه ۸۴
۳-۲. روش پژوهش ۸۴
۳-۳. جامعه پژوهش ۸۶
۳-۴. ابزار گردآوری دادهها ۸۶
۳-۵. مقایس سنجش لیکرت ۸۷
۳-۶. روایی و پایایی ۸۸
۳-۶-۱. روایی یا اعتبار ۸۸
۳-۶-۲. پایایی یا اعتماد ۸۸
۳-۷. روش جمع آوری دادهها ۸۸
۳-۸. روش تجزیه و تحلیل دادهها ۸۹
۳-۱۰. محدویتهای پژوهش ۸۹
فصل چهارم(تجزیه و تحلیل یافتههای پژوهش) ۹۰
۴-۱. مقدمه ۹۱
۴-۲. یافتههای پژوهش ۹۱
۴-۳. تجزیه و تحلیل سوالات و فرضیه پژوهش ۹۲
۴-۳-۱. شاخصهای ارزیابی کیفیت و نفوذ مقالات علمی ۹۲
۴-۳-۲. سوالات فرعی پژوهش ۹۵
۴-۳-۲-۱. شاخصهای ارزیابی کیفیت مقالات علمی ۹۵
۴-۳-۲-۲ .شاخصهای ارزیابی نفوذ مقالات علمی ۹۷
۴-۳-۲-۳. وضعیت مقالات حوزه دانش هستهای ایران ۱۰۰
۴-۳-۲-۴. بررسی کیفیت مقالات حوزه دانش هستهای ایران ۱۰۳
۴-۳-۲-۵. بررسی نفوذ حوزه دانش هستهای ایران ۱۰۵
۴-۳-۲-۶.بررسی ساختار ظاهری مقالات دانش هستهای ایران ۱۰۷
۴-۴. فرضیه تحقیق ۱۲۲
فصل پنجم(بحث، نتیجهگیری و پیشنهادها) ۱۲۵
۵-۱. مقدمه ۱۲۶
۵-۲.بحث ۱۲۶
۵-۳. تبیین سوالات و فرضیه پژوهش ۱۲۷
۵-۳-۱. پرسش اصلی پژوهش ۱۲۷
۵-۳-۲. پرسش فرعی اول ۱۲۹
۵-۳-۳. پرسش فرعی دوم ۱۳۰
۵-۳-۴. پرسش فرعی سوم ۱۳۱
۵-۳-۵. پرسش فرعی چهارم ۱۳۲
۵-۳-۶. پرسش فرعی پنجم ۱۳۳
۵-۳-۷. پرسش فرعی ششم ۱۳۳
۵-۳-۸. فرضیه پژوهش ۱۳۴
۵-۴. نتیجه گیری ۱۳۶
۵-۴. پیشنهادهای حاصل از پژوهش ۱۴۰
۵-۵. پیشنهاد برای پژوهشهای آتی ۱۴۱
منابع ۱۴۲
پیوست ۱۵۱
مقدمه
پیشرفت همه جانبه هر کشوری، در گرو پیشرفت علمی آن کشور است و مسؤلیت اساسی در فرایند پیشرفت، برعهده پژوهشگران و سیاستگذاران علمی کشور است. سالیان متمادی است که نشریات به عنوان یکی از اصلیترین ارکان انتقال دانش در جامعه علمی شناخته شدهاند. پیشرفت دانش، بیشتر از طریق انتشار ایدهها و تجارب نو در نشریات داوری شده معتبر صورت میپذیرد. امروزه در حوزه فعالیتهای علمی، بهترین راه و معمولترین ابزار برای انتقال یافته های جدید، مجلات و نشریات علمی هستند. در واقع، تولید علم، نخستین بار در مقاله علمی تجلی مییابد و ترویج آن نیز از همین بستر انجام میپذیرد. مجلات علمی نخستین منابعی هستند که پیشرفتهای علمی را منعکس میسازند. بنابراین مسئلۀ تعیین اعتبار و ارزیابی نشریات و مقالات علمی نیز همواره به عنوان مبحثی داغ و چالش برانگیز مطرح بوده است. هر چند که بهترین روش ارزیابی، مطالعه تمام انتشارات و ارائه نظر کارشناسان است، محدویتهای زمانی و بودجهای سد راه این نوع مطالعات است. وجود مجلات با کیفیت علمی و با اعتبار علمی(با نفوذ) یکی از دغدغههای اصلی سیاستگزاران و پژوهشگران حوزه علمسنجی است بر همین اساس همواره در تلاش به منظور ارائه شاخصهای جدید برای ارزیابی مقالات علمی یا به عبارت دیگر ارزیابی مجلات هستند.
شاخصهای اولیه به شمارش تعداد استنادات میپرداختند، که در حقیقت شمارش تعداد استنادها را نمیتوان بهترین روش برای ارزیابی مقالات یا مجلات دانست. در سال ۱۹۹۵، یوجین گارفلید[۱] بنیانگذار مؤسسه اطلاعات علمی[۲] که هم اکنون با عنوان مؤسسه تامسیون رویترز[۳] شناخته میشود شاخص ضریب تأثیر[۴]را به جامعه علمی عرضه کرد(بینش ودیده گاه، ۱۳۹۰). ضریب تأثیر تا چندین دهه به عنوان بهترین شاخص برای ارزیابی کیفیت مقالات علمی مورد توجه بود اما با افزایش استفاده از این شاخص نقدهایی برآن افزود شد. به هر حال تاکنون ضریب تأثیر به عنوان شناخته شدهترین و مهمترین شاخص برای ارزیابی کیفیت مقالات علمی است. اما آنچه توجه بیش از پیش پژوهشگران را به خود جالب کردهاست این سوال است که آیا شاخص کیفیت به تنهایی می تواند سنجهی مناسبی برای ارزیابی مجلات علمی و به طور خاص مقالات علمی باشد؟ بر همین اساس تلاش بسیاری برای ایجاد شاخصهای جدید برای ارزیابی مجلات علمی صورت گرفت. شاخصهای ارائه شده براساس وزندهی به استنادات مجلات و مقالات صورت گرفت که حاصل آن ایجاد شاخصهای جدید مانند ضریب نفوذ مقاله[۵]،ایجین فاکتور[۶] و. شده است. این شاخص به اعتبار یا به عبارت دیگر به نفوذ مجلات علمی توجه دارد. درک تفاوت بین دو شاخص در علمسنجی نیازمند مطالعه در حوزههای مختلف علوم است. در پژوهش حاضر پس از مطالعه و بررسی متون حوزه کیفیت و نفوذ در معنای عام و خاص به ارائه شاخصهایی برای ارزیابی مقالات مجلات علمی پرداخته شده است. با توجه به اینکه در ایران بیشتر پژوهشهای انجام شده به بررسی مجلات حوزههای موضوعی خاص براساس ضریب تأثیرو یا به بیان دیگر به بررسی مجلات براساس کیفیت پرداخته شده است و
کمتر مقالهای را میتوان یافت که در آن به ارزیابی مجلات براساس شاخص نفوذ پرداخته شده باشد.
۱-۲. بیان مسئله
امروزه ارزیابی و شیوههای مربوط به آن یکی از دغدغههای اصلی سیاستگذاران علمی در جوامع علمی داخلی و خارجی به شمار میرود. از آنجایی که مقالات علمی مهمترین قالب برای بروندادهای علمی محسوب میشوند، وجود معیارها و شاخصهایی که بر مبنای آن بتوان مقالات را از نظر میزان کیفیت و نفوذ ارزیابی کرد، بسیار ضروری است. با توجه به اینکه اکثر معیارهای موجود به کمیت توجه دارند، در این پژوهش سعی بر آن است تا با بهره گرفتن از معیارها و شاخصهای ارائه شده در پژوهشهای پیشین، به ارزیابی مقالات علمی از نظر کیفیت و نفوذ پرداخته شود. علوم و فنون مربوط به حوزه دانش هستهای نیز با توجه به اهمیت آن در بالا بردن سطح کیفیت و رفاه یک جامعه و همچنین با توجه به اینکه در اولویتهای نقشه جامع علمی کشور نیز به آن تاکید شده است، در این تحقیق مورد توجه قرار گرفته است.در طی این پژوهش با بهره گرفتن از شاخص و معیارهای مربوطه، به بررسی کیفیت و نفوذ مقالات حوزه دانش هستهای ایران در پایگاه وب آو ساینس[۷]در طی سالها ۲۰۱۱-۲۰۰۷ پرداخته میشود.
استناد همواره به عنوان ابزاری برای ارزیابی مقالات علمی مورد توجه پژوهشگران حوزه علمسنجی بوده است. نارین[۸] استناد را مساوی با قبول صحت و درستی یک مدرک توسط مدرک دیگری تعریف کردهاست. برای مثال هرگاه مدرک الف درسیاهه ارجاعهای مدرک ب ظاهر شود، بیانگر این است که مدرک الف توسط مدرک ب به عنوان یک منبع اطلاعاتی در حمایت از یک اندیشه یا یک واقعیت و. مورد استناد واقع شدهاست(نارین، ۱۹۷۶). نویسنده هر اثر مکتوبی ممکن است بنا به علل متفاوت به تجربهای، قولی یا نوشتهای اشاره کند، که به آن استناد میگویند(حری، ۱۳۸۵: ۶۱۶-۶۲۰). دربخش ارزیابی با تحلیل استنادی، ضریب تأثیر شناختهشدهترین و در عین حال پراستفادهترین شاخص برای ارزیابی کیفیت مقالات محسوب میشود که خود دارای کم و کاستیهای بسیاری است. ضریب تأثیر یکی از مفاهیمی است که یوجین گارفیلد ابداع کرده است که در حال حاضر توسط تامسون رویترز در جی. سی. آر منتشر میشود و بیشتر به منظور ارزیابی وضعیت نشریات علمی و بروندادهای علمی دانشمندان مورد استفاده قرار میگیرد. گارفیلد معتقداست که ضریب تأثیر نمیتواند یک شاخص کامل و کارآمد برای ارزیابی کیفیت پژوهش باشد. اما از آنجایی که روش جایگزین دیگری برای آن وجود ندارد و همچنین این روش فواید بسیار زیادی نسبت به برخی از معیارهای ارزیابی نشریات دارد، می تواند به عنوان روش مناسبی برای ارزیابی کیفیت پژوهشهای علمی به حساب آید (گارفیلد[۱۰]،۱۹۹۹). برای محاسبه نفوذ مقالات در حوزه مورد مطالعه، از پایگاه ایجین فاکتور استفاده خواهد شد. در این پژوهش سعی بر این است تا علاوه بر ارائهی معیارهای مورد نیاز برای ارزیابی مقالات بر اساس دو شاخص کیفیت و نفوذ مقالات، معیارهای ظاهری برای ارزیابی کیفیت مقالات نیز
مطلب دیگر :
پایان نامه با موضوع پردازش اطلاعات
ارائه شود. مسئله اصلی این پژوهش شناسایی و ارزشگذاری معیارها و شاخصهای ارزیابی کیفیت و نفوذ مقاله های علمی منتشر شده در حوزه دانش هستهای در ایران است. همچنین شناسایی شاخصها و معیارهای کیفیت و نفوذ مقالات، ارزشگذاری شاخصها و معیارهای کیفیت و نفوذ مقالات از مسائلی است که در این تحقیق به آن پرداخته خواهد شد. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که چه معیارها و شاخصهایی را میتوان برای ارزیابی کیفیت و نفوذ مقالات در نظر گرفت و کیفیت و نفوذ مقالات بینالمللی در حوزه دانش هستهای در ایران چگونه است.
۱-۳. اهداف پژوهش
۱-۳-۱.هدف کلی
هدف کلی این تحقیق، شناسایی و اعتبارسنجی معیارهای و شاخصهای ارزیابی کیفیت و نفوذ تولیدات علمی در حوزه دانش هستهای ایران است. با این حال، این تحقیق دارای هدفهای تفصیلی به شرح زیر است:
۱-۳-۲. اهدف فرعی
- شناسایی معیارها و شاخصهای ارزیابی کیفیت تولیدات علمی و شناسایی نظرات صاحب نظران در مورد معیارها و شاخصهای ارزیابی کیفیت مقالات حوزه دانش هستهای در ایران؛
- شناسایی معیارها و شاخصهای ارزیابی نفوذ تولیدات علمی و شناسایی نظرات صاحب نظران در مورد معیارها و شاخصهای ارزیابی نفوذ مقالات حوزه دانش هستهای در ایران؛
- بررسی وضعیت مقالات حوزه دانش هستهای ایران در پایگاه وب آو ساینس؛
- ارزیابی کیفیت مقالات ایرانی در حوزه دانش هستهای ایران؛
- ارزیابی نفوذ مقالات ایرانی در حوزه دانش هستهای ایران؛
- ارزیابی ظاهری مقالات ایرانی در حوزه دانش هستهای ایران؛
۱-۴. پرسشهای پژوهش
۱-۴-۱.پرسش اصلی
معیارها و شاخصهای ارزیابی کیفیت و نفوذ تولیدات علمی در حوزه دانش هستهای در ایران کدام است؟.
۱-۴-۲.پرسشهای فرعی
- چه معیارها و شاخصهایی برای ارزیابی کیفیت تولیدات علمی وجود دارد و نظرات صاحب نظران در مورد معیارها و شاخصهای ارزیابی کیفیت مقالات چیست ؟
- چه معیارها و شاخصهایی برای ارزیابی نفوذ تولیدات علمی وجود دارد و نظرات صاحب نظران در مورد معیارها و شاخصهای ارزیابی نفوذ مقالات چیست؟
- مجموع مقالات حوزه دانش هستهای ایران در پایگاه وب آو ساینس چه تعداد است و بیشترین تعداد مقالات در چه مجلاتی منتشر شده است و در چه سال بیشترین و کمترین مقالات منتشر شده ؟
- براساس شاخص کیفیت مقالات، حوزه دانش هستهای ایران در پایگاه وب آو ساینس در طی سالهای ۲۰۱۱-۲۰۰۷ چه وضعیتی دارد؟
- براساس شاخص نفوذ مقالات، حوزه دانش هستهای ایران در پایگاه وب آو ساینس در طی سالهای ۲۰۱۱-۲۰۰۷ چه وضعیتی دارد؟
- بر اساس معیارهای ارزیابی ظاهری مقالات، حوزه دانش هسته ای ایران در پایگاه وب آو ساینس طی سالهای ۲۰۰۷-۲۰۱۱ چه وضعیتی دارد؟
۱-۵. فرضیه تحقیق
بین دو شاخص کیفیت و شاخص نفوذ در حوزه دانش هسته ای ایران در طی سالهای ۲۰۰۷-۲۰۱۱ رابطه معناداری وجود دارد.
۱-۶. اهمیت و ضرورت پژوهش
۱-۶-۱. اهمیت نظری
رشد علمی کشور در سالهای اخیر از نظر تعداد مقالات منتشر شده در رشتههای مختلف علمی، حتی در سطح بینالملل چشمگیر بوده است. اما همواره این سوأل مطرح شده که آیا رشد کمی پژوهش با رشد کیفی آنها همراه بوده و اساساً زیاد بودن مقالات یک محقق، دانشگاه وحتی یک کشور، لزوماً با کیفیت علمی و به دنبال آن با نفوذ در جامعه علمی همراه بوده است یا خیر؟ وجود ساختار علمی مشخص برای ارزیابی تولیدات همواره مورد توجه پژوهشگران حوزه علمسنجی بوده است، این پژوهش با بهره گرفتن از شاخصها و معیارهای مناسب به دنبال ساختار علمی برای ارزیابی تولیدات علمی است. این امر موجب میشود تا مباحث نظری در این حوزه گسترش یابد. همچنین در پژوهش حاضر سعی بر افزایش مبانی نظری در خصوص معیارها و شاخصهای ارزیابی تولیدات علمی و به طور ویژه افزایش مبانی نظری در خصوص شاخصهای ارزیابی کیفیت و نفوذ مجلات به طبع آن مقالات علمیاست.
پیشرفت علم و فنآوری در کشور را میتوان به وسیله ابزارهای متفاوتی مورد بررسی قرار داد. معیارها و شاخصهای ارزیابی تولیدات علمی یکی از مهمترین ابزارهای ارزیابی تولیدات علمی کشور میباشد، در این پژوهش نیز کوشش میشود با ارائه شاخصها و معیارهای ارزیابی تولیدات علمی بر اساس دو شاخص مهم کیفیت و نفوذ به پیشرفت علم و فنآوری در کشور کمک شود. با توجه به اولویتهای نقشه جامع علمی کشور به بررسی حوزه دانش هستهای بر اساس دو شاخص کیفیت و نفوذ پرداخته شده است که در نهایت، شناسایی و ارائه شاخصها و معیارهای ارزیابی تولیدات علمی این حوزه می تواند باعث پیشرفت و سیاستگذاری علم و فنآوری در حوزه دانش هستهای شود.
۱-۶-۲. اهمیت عملی
ارزیابی تولیدات علمی همواره به عنوان ابزاری مدیریتی برای سیاستگذاران حوزه علم و فنآوری مطرح بوده است، شناسایی شاخصهای کیفیت و نفوذ تولیدات علمی خود باعث ارائه راهکارهای مناسب برای ارزیابی تولیدات علمی خواهد شد. ارزیابی تولیدات علمی کمک شایانی به مسئولین و دست اندارکاران حوزه علم و فنآوری برای شناسایی و ارزشگذاری تولیدات علمی می کند. شناخت شاخص مهم در حوزه ارزیابی تولیدات علمی باعث افزایش مسئولیت پذیری تولیدکنندگان و پژوهشگران حوزه علم و فنآوری میشود. ارائه شاخصها برای ارزیابی تولیدات علمی در حوزه دانش هستهای به عنوان یکی از اولویتهای مهم نقش جامع علمی می تواند باعث شناسایی نقاط قوت و ضعف تولیدات علمی در حوزه دانش هستهای شود.
۱-۷. تعریفهای عملیاتی متغیرهای پژوهش
تولیدات علمی
تولیدات علمی شامل کتاب، مقاله، پتنت و. میباشد. در پژوهش حاضر منظور از تولیدات علمی مقالات علمی دانش هستهای میباشد که در پایگاه وب آو نالج[۱۲] نمایه میشوند.
یک مقاله علمی[۱۳] از یک تحقیق در ارتباط با یک موضوع ( مشخص و در بسیاری از موارد موضوعهای جدید) و بیان مشکلات طرح و ارائه پیشنهاد برای رفع مشکلات موجود در مسئله مورد بررسی مقاله میباشد(هال، ۱۳۷۷:۲۵).
ضریب نفوذ[۱۴]
پینسکی و نارین [۱۵]برای اولین بار در سال ۱۹۷۶ پیشنهاد اختصاص وزن به استناد کتابشناختی را ارائه دادند؛ آنها این شاخص را «نفوذ مجله[۱۶]» نامیدند. بر اساس این معیار در ارزیابی مجلات و . به استنادهای دریافت شده یک مجله از مجلات با اهمیتتر و با پرستیژ بالا وزن بیشتری در برابر استنادهای دریافتی از یک مجله دارای اهمیت کمتر اختصاص داده میشود (پینسکی و نارین،۱۹۷۶). سالها بعد طرح وزندهی پینسکی و نارین توسط افراد زیادی مورد توجه قرار گرفت و شاخصهای مختلفی برای ارزیابی پژوهش بر این اساس ایجاد شدند. از جمله شاخصهای نفوذ مجلات، شاخص ضریب نفوذ مجله و همچنین ضریب نفوذ مقالات مجله هستند(فرانسشت[۱۷] ۲۰۱۰).
در این پژوهش منظور از ضریب نفوذ، شاخصی است که برای اندازه گیری و برای وزندهی به استنادات و بهنجارسازی مقالات حوزه دانش هستهای ایران استفاده خواهد شد.
ضریب کیفیت[۱۸]
شناسایی مولفه های اخلاق حرفه ای کارآموزان اداره کل آموزش فنی و حرفه ای استان البرز از نظر مربیان و سرپرستان
۲-۲-۲- سقراط، افلاطون و ارسطو ۱۱
۲-۲-۳- اپیکور و نظریه خوشی گرایی ۱۲
۲-۲-۴- کانت ۱۳
۲-۲-۵- سودگرایی در پیوند با خوشیگرایی ۱۴
۲-۲-۶- اخلاق انسان گرایانه ۱۶
۲-۳- معانی و کاربردهای اخلاق ۱۶
۲-۴- تعریف و قلمرو فلسفه اخلاق ۱۸
۲-۴-۱- مسایل فلسفه اخلاق ۱۸
۲-۴-۲- اهمیت و ضرورت فلسفه اخلاق ۱۹
۲-۵- انواع پژوهشهای اخلاقی ۲۰
۲-۵-۱- پژوهش توصیفی (اخلاق توصیفی) ۲۰
۲-۵-۲- پژوهش هنجاری (اخلاق هنجاری) ۲۰
۲-۵-۳- فرا اخلاق ۲۲
۲-۶- فرایند تحول رفتار اخلاقی ۲۳
۲-۶-۱- فرایند تحول وجودی کی یر که گارد ۲۳
۲-۶-۲- نظریه روانشناختی کولبرگ ۲۷
۲-۶-۳- فرایند رشد اخلاقی ۳۰
۲-۶-۴- نظریه تحول اخلاقی سازمانها ۳۱
۲-۷-تعریف کار ۳۲
۲-۸- تعریف شغل ۳۲
۲-۹- حرفه چیست؟ ۳۲
۲-۱۰- ویژگیهای حرفه ۳۴
۲-۱۱- رویکرد تحلیل مفهومی به حرفه ۳۵
۲-۱۲- تحلیل فرایند حرفه ۳۶
۲-۱۳-حرفه ای کیست و دارای چه ویژگی های می باشد ۳۶
۲-۱۴- اخلاق و اخلاق کار ۳۸
۲-۱۵- هویت معرفتی اخلاق حرفهای ۳۹
۲-۱۶- تعریف اخلاق حرفهای ۴۱
۲-۱۷-انواع مسئولیت های اخلاقی ۴۲
۲-۱۸-تعهد ۴۳
۲-۱۹-وظایف اصلی در اخلاق حرفه ای ۴۴
۲-۲۰- اصول اخلاق حرفه ای از دیدگاه اسلام ۴۶
۲-۲۱-آرمان اخلاق حرفهای ۵۱
۲-۲۲- ویژگیهای معرفتی اخلاق حرفهای ۵۵
۲-۲۳- قواعد تشکیل دهنده اخلاق حرفهای ۵۸
۲-۲۴- پنج نظام عمده اخلاق حرفهای ۶۰
۲-۲۵- ویژگیهای اخلاق حرفهای ۶۴
۲-۲۶- قوانین اخلاق حرفهای ۶۴
۲-۲۷- لزوم تدوین قوانین اخلاقی ۶۵
۲-۲۸- وجوه مشترک اکثر قوانین اخلاقی ۶۶
۲-۲۹- نقاط ضعف قوانین اخلاقی ۶۷
۲-۳۰- سابقه علمی پیشینه تحقیق در ایران و خارج از کشور ۶۸
۲-۳۱-نتیجه گیری ۷۳
فصل سوم روش شناسی پژوهش ۷۵
۳-۱ مقدمه ۷۶
۳-۲ – ماهیت پژوهش ۷۶
۳-۲-۱ تحقیق کیفی ۷۸
۳-۲-۲- تحقیق کمی ۷۸
۳-۳ -جامعه آماری ۷۹
۳-۳-۱-جامعه آماری پژوهش کیفی ۷۹
۳-۳-۲-جامعه آماری پژوهش کمی ۷۹
۳-۴- نمونه و روش نمونهگیری ۸۰
۳-۴-۱ -نمونه و روش نمونهگیری پژوهش کیفی ۸۰
۳-۴-۲- نمونه و روش نمونهگیری کمی ۸۰
۳-۵ -ابزار گردآوری دادهها ۸۰
۳-۵-۱- ابزار گردآوری دادههای کیفی ۸۰
۳-۵-۲ -ابزار گردآوری دادههای کمی ۸۰
۳-۶ -نحوه اجرای پژوهش ۸۲
۳-۶-۱- نحوه اجرای پژوهش کیفی ۸۲
۳-۶-۱-۱ -تعیین ویژگی افراد حرفه ای ۸۲
۳-۶-۱-۲ -تعیین مؤلفههای اخلاق حرفهای ۸۳
۳-۶-۲ -نحوه اجرای پژوهش کمی ۸۳
۳-۷ -روش تجزیه و تحلیل دادهها ۸۴
۳-۷-۱ -تجزیه و تحلیل دادههای کیفی ۸۴
۳-۷-۲- تجزیه و تحلیل دادههای کمی ۸۴
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها ۸۵
۴-۱- مقدمه ۸۶
۴-۲- مشخصات توصیفی گروه های نمونه آماری ۸۶
۴-۳ – تجزیه و تحلیل و تفسیر سوالات پژوهش ۸۷
۴-۴- یافته های دیگر پژوهش حاضر ۹۱
۴-۴-۱- ماتریس اخلاق – حرفه ۹۱
۴-۴-۲- نمودار پراکنش اخلاق- مهارت ۹۲
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری ۹۴
۵-۱- مقدمه ۹۵
۵-۲- خلاصه نتایج و یافته های پژوهش ۹۵
۵-۳- نتایج کلی حاصل از پژوهش ۹۹
۵-۴-محدودیت های پژوهش ۱۰۲
۵-۵-پیشنهادهای پژوهش ۱۰۲
۵-۵-۱- پیشنهادهای کاربردی ۱۰۲
۵-۵-۲- پیشنهادات پژوهشی ۱۰۲
منابع و ماخذ ۱۰۵
پیوست: پرسشنامه رفتار اخلاقی ۱۰۹
چکیده انگلیسی ۱۱۱
صفحه عنوان به انگلیسی ۱۱۲
- مقدمه:
تغییر و رشد سریع تکنولوزی و صنایع، میل زیاد ترکیب بین رشته ها و بوجود آمدن رشته های بین رشته ای موجب پیچیده و تخصصی تر شدن مهارت های مورد نیاز حرفه ها شده است. این تغییرات موجب طولانی تر شدن زمان فراگیری مهارت های مورد نیاز حرفه ها، مشکل تر شدن فهم و برقراری ارتباط مدیران، مشتریان و کلیه افرادی شده است که با این حرفه ها ارتباط دارند و ضعف در برقراری ارتباط صحیح موجب عدم آشنایی با حقوق خویش برای مشتریان و عدم توانایی کنترل و نظارت کارکنان توسط مدیران شده است. این پیچیدگی از طرفی نیز باعث رفتارهای سلیقه ای بین صاحبان حرفه ها و رعایت نکردن استانداردهای کمی و کیفی کار می شود. این تغییرات نیازمند تغییرات سریع و صحیح در قوانین مرتبط با نظارت و کنترل وظایف شغلی کارکنان است. مدیران به این نتیجه دست یافته اند که فقط با قوانین و مقررات نمی توان کارکنان و سازمان ها را اداره کرد، زیرا اجرای صرف قانون نیازمند کنترل بیرونی است که نتیجه کمی در دست یابی به اهداف سازمانی را دارد، بلکه در کنار آنها به ابزار دیگری نیاز است که علاوه بر کنترل و نظارت های قانونی و مقرراتی (کنترل بیرونی)، نیازمند کنترل ها و نظارت های درون فردی باشد ، چنین ابزاری «اخلاق» نام دارد. براین اساس و به اعتقاد کارشناسان برای اداره بهتر کارکنان ضرورت دارد که «اخلاق» در کنار «قانون» قرار بگیرد، خودکنترلی جایگزین دیگر کنترلی شود و هدف های اخلاقی به قوانین اخلاقی تبدیل شوند.(انصاری،۱۳۸۶ ص۶) جوزفسون رفتار اخلاقی را لازمه کارکرد بسامان یک جامعه می داند به زعم وی اصول اخلاقی همانند
مطلب دیگر :
تحلیل عاملی تأییدی - آکادمی نواندیشان پویا - درس هایی ارزشمند که آموخته ایم
حلقه ای افراد جامعه را در کنار هم و با هم نگه می دارد.(اسفندیاری ،۱۳۸۶ص۱۲)
- بیان مسئله:
شرکت ها و سازمان های صنعتی از مجموعه بناها و کارگاه ها – ابزار، تجهیزات، ماشین آلات و مواد- سرمایه- اهداف، طراحی، برنامه ریزی، سازماندهی و کنترل و نظارت و مهم تر از همه این ها و آنچه که حلقه اتصال این موارد است نیروی انسانی تشکیل شده است. دربین کلیه این عوامل بزرگترین سرمایه درونی هر سازمان نیروی انسانی و بزرگترین سرمایه بیرونی هر سازمانی مشتریان آن هستند. در طراحی و راه اندازی شرکت ها ی صنعتی تلاش می شود مناسب ترین و مطلوب ترین امکانات و تجهیزات، ماشین آلات، ابزارآلات و فضاهای مورد نیاز متناسب با اهداف از پیش در نظر گرفته شده برای سازمان خریداری، نصب، راه اندازی و ساخته شوند و در تهیه آنها نهایت دقت و کنترل و نظارت انجام می گیرد. این موارد فاقد روح، جان و شعور می باشند به همین دلیل در تهیه، خرید و ساخت آنها نظارت و کنترل در حد بسیار مطلوبی امکان پذیر است. برا ی مثال برای خرید ماشین آلات به مواردی چون کشور و شرکت سازنده آن، میزان دقت دستگاه در تولید یا انجام کار، تعداد واحد تولید محصول یا کار در واحد زمان، نحوه راه اندازی و اپراتوری آن، شیوه نگهداری و تعمیرات و هزینه آن، خدمات پس از فروش و قیمت دستگاه کنترل می شود. برای ساخت فضاهای کارگاهی به کمک نقشه های از پیش طراحی شده و در نظر گرفتن چیدمان دستگاه ها و نحوه ارتباط بین دستگاه ها در فرایند تولید فضای مناسب ساخته می شود.
اما عاملی که حلقه اتصال کلیه عوامل شرکت می باشد و بیشترین تاثیر را در موفقیت و دست یابی به اهداف سازمانی و یا شکست و نرسیدن به آن را دارد نیروی انسانی است که برای تامین نیروی انسانی متناسب با اهداف سازمانی، شرکت ها اقدام به جذب و استخدام نیروی انسانی می نماید. در این مورد نیز شرکت ها بیشترین تلاش را برای جذب افراد متخصص متناسب با هریک از فرایندهای انجام کار می نمایند. شرکت ها در جذب نیروی متخصص نسبتا موفق عمل می کنند زیرا امکان بررسی میزان چیرگی و مهارت داوطلب استخدام بوسیله روش های مختلف از جمله آزمون های نظری، عملی و مصاحبه وجود دارد. اما چیزی که ایجاد نگرانی و در انجام کار موجب بوجود آمدن مشکل می شود تشخیص میزان تعهد افراد و اخلاقی بودن رفتار آنها حین انجام کار در ارتباط با دیگر کارکنان و تجهیزات و امکانات است. برای این منظور برخی از شرکت ها تلاش هایی را در جذب نیروی انسانی متعهد و بعد از ورود آنها با تدوین قوانین و مقررات اخلاقی اقداماتی را انجام داده اند. ولی متاسفانه در بیشتر موارد با کوشش های انجام شده و اعمال قوانین و مقررات رعایت اصول اخلاق حرفه ای از طرف متخصصین به خوبی رعایت نمی شود.
اصول اخلاق حرفه ای و وجدان کار در کشورهای توسعه یافته سالهاست مورد توجه قرار گرفته است. به اعتقاد جوزفسون اخلاق گرایی قرن بیستم و بیست و یکم دلیل توجه به اخلاق دارای دو نشانه بارز است؛ اول نقش مهم و پر معنای رفتار اخلاقی در حفظ و بقای یک جامعه مدنی و دوم وجود تعدادی پر شمار از نمونه های ضد اخلاقی(اسفندیاری،۱۳۸۶ص۱۲). اخلاق حرفه ای کوتاه مدتی است مورد توجه کشورهای در حال توسعه نیز واقع شده است به گونه ای که تعهد کاری و حس مسئولیت در انجام مشاغل و حرفه های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را تحقق بخشیده است( انصاری، ۱۳۸۶ص۶) .
عدم توجه به اخلاق حرفه ای و تلاش برای کنترل و نظارت کارکنان صرفا بوسیله قوانین و مقررات پیامدهای زیادی از جمله پایین بودن رضایت شغلی کارکنان، مشخص نبودن حق و حقوق مشتریان و کلیه افرادی که با صاحبان حرفه سر و کار دارند، نارضایتی مشتریان و مدیران از انجام خدمات ارائه شده و . . . می شود که از دلایل اصلی آن عدم توجه در تدوین قانون به کمک مولفه های اخلاقی است. این پژوهش سعی دارد با تعیین مولفه های اخلاق حرفه ای کارآموزان به کمک مربیان و سرپرستان سهمی کوچک در حل برخی مشکلات کاری را داشته باشد و زمینه ای را برای آموزش اخلاق حرفه ای در محیط های کار ایجاد نماید.
مسئله اصلی این است که آیا کارآموزان رفتار اخلاقی مناسب شغل را رعایت می کنند؟ مولفه های اخلاق حرفه ای کدامند؟ ویژگی های یک فرد حرفه ای چیست؟عوامل موثر شغلی کدامند و موارد مورد احترام در محیط کار چه هستند، نظر مربیان و سرپرستان در مورد مولفه ها ی اخلاق حرفه ای چیست؟ آیا سرپرستان ارزیابی تقریبا یکسانی از رفتار اخلاقی کارکنان خود دارند؟ آیا رابطه ای بین اخلاق حرفه ای و سطح مهارت کارکنان وجو دارد؟ تمامی این موارد مربوط به اخلاق حرفه ای می باشد که موضوع پژوهش پیش روست.
۱-۳- اهداف:
۱-۳-۱ – هدف اصلی:
شناسایی ویژگی های افراد حرفه ای و مولفه های اخلاق حرفه ای کارآموزان و ارائه یک مدل برای اخلاق حرفه ای در اداره کل آموزش فنی و حرفه ای استان البرز
۱-۳-۲- اهداف فرعی:
۱- شناسایی ویژگی های افراد حرفه ای از نظر مربیان و سرپرستان
۲- شناسایی مولفه های اخلاق حرفه ای کارآموزان از نظر مربیان و سرپرستان
۳- شناسایی مولفه های شغل از نظر مدیران و مربیان
۴- بررسی وضعیت اخلاق حرفه ای کارآموزان اداره کل آموزش فنی و حرفه ای شاغل در صنایع
۵- بررسی میزان هماهنگی بین نظرات سرپرستان در ارزیابی نمره اخلاق حرفه ای کارآموزان
۶- بررسی رابطه بین نمرات اخلاق حرفه ای و مهارت کارآموزان
۱-۴- سوال های تحقیق
۱- ویژگی های افراد حرفه ای از نظر مربیان و سرپرستان چیست؟
۲- مولفه های اخلاق کارآموزان از نظر مربیان و سرپرستان چیست؟
۳- مولفه های شغل از نظر مدیران و مربیان چیست؟
۴- وضعیت اخلاق حرفه ای کارآموزان اداره کل آموزش فنی و حرفه ای شاغل در صنایع چگونه است؟
۵- آیا بین نظرات سرپرستان در ارزیابی نمره اخلاق حرفه ای کارآموزان همبستگی معناداری وجود دارد؟
۶- آیا بین نمرات اخلاق حرفه ای و مهارت کارآموزان رابطه ای وجود دارد؟
۱-۵- استفاده کنندگان از نتایج پایان نامه :
– برنامه ریزان و سیاست گذاران آموزش فنی و حرفه ای جهت برنامه ریزی محتوای برنامه درسی اخلاق حرفه ای
– مربیان می توانند از نتایج حاصل در آموزش مفاهیم اخلاق حرفه ای به کارآموزان استفاده کنند.
– سرپرستان صنایع به منظور ایجاد برقراری ارتباطات سالم تر و ارزیابی عملکرد کارکنان می توانند از نتایج حاصل از این پژوهش استفاده نمایند.
– مدیران صنایع از نتایج این پژوهش در استخدام کارکنان و ارتقاء شغلی آنان می توانند استفاده کنند.
۱-۶- ضرورت انجام تحقیق:
سرعت زیاد در تغییرات تکنولوژی و میل زیاد ترکیب بین رشته های فنی و به تبع آن دشوارتر شدن درک و فهم حق و حقوق کلیه افراد مرتبط با یک خدمت و یا محصول اعم از کارکنان، مدیران، سرپرستان، تامین کنندگان و مشتریان ضرورت توجه به حق و حقوق کلیه افراد از یک سو و پذیرش مسئولیت های مرتبط با جایگاه هریک از افراد و انجام آن از سوی دیگر، ضروت توجه به آموزش و نهادینه کردن اخلاق حرفه ای در فراگیران مهارت های شغلی حین آموزش مهارت های تخصصی و استفاده از این مولفه ها در ارزیابی عملکرد شغلی و جذب نیروی متعهد و متخصص، ارتقاء و تعالی سازمانی، بهبود ارتباطات بین فردی، کاهش هزینه های تولید و رضایت مشتری ضرورت انجام این پژوهش را توجیه می نماید.
۱-۷- قلمرو موضوعی، زمانی و مکانی تحقیق:
قلمرو موضوعی این پژوهش اخلاق حرفه ای، قلمرو زمانی سال ۱۳۸۹و قلمرو مکانی آن اداره کل آموزش فنی و حرفه ای استان البرز می باشد.
۱-۸- اصطلاحات و تعاریف :
(I.R.T.V.T.O): عنوان اختصاری سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور[۱] است. (ایمانی و همکاران،۱۳۸۵ص۵)
آموزش فنی و حرفهای[۲]: مجموع آموزش های عملی و علمی است که هدف آن ،ایجاد شرایط لازم برای کسب دانش و ایجاد نگرش و پرورش مهارت کارآموزان به منظور احراز شغل و یا ارتقاء مهارت می باشد و منجر به کسب گواهینامه مهارت میگردد. همکاران،۱۳۸۵ص۵)
مرکز آموزش فنی و حرفهای[۳] : واحد آموزشی است که بر اساس ضوابط و مقررات به منظور ارتقاء مهارت و تخصص برای کارگران شاغل و یا ایجاد مهارت در افراد متقاضی کار تشکیل می شود. (همان منبع ص ۵)
کار آموز[۴]: فردی است که به منظور فراگیری دانش و کسب و ارتقاء مهارت شغلی، در دوره آموزش فنی و حرفهای معینی شرکت می کند. (همان منبع ص ۶)
شناسایی مدل های تدریس اثربخش و پیشنهاد مدل مناسبی برای تدریس اثربخش دانشگاهی و تعیین اعتبار سازه ای آن
۹-۱-۲- انواع روش های تدریس۳۲
۱۰-۱-۲- سطوح مهارت تدریس ۳۷
۱۱-۱-۲-تغییر مفهوم تدریس و نقش معلم به تبع تغییر پارادایم های یادگیری .۳۸
۱۲-۱-۲- مهارت های فرایند تدریس . ۴۰
۱۳-۱- ۲-منابع ارزشیابی تدریس اثربخش .۴۶
۱۴-۱-۲- راهکارهای کاربردی یک تدریس اثربخش ۵۰
۱۵-۱-۲- ویژگی های تدریس اثربخش . ۵۳
۱۶-۱-۲- شیوه های تعیین معیارهای تدریس اثربخش ۵۸
۱۷-۱-۲-عوامل موثر در تدریس.۵۹
۲-۲- پیشینه پژوهش . ۶۶
۳-۲- خلاصه و جمع بندی از پژوهش های انجام گرفته . ۷۵
فصل سوم: روش پژوهش
۱-۳- روش انجام پژوهش. ۷۸
۲-۳- جامعه آماری ۷۸
۳-۳-حجم نمونه و روش نمونه گیری.۷۹
۴-۳- ابزار گردآوری داده ها .۷۹
۵-۳- ویژگی های ابزار پژوهش . ۸۰
۱-۵-۳-نحوه ی اجرای پرسشنامه.۸۰
۲-۵-۳- روایی ابزار اندازه گیری ۸۰
۳-۵-۳- پایایی ابزار اندازه گیری ۸۱
۶-۳-روش تجزیه و تحلیل داده ها۸۱
۱-۶-۳-تحلیل عاملی تائیدی به روش بیشینه درست نمایی. ۸۲
۲-۶-۳-آزمون Tتک نمونه ای.۸۲
۳-۶-۳-تحلیل واریانس اندازه گیری های مکرر۸۳
۴-۶-۳-تحلیل واریانس چند متغیره. ۸۳
۵-۶-۳- تحلیل واریانس یکطرفه ANOVA84
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
۱-۴- بخش توصیفی ۸۶
۲-۴- بخش استنباطی . ۹۲
۳ -۴- خلاصه ای از تجزیه و تحلیل داده ها۱۰۲
فصل پنجم: یافته های پژوهش
۱-۵- خلاصه ای از یافته های پژوهش. ۱۰۴
۲-۵- بحث. ۱۰۸
۳-۵-محدودیت های پژوهش ۱۱۱
۴-۵- پیشنهادهای کاربردی۱۱۲
۵-۵- پیشنهادها برای تحقیقات آتی۱۱۲
پیوست ها
پیوست ۱– پرسشنامه دلفی:.۱۱۳
پیوست ۲- پرسشنامه اساتید:.۱۲۱
منابع:.۱۲۵
چکیده:
پژوهش حاضر درصدد بررسی و شناسایی مدل های تدریس اثربخش و پیشنهاد مدل مناسبی برای تدریس اثربخش دانشگاهی و تعیین اعتبار سازه ای آن است. تدریس اثربخش به معنی توانایی مدرس برای فراهم کردن تجربه یادگیری جهت کسب نتایج آموزش مطلوب است، برای این منظور تک تک یادگیرندگان باید درگیر فعالیت یادگیری شوند. تدریس اثربخش باید فعالیتی منظم و مرتب و هدفدار باشد و از پیش طراحی شود و هدفش ایجاد شرایط مطلوب یادگیری باشد و معلم و شاگرد بر هم تأثیر بگذارند.
پژوهش حاضر از بعد مدل سازی تدریس اثربخش، نوعی تحقیق توصیفی- همبستگی از نوع تحلیل عاملی به حساب می آید. در این پژوهش با بهره گرفتن از مبانی نظری پژوهش و با بهره گرفتن از منابع کتابخانه ای و الکترونیکی، مدلی برای تدریس اثربخش تدوین شده است. جامعه آماری کلیه اعضاء هیأت علمی دانشگاه خوارزمی شامل ۳۸۴ عضو هیات علمی استخدامی ( دارای ۳۶ استاد، ۵۸ دانشیار، ۲۵۹ استادیار، ۳۱ مربی) می باشند که در سال تحصیلی ۹۲-۹۱ در دانشگاه خوارزمی مشغول به تدریس هستند.
به منظور تعیین حجم نمونه، پس از اجرای پرسشنامه ۳۰ نفر به عنوان نمونه اولیه ی تحقیق ، واریانس شاخص های مورد بررسی محاسبه شده و بیشترین مقدار واریانس براورد شده در فرمول برآورد حجم نمونه کوکران جایگزین شده و حجم نمونه تعیین شد که حجم نمونه معادل۲۲۰ نفر است. روش نمونه گیری در تحقیق حاضر از نوع نمونه گیری چند مرحله ای می باشد). در این پژوهش، روایی محتوایی ابزار اندازه گیری که پرسشنامه ای محقق ساخته است، با نظر متخصصین تأیید شدو همچنین ضریب پایایی از طریق محاسبه ی ضریب آلفای کرونباخ عدد ۸۵/۰ برای کل پرسشنامه به دست داد. برای تجزیه تحلیل اطلاعات بدست آمده، از آمار توصیفی (فراونی، درصد) به صورت نمودار و جدول استفاده شد. همچنین از آمار استنباطی برای مدل تدوین شده با بهره گرفتن از تحلیل عاملی سلسله مراتبی اعتبار سازه ای آن سنجیده شده است. اعتبار محتوایی مدل نیز از طریق روش دلفی بدست آمد.
در این پژوهش، مدل تدوین شده بر اساس داده های تجربی اصلاح شده است به این معنی که بعضی از شاخص های کیفیت تدریس بعد از تحلیل عاملی و با پیشنهاد نرم افزارLISREL و تطابق محتوایی و نظری بارنگری شدند. نتایج تحلیل عاملی تائیدی به روش بیشینه درست نمایی نشان داد که همه شاخص ها با ۹۵% اطمینان می توانند
مولفه های تدریس اثربخش را را به صورت معنی دار و مثبت اندازه گیری کنند.
مقدمه
در جامعه امروز، آموزش عالی یگانه وسیله دسترسی به شیوه قوی تر و توسعه و پیشرفت بیشتر است. امروزه همه ملت ها، با هر نظام سیاسی و اجتماعی، پیشرفته و در حال پیشرفت، به مسأله تربیت توجه دارند. این توجه شدید بی دلیل نیست و بر منطقی قوی بنیاد شده است (معیری، ۱۳۸۰). در دنیای امروز دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی با انجام سه مأموریت اصلی آموزش، پژوهش و ارائه خدمات نقش مهمی در ابعاد گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه ایفا می کنند، لذا اطمینان از کم و کیف مطلوب عملکرد آنها و توجه مناسب به هر یک از کارکرد های دانشگاه، از اهمیت خاصی برخوردار است و در اثربخشی دانشگاه نیز نقش مهمی دارد. به طور مثال همان طوری که معروفی (۱۳۸۶) خاطر نشان می کند، عدم تأکید بر آموزش، به عنوان یکی از کارکردهای مهم آموزش عالی می تواند به تربیت نیروی انسانی نا کارآمد و ناتوان بینجامد، در این راستا اعضای هیئت علمی از مهمترین عوامل آموزش هستند که کمیت و کیفیت وظایف آنها در دانشگاه ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است (صالحی عمران و قنواتی، ۱۳۸۹).
پژوهش درباره تدریس در دانشگاه از جمله مهم ترین مسایلی است که از یک سو بازخورد مناسب برای تجزیه و تحلیل مسایل آموزشی، تصمیم گیری های اساسی و برنامه ریزی های راهبردی در اختیار مسؤلان و دست اندرکاران آموزش عالی قرار می دهد و از سوی دیگر، مدرسان با آگاهی از کیفیت عملکرد خود در جریان تدریس قادر خواهند بود به اصلاح شیوه ها و روش های آموزشی و در نتیجه، افزایش کیفیت تدریس خود بپردازند (ذوالفقار، ۱۳۷۵).
تدریس با کیفیت مطلوب در آموزش عالی معمولاً با ارتقای فرصت های یادگیری اثربخش برای دانشجویان تعریف می شود. هدف از تدریس در یک عبارت ساده ممکن ساختن یادگیری دانشجوست.تدریس در محیط دانشگاه همیشه اثربخش نیست بنابراین گرچه مدرسان دانشگاهی معمولاً از نظر دانش محتوایی مرتبط با رشته خودشان قوی هستند، اما بسیاری از آن ها دانش محدودی درباره نظریه ها و الگوهای تدریس دارند (هنسون[۱]،۲۰۰۳).
۲-۱-تعریف مساله
بدون شک در دوران معاصر، حرفه ی تدریس یکی از دشوارترین مشاغل محسوب می شود. علاوه بر آگاهی از دانش و تخصص، هر مدرسی باید از هنر و تجربه ی تدریس برخوردار باشد. با عنایت به این چگونگی است که در بسیاری از کشورهای دنیا، مدرسان در آغاز کار باید گواهینامه های علمی و معتبری مبنی بر طی موفقیت در زمینه تدریس دارا باشند و پس از آن نیز به طور مداوم از طریق دوره های آموزش ضمن خدمت، توانمندی علمی و عملی خود را بهبود بخشیده و در واقع تدریس اثربخش داشته
مطلب دیگر :
باشند (صفوی، ۱۳۸۴).
منظور از تدریس اثربخش مجموعه ای از عملکردها و ویژگی های استاد است که باعث دستیابی به اهداف آموزشی و یادگیری دانشجو می شود. البته یادگیری به عوامل متعدد دیگری از جمله رفتارهای دانشجو، انگیزه یادگیری، محتوای برنامه ی درسی، محیط و منابع فیزیکی نیز بستگی دارد (ظهور و اسلامی نژاد، ۱۳۸۱).
اثربخشی بهترین برداشت در رابطه با اهداف شما از تدریس می باشد، بنابراین آن چه که در یک زمینه اثربخش به حساب می آید، ممکن است در زمینه دیگر اثربخش نباشد. اگر هدف صرفاً انتقال اطلاعات باشد، یک متن درست پردازش شده که راهی برای حل یک مشکل فراهم می کند؛ ممکن است اثربخش در نظر گرفته شود. اگر هدف برانگیختن دانش آموزان به ایجاد راه حل باشد بنابراین متن درست پردازش شده ممکن است به عنوان غیراثربخش در نظر گرفته شود. هر چند شما باید راجب این استدلال که تدریس نامطلوب، تدریس اثربخش است هوشیار باشید، زیرا این استدلال دانش آموزان را مجبور می کند که بیشتر مطالعه کنند.
بدون در نظر گرفتن دیدگاه های متفاوت از تدریس نامطلوب، چنین استدلالی ممکن است یک توجیه عقلی برای بهبود بخشیدن تدریس شما باشد. برای ما تدریس نامطلوب انگیزه را کاهش می دهد، رویکرد منفی نسبت به یادگیری را افزایش می دهد و موفقیت کمتری را حاصل می کند. به طور کلی تدریس اثربخش، سیستماتیک، تحریک کننده و نگه دارنده می باشد (براون و اتکینس[۲] ، ۱۹۹۸).
حیطه های مهارتی که اثربخشی کار یک مدرس را تعیین می کنند عبارتند از:
الف- صلاحیت و توانایی فنی (علم و مهارت در درس مورد آموزش)
ب- صلاحیت و توانایی حرفه ای (آگاهی از برنامه ریزی، ارائه و ارزیابی آموزشی)
ج- صلاحیت شخصی (ویژگی های شخصی و رفتاری مؤثر در فرایند تعلیم و تربیت) (میلر و میلر؛ ترجمه ی میری، ۱۳۸۳، نقل از عندلیب و احمدی، ۱۳۸۶).
ارزیابی تدریس اساتید بدون در دسترس داشتن شاخص های تدریس اثربخش نه تنها باعث بهبود کیفیت آموزش نمی شود بلکه باعث افت کیفیت نیز می شود (ظهور، اسلامی نژاد، ۱۳۸۱). بدیهی است تدریس اثربخش دارای معیارهایی است که توسط آن می توان به نوعی ماهیت آن را مشخص نمود.
ارزیابی اثربخشی جنبه تدریس یک استاد به دلیل نداشتن شاخص های مناسب مشکل تر از ارزیابی جنبه پژوهشی اوست. مثلاً با بررسی تعداد مقالات و طرح های اجرا شده تا اندازه ای می توان جنبه پژوهشی استاد را مورد ارزیابی قرار داد. شاید یکی از عواملی که باعث شده در اکثر دانشگاه ها اساس ارتقای اساتید ارزیابی جنبه پژوهشی آنان باشد، آسان تر بودن ارزیابی این جنبه نسبت به جنبه تدریس آنان بوده است (همان منبع، ۱۳۸۱).
اثربخشی کلی تدریس یک مدرس دانشگاه، در پرتو تقابل میان معیارهای کلی، شامل طراحی تدریس، اجرا یا آموزش، مدیریت کلاس درس، روابط انسانی، ارزشیابی و ویژگی های شخصیتی مطلوب، سنجیده و تعیین می شود (کد؛ نقل از عندلیب و احمدی،۱۳۸۶).
تدوین برنامه درسی به فرایند نظم و ترتیب و تعیین توالی و تقدم و تاخر عناصر برنامه درسی اشاره دارد. منظور از تدوین برنامه درسی، برنامه ریزی اصولی و نظام یافته جهت تهیه و طراحی یک فعالیت یا دوره آموزش می باشد. در واقع تدوین برنامه درسی فرایندی است که به منظور تشخیص نیازها، تهیه اهداف اختصاصی، شناسایی و سازماندهی محتوا، انتخاب روش و تهیه مواد مورد نیاز جهت ارزیابی آموزش و فراگیر مورد استفاده قرار می گیرد(فتحی واجارگاه،۱۳۸۵).
در بررسی مولفه های موجود برای نظم دهی و ایجاد ساختاری منظم برای امر تدریس با وجود پژوهش های انجام گرفته نیازمند وجود مدلی برای شکل دهی به مولفه های تدریس اثربخش بودیم که در این پژوهش به این موضوع پرداخته شده است.
مدل به ما میآموزد که در شرایط و وضعیتهای گوناگون چه ملاک یا معیار و روش خاصی را در پیش گیریم(رزاقی،۱۳۸۱) مدل بهعنوان یک نقطهای شروع از واقعیت است که دیدگاه ما را در رابطه با واقعیت ساده میکند. همچنین مدل مشخصه های اساسی و بنیادی واقعیت را نمایندگی میکند. بنابراین مدل چیزی است که واقعیت را نشان داده و جنبههای معین از دنیای واقعی را که در ارتباط با مسائل تحت بررسی میباشد شرح میدهد و به تصویر میکشد، و روابط مهم و با اهمیت بین جنبههای مختلف را آشکار و روشن میسازد. مدل همچنین به ما کمک میکند که به متن و درون پدیدههایی که نمیتوانیم مستقیما آنها را ببینیم هدایت شویم(گرجی،۱۳۸۸).
منظور از مدل در تحقیق حاضر دستیابی به الگویی در زمینه تدریس اثربخش خواهد بود که این الگو با توجه به مبانی نظری تحقیق حاضر و همچنین دستیابی به اتفاق نظر متخصصان با توجه به روش دلفی خواهد بود که در مراحل بعد اعتبار سازه ای آن را نیز بدست خواهیم آورد.از جمله مسائلی که باعث شد به این موضوع بپردازیم در مرحله اول به دست آوردن مدلی بود که بتوان شاخص های موجود در تدریس اثربخش را مشخص کرد و در مرحله بعد ارزیابی عملکرد اساتید دانشگاه می باشد.
هدف پژوهش حاضر در مرحله اول تدوین مدلی برای تعیین معیارهای تدریس اثربخش است، ودر مرحله بعد تعیین اعتبار سازه ای مدل تدوین شده خواهد بود. اعتبار سازه یک ابزار اندازه گیری نمایانگر آن است که ابزار اندازه گیری تا چه اندازه یک سازه یا خصیصه ای را که مبنای نظری دارد می سنجد.
بنابراین در مطالعه حاضر به منظور تعیین مدل تدریس اثر بخش، راهبردهای تدریس بر اساس مطالعات و مبانی نظری پژوهش واسناد و منابع کتابخانه ای و الکترونیکی تعیین خواهد شد که به مدلی در این زمینه دست خواهیم یافت ودر مرحله بعد اعتبار سازه ای مدل تدوین شده سنجیده خواهد شد . به این ترتیب مسئله پژوهش حاضر آن است که مدل مناسب برای تدریس اثربخش کدام است و دارای چه مولفه ها و شاخص هایی است؟
۳-۱-اهداف پژوهش
۱-۳-۱-هدف کلی:
شناسایی مدل های تدریس اثربخش و پیشنهاد مدل مناسبی برای تدریس اثربخش دانشگاهی و تعیین اعتبار سازه ای آن
۲-۳-۱-اهداف جزیی:
۱.پیشنهاد مدلی برای تدریس اثربخش
۲.تعیین اعتبار سازه ای مدل تدریس اثربخش
۴-۱-پرسش های پژوهش
۱.مدل مناسب برای تدریس اثربخش کدام است؟
- آیا مدل تدریس اثربخش تدوین شده، دارای اعتبار سازه ای است؟
- آیا خود- ارزیابی اساتید دانشکده های علوم انسانی و علوم پایه نسبت به مدل تدریس اثر بخش دارای تفاوت معناداری است؟
۵-۱-استفاده کنندگان از نتیجه پایان نامه
از آنجا که موفقیت اساتید در اصلاح و بهبود یادگیری دانشجویان همگام با عمل تدریس مستلزم ارتقاء و رشد علمی و عملی خود وتوجه به خصوصیات و نیازهای آموزشی و حرفه ایی دانشجویان است،آنان باید همواره بکوشند تا روش های تدریس خود را با نیازها و امکانات فردی و گروهی فراگیران هماهنگ کرده و جهت رفع نارسائی های روش خود و اصلاح و بهبود آن گام بردارند. استفاده کنندگان از نتایج این پایان نامه تمامی مراکزی که به امر آموزش و یادگیری می پردازند می باشند.
تمامی مراکز و سازمان هایی که در این امر دخیل هستند می توانند در جهت اصلاح و بهبود آموزش خود و همچنین تسهیل امر یادگیری از نتایج این پژوهش کمک بگیرند. در درجه اول می توان از مراکز دانشگاهی و افرادی که در فرایند آموزش هستند از جمله اساتید در جهت ارتقاء کیفیت آموزش خود وهمچنین دانشجویان در جهت تسهل یادگیری نام برد.
۶-۱-ضرورت انجام پژوهش
تدریس اثربخش به معنی توانایی مدرس برای فراهم کردن تجربه یادگیری جهت کسب نتایج آموزش مطلوب است، برای این منظور تک تک فراگیران باید درگیر فعالیت یادگیری شوند (کریاکو،۱۳۸۷).
به رغم این که بهبود تدریس یکی از نیازهای اصلی مراکز آموزش عالی است، اما هم اکنون برنامه ای که بتوان با ارائه آن فرصت های مناسبی را برای ارتقای مهارت های آموزشی کلیه اعضای هیأت علمی و در نهایت، افزایش یادگیری دانشجویان فراهم کرد ارائه نشده است (معزی، شیرزاد، زمان زاد، روحی، ۱۳۸۸). تحقیق در مورد میزان به کارگیری معیارهای تدریس اثربخش در دانشگاه، بیش از هر چیز منجر به تقویت نقاط قوت و رفع نقاط ضعف موجود در کیفیت تدریس استادان خواهد شد (ظهور، اسلامی نژاد،۱۳۸۱).