دانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشددانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشدتعیین عوامل مؤثر بر تدریس موفق معلمان نمونه در درس ریاضی پایه ی ششم شهرستان مراغه
۲-۳-۱-۲تاثیر برنامه و ساخت نظام آموزشی در فرایند تدریس ۱۹
۲-۳-۲تاریخچه روش های تدریس در جهان. ۲۰
۲-۳-۳تعریف تدریس و تحلیل مفاهیم آن. ۲۰
۲-۳-۴تدریس موثر به چه معناست. ۲۱
۲-۳-۵ویژگی های خاص برای تدریس. ۲۲
۲-۳-۶نقش عوامل موثر بر یادگیری در روند تدریس. ۲۳
۲-۳-۷کنش های تدریس مناسب. ۲۳
۲-۳-۸شاخص های تدریس موثر. ۲۴
۲-۳-۹ارتباط معلم و شاگرد و تاثیر آن در فرایند تدریس ۲۶
۲-۳-۱۰تاثیر برنامه و ساخت نظام آموزشی در فرایند تدریس ۲۸
۲-۳-۱۱ آموزش اثربخش و معلمان اثربخش ۲۹
۲-۳-۱۲ مبانی نظری روش فعال تدریس۳۰
۲-۳-۱۳ ضرورت روش های فعال تدریس.۳۴
۲-۴برنامه درسی ریاضی۳۶
۲-۴-۱اهداف کلی آموزش ریاضی دوره تحصیل عمومی. ۳۷
۲-۴-۲عوامل ایجاد کننده انگیزه ۳۸
۲-۴-۳مهم ترین اشکالات تدریس ریاضی. ۳۹
۲-۴-۴برخی از اصول حاکم مورد استفاده در تدریس فعال ریاضی ۴۱
۲-۴-۵عوامل برطرف کننده اضظراب از کلاس درس ریاضی ۴۲
۲-۴-۶دوره های ضمن خدمت. ۴۲
۲-۴-۷استفاده مناسب از فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش ۴۳
۲-۴-۹ تناسب مفاهیم و تمرینات آموزش ریاضی ابتدایی برای حل مسایل در موقعیت-های دیگر ۴۵
۲-۴-۱۰ علل اختلال در ریاضیات ۴۶
۲-۴-۱۰-۱ علایم شناسایی اختلال ریاضی ۴۶
۲-۴-۱۱عدم توجه به تفاوت های فردی برای ایجاد یادگیری همراه با تعقل و خلاقیت ۴۷
۲-۴-۱۲ عدم شادابی کلاس برای بروز خلاقیت و یادگیری فعال در درس ریاضی ۴۸
۲-۵معلم کیست. ۴۸
۲-۵-۱سایر تعاریف در باره معلم ۴۹
۲-۵-۲معلم عامل موثر در نظام آموزش و پرورش ۵۰
۲-۵-۳ تاثیر شخصیت معلم در پرورسه ی آموزش و پرورش ۵۱
۲-۵-۴ معلم در پویه ی تاریخ. ۵۲
۲-۵-۵ عمده ترین اهداف معلم. ۵۳
۲-۵-۶ پی بردن به راز های موفقیت معلم ۵۳
۲-۵-۷شیوه نامه انتخاب معلمان نمونه. ۵۴
۲-۵-۸ شیوه نامه انتخاب معلمان نمونه.۵۵
۲-۵-۸-۱اهداف. ۵۵
۲-۵-۸-۲پیش فرض ها ۵۶
۲-۵-۸-۳نیم نگاهی به اهاف طرح و نحوه اجرا. ۵۷
۲-۵-۸-۴چشم انداز طرح برای معلمان جدیدالورود ۵۷
۲-۵-۸-۵ چشم انداز طرح برای معلمان فعلی ۵۸
۲-۵-۸-۶ پیشنهادات. ۶۰
۲-۶پایه ششم ابتدایی ۶۲
۲-۶-۱اهداف کلی پایه ششم ابتدایی ۶۲
۲-۶-۲ اهداف برنامه های درسی پایه ششم. ۶۲
۲-۶- ۳ جدول مواد و ساعات درسی پایه ششم ۶۳
۲-۶-۴پایه تحصیلی ششم ابتدایی. ۶۵
۲-۶-۵ مزایا و معایب نظام آموزشی ۶۶
۲-۶-۶ مزایای ۳-۳-۶ و پایه ششم. ۶۶
۲-۶-۷ سابقه علمی پیشینه تحقیق در ایران وخارج از کشور ۶۹
۲-۶-۶-۱ پژوهشهای داخلی. ۶۵
۲-۶-۶-۲ پژوهشهای خارجی. ۶۸
۲-۶-۸ نتیجه گیری. ۶۹
فصل سوم: روششناسی تحقیق
۳-۱ مقدمه ۷۲
۳-۲ روش انجام پژوهش ۷۳
۳-۳ روش های مورد استفاده در مطالعه موردی. ۷۴
۳-۴جامعه و پژوهش آماری. ۷۴
۳-۵ حجم نمونه و روش نمونه گیری. ۷۶
۳-۶ روش و ابزار جمع آوری اطلاعات. ۷۷
۳-۷ روایی و پایایی ابزار اندازهگیری ۷۸
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
۱-۴مقدمه. ۸۱
۲-۴ ارائه یافته های مربوط به سوال های پژوهش ۸۱
۳-۴ تحلیل کیفی. ۸۱
۱-۳-۴یافته های مربوط به سوال اول پژوهش. ۸۲
۲-۳-۴یافته های مربوط به سوال دوم پژوهش. ۸۶
۳-۳-۴یافته های مربوط به سوال سوم پژوهش. ۸۹
۴-۳-۴یافته های مربوط به سوال چهارم پژوهش. ۹۲
۴-۴جمع بندی۹۴
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادات
۱-۵ مقدمه ۹۶
۲-۵ بحث درباره یافته ها ۹۶
۱-۲-۵ سوال اول پژوهش. ۹۷
۲-۲-۵ سوال دوم پژوهش. ۹۷
۳-۲-۴ سوال سوم پژوهش. ۹۸
۴-۲- ۵ سوال چهارم پژوهش ۹۹
۳-۵ محدودیت های پژوهش ۱۰۰
۴-۵ پیشنهاد های پژوهش۱۰۰
۱-۴-۵پیشنهاد های پژوهشی. ۱۰۰
۲-۴-۵پیشنهاد های کاربردی. ۱۰۱
فهرست جداول
مشخصات اطلاع رسان های پژوهش(معلمان). ۷۵
مشخصات اطلاع رسان های پژوهش(مدیران). ۷۵
فهرست منابع
منابع فارسی ۱۰۳
منابع لاتین. ۱۰۸
پیوست
سوالات مصاحبه.
مصاحبه با معلمان
مصاحبه با مدیران.
امروزه مهمترین دغدغهی نظام آموزشی و پرورشی یک کشور، ایجاد بستری مناسب جهت رشد و تعالی سرمایههای فکری در جامعه اطلاعاتی و دانایی محور است. برای آنکه همهی گروههای اجتماعی قادر باشند به طور موثّر در چنین جامعهای مشارکت داشته باشند، باید یادگیری پیوسته، خلاقیت، نوآوری و نیز مشارکت فعال و سازنده اجتماعی را بیاموزند. تحقّق این امر مستلزم تعریف مجدد و نوینی از نقش و کارکرد مدارس به عنوان اصلیترین نهادهای آموزشی در جامعه است (مویدنیا، ۱۳۸۶).
معلمی به عنوان یک حرفه، مستلزم اختیار و استقلال عمل است که این التزام، با افزایش تحصیلات و تجارب معلمان و نیز با استفاده هرچه بیشتر از فناوری پیشرفته، عمیقتر نیز میشود. حرفهای گرایی، موجب می شود تا معلمان بیشتر به هنجارهای حرفهای، کنترل حرفهای، و در رأس آنها اختیار و استقلال حرفه ای تمایل پیدا کنند. زیرا مجهز شدن معلمان به تخصص، مهمترین و اساسیترین راه برای تضمین کار بهتر نظام آموزشی است. پژوهش حاضر سعی دارد تا با شناسایی و بررسی جامع و علمی «عوامل موثر بر تدریس موفق معلمان نمونه در درس ریاضی ششم ابتدایی شهرستان مراغه»، به ارائه تصویری روشن از مهارتهای حرفهای آنان بپردازد.
آموزش و پرورش بخصوص در دوران ابتدایی باید بر عملکرد معلمان ریاضی نظارت بیشتری داشته باشد و صرفاً به درصد قبولی اکتفا نکند. به این منظور، باید هر ساله برای معلمان ریاضی کلاسهای مؤثر ضمن خدمت برگزار شود و نهایتاً معلمان باید مصمم باشند تا در مورد تدریس و نحوهی آموزش درس ریاضی تغییراتی ایجاد کنند و از روشهایی استفاده کنند تا دانش آموزان بتوانند در کلاس شرکت فعال داشته باشند و در آنها ایجاد انگیزه شود. نباید دانش آموزان به حفظ طوطیوار فرمولها و مطالب وادار شوند. معلمان بدون آگاهی از روانشناسی، جامعه شناسی روش های آموزشی، اصول یادگیری، نحوهی ارزشیابی و طرح درس و استفاده از وسایل کمک آموزشی، نمیتوانند وظیفهی خطیر خود را در عصر کنونی به نحو شایسته انجام دهند.
۱-۲بیان مساله
در کنفرانس جهانی آموزش پرورش، به ویژه در سالهای اخیر، آموزش، کلید عبور از قرن بیست و یکم قلمداد شده است. راهبردهای مهمی که در سطح بین المللی برای بازنگری و اصلاح ساختار آموزش مورد توجه برنامهریزان آموزش قرار گرفته، در بردارنده همهی ابعاد آموزش و پرورش است. در تمام سطوح آموزش، بر سه بخش کلیدی و وابسته به هم، که سنگ بنای فرایند آموزش را می سازد تاکید شده است: برنامه درسی، کیفیت تدریس و تاثیر تعلیم و تربیت و روشهای کاری (دلور، ۱۳۸۰) . در رویارویی با چالشهای آینده، آموزش و پرورش سرمایهای اجتناب ناپذیر است. تحقق هر آرمانی در آموزش و پرورش، در گرو نیروی انسانی آن یعنی معلمان است که عامل اجرایی آرمانها در محیط عملی هستند و هیچ اصلاحی بدون همکاری و مشارکت فعال آنان انجام نخواهد شد.
شرایطی که معلمان در آن تربیت میشوند باید دگرگون شود، به نحوی که معلمان به صورت مربیان درآیند و نه متخصصانی که فقط ناقل محتوای برنامه درسی از پیش تعیین شده هستند (کریمی، ۱۳۷۵). رابرت مارزانو[۱] دربارهی نقش معلم اظهار می کند: «معلم فیزیک شاگرد یا فراگیرنده است. معلمان ماهر، شاگردان ماهری نیز هستند.» این برداشت از مفهوم معلم در فرایند آموزش به طور چشمگیری با نظرات سنتی دربارهی مفهوم معلم متفاوت است. برای تربیت نیروهای آموزشی متعهد و دانا، باید به طور اساسی تغییراتی در آموزش قبل ازخدمت و ضمن خدمت معلمان و هم چنین نظارت بر کار معلمان و سرانجام احراز صلاحیت و گواهی آنان ایجاد شود. پروفوسور گیج[۲] (۱۹۷۸) استاد برجسته تعلیم و تربیت، در کتاب «مبانی علمی هنر تدریس» میگوید:
بدون تردید هیچ فرد دیگری جز معلم نمی تواند تأثیر بیشتری بر آنچه در مدارس می گذرد داشته باشد. معلم می تواند تعلیم و تربیت را فرایندی توأم با لذت و کامیابی، یا فرایندی بیثمر کند (مهرمحمدی،۱۳۷۹ ).
در عصر جهانی شدن، پیشرفتهای پدید آمده در فناوریهای اطلاعات و ارتباطات، تغییرات زیادی در نحوهی آموزش پدید آورده است. آموزش از شکل سنتی خارج شده و یادگیری در تمام عمر مطرح است. امروزه آموزشهای رسمی ارائه شده، برای رفع نیازمندیهای فرد در تمام عمر کفایت نمی کند. به سبب تغییر حجم اطلاعات و توسعه دانش، آموزش باید در تمام عمر ادامه یابد (زمانی، ۱۳۸۴).
موفقیت هر نظام آموزشی در حد تعیین کننده ای به دانش و مهارت های حرفه ای معلم بستگی دارد. شایستگی هر نظام ، تا اندازه ای به شایستگی معلمان آن است. از این رو، میتوان گفت که معلم مهمترین عنصر نظام آموزشی در فرایند یاددهی-یادگیری و معمار اصلی نظام آموزشی است. جهان به سرعت دگرگون می شود و معلمان نیز مانند دیگر گروههای حرفهای، با این واقعیت روبهرو میشوند که آموزش اولیه آنها در جهان امروز، چندان مفید نخواهد بود. آنان باید در سراسر عمر دانش خود را روزآمد کنند(دلور،۱۳۷۶).
برونر[۳] (۱۹۷۷) در مقدمهی کتاب خود با عنوان «فرایند تعلیم و تربیت» بر اهمیت معلم به عنوان عنصر کلیدی در اجرای برنامه های درسی تاکید می کند و چنین اظهار می دارد:
یک برنامهی درسی، بیش از آنچه برای دانش آموزان طراحی شود، باید برای معلم طراحی شده باشد. اگر یک برنامه درسی نتواند معلمان را تغییر دهد، تعادل آن را بر هم بزند، به آگاهی آنها بیافزاید و آنها را به حرکت درآورد، هیچگونه تاثیری بر کسانی که توسط آنها تعلیم داده میشوند، نخواهد داشت(مهر محمدی،۱۳۸۱، ص۳۷۳).
شیوه های سنتی تدریس از مهمترین موانع رشد خلاقیت در آموزش و پرورش است. «گودلد» از مدرسه به عنوان یک کارگاه خلاق آموزش نام میبرد(نصر اصفهانی،۱۳۸۱). از مرور برخی مطالعات انجام شده، چنین برمیآیدکه بسیاری از معلمان از مهارت حرفهای لازم برخوردار نیستند و در ایفای نقس حساس خود با مشکلاتی مواجهاند که در ناکارآمدی آنها و ناموفق بودن دانش آموزان تاثیرگذار است.
از مهم ترین و گسترده ترین مطالعات انجام شده، مطالعه بین المللی روندهای آموزش ریاضیات و علوم «TIMSS[4] » (تیمز) است. هدف از انجام این مطالعات در حوزه های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ، شناسایی و کشف نقاط ضعف و قوت نظام های آموزشی و تلاش برای ارتقای کیفیت عملکرد تحصیلی دانش آموزان است.
مطالعه تیمز در فاصلهی چهار سال برای سنجش عملکرد کشورهای شرکت کننده در آموزش علوم و ریاضیات تکرار میشود تا روند تغییرات آموزشی و میزان کاهش و افزایش عملکرد دانش آموزان این کشورها در طی این چهارسال مشخص شود . تیمز همچنین برای تدارک چشم اندازهای مقایسهای در مورد روند پیشرفت در نظامهای آموزشی متفاوت، شیوه های سازماندهی مدارس و فعالیتهای آموزشی، یک آرایه غنی از اطلاعات پیشینهای را جمع آوری می کند. با توجه به یافته های مطالعات تیمز، وضعیت دانش آموزان ایرانی در دروس علوم و ریاضیات نامناسب ارزیابی شده است و علت مشکل، روشهای تدریس معلمان معرفی شده است(کیامنش،۱۳۷۷الف).
معلمان ژاپنی در تدریس و حل مسائل ریاضی در کلاس درس بیش از کمیت به کیفیت جریان آموزش و حل مسئله توجه دارند. آنها ترجیح می دهند یک موضوع درسی را در دو یا چند جلسه به دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند و پاسخ آن را از راه های مختلف، مبتنی بر تفکر دانش آموزان به دست آورند. کمتر مشاهده شده است که معلمان ژاپنی کلاس درس را به صورت دوره های آموزشی معمول برای آمادگی در امتحانات هماهنگ یا ورود به پایه بالاتر با سرعت اداره کنند و مسائل مختلفی را بدون اندیشه، تأمل و فهم عمیق دانش آموزان مطرح کنند و از آن بگذرند. آنان به خوبی دریافته اند که تفکر و بحث در مسائل ریاضی در کلاس درس وقت گیر است و بیش از آن که نگران وقت باشند، نگران درک و فهم موضوع از طرف دانش آموزان هستند(سرکارآنی، ۱۳۷۸).نتایج پژوهشهای فوق نشان داد که محور تدریس در ژاپن کتاب است و روشهای تدریس اغلب جنبه توصیفی دارد.
در سال های اخیر، همزمان با تاکید بیشتر به پاسخگویی و تحلیل دقیقتر متغیرهای تاثیرگذار بر بازدههای آموزشی، ثابت شده است که معلم مهمترین و موثرترین نیروی مدرسهای در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است. ایجاد تغییرات لازم متناسب با تحولات فناوری در عرصه اطلاعات و ارتباطات، در حکم یکی از محورهای مهم تغییر در قرن بیست و یکم، به ویژه در کشورهای پیشرفتهی صنعتی به شمار می رود. اهدافی که صاحبنظران برای نظام های تعلیم وتربیت مطرح می کنند، معلم را نقطه اتکای هر تغییر و تحولی میدانند(مهر محمدی،۱۳۷۹).
بسیاری از معلمان از مهارت حرفهای لازم برخوردار نیستند و در ایفای نقش حساس خود با مشکلاتی مواجهاند که در ناکارآمدی آنها، و ناموفق بودن دانش آموزان تاثیرگذار است. مطالعات یاد شده نشان داد ه است که راهکارهای آموزشی که معلم در فرایند یاددهی – یادگیری به کار می برد، اساسیترین و مهمترین نقش را در عملکرد تحصیلی دانش آموزان رقم میزند. در ایران، هنوز به روش های سنتی تدریس و حفظ کردن و آموزش طوطی وار تأکید می شود. معلم و کتاب به عنوان محورهای اصلی آموزش تلقی میشوند و نقش دانشآموز که اساسیترین محور فرایند آموزشی است، چندان مورد توجه قرار نمیگیرد. در حالی که رویکردهای سازندهگرا، یادگیرندگان را اساس سازندگی و دانش میپندارند و بر این باورند که دانش آموزان با تلاش در جهت حل مسائل علمی، فرصت سازمان دهی و بازسازی اطلاعات خود را دارند. امروزه به ویژه آن دانشی مورد تأکید است که بر عملکرد واقعی دانش آموزان در موقعیتهای واقعی زندگی دلالت کند. در سازنده گرایی، یادگیری ، بیش از آن که مبتنی بر معلم محوری باشد ، یادگیرنده محوراست. بر این اساس، ضرورت بازنگری در روش های آموزش و یادگیری، بیش از هر زمان دیگری به عنوان یک نیاز مطرح است (دانش پژوه ،۱۳۸۵).
در زمینه های روانشناسی و سایر علوم مربوط به تربیت، به ویژه روان شناسی یادگیری و خصوصیات یادگیرندگان، هر روز پژوهش های جدیدی انجام می گیرد. ماهیت حرفه ای معلم عصر حاضر ایجاب می کند که او با این یافته های جدید آشنا شود و آن ها را در تدریس به کار برد. امروزه معلم باید در قالب حرفه ای خود ظاهر شود. برای تحقق هر چه بیشتر این امر لازم است از طریق دوره های تربیت معلم،دوره های ضمن خدمت و مطالعات و تجربیات مستمری که در آینده خواهد داشت، صلاحیتها و تواناییهایی را کسب کند تا بتواند به نحو شایستهای، به ایفای نقش حساس، پر مسؤلیت ودر عین حال تخصصی معلمی بپردازد.
با توجه به مطالبی که بیان شد و اهمیت مسأله، پژوهش حاضر سعی دارد تا با شناسایی و بررسی جامع و علمی عوامل موثر بر تدریس موفق معلمان نمونه در درس ریاضی ششم ابتدایی بخصوص در شهرستان مراغه، به ارائه تصویری روشن از مهارتهای حرفه ای آنان بپردازد و روند کنونی این مهارتها را در تدریس تبیین نماید.
۱-۳ اهداف پژوهش
۱-۳-۱هدف کلی
تعیین عوامل مؤثر بر تدریس موفق معلمان نمونه در درس ریاضی پایه ششم شهرستان مراغه.
۱-۳-۲اهداف جزیی
_شناسایی روشها و راهبردهای تدریس معلمان نمونه در درس ریاضی؛
_شناسایی نحوهی تعامل معلمان نمونه با دانش آموزان؛
_شناسایی ویژگی های فضا و امکانات محیط آموزشی مرتبط با تدریس ریاضی؛
_بررسی رابطه رشته تحصیلی و سطح دانش معلمان نمونه با موفق بودن تدریس آنها.
۱-۴ سئوالات پژوهش
۱-۴-۱سئوال اصلی پژوهش
عوامل مؤثر بر تدریس موفق معلمان نمونه در درس ریاضی پایه ششم ابتدایی کداماند؟
۱-۴-۲ سئوال های ویژه پژوهش
– معلمان نمونه، در تدریس از کدام روشها و راهبردها بهره میگیرند؟
– نحوهی تعامل معلمان نمونه با دانش آموزان چگونه است؟
– فضا و محیط آموزشی کلاس درس ریاضی چه ویژگی هایی دارد؟
– آیا رشته تحصیلی و سطح دانش معلمان نمونه با موفق بودن تدریس ریاضی رابطه دارد؟
۱-۵ ضرورت انجام تحقیق
هرگونه تدریس موفقیت آمیز به ویژه در درس ریاضی مستلزم فراهم بودن بستر و شرایط خاص و همچنین ایجاد و پرورش مجموعه ای از مهارتهای عمومی و حرفهای در
مطلب دیگر :
بایگانیهای آموزشی - دانلود متن کامل فایل های پایان نامه ارشد
معلمان است. مفهوم ارتقای حرفهای معلمان از اواسط قرن بیستم و با ضرورت اجرای اصلاحات در نظام های آموزشی بیش از پیش مطرح شد. در شکل گیری این مفهوم، یافته های پژوهشی و بررسیهای مقایسه ای تأثیر زیادی داشته است. زیرا پژوهشها نشان می دهند که معلم در انجام اصلاحات نقش دوسویه ای را بر عهده دارد؛ از یک سو موضوع اصلاحات آموزشی است و از سوی دیگر عامل اصلاحات آموزشی محسوب می شود. لذا، عمده ترین اهداف در آموزش معلمان عبارتاند از: حرفهای سازی، ظرفیت سازی معلمان برای آمادگی پذیرش مسؤولیتهای جدید برای مواجهه با تغییرات در برنامه های درسی و به روزرسانی دانش و مهارت حرفهای و عمومی معلمان برای تدریس متناسب با شر ایط و روشها ی جدید تدریس(تانگ و هان ،۲۰۰۳).
یکی از عوامل کلیدی و ابزارهای اساسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، کیفیت تدریس و مهارتهای حرفهای معلمان است. در عصر انفجار اطلاعات، تاکید بر فرایند یاددهی-یادگیری در تمام حیطه ها ضروری است. آموزش یک طرفه، آموزش مستقیم و آموزش سنتی به عنوان یک پدیده رایج در نظام آموزشی، غالبا حاکی از حاکمیت مطلق معلمان در کلاس درس و منفعل بودن دانشآموز در عرصه یاددهی-یادگیری است. در حالی که با بهره گرفتن از روشهای تدریس فعال، میتوان مکانیسم های یادگیری دانش آموزان را توسعه داد. «در برنامهی درسی که بر صلاحیتهای حرفهای معلم بنا میشود، علاوه بر افزایش دانستهها، عملکرد و توانایی معلمان، به موثر بودن آن در میدان عمل و تجربه نیز توجه دارد» (کمیتهی برنامه ریزی دروس تربیتی تربیت معلم،۱۳۷۰).
قابل توجه است که میان دروس متفاوت، ریاضی اهمیت ویژهای دارد. با نگاهی گذرا به دنیای پیچیده کنونی و تاملی در علوم و فنون متنوع و رو به گسترش، میتوان دریافت که درک صحیح مفاهیم ریاضیات تا چه اندازه ضرورت دارد و این علم تا چه حد نقش تعیین کننده ای برای ورود موفقیت آمیز به عرصه دیگر علوم و فنون ایفا می کند. چنانچه کلاس درس ریاضی برای برآورد نیازهای مختلف کودکان از نظر برنامه های ریاضی خوب تجهیز شود، بین یادگیرندگان کسانی یافت می شود که در ریاضی پیشرفت زیادی خواهند داشت. برای کودکانی که در حل مسائل ریاضی و آموزش ریاضی توانایی دارند، باید موقعیتهایی فراهم آورده شود که بتوانند تمرینات بیشتری را انجام دهند تا در حل مسائل ریاضی تبحر پیدا کنند. از طرفی، کودکان تیزهوش در مقایسه با کودکان معمولی، قادر هستند کار بیشتری را در فرصتهای داده شده در کلاس درس، انجام دهند، بنابراین، معلم باید کار بیشتری را به آنها پیشنهاد دهد. برنامه های آموزش ریاضی را میتوان در قالب هدفهای آموزشی و هدفهای رفتار ارائه کرد. در هدفهای رفتاری آموزش ریاضی، تعریف دقیقتری از رفتاری که دانشآموز بعد از آموزش باید داشته باشد ارائه می شود.
از نظر رئوف(۱۳۸۶)، مهارتهای حرفهای معلم، لازمترین و ضروریترین نیاز اوست. هر نوع بی توجهی در به دست آوردن این مهارتها، عدم موجودیت شغلی و حرفهای او را به اثبات میرساند و خط بطلان روی مهارت او میکشد. بدون هیچ تحقیقی میتوان فهمید که در کشور ما مهارتهای عملی معلمان کافی نیست، بسیاری از معلمان، با داشتن دانش و مواد علمی بالا و کافی، توان به کار بستن مهارتهای حرفهای خود را ندارند و بر عکس، معلمانی وجود دارند که احتمالاً دانش آنها، حتی در رشتههای تخصصی خودشان، بسیار اندک است ولی به خوبی از عهده کار معلمی برآمدهاند.
صاحبنظران امر تعلیم و تربیت دربارهی مفهوم ارتقای مهارتهای حرفهای معلمان که از اواسط قرن بیستم در نظامهای آموزشی پدیدار شده است، نظریات مختلفی را بیان کردهاند که از جمله هایبرمن[۵] و بومهان[۶] (۲۰۰۵) مولفههای «روش های تدریس و ارزشیابی» و ویلگاس و ریمرس [۷] ( ۲۰۰۷ ) نقش مهارتهای حرفه ای معلم را جهت تغییر در نظام آموزشی بسیار ضروری دانسته و در این رابطه، به مولفههای «روشهای جدید تدریس، تکنولوژی آموزشی وارزشیابی» پرداختهاند.
در آغاز قرن بیست و یکم توجه همگان، بیش از گذشته به نظام های آموزشی معطوف شده است. توجه و تمرکز نظام های آموزشی نیز به بهبود یادگیری مدرسهای افزایش یافته است. رویکردهای اخیر در نظام آموزش و پرورش در راستای بهبود یادگیری، حاکی از یادگیری مشارکتی در کلاس درس و تربیت دانشآموزان به عنوان نسل پژوهنده است و چون معلم، کارگزار اصلی آموزش در کلاس درس است، اگر خود به درستی آموزش نبیند و پژوهشگر نباشد، چگونه میتواند نسلی پژوهنده را تعلیم دهد؟
در این پژوهش، معلم از آن جهت مورد تأکید است که کارگزار اصلی تعلیم و تربیت به شمار میرود و اهداف متعالی نظامهای تعلیم و تربیت در ابعاد مختلف در نهایت باید به واسطه او محقق شود. تعامل مستمر و چهره به چهرهی معلم با دانشآموزان، وی را در موقعیت ممتاز و منحصر به فردی قرار میدهد که هیچ عنصر انسانی دیگری در این سازمان از آن برخوردار نیست (مهرمحمدی،۱۳۷۹). بنابراین، توسعه عمومی و حرفهای معلمان به عنوان مهمترین نیروی انسانی در نظام تعلیم و تربیت، دارای اهمیت زیادی است. به طور سنتی، آموزشهای قبل و ضمن خدمت معلمان ریاضی بر دانشافزایی موضوعی و روش تدریس معلممدار و موضوعمدار تکیه میکند. با این حال، مسایل عمدهای در رابطه با آموزش معلمان و توسعه حرفهای آنها وجود دارد که مهمتر از همه، چگونگی تحول در فرایند آموزش، تغییر باورها و نگرشها و ایجاد چارچوب نظری مناسب برای یادگیری معلمان است. به این منظور، آشنایی با چگونگی تفکر معلمان دربارهی تدریس خودشان و چگونگی عمل تدریس، به برنامهریزان دورههای قبل و ضمن خدمت معلمان ریاضی کمک میکند تا بتوانند تنوع بین المللی در باورهای متداول معلمان و چگونگی ارتباط این تنوع با یادگیری دانشآموزان را مورد بررسی قرار دهند(گویا،۱۳۸۰).
از جمله مهمترین موانع در توسعهی حرفهای معلمان، فاصلهی بین نظریه و عمل و عدم تشریک مساعی با معلمان در برگزاری دورههای آموزش معلمان ریاضی است. بررسی های بین المللی اخیر در حوزه توسعه حرفهای معلمان، بیانگر رویکردهای نوینی مانند پژوهش مشارکتی در کلاس درس است که بیش از اقدامات گذشته در تلفیق نظریه و عمل توفیق یافته است (سرکارارانی،۱۳۷۸). با توجه به سیر تحول مبانی نظری آموزش معلمان ریاضی در ایران، میتوان دریافت که سیستم ارزشیابی برای دورههای تربیت معلم و دبیری به سمت پذیرش کسانی میرود که بدون علاقه و بعضاً فقط به دلیل قبولی، این رشتهها را انتخاب کرده اند (گویا و دیگران ۱۳۸۱).
انسانهایی که جهان آینده به آنها نیاز دارد، افراد توانمندی هستند که مناسبات و ویژگیهای عصر ارتباطات را به خوبی درک کنند و بتوانند فعالانه و با خلاقیت به ساختن دانش مورد نیاز نایل شوند. از آن جا که مهمترین هدف آموزش و پرورش شکوفاسازی استعداد و خلاقیتهای دانشآموزان است، انتظار میرود که همگام با توسعهی فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی، آموزش و پرورش و در رأس آن معلمان نیز از حرکت شتابان این قافله دور نمانند. بنابراین لازم است تمامی معلمان مهارتهای مورد نیاز خود را به دست آورند تا بتوانند نیروهای ماهر و مبتکری به جامعه تحویل دهند.
از آنجا که تاکنون تلاشی هدفمند و جامع به منظور شناسایی عوامل موثر بر تدریس موفقیت آمیز درس ریاضی توسط معلمان نمونه به ویژه در دوره ابتدایی انجام نشده است، محقق در این تحقیق قصد دارد، عوامل موثر بر تدریس موفقیت آمیز ریاضی توسط معلمان نمونه را بررسی کند تا به نقاط قوت آنها در نحوهی تدریس دست یابد تا بدین طریق به رفع نارساییهای موجود و بهبود کیفی تدریس ریاضی در شهر مراغه یاری رساند. بنابراین انجام پژوهش حاضر به دلیل اهمیتی که در تبیین عوامل موثر بر تدریس موفق معلمان نمونه دارد، می تواند از تجارب و نشانه های موفق این گروه از معلمان به سایر معلمان یاری رساند و به بهبود چگونگی تدریس به ویژه در درس ریاضی منجر شود.
۱-۶ تعریف مفاهیم نظری و عملیاتی پژوهش
تدریس
عبارت است از تعامل یا رفتار متقابل معلم و شاگرد،براساس طراحی منظم وهدفدار معلم برای ایجاد تغییر در رفتار شاگرد(شعبانی،۱۳۸۴).
عوامل موثر بر تدریس
عواملی همچون ویژگی های شخصیتی و علمی معلم، ویژگی های شاگرد و تاثیر آن در فرایند تدریس ، تاثیر برنامه وساخت نظام آموزشی در فرایند تدریس،تاثیر فضا و تجهیزات آموزشی در فرایند تدریس که شناخت چنین عواملی معلم را قادر می سازد که در تنظیم فعالیت های تدریس ،تصمیمی آگاهانه بگیرد(شعبانی،۱۳۸۴).
ششم ابتدایی
پایه ششم ابتدایی با اهداف کلی تکمیل، تعمیق و تثبیت اهداف مصوب دوره ابتدایی متناسب با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و همسو با برنامه درسی ملی تربیت همه جانبه دانش آموزان در راستای دستیابی به مراتبی از حیات طیبه متناسب با موقعیت ها و نیازهای جدید و پاسخ به اقتضائات آن و کسب آداب و مهارتهای ضروری برای ورود به دوره تحصیلی بعدی و تأمین زندگی به وجود آمده است.
معلم نمونه
معلم مهمترین عامل ایجاد کننده شرایط مطلوب یادگیری ویا د دهی است، که بعد از شاگرد دومین عُنصر مهم نظام آموزش و پرورش به شمارمیرود، این معلم است که شرایط لازم یادگیری را بین شاگردان و محتوای درسی بوجود می آورد و کار آن غنی سازی همین مضمون است. معلم از طریق ایجاد حلقه های عاطفی با شاگردان و درک درست تفاوتهای فردی و استعداد های آنها میتواند شاگردان را بسوی یک هدف مطلوب و معیین که همانا بالا بردن سطح علمی شاگردان است سوق دهد.
شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقاء منزلت اجتماعی کتابداران و توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی همدان
۱-۵. اهمیت و ضرورت پژوهش– ۱۶
۱-۶. تعریفهای عملیاتی- ۱۷
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش– ۱۹
۲-۱. مقدمه- ۲۰
۲-۲. منزلت اجتماعی- ۲۰
۲-۲-۱. تعریف– ۲۰
۲-۲-۲. خاستگاه منزلت اجتماعی- ۲۲
۲-۲-۳. عوامل تعیینکننده منزلت اجتماعی- ۲۳
۲-۲-۴. انواع پایگاههای اجتماعی- ۲۴
۲-۲-۵. نظریات منزلت اجتماعی- ۲۶
۲-۲-۵-۱. نظریه آلبرت بندورا ۲۶
۲-۲-۵-۲. نظریه مارکس– ۲۶
۲-۲-۵-۳. نظریه ماکس وبر- ۲۷
۲-۲-۵-۴. نظریه دورکیم ۲۷
۲-۲-۵-۵. نظریه پارسونز- ۲۷
۲-۲-۵-۶. نظریات دارندرف، لنکسی، الین رایت و پارکین- ۲۸
۲-۳. سرمایه اجتماعی- ۳۰
۲-۳-۱. تعاریف– ۳۰
۲-۳-۲. تاریخچه سرمایه اجتماعی- ۳۳
۲-۳-۳. نظریات سرمایه اجتماعی- ۳۴
۲-۳-۳-۱. پیر بوردیو- ۳۴
۲-۳-۳-۲. جیمز کلمن- ۳۵
۲-۳-۳-۳. رابرت پوتنام ۳۶
۲-۳-۳-۴. فرانسیس فوکویاما ۳۷
۲-۳-۳-۵. ناهاپلیت و گوشال- ۳۸
۲-۳-۳-۶. آنتونی گیدنز- ۳۹
۲-۳-۴. عناصر تشکیل دهنده سرمایه اجتماعی- ۳۹
۲-۳-۴-۱. اعتماد ۳۹
۲-۳-۴-۲. انسجام ۴۱
۲-۳-۴-۳. مشارکت اجتماعی- ۴۲
۲-۳-۴-۴. حمایت اجتماعی- ۴۳
۲-۳-۵. ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی- ۴۴
۲-۳-۶. انواع سرمایه اجتماعی- ۴۵
۲-۳-۷. سطوح سرمایه اجتماعی- ۴۷
۲-۳-۸. مزایا و معایب سرمایه اجتماعی- ۵۰
۲-۳-۸-۱. مزایای سرمایه اجتماعی- ۵۰
۲-۳-۸-۲. معایب سرمایه اجتماعی- ۵۱
۲-۴. پیشینه پژوهش– ۵۱
۲-۴-۱. پیشینه پژوهش در ایران- ۵۲
۲-۴-۲. پیشینه پژوهش در خارج- ۵۷
۲-۵. جمعبندی- ۶۲
فصل سوم: روش پژوهش– ۶۴
۳-۱. مقدمه- ۶۵
۳-۲. نوع پژوهش– ۶۵
۳-۳. روش پژوهش– ۶۶
۳-۴. جامعه پژوهش– ۶۶
۳-۵. نمونه گیری- ۶۶
۳-۵-۱. حجم نمونه پژوهش– ۶۶
۳-۵-۲. نمونهگیری هدفمند ۶۸
۳-۶. ابزار گردآوری دادهها ۶۹
۳-۶-۱. مصاحبه- ۶۹
۳-۶-۲. مصاحبه نیمه سازمان یافته- ۶۹
۳-۷. روش تحلیل دادهها ۷۱
۳-۷-۱. کدگذاری باز یا سطح اول کدگذاری- ۷۱
۳-۷-۲. کدگذاری محوری یا سطح دوم کدگذاری- ۷۲
۳-۷-۳. کدگذاری انتخابی یا سطح سوم کدگذاری- ۷۳
۳-۸. فرایند تحلیل دادهها ۷۳
فصل چهارم: یافتههای پژوهش– ۷۶
۴-۱. مقدمه- ۷۷
۴-۲. میزان رضایت شغلی- ۷۸
۴-۳. تعریف منزلت اجتماعی از دیدگاه کتابداران- ۸۰
۴-۴. ارتقاء منزلت اجتماعی- ۸۲
۴-۵. اعتماد ۸۶
۴-۶. همکاری و مشارکت- ۸۷
۴-۷. روابط بین همکاران- ۸۹
۴-۸. تعهد و ارزشها ۹۱
فصل پنجم: بحث، نتیجهگیری و پیشنهادها ۹۳
۵-۱. مقدمه- ۹۴
۵-۲. پاسخ به پرسشهای پژوهش– ۹۴
۵-۲-۱. پرسش نخست- ۹۴
۵-۲-۲. پرسش دوم ۹۵
۵-۲-۳. پرسش سوم ۹۸
۵-۲-۴. پرسش چهارم ۹۹
۵-۲-۵. پرسش پنجم ۱۰۱
۵-۳. نتیجهگیری- ۱۰۳
۵-۴. پیشنهادهای حاصل از پژوهش– ۱۰۴
۵-۵. پیشنهاد برای پژوهشهای آتی- ۱۰۵
منابع- ۱۰۷
پیوستها ۱۱۳
پیوست ۱: نمونه پرسشهای مصاحبه- ۱۱۳
مقدمه
تاریخچه کتابخانههای دانشگاهی به مفهوم امروزی و با قوانین مدون، در اروپا به حدود سال ۱۸۵۵ و در آمریکا به سال ۱۸۵۰ میرسد. اولین دانشگاه به مفهوم امروزی آن، در سال ۱۳۱۳ با عنوان دانشگاه تهران تأسیس شد. با تأسیس این دانشگاه و شکلگیری دانشکدههای مختلف آن، پایههای کتابخانههای دانشکدهای و دانشگاهی نیز پیریزی شد (مزینانی،۱۳۸۰). امروزه یکی از شعارهای دانشگاههای معتبر جهان، تبدیل دانشگاه به مرکز یادگیری مادامالعمر برای اهل دانش و پژوهش و برای همه افراد، صرفنظر از ملیت، جنسیت، سن و توانایی یا ناتوانی جسمی است (آذرنگ، ۱۳۷۸). کتابخانههای دانشگاهی جزئی مهم از نظام آموزشی و شریانهای حیاتی کانونهای آموزشی و پرورشی جوامع بوده و از جنبههای علمی و فرهنگی اهمیت ویژهای دارند. کارکرد بهینه و بهرهوری هر چه بیشتر این نهادها، دستیابی به هدفهای علمی و فرهنگی جوامع را تسهیل میکند (حریری، ۱۳۸۱). اساساً هدف از تأسیس کتابخانه دانشگاهی نیل به هدفهای دانشگاه یعنی حفظ، اشاعه، و ارتقای دانش است و از اینرو، هدفهای آن هماهنگ با هدفهای دانشگاه شکل میگیرد و معنیدار میشود. این نهاد ارتباط مستقیمی با نیازهای آموزشی و پژوهشی استادان و دانشجویان دارد و هدف اساسی آن حمایت از برنامههای آموزشی و پژوهشی دانشگاه است. فراهم ساختن امکان پیشرفت تحصیلی دانشجویان، خدمت به استادان در امر انتقال دانش، و اعتلای برنامههای پژوهشی و مطالعات پیشرفته از رسالتهای کتابخانه دانشگاهی است.
قشربندی اجتماعی فرایندی است که از طریق آن جایگاه و ارتباط و حیثیت افراد هر جامعه متناسب بافرهنگ آن جامعه تعیین میشود. منزلت اجتماعی یا پایگاه اجتماعی یکی از ابعاد قشربندی اجتماعی است (سام آرام و قائم پور،۱۳۹۰). از نظر توسلی (۱۳۶۹) پایگاه اجتماعی، مرتبه یا ارزش هر فرد در محیط گروهی، سازمانی، را منعکس میسازد. چلبی معتقد است: منزلت یا پرستیژ با مفاهیمی نظیر شهرت، اعتبار، حیثیت، آبرو، نفوذ، تأیید اجتماعی و احترام همخانواده است (چلبی،۱۳۷۵). از نظر کارکردگرایان «منزلت وجه احترام انگیز عمومیترین و پایدارترین شکل قشربندی است زیرا آنچه انسانها بهعنوان حیوانات اجتماعی بیش از برآوردن سایر نیازها بدان نیاز دارند شناخته شدن از سوی دیگران است» (لیپست، ۱۳۸۱). بعد اجتماعی پایگاه، منزلت شغلی نامیده میشود که پایگاه اجتماعی افراد یک سازمان را نشان میدهد (میچل، ۱۳۸۳). از نظر نیک گهر منزلت اجتماعی، آن شأن یا مقام و موقعیتی است که برای یک فرد در جامعه قائلاند، یا تلقی و ذهنیتی است که دیگران ازآنچه شخص هست دارند (نیک گهر، ۱۳۷۳). منزلت اجتماعی هر شغل، چگونگی رفتار متقابل و انتظارات جامعه را از شاغلان تعیین میکند و آنان را در ساخت دهی به تعاملهای اجتماعی یاری میرساند (کاظم پور،۱۳۸۳).
مفهوم نظریه سرمایه اجتماعی از دهه ۱۹۹۰ با اقبال توجه اندیشمندان و پژوهشگران رشتههای مختلف علوم اجتماعی مواجه شده است (دینی ترکمانی،۱۳۸۶). استقبال کمنظیر از این مفهوم در حوزههای گوناگون علوم اجتماعی سبب شده تا در دو دهه گذشته بخش مهمی از ادبیاتی که در این چند حوزه تولید شده است به بررسی کم و کیف سرمایه اجتماعی در جوامع صنعتی امروز اختصاص یابد. سرمایه اجتماعی ثروتی نامرئی است که زمینه لازم برای توسعه علمی، فرهنگی و اجتماعی جوامع انسانی را
فراهم میسازد و همچنین عاملی است که از طریق فرایند ایجاد ارتباط و اعتماد در سازمانهای فرهنگی و اجتماعی مانع از سردی و بیروح شدن جامعه و نیز از خود بیگانگی و رشد انحرافات اجتماعی میشود (منصوریان، ۱۳۹۰). ناهاپیت و گوشال[۱] (۱۹۹۸) گسترش اعتماد و شبکه روابط بین افراد را سرمایه اجتماعی نامیده و آن را یکی از قابلیتها و داراییهای مهم سازمانی تلقی میکنند. سرمایه اجتماعی موضوع واحدی نیست بلکه انواع گوناگونی از مقولههاست که دو ویژگی مشترک دارد: یکی اینکه همه آنها شامل جنبهای از ساخت اجتماعی است و دیگر اینکه کنشهای معین افرادی را که در درون ساختار قرار دارند، تسهیل میکند. سرمایه اجتماعی، نه در افراد شکل میگیرد و نه در ابزار فیزیکی تولید؛ بلکه در روابط اجتماعی شکل میگیرد و توسعه پیدا میکند (نصر اصفهانی و همکاران، ۱۳۹۰). سرمایه اجتماعی در حقیقت به آرمانهای مشترک، وفاق و انسجام اجتماعی، اعتماد، صداقت و احترام متقابل افراد نسبت به همدیگر، رعایت ارزشها و هنجارها و اصول اخلاقی، پرهیز از هرگونه تظاهر در رفتار اطلاق میگردد. پدیده سرمایه اجتماعی تنها زمانی هستی مییابد و شکل میگیرد که در ابتدا، انسانهایی در یک محیط معین (واقعی یا مجازی) در برابر یکدیگر قرار گرفته باشند و در ثانی میان آنها رابطهای شکل گرفته باشد و جریان بیابد. در درون این رابطه است که سرمایه اجتماعی زاده یا تولید میشود (اجتهادی، ۱۳۸۶). مفهوم سرمایه اجتماعی به پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه بهعنوان منبعی باارزش اشاره دارد و با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضاء میشود و در غیاب سرمایه اجتماعی، سایر سرمایهها اثربخشی خود را از دست داده و پیمودن راههای توسعه و تکامل فرهنگی ناهموار و دشوار میشود (احمدی و محمدی بلبان آباد، ۱۳۹۲).
۱-۲. بیان مسئله
منزلت اجتماعی، آن شأن یا مقام و موقعیتی است که برای یک فرد در جامعه قائلاند، یا تلقی و ذهنیتی است که دیگران از آنچه شخص هست دارند (نیک گهر، ۱۳۷۳). منزلت اجتماعی هر شغل، چگونگی رفتار متقابل و انتظارات جامعه را از شاغلان تعیین میکند و آنان را در ساختدهی به تعاملهای اجتماعی یاری میرساند (کاظم پور،۱۳۸۳). اگر جامعه را به یک ساختمان تشبیه کنیم و هر فرد یا گروه را در یکی از این طبقات این ساختمان در نظر بگیریم هر طبقه از این ساختمان که افراد یا گروهها در آن قرار گرفتهاند منزلت آنها را نشان میدهد (نویدی و برزگر،۱۳۸۲). کسب اعتبار و حیثیت از منابع مختلفی نظیر سیاست، اقتصاد، اجتماع و فرهنگ به دست میآید، این امر بستگی به این دارد که افراد در کدام یک از این ابعاد نقشآفرینی نمایند. اهمیت نقش کتابدار ازآنجا نشأت میگیرد که وی در جامعه بهعنوان منبع علمی، راهنمای کاربران، رابط بین پایگاههای اطلاعاتی و مراجعهکنندگان است که وظیفه او فراهم آوری، سازماندهی، اشاعه، و دسترسپذیری اطلاعات بهمنظور در دسترس گذاردن منابع و ارائه خدمت به مراجعهکنندگان است، که میتواند پاسخگوی طیف وسیعی از مراجعین باشد، ایفای نقش میکند لذا توان هدایتی و دسترسی و آموزشی او در هر جامعهای بهخصوص در جوامع امروزی که با انفجار اطلاعات روبهروست بیش از پیش به طور آشکار قابل ملاحضه است. اما این کتابدار زمانی قادر است از عهده
مطلب دیگر :
پایان نامه شیوه جبران خسارت/حقق اختیار تقلیل ثمن - به آوران نارون : ارزش آفرینی برای ایده ها
وظایف دسترسی و هدایتی و آموزشی خود بهخوبی و شایستگی برآید که برای پذیرش شغل مهمی که بر عهده دارد، از شأن و منزلت والایی برخوردار باشد زیرا موقعیت، منزلت و پایگاه اجتماعی بالا در روحیهی کتابداران و کارایی آنها تأثیر بسزایی دارد.
یکی از ابعادی که در منزلت اجتماعی و تعاملات اجتماعی و در نهایت طبقات اجتماعی نقش تعیینکننده دارد، سرمایه اجتماعی است. بوردیو[۲](۱۹۸۶) سرمایه اجتماعی را از سایر انواع سرمایههای اقتصادی، فرهنگی و نمادین متمایز میسازد و برای آن خصلتی تعاملاتی قائل است. بوردیو سرمایه اجتماعی را شبکه نسبتاً بادوامی از روابط کموبیش نهادینهشده توأم با شناخت و تعهدات از جمله اعتماد متقابل میداند که بهعنوان منابعی بالفعل یا بالقوه موجبات لازم را برای تسهیل کنشهای فردی یا جمعی کنش گران را فراهم میسازد. (مهدوی، ظهیری،۱۳۹۰). سرمایه اجتماعی بر اساس نظر بسیاری از اندیشمندان به پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه بهعنوان منبعی باارزش اشاره دارد و از طریق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا میگردد. سرمایه اجتماعی بهعنوان منبعی که ممکن است افراد و گروهها و جوامع برای نیل به نتایج مطلوب آن را به کار گیرند، قلمداد میشود و آن مفهومی است که در بسیاری موارد تحلیلگران اجتماعی برای توصیف طیف وسیعی از فرایندهای اجتماعی به کار میبرند و به درک این پرسش کمک میکنند که چرا برخی افراد و گروهها و طبقات مردم به نتایج سیاسی، اقتصادی و یا اجتماعی مثبت تری نسبت به دیگران نائل میشوند (قنادان و اندیشمند،۱۳۸۸). امروز سرمایه اجتماعی، نقشی بسیار مهمتر از سرمایه فیزیکی و انسانی در سازمانها و جوامع ایفا میکند و شبکههای روابط جمعی و گروهی، میان انسانها، سازمانها و انسانها، و سازمانها با سازمانها انسجام میبخشند. در غیاب سرمایه اجتماعی، سایر سرمایهها اثربخشی خود را از دست میدهند و بدون سرمایه اجتماعی، پیمودن راههای توسعه و تکامل فرهنگی و اقتصادی، ناهموار و دشوار میشود. در دیدگاههای سنتی مدیریت، توسعه سرمایه اقتصادی و فیزیکی و نیروی انسانی مهمترین نقش را ایفا میکردند، اما در عصر حاضر برای توسعه، بیشتر از آنچه به سرمایه اقتصادی و فیزیکی و انسانی نیازمند باشیم به سرمایه اجتماعی نیازمندیم و سرمایه اجتماعی بهعنوان یک اصل محوری برای دستیابی به توسعه محسوب میشود. مدیران و کسانیکه بتوانند در سازمان، سرمایه اجتماعی ایجاد کنند، راه کامیابی و شغلی و سازمانی خود را هموار میسازند (صالحی و مهر علیزاده،۱۳۸۴). سرمایه اجتماعی مناسب همچنین هزینههای تبادل و تعامل را در سازمانهای مختلف کاهش میدهد، مانند هزینههای مادی تا زمانی که صرف بستن پیمانها یا کنترل و نظارت از طریق سلسلهمراتب و مقررات دیوانسالارانه میشود. امروزه، تخصصی شدن حرفههای مختلف به گونهای است که دیگر شیوههای دیوانسالارانه در سرپرستی کارکنان متخصص پاسخگوی نیازهای سازمان نیست و نمیتواند مدیر را در دستیابی به اهداف سازمان یاری کند، درحالی که انتظار میرود ایجاد و تقویت هنجارهای حرفهای اثربخش در محیطهای تخصصی بهرهوری بالاتری داشته باشد (پروساک[۳]، ۲۰۰۰).
امروزه اکثر سازمانها از بیاعتمادی، ارتباطات بسته و رسمی بودن بیش از حد رنج میبرند. باید تغییراتی در راستای اعتماد متقابل شخصی بیشتر، ارتباطات بازتر، انعطافپذیری شخصی و سازمانی بیشتری ایجاد کرد (گامان[۴]،۲۰۰۷). و در این میان محیطهای کتابخانههای دانشگاهی هم از این قاعده مستثنا نیستند، زیرا که با کمبود تعاملات، ارتباطات میانفردی و گروهی، احساس هویتسازمانی، اعتماد پایین، کار گروهی و مشارکت ضعیف در میان کارکنان کتابخانه روبهرو هستند. کتابخانههای دانشگاهی میتوانند با سرمایهگذاری درزمینهٔ سرمایه اجتماعی، بردانش و مهارت و شایستگیهای کتابداران خود و همچنین در سرمایه ساختاری خود از قبیل دارایی فکری، نوآوری، فرایندها و روشهای کاری، یادگیری سازمانی، سیستمهای اطلاعاتی و . بیفزایند. بر همین اساس توجه به عوامل مؤثر بر ارتقاء منزلت اجتماعی و وضعیت سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی که نقش و اهمیت زیادی در پیشبرد برنامههای آموزشی و پژوهشی در دانشگاهها دارند، شایان توجه است. مدیران و برنامه ریزان کتابخانههای دانشگاهی که درصدد ارتقاء و توسعه منزلت اجتماعی کتابداران هستند باید تلاشی جامع، نظام مدار و پی گیر داشته باشند که به نظر میرسد حلقه مفقود در چرخه این توسعه، مفهوم سرمایه اجتماعی و مؤلفههای آن میباشد ازآنجاکه تحقیقات زیادی روی این مفهوم در ایران صورت نگرفته است محقق قصد دارد به بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء توسعه منزلت اجتماعی کتابداران و توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی بپردازد
۱-۳. اهداف پژوهش
هدف این پژوهش بهطورکلی، شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقاء منزلت اجتماعی کتابداران و ایجاد سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی همدان است.
- شناسایی وضعیت منزلت اجتماعی در کتابداران شاغل در کتابخانههای دانشگاهی همدان
- شناسایی عوامل مؤثر بر منزلت اجتماعی کتابداران شاغل در کتابخانههای دانشگاهی همدان
- شناسایی نقش کتابخانههای دانشگاهی بر ارتقاء منزلت اجتماعی کتابداران
- شناسایی نقش کتابخانههای دانشگاهی در ایجاد سرمایه اجتماعی در بین افراد موردمطالعه
- شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی همدان
- شناسایی عوامل بازدارنده بر توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی همدان
- ارائه راهکارهایی برای افزایش منزلت اجتماعی کتابداران موردمطالعه
۱-۴. پرسشهای پژوهش
- کتابداران کتابخانههای دانشگاهی همدان منزلت اجتماعی خود را چگونه تعریف میکنند؟
- کتابداران کتابخانههای دانشگاهی همدان چه عواملی را بر ارتقاء منزلت اجتماعی خود مؤثر میدانند؟
- کتابخانههای دانشگاهی همدان چگونه در ایجاد و توسعه سرمایه اجتماعی مؤثرند؟
- عوامل مؤثر بر توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی همدان کدامند؟
- عوامل بازدارنده در توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی همدان کدامند؟
۱-۵. اهمیت و ضرورت پژوهش
در حوزههای علمی و پژوهشی ایران بهطورکلی و در پژوهشهای مرتبط با رشته علم اطلاعات و دانش شناسی بهطور خاص، منزلت اجتماعی و سرمایه اجتماعی موضوعی است که کمتر موردتحقیق قرار گرفته است. با توجه به این امر و با توجه به اینکه در حال حاضر این موضوع موردتوجه جامعه علمی کشور و رشته است، همچنین بررسی متون نشان میدهد به نظر تاکنون پژوهشی در رابطه با شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقاء منزلت اجتماعی کتابداران و توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی انجام نشده است. ضروری است پژوهشهایی در رابطه با ارتقاء و توسعه منزلت اجتماعی کتابداران و ایجاد سرمایه اجتماعی در کتابخانههای دانشگاهی نیز انجام شود. درواقع جای خالی چنین پژوهشی در داخل کشور احساس میشود و این خود انگیزهای برای انجام پژوهش حاضر و پژوهشهای مشابه آتی در کشور ماست. این پژوهش میتواند مبنایی برای پژوهشهای بیشتر و خاصتر در این حوزه در آینده باشد. این پژوهش ازآنجهت حائز اهمیت است که با شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقاء منزلت اجتماعی و توسعه سرمایه اجتماعی کتابداران کتابخانههای دانشگاهی، میتوان وضعیت موجود منزلت اجتماعی و سرمایه اجتماعی آنان را شناسایی کرد و آن را با وضعیت مطلوب مقایسه کرد. در کتابخانههای دانشگاهی این پژوهش میتواند بهعنوان یک راهنما برای مدیران کتابخانههای دانشگاهی مطرح گردد تا از این طریق زمینههای لازم را برای ارتقاء منزلت اجتماعی و توسعه سرمایه اجتماعی کتابداران فراهم کنند و با برنامهریزی مناسب و بهکارگیری هرچه بیشتر و بهتر این توانایی در کتابخانهها و تقویت آن بپردازند و عواملی که سبب کاهش منزلت اجتماعی میشوند و بازدارنده ایجاد سرمایه اجتماعی هستند را شناسایی و در رفع آنها بکوشند. از طریق افزایش سرمایه اجتماعی و ارتقاء منزلت اجتماعی آنان، تعاملات، ارتباطات میانفردی و گروهی، احساس هویتسازمانی، اعتماد بالا، کار گروهی و مشارکت بیشتر در میان کارکنان کتابخانه، دانش و مهارت و شایستگیهای کتابداران، همچنین سرمایه ساختاری کتابخانهها از قبیل دارایی فکری، نوآوری، فرایندها و روشهای کاری، یادگیری سازمانی، سیستمهای اطلاعاتی و . افرایش مییابد. و هدف کتابخانه دانشگاهی که حمایت از برنامههای آموزشی و پژوهشی دانشگاه است بهخوبی تحقق میباید.
۱-۶. تعریفهای عملیاتی
کتابخانههای دانشگاهی: منظور از کتابخانههای دانشگاهی کتابخانههای مرکزی و دانشکدهای دانشگاههای بوعلی سینای همدان، علوم پزشکی همدان، دانشگاه صنعتی همدان و دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان است.
منزلت اجتماعی: در این پژوهش، منزلت اجتماعی با مؤلفههای احترام، محبوبیت، اهمیت و ارزش، تحصیلات عالی، شأن و اعتبار کتابداران کتابخانههای دانشگاهی در بین مشاغل مورد بررسی قرار میگیرد
احترام: میزان احترامی است که از نظر کتابداران، مردم برای آنها قائل هستند.
محبوبیت: میزان محبوبیتی که کتابداران در بین سایر مشاغل دارند.
شناسایی شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی (مطالعه و استناد) از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی
۱-۵. اهمیت و ضرورت پژوهش ۷
۱-۶. تعاریف مفهومی ۸
۱-۷. تعاریف عملیاتی ۸
فصل دوم: مبانی نظری پیشینه پژوهش ۹
۲-۱. مقدمه ۱۰
۲-۲. ارتباط علمی ۱۱
۲-۳. انواع ارتباطات علمی ۱۳
۲-۳-۱. ارتباطات علمی داخلی و خارجی ۱۳
۲-۳-۲. ارتباطات علمی رسمی ۱۴
۲-۳-۳. ارتباطات علمی غیررسمی ۱۴
۲-۳-۳-۱. دانشگاه نامرئی ۱۶
۲-۴. فرایند ارتباطات علمی ۱۷
۲-۵. سطوح ارتباطات علمی ۱۸
۲-۶.کانالهای ارتباطات علمی ۱۹
۲-۷. کارکردهای ارتباطات علمی ۲۱
۲-۸. عوامل شکل گیری دسترسی آزاد ۲۳
۲-۹. مجلات دسترسی آزاد ۲۴
۲-۹-۱. هدف مجلات دسترسی آزاد ۲۴
۲-۹-۲. مجلات دسترسی آزاد و کیفیت آن ۲۵
۲-۹-۳. مزایای مجلههای دسترسی آزاد ۲۵
۲-۱۰. دسترسی آزاد و نقش آن در ارتباط علمی ۲۶
۲-۱۱. استناد ۲۶
۲-۱۱-۱.تاریخچه استناد ۲۷
۲-۱۱-۲. تعریف استناد ۲۷
۲-۱۱-۳. دلایل استناد ۲۸
۲-۱۱-۴.کاربرد استناد ۲۹
۲-۱۲.اعتبار ۳۰
۲-۱۳.تاریخچه و مفاهیم اعتبار ۳۲
۲-۱۳-۱. اعتبار و کیفیت ۳۶
۲-۱۳-۲. اعتبار و اعتماد ۳۷
۲-۱۴. اعتماد ۳۷
۲-۱۴-۱. ماهیت و مفهوم و تعریف اعتماد ۳۸
۲-۱۴-۲. ویژگیهای اعتماد ۴۲
۲-۱۴-۳. ابعاد اعتماد ۴۳
۲-۱۵. مرور کلی بر اعتماد در علوم مختلف ۴۴
۲-۱۶. پیشینه پژوهش ۴۵
۲-۱۶-۱. پیشینه پژوهش در داخل کشور ۴۵
۲-۱۶-۲. پیشینه پژوهش در خارج از ایران ۵۲
۲-۱۷.جمع بندی ۶۱
فصل سوم: روش پژوهش ۶۲
۳-۱. مقدمه ۶۳
۳-۲. نوع و روش پژوهش ۶۳
۳-۳. جامعه آماری و روش نمونه گیری و حجم نمونه ۶۳
۳-۴. ابزار گردآوری داده ها ۶۴
۳-۵. روایی ابزار گردآوری داده ها ۶۵
۳-۶. پایایی ابزار گردآوری داده ها ۶۵
۳-۷. روش تجزیه و تحلیل داده ها ۶۵
فصل چهارم: یافتههای پژوهش ۶۶
۴-۱. مقدمه ۶۷
۴-۲. شاخصهای توصیفی گویه های پژوهش به تفکیک متغیرها ۶۷
۴-۲-۱. شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه مطالعه ۶۷
۴-۲-۲. شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه استناد ۶۹
۴-۲-۳. شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه دسترسی آزاد ۷۱
۴-۳. تحلیل استنباطی سؤالات پژوهش ۷۳
فصل پنجم: بحث، نتیجهگیری و پیشنهادها ۸۴
۵-۱. مقدمه ۸۵
۵-۲. خلاصه ای از یافته ها ۸۵
۵-۳.پاسخ به پرسشهای پژوهش ۸۵
۵-۳-۱. شاخص های اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه مطالعه از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی کدامند؟ ۸۵
۵-۳-۱-۱. شاخص های اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه مطالعه از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی از چه اولویتی برخوردار هستند؟ ۸۶
۵-۳-۲. شاخص های اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه استناد از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی کدامند؟ ۸۷
۵-۳-۲-۱. شاخص های اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه استناد از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی از چه اولویتی برخوردار هستند؟ ۸۷
۵-۳-۳. شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه دسترسی آزاد به مقالات از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی کدامند؟ ۸۸
۵-۳-۳-۱. شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه دسترسی آزاد به مقالات از دیدگاه اعضای هیئت علمی از چه اولویتی برخوردار هستند؟ ۸۹
۵-۳-۴.آیا اعضای هیئت علمی از کیفیت اطلاعات مقاله برای اعتماد به آن در زمینه مطالعه استفاده می کنند؟ ۸۹
۵-۳-۵.آیا اعضای هیئت علمی از کیفیت اطلاعات مقاله برای اعتماد به آن در زمینه استناد استفاده می کنند؟ ۹۰
۵-۴. بحث و نتیجه گیری ۹۰
۵-۵. پیشنهادهای حاصل از پژوهش ۹۵
۵-۶. پیشنهاد برای پژوهشهای آتی ۹۶
منابع ۹۷
الف) منابع فارسی ۹۸
ب) منابع لاتین ۱۰۲
پیوستها ۱۰۶
پرسشنامه شاخص های اعتبار در ارتباطات علمی ۱۰۷
مقدمه
ارتباطات علمی[۱] بخشی از کلیت علم است و نه آن چیزی است که بدان افزوده شده باشد. ارتباطات علمی عامل اصلی توسعه دانش و تسریعکننده استفاده از علم است. ارتباطات علمی را میتوان مشتمل بر انتقال اطلاعات و نتایج فعالیتهای علمی از طریق شبکه متخصصان و از سوی دیگر نظام بازیابی و ارزیابی این یافته ها و فعالیتهای پژوهشی پژوهشگران از سوی همکاران علمی دانست. این ارتباط از دو جنبه محتوایی و اجتماعی قابل بررسی است. ارتباط علمی دانش علمی را انتقال میدهد (جنبه محتوایی) و میان دانشمندان روی میدهد (جنبه اجتماعی) (زره ساز،۱۳۹۰).
از نیمه اول قرن بیستم ارتباط علمی به عنوان یکی از ساز وکارهای اصلی مؤثر بر نهاد علم در کانون مطالعات جامعه شناختی مورد توجه قرار گرفته و در این میان اهمیت آن در تولید دانش مورد بحث وگفت وگو بوده است. در دهههای اخیر با گسترش جامعه اطلاعاتی، توسعه ارتباطات الکترونیک و از بین رفتن محدودیتهای فضایی و مکانی در روابط مجازی، مقوله ارتباطات علمی با کاربرد مفاهیم تازه یک بار دیگر توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است (محمدی،۱۳۸۶). انتشار محتوای مجلات علمی به صورت الکترونیکی و دسترسی آزاد علاوه بر این که باعث دسترسی عموم افراد به آنها میشود احتمال مورد استناد قرارگرفتن آنها را توسط نویسندگان دیگر نیز بالا برده و موجب افزایش تأثیر علمی و استناد آنها میگردد(هارناد[۲] و همکاران،۲۰۰۴).
هر روزه افراد با اطلاعات زیادی مواجه میشوند که قابل استفاده هستند، مثل دوستان، دانشگاهها، کتابها، اخبار، مقالات، تلویزیون، وب سایتها و. به عبارت دیگر افراد اکثراً توسط اطلاعات محاصره شده اند اما تشخیص این مسئله که چه منبعی قابل اعتماد است آسان نیست. توانایی ارزیابی اطلاعات معتبر مهارت مهمی است که در مدرسه، کار و زندگی روزمره به کار گرفته میشود. همه اطلاعات ضرورتاً ارزش یکسانی ندارند. در بیشتر موارد اطلاعات مطمئنتر و موثقتر نسبت به اطلاعات نامعتبر بهتر نشان داده میشوند. این چالش که کدام منیع معتبرتر است باعث شده است که مفهوم اعتبار توجه قابل ملاحظه ای را از اواخر دهه ۱۹۹۰ به خود جلب کند.
در اواخر دهه ۱۹۹۰ اینترنت شروع به فراهم آوری اطلاعات در یک محیط تعاملی کرد که به کاربران اجازه میداد که برای نیازهای اطلاعاتی خود جستجو کنند و با دیگران به روشهایی که هرگز از قبل ممکن نبود ارتباط برقرار کنند (ریح و هیلگوس[۳]، ۲۰۰۸). در نتیجه پژوهشگران و شاغلان در حوزههای مختلف مثل علوم اطلاعات، تجارت، نظامهای مدیریت اطلاعات، مطالعات ارتباطی، تعامل انسان-کامپیوتر (HCI) و روانشناسی از جنبه های مختلف به بررسی تعیین اعتبار پرداختند. در علوم اطلاعات، اعتبار یکی از معیارهای قضاوت ربط درنظرگرفته شده است زمانی که تصمیم گرفته میشود که اطلاعات بازیابی شده پذیرفته شود یا پذیرفته نشود (ریح و دنیلسون[۴]، ۲۰۰۷).
پژوهشگران حوزه ارتباطات، اعتبار را همچون یک عامل پژوهشی برای تشخیص دادن اعتبار پیام، اعتبار منبع و اعتبار رسانه بررسی کردند. سلف[۵] (۱۹۹۶) اعتبار را به عنوان قابل قبول بودن، اعتماد، قابلیت اطمینان، صحت و درستی، بیطرفی، عینی بودن و دهها مفهوم دیگر بیان می کند. همان طور که یک شخص به خاطر صداقت، دقت در انتخاب کلمات و بیمیل بودنش برای فریب دادن دیگران قابل اعتماد است اطلاعات زمانی قابل اعتماد است که که آن اطلاعات قابل اطمینان، بیغرض و بیطرفانه ظاهر شود (ریح و هیلگوس، ۲۰۰۸).
اعتبار منبع، مفهومی بنیادی در ارتباطات است که شاید بتوان قدمت آن را برابر عمر ارتباط دانست. معتبر بودن منبع در واقع پیش شرط لازم برای برقراری یک ارتباط کامل بین فرستنده پیام و مخاطب آن است و تخصص از عواملی دانسته شده است که باعث افزایش اعتماد به منبع میگردد، زیرا که بسیاری از افراد، اظهارنظرهای
متخصصان را راحتتر میپذیرند به عبارت دیگر پیام منبع معتبر، راحتتر نفوذ می کند و کمتر مورد انتقاد قرار میگیرد (ادیب هاشمی،۱۳۷۲). فگ و تسنگ[۶] (۱۹۹۹) اعتبار را قابلیت اطمینان اطلاعات توصیف کردهاند که عموماً به عنوان یک کیفیتی از اطلاعات درنظرگرفته میشود. هنگامی که افراد اعتبار را ارزیابی می کنند اشارات گوناگونی از اطلاعات یا نویسنده آن را درنظر میگیرند که فرض می کنند که به کیفیت اطلاعات مرتبط است. نتایج این چنین ارزیابی سطحی از اعتماد است. اعتماد یک فاکتور قطعی برای تصمیم گیری در استفاده از اطلاعات است (لوکیسن و اسچراگن[۷]،۲۰۱۳).
هاولند و ویس[۸] (۱۹۵۱) نشان دادند که اطلاعات از منابعی که اعتبار بالایی دارد مورد اعتمادتر از اطلاعاتی است که از منابعی با اعتبار پایین میآید. به هر حال، این تفاوت با زمان محو میشود و اطلاعات از هر دو نوع منبع بعد از هفتههای اندکی به طور یکسانی مورد اعتماد قرار میگیرد. افراد به یک منبع اطلاعاتی اعتماد می کنند و آن را مورد مطالعه قرار می دهند و در صورت لزوم در کار پژوهشی خود استفاده می کنند و به آن استناد می دهند. استناد یکی از عناصر اصلی در نگارش علمی است و نقش بارزی در تولید و نشر اطلاعات دارد و از اصول اساسی تألیف پژوهش است و اثری در جامعه علمی با اقبال روبهرو میشود که در رعایت این اصل دقت و تلاش لازم در آن اثر شده باشد (عبدالمجید،۱۳۸۶).
هیچ مقالهای بدون استناد به دانش پیشین خود نمیتوانسته و نمی تواند به تنهایی روی پای خود بایستد. دانشمندان با تکیه بر سکوی دانش پیشینیان گام برمیدارند و پلکان دانش بشری را بنا می کنند و به حرکت صعودی خود ادامه می دهند. استنادها تنها مجموعه ای از اطلاعات کتابشناختی موجود در پایان مقاله یا به صورت پانوشت یا داده های بدست آمده از نمایههای استنادی نیستند، استناد بیانگر تصمیم نویسندهای است که قصد دارد روابط بین مدرکی را که در دست تهیه دارد با متون دیگر نشان دهد (صابری، محمد اسماعیل و شاه شجاعی، ۱۳۸۷). دانشمندان هر رشته تخصصی، دانستهها، نظریهها، مفاهیم و نتایج فعالیتهای علمی خویش را به اشتراک میگذارند و این نظریهها و مفاهیم و نتایج فعالیتها موجب شهرت و برتری آنان میشود. بنابراین پالایشی برای دستیابی و انتخاب به این اطلاعات باید انجام گیرد (داورپناه،۱۳۸۶). بنابراین اگر بتوانیم به اطلاعاتی که معتبرتر است و ارزش پژوهشی بیشتری دارد دست یابیم و بتوانیم منابع معتبرتر را انتخاب کنیم و از آن استفاده کنیم یا به آن استناد کنیم باعث میشود که نوشته علمی ما ارزش پژوهشی بیشتری داشته باشد و بیشتر مورد استفاده و استناد دیگر محققان قرار گیرد.
۱-۲. بیان مسئله
هر اثر علمی در واقع حاصل ارتباطات علمی و مشارکت علمی دانشمندان در یک حوزه علمی است. اعضای هیئت علمی به عنوان بارزترین عنصر تولید اطلاعات علمی مطرح هستند و انتظار میرود که سهم بیشتری در ارتباطات علمی داشته باشند. با ظهور اینترنت و وب جهان گستر تغییرات اساسی در ارتباطات علمی به وجود آمده است، به گونهای که نوشتههای علمی فقط برای یک جامعه محدود قابل دسترس نیست بلکه مخاطبانی به وسعت جهان دارد و دسترسی آزاد شکل نوینی از ارتباطات علمی را به
مطلب دیگر :
نشریه علمی فرهنگی به اندیشان -
وجود آورده است. ظهور اینترنت مسئله اعتبار اطلاعات را افزایش داده است. زیرا که شمار اسناد و مدارک تولید شده روز به روز در حال افزایش است. بنابراین انتخاب کردن سندی که معتبر و قابل اطمینان باشد تلاشهای شناختی قابل ملاحظهای را طلب می کند. بنابراین با افزایش حجم اطلاعات مخصوصاً در حوزههای علمی و تخصصی شدن رشتههای علمی از طرفی و کمبود زمان و سرمایه تلقی شدن اطلاعات از سوی دیگر، دستیابی به اطلاعات با کیفیت و معتبر در زمان کم و با سرعت بالا مورد نیاز است چرا که اطلاعات معتبر و ارزشمند عنصر اصلی پژوهش در تمامی حوزههای علمی است. از زمان پیدایش وب و استفاده روز افزون از آن در تمامی امور بشر همواره موضوع اعتبار، صحت و قابل اعتماد بودن اطلاعات آن، از مهمترین دغدغههای متخصصان به شمار آمده است. برای مثال فلنیگین و متزگر[۹](۲۰۰۰) پژوهشی را برای ارزیابی اعتبار اطلاعات اینترنت توسط پرسشنامه انجام دادند. گزارش این تحقیق نشان داد که افراد اطلاعات اینترنت را به اندازه اطلاعات بدست آمده از تلویزیون، رادیو و مجلات معتبر میدانند و اطلاعات موجود در روزنامهها را از بقیه رسانه ها معتبرتر میدانند. لییو و هوآنگ[۱۰](۲۰۰۵) نیز به بررسی این که چه طوری دانشمندان اطلاعات مبتنی بر وب را ارزیابی می کنند پرداختند و این که چه معیارهایی را هنگام ارزیابی اعتبار اطلاعات به کار میگیرند. لوکیسن و اسچراگن(۲۰۱۳) نیز پژوهشی را بر روی تأثیر نشانه های منبع و آشنایی با عنوان بر روی ارزیابی اعتبار اطلاعات انجام دادند.
با توجه به گسترش روز افزون اطلاعات و افزایش دسترسی آزاد به این اطلاعات، شناسایی شاخصها یا به عبارت دیگر ویژگیها و معیارهایی که اعضای هیئت علمی بر اساس آنها به ارزیابی اعتبار اطلاعات موجود در مقالات میپردازند و در کارپژوهشی خود از آن استفاده می کنند ضروری است و باعث شکل گیری این مسئله شده است. چرا که ارتباطات علمی شامل داد وستد اطلاعات علمی است و شامل مطالعه منابع اطلاعاتی و اشاعه آن میباشد و برای آن که فرد بتواند به نوعی اعتبار اثر خویش را افزایش دهد باید از میان منابع و مدارک موجود به اطلاعاتی مؤثق و قابل اعتماد تکیه کنند و به مطالعه آن بپردازند و از آن استفاده کنند. دلیل دیگری که باعث شکل گیری این پژوهش شده است خلأ پژوهشی است که در این زمینه وجود دارد زیرا که تا جایی که محقق جستجو نموده است اکثر پژوهشها در حوزه اعتماد و اعتبار در رشتههای کامپیوتر، علوم ارتباطات و تجارت الکترونیک در ایران انجام شده است و پژوهشی در این زمینه در علوم اطلاعات موجود نیست در این پژوهش به شناسایی شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه مطالعه و استناد و همچنین با توجه به هدف مجلات دسترسی آزاد که افزایش تاثیر تحقیق از طریق افزایش دسترسی به نتایج تحقیق میباشد به شاخصهای اعتبار در زمینه دسترسی آزاد پرداخته میشود.
۱-۳. اهداف پژوهش
۱-۳-۱. هدف اصلی
- شناسایی شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در حین مطالعه و استناد از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی
۱-۳-۲. اهداف فرعی
- شناسایی شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه مطالعه
- شناسایی شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه استناد
- شناسایی شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه دسترسی آزاد
- شناسایی اهمیت کیفیت اطلاعات در میزان اعتماد به آن مقاله در زمینه مطالعه
- شناسایی اهمیت کیفیت اطلاعات در میزان اعتماد به آن مقاله در زمینه استناد
۱-۴. پرسشهای پژوهش
این پژوهش درصدد است تا به پرسشهای اساسی زیر پاسخ دهد:
- شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه مطالعه از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی کدامند؟
۱-۱. شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه مطالعه از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی از چه اولویتی برخوردار هستند؟
- شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه استناد از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی کدامند؟
۲-۱. شاخصهای اعتبار در ارتباطات علمی در زمینه استناد از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی از چه اولویتی برخوردار هستند؟
- شاخصهای اعتبار در زمینه دسترسی آزاد به مقالات از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه خوارزمی کدامند؟
۳-۱.شاخصهای اعتبار در زمینه دسترسی آزاد به مقالات از دیدگاه اعضای هیئت علمی از چه اولویتی برخوردار هستند؟
۴.آیا اعضای هیئت علمی از کیفیت اطلاعات مقاله برای اعتماد به آن در زمینه مطالعه استفاده می کنند؟
۵.آیا اعضای هیئت علمی از کیفیت اطلاعات مقاله برای اعتماد به آن در زمینه استناد استفاده می کنند؟
۱-۵. اهمیت و ضرورت پژوهش
ارتباط لازمه حفظ حیات و پیشرفت جامعه بشری است. جامعه علمی به عنوان نبض حیات بشری و پیشرفت جوامع از این قاعده مستثنی نیست. ارتباط به طور کلی به معنای سهیم شدن در اندیشه دیگران، تفاهم و در نهایت اشتراک فکر است. وجود ارتباط در جوامع علمی شرط لازم برای دریافت نتایج و تفسیر تحقیقات و به تبع آن تولید اطلاعات علمی است (برهمند،۱۳۸۶). ارتباط علمی به عنوان درونداد پژوهشهای علمی عمل می کند و یکی از ز مینهها و شرایط توسعه علمی است، چرا که بدون وجود ارتباط علمی امکان انتقال دانستهها و دستاوردهای علمی میسر نخواهدشد و سرانجامی جز رکود و سکون علمی نخواهد داشت. ارتباط علمی را می توان یکی از ارکان اساسی نهاد اجتماعی علم محسوب کرد که بدون وجود آن، امکان رشد و توسعه علوم منتفی خواهدبود (داورپناه،۱۳۸۶).
ارتباط میان محققان با اشتیاق آنها برای انتقال نتایج آثارشان به همکاران خود در جامعه علمی آغاز میشود. ارتباطات علمی را میتوان به عنوان عنصر اصلی توسعه دانش و تسریع کننده علم دانست. ارتباطات علمی در درون سازمانهای آموزشی و پژوهشی و نیز فراتر از مرز نهادهای مزبور، همواره یکی از عومل تأثیرگذار بر تولید دانش بوده است و این ارتباط مستلزم ایجاد انسجام و هماهنگی در جامعه علمی، تعامل دیدگاهها، ترکیب ایدهها و ایجاد نظریه های جدید است و در کل تحول ساختاری نهاد علم و بازسازی مداوم سیستمهای بنیادی دانش را فراهم میآورند. پرداختن به موضوع اعتبار از چند جنبه حائز اهمیت است. اول، همانطور که اشاره شد روزبهروز بر مقدار اطلاعات تولید شده هم به صورت چاپی و هم به صورت الکترونیکی افزوده میشود و هم چنین با توجه به گسترش مجلات دسترسی آزاد و امکان انتشار اطلاعات بدون محدودیت، شناسایی منابع معتبر از منابع نامعتبر اهمیت بسیار ضروری و مهمی است. دوم، توجه به متون و تحقیقات نشان میدهد که علیرغم جدید بودن موضوع، توجه محققان تا حدی در غرب به آن جلب شده است و تحقیق و بررسی در این زمینه شروع شده است. در ایران هم مطالعات و پژوهشهایی انجام شده است ولی بیشتر در حوزه تجارت الکترونیک است و در حوزه علوم اطلاعات تا آنجایی که محقق جستجو نموده است تا کنون پژوهشی انجام نشده است با توجه به آن چه ذکر شد و با توجه به خلأ پژوهشی که در این زمینه وجوددارد ضرورت و اهمیت این تحقیق بیش از پیش آشکارتر است.
۱-۶. تعاریف مفهومی
ارتباطات علمی: به انواع روابط متقابل بین اعضای جامعه علمی گفته میشود که به تبادل دیدگاهها، نظرات و اطلاعات علمی و ایجاد توافق و اجماع پیرامون مسایل مشترک منجر میگردد (محمدی، ۱۳۸۶) و ارتباط علمی بدان معناست که اندیشهای میان مولدان علم رد و بدل گردد یا اندیشهای از نقطهای به نقطه دیگر جریان یابد. چنین جریانی ممکن است نه تنها بین دو یا چند فرد، بلکه میان دو یا چند رشته علمی یا چند جامعه فرهنگی نیز پدید آید. اما به هر حال آغاز چنین حرکتی همواره از مجرای تولیدات فردی آغاز میشود، یعنی فردی اندیشهای را میپروراند و با کلام یا نوشته، خود ناقل اندیشه میان افرادی دیگر در درون یک رشته علمی یا ورای رشتهای خاص میشود (حری، ۱۳۸۳).
اعتبار: اعتبار می تواند به عنوان قابل قبول بودن تعریف میشود. اطلاعات معتبر معمولاً به اطلاعات قابل قبول اشاره دارد (فگ و همکاران،۲۰۰۱) و معمولاً به قابلیت اطمینان، صحت، صحیح و مؤثق بودن و کیفیت اشاره دارد(ریح،۲۰۰۲).
استناد: اشاره به سخن و سند پیشین خوانده شده است (حری،۱۳۶۲). ارجاعات یک نویسنده به آثار پیشین مرتبط با موضوع نوشته وی استناد نامیده میشود (حری و شاهبداغی،۱۳۸۳).
۱-۷. تعاریف عملیاتی
سنجش تراکم کلمات کلیدی در وبسایت کتابخانههای دانشگاههای تابعه وزارت علوم
اهمیت رتبه صفحه: ۴۹
ترافیک وب سایت چیست؟ ۴۹
افزایش ترافیک و بالا بردن رنکینگ سایت با بهره گرفتن از کلمات کلیدی ۵۰
رتبه الکسا چیست ؟ ۵۱
اهمیت رتبه بندی الکسا ۵۲
پیچ رنک گوگل مهمتر است یا رتبه سایت در الکسا؟ ۵۲
رتبهبندی دانشگاهها ۵۳
رتبهبندی دانشگاههای جهان ۵۴
رتبهبندی دانشگاههای ایران ۵۸
پیشینه پژوهش ۶۰
پیشینه پژوهش در ایران ۶۰
پیشینه پژوهش در خارج ۶۸
مقدمه ۷۲
روش پژوهش ۷۲
جامعه آماری ۷۳
ابزار گردآوری اطلاعات ۷۴
روش گردآوری دادهها ۷۵
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات ۷۶
مقدمه ۷۸
ارائه یافتههای پژوهش ۷۸
پاسخ به پرسشهای اساسی پژوهش ۷۸
پرسش اساسی اول: ۷۸
پرسش اساسی دوم: ۱۰۳
پرسش اساسی سوم: ۱۰۵
پرسش اساسی چهارم: ۱۰۷
مقدمه ۱۱۰
تجزیه و تحلیل یافتهها ۱۱۰
پیشنهادات ۱۱۳
پیشنهادهای اجرایی ۱۱۳
پیشنهاداتی برای پژوهشهای آتی ۱۱۵
منابع و ماخذ ۱۱۷
چکیده
امروزه وب، اصلیترین ابزار دسترسی و اشاعه اطلاعات به شمار میرود، به گونهای که کتابخانههای دانشگاهی به عنوان قطب آموزشی دانشگاهها با عرضه خدمات خود از طریق اینترنت و وب موجبات رشد هر چه بیشتر خود و کاربران را فراهم میسازند. زیرا امروزه دانشجویان برای بهرهگیری از منابع و اطلاعات به اینترنت روی میآورند. از سوی دیگر، یکی از اولین دغدغههای ناشران وبسایتها دستیابی به رتبههای برتر در میان وبسایتهای مشابه و همموضوع است. بدین منظور همواره سیاههای از عناوین، کلیدواژهها و توصیفهایی که احتمال کسب رتبههای برتر را دارند، تهیه و در طراحی صفحات لحاظ میشود. بنابراین مدیران سایتها و وبلاگها نه تنها باید
صفحات خود را حاوی مطالب مفید و جذاب برای مخاطبان کنند، بلکه باید این صفحات را به گونهای طراحی کنند که رتبه آنها در موتورهای جستجو قابل توجه باشد. بررسیها حاکی از آن است که به منظور بازیابی موفق اطلاعات در وبسایتها بررسی میزان تراکم کلمات کلیدی یکی از عوامل اصلی به شمار میآید. تراکم کلمات کلیدی، مقیاسی از میزان کلمات کلیدی موجود در محتوای صفحه به نسبت کل کلمات موجود در همان صفحه است. پژوهش حاضر سعی بر این دارد تا با بهره گرفتن از تحلیل محتوا به ارزیابی تراکم کلمات کلیدی در وبسایت کتابخانههای دانشگاههای تابعه وزارت علوم شهر تهران بپردازد. جامعه پژوهش ۱۵ وبسایت کتابخانههای مرکزی دانشگاههای تابعه وزارت علوم شهر تهران را شامل میشود. گردآوری دادهها توسط نرمافزار تحلیلگر تراکم کلمات کلیدی، انجام گرفته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد هیچ کدام از دانشگاهها در وبسایت خود از کلمات کلیدی مناسب استفاده نکردهاند. در این میان، وبسایت کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به دلیل استفاده از کلمات کلیدی پربسامد و مرتبط در ابر برچسبهای اصلی، توانسته است میزان رویتپذیری بالایی را کسب نماید. همچنین، در رتبهبندی وبسایتهای کتابخانههای مرکزی، دانشگاه تهران در موتور جستجوی گوگل رتبه بالایی را به خود اختصاص داده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که استفاده از تراکم کلمات کلیدی و همچنین توجه به اهمیت برچسبها در وبسایتها، میتواند نقش مهمی را در بالا بردن رتبه سایت و افزایش رویت سایت ایفا نماید که باعث تحقق بازیابی موفق کتابخانههای دانشگاهی میشود.
کلیدواژهها: تراکم کلمات کلیدی، طراحی وبسایت، کتابخانه مرکزی دانشگاهی، ابربرچسب.مطلب دیگر :
امروزه اینترنت به وسیلهای در دسترس برای اکثر مردم جهت تبادل و اشاعه اطلاعات بدل شده است، به طوری که میزان استفاده از آن به سرعت در حال افزایش است. در ایران نیز با فراهم شدن زیرساختهای فناوری و مخابراتی روز به روز شمار استفادهکنندگان از این شبکه فزونی میگیرد.
این پژوهش در نظر دارد به ارزیابی وبسایت کتابخانههای مرکزی دانشگاههای تابعه وزارت علوم شهر تهران بپردازد. در این فصل به معرفی پژوهش حاضر پرداخته شده است . عناوین فصل عبارتند از : بیان مسأله، اهداف پژوهش، سؤالات پژوهش، فرضیههای پژوهش، تعاریف عملیاتی و محدودیتهای پژوهش.
بیان مسأله
همزمان با تولد وب، جهان شاهد تغییرات شگرفی در حوزه ذخیره و بازیابی اطلاعات بوده است. هر روز بر تعداد صفحات وب افزوده میگردد و حجم وسیعی از اطلاعات، در بستر آن، به صورت ساختار نیافته[۱](یالتاقیان، ۲۰۰۲) و فارغ از کنترل محتوایی و کتابشناختی منتشر میشود (زانگ و جاستریم، ۲۰۰۵؛ گوتلیب و الیوپولوس، ۲۰۰۳). در چنین وضعیتی، مسئله اساسی، چگونگی کنترل و مدیریت بدنه ساختارنیافته و رشد سریع این بدنه است (اسدی و جمالی مهمویی، ۲۰۰۴).
تاکنون ابزارهای کاوش[۲] از قبیل «موتورهای کاوش»[۳]، «ابرموتورهای کاوش»[۴]، «راهنماهای موضوعی»[۵] و «نرمافزارهای کاوش»[۶] محیط مجازی وب را تا اندازهای تحت کنترل و مدیریت خویش درآوردهاند.
کاربران از میان ابزارهای رایج کاوش، موتورهای کاوش را به عنوان نقطه آغازین ورود به اینترنت تلقی میکنند (اسپینک و دیگران، ۲۰۰۱ نقل در دوال و واگان، ۲۰۰۴؛ بار- ایلان، ۲۰۰۵؛ زانگ و دیمیتروف، ۲۰۰۴)، بیش از ۹۵% ترافیک کاوش در اینترنت به موتورهای کاوش مربوط است و ۸۰% کاربران، اطلاعات مورد نیاز خود را از طریق موتورهای کاوش به دست میآورند (هاتلی، ۲۰۰۲ نقل در زانگ و دیمیتروف، ۲۰۰۵). یافتن اطلاعات موضوعی ویژه در وب دشواریهایی دارد و هر روز بر حجم این دشواریها افزوده میگردد (دروت، ۲۰۰۰). تعداد نتایج بازیابی شده موتورهای کاوش، اغلب چنان فراوان است که کاربر عملاً جز مرور چند صفحه نخست نتایج، از سایر صفحات منصرف میشود (جانسن، اسپینک، و ساراسویک، ۲۰۰۰؛ فدایی عراقی۲۰۰۵ ؛ یالتاقیان، ۲۰۰۲) و به ناچار به رتبهبندی[۷] ارائه شده موتورهای کاوش اعتماد میکند (بارـ ایلان، ۲۰۰۵).در این وضعیت، چنانچه صفحهای مرتبط، در رتبههای اول جای نگیرد، ممکن است از دید کاوشگر پنهان بماند (زانگ و جاستریم ، ۲۰۰۵، ص۹۲؛ گوتلیب و الیوپولوس، ۲۰۰۳).
از سویی، یکی از اولین دغدغههای ناشران وبسایتها دستیابی به رتبههای برتر در میان وبسایتهای مشابه و هم موضوع است. بدین منظور همواره سیاههای از عناوین[۸]، کلیدواژهها[۹] و توصیفهایی[۱۰] که احتمال کسب رتبههای برتر را دارند، تهیه و در طراحی صفحات لحاظ میشود (ریچاردسون، ۲۰۰۳ نقل در زانگ و دیمیتروف،۲۰۰۵). طراحی نرمافزارهایی چون «تحلیلگر چگالی کلیدواژه»[۱۱] ،«ورد ترکر»[۱۲]،«وب پزیشن گولد»[۱۳]، و شکلگیری و گسترش وبسایتهایی که خدمات توصیهای و مشاورهای بهینهسازی صفحات[۱۴] را به منظور کسب رتبههای برتر در موتورهای کاوش ارائه میدهند، تأییدی بر حساسیت و توجه به این مسئله است.
با وجود ابهامهای موجود در زمینه الگوریتم، رتبهبندی موتورهای کاوش، پژوهش پیرامون چگونگی رتبهبندی نتایج متوقف نشده است و تلاشهایی در زمینه کشف عوامل اثرگذار و تعیین میزان اثرگذاری آن عوامل، انجام پذیرفته است (زانگ و دیمیتروف، ۲۰۰۴؛ ۲۰۰۵ ).
از دهه ۱۹۹۰ میلادی که اینترنت و وب جهانگستر سرعت بیشتری پیدا کرد، نتایج بسیاری از فرایندها و بروندادهای علمی_ پژوهشی و فعالیتهای دانشگاهها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی در وبسایتشان منتشر شده و فرصتی برای تبادل اطلاعات فراهم آورده است. تعداد زیاد کاربران، محیط کاربری، محتوای وب و روند روزافزون موارد مذکور، از جمله دلایل افزایش توجه علمی به اینترنت عنوان شده است. المایند[۱۵] و اینگورسن[۱۶] مطالعه وب را ” وبسنجی”[۱۷] نامیدند (مسگر پور، ۱۳۸۸). وبسنجی به تحلیل کمی پدیده وب با استفاد ه از روشهای اطلاع سنجی [۱۸]میپردازد. وجود تعداد زیاد مواردی چون صفحات، عکسها، پیوندها و . در وب، معیارهای متنوعی برای انجام تحلیلهای کمی فراهم کرده که در حیطه مطالعات وب سنجی و سایبرمتریک[۱۹] قرار میگیرد (بجنوربن و اینگورسن، ۲۰۰۴). در حال حاضر، زمینههای تئوری و تجربی مهمی برای کاربرد روشهای متریک در تحلیل فعالیتها و انتشارات تحقیقاتی موجود است ( تلوان و واگان، ۲۰۰۴)؛ یکی از مهمترین کاربردهای وب سنجی، رتبه بندی دانشگاههای جهان بر اساس وبسایتمیباشد (آگیلو،گرانادینو، اورتگا و دیگران، ۲۰۰۶) .
از طرفی کتابخانههای دانشگاهی به عنوان قطب آموزشی دانشگاهها محسوب میشود و همانند دیگر نهادهای اجتماعی تلاش میکنند با عرضه خدمات خود از طریق اینترنت و وب موجبات رشد هر چه بیشتر خود و کاربران را فراهم سازند. زیرا امروزه دانشجویان برای بهره گیری از منابع و اطلاعات به اینترنت روی میآورند. بنابراین مدیران سایتها و وبلاگها نه تنها باید صفحات خود را حاوی مطالب مفید و جذاب برای مخاطبان کنند، بلکه باید این صفحات را به گونهای طراحی کنند که رتبه آنها در موتورهای جستجو قابل توجه باشد. زمانی که شخصی در حال جستجو در یک موتور جستجو مانند گوگل است، گوگل تمام صفحاتی را که موضوع آنها با عبارتی که شما جستجو کردهاید مرتبط است، لیست میکند. اما اینکه چه صفحاتی از کدام سایتها در صدر نتایج جستجو قرار میگیرند به عوامل مختلفی بستگی دارد یکی از آنها تراکم کلمات کلیدی[۲۰] که درصد دفعاتی است که کلیدواژه یا عبارت در مقایسه با کل کلمات یک صفحه در صفحه وب ظاهر میشود، میباشد. بنابراین باید متن سایت به تعداد منطقی کلمات کلیدی داشته باشد. برای این منظور متن سایت به گونهای تنظیم شود که نسبت کلمات کلیدی به کل کلمات موجود در متن قابل توجه باشد. (شعبان زاد و موسوی چلک، ۱۳۸۵)
از آنجایی که وبسایتهای دانشگاهی در امور آموزشی و پژوهشی دارای اهمیت زیادی میباشند و وبسایتکتابخانههای مرکزی نیز تقریبا بیشترین حجم اطلاعات را در خود جای میدهد، دانستن وضعیت این وبسایتها از نظر تراکم کلمات کلیدی برای رتبهبندی این سایتها مهم میباشد. بی توجهی به ساختار وب سایت، جنبههای وب سنجی و تراکم کلمات کلیدی موجود در وبسایتها از جمله اشکالاتی است که به اینگونه وبسایتها وارد است .بنابراین در این تحقیق محقق به دنبال جواب دادن به این سوال است که وبسایت کتابخانههای دانشگاهی دولتی شهر تهران تا چه میزان از کلمات کلیدی برخوردارند و نیز تراکم و توزیع آنها چگونه است؟
اهداف پژوهش
هدف اصلی:
ارزیابی تراکم کلمات کلیدی در وبسایت کتابخانههای دانشگاههای تابعه وزارت علوم شهر تهران
اهداف فرعی:
- بررسی توزیع کلمات کلیدی در وبسایتهای کتابخانه مرکزی دانشگاههای تحت پوشش وزارت علوم شهر تهران
- شناسایی پربسامدترین کلمات کلیدی در وبسایتهای مذکور
- رتبهبندی وبسایت کتابخانه مرکزی دانشگاههای تحت پوشش وزارت علوم شهر تهران براساس کلمات کلیدی
- بررسی جایگاه کلمات کلیدی در برچسبهای وبسایتها
اهمیت و ضرورت پژوهش
اهمیت نظری:
- تراکم کلمات کلیدی از مهمترین فاکتور در چگونگی رتبهبندی یک صفحه محسوب میشود.
- موجب افزایش آگاهی کتابداران و طراحان وبسایتهای دانشگاههای تحت پوشش وزارت علوم شهر تهران خواهد شد.
- باعث شناخت بهتر متخصصان در این زمینه خواهد شد.
اهمیت عملی
سلامت خانواده اصلی، حمایت اجتماعی، توانایی حل مشکل خانواده و عملکرد ازدواج
۱-۷-۱-۲- سلامت خانواده اصلی و ابعاد آن ۹
۱-۷-۱-۳- حمایت اجتماعی و ابعاد آن ۹
۱-۷-۱-۴- حل مشکل خانواده و ابعاد آن ۱۰
۱-۷-۲- تعاریف عملیاتی ۱۰
۱-۷-۲-۱- عملکرد ازدواج ۱۰
۱-۷-۲-۲- سلامت خانواده اصلی ۱۰
۱-۷-۲-۳- حمایت اجتماعی ۱۰
۱-۷-۲-۴- حل مشکل خانواده ۱۱
فصل دوم (پیشینه پژوهش)
۲-۱- مقدمه ۱۳
۲-۲- پیشینه نظری ۱۳
۲-۲-۱- ازدواج ۱۳
۲-۲-۱-۱- تعاریف ازدواج ۱۳
۲-۲-۱-۲- مراحل انتخاب همسر ۱۴
۲-۲-۱-۳- ویژگیهای روابط زوجین ۱۴
۲-۲-۱-۴- انواع ازدواج ۱۵
۲-۲- ۱-۵- سلامت ازدواج ۱۶
۲-۲-۱-۶- عوامل مختلکننده روابط زوجین ۱۷
۲-۲-۱-۷- وظایف زوجین ۱۷
۲-۲-۲- سلامت خانواده اصلی ۱۹
۲-۲-۲-۱- تأثیر خانواده اصلی بر روابط زوجین ۱۹
۲-۲-۲-۱-۱- دیدگاههای روانتحلیلی ۱۹
۲-۲-۲-۱-۱-۱- نظریه دلبستگی ۲۰
۲-۲-۲-۱-۱-۲- ایماگودرمانی ۲۱
۲-۲-۲-۱-۱-۳- روابط موضوعی ۲۱
۲-۲-۲-۱-۲- دیدگاههای سیستمی ۲۲
۲-۲-۲-۱-۲-۱- نظریه میلان ۲۲
۲-۲-۲-۱-۲-۲- نظریه بوئن ۲۲
۲-۲-۲-۲- سلامت خانواده اصلی ۲۳
۲-۲-۲-۲-۱- ابعاد هشتگانه سلامت خانواده از نظر بارنهیل ۲۳
۲-۲-۲-۲-۲- کنشهای خانواده از نظر فلک ۲۴
۲-۲-۲-۲-۳- طرح سه محوری تسنگ و مک درموت ۲۵
۲-۲-۲-۲-۴- الگوی کارکرد خانواده مک مستر ۲۵
۲-۲-۲-۲-۵- الگوی منحنی اولسون ۲۷
۲-۲-۲- ۲-۶- سلامت خانواده از دیدگاه تجربهگرایان ۲۷
۲-۲-۲-۲-۷- مدل بیورز ۲۹
۲-۲-۲-۲-۸- مدل بوئن ۳۱
۲-۲-۲-۳-ابعاد سلامت خانواده اصلی ۳۳
۲-۲-۲-۳-۱- صمیمیت ۳۳
۲-۲-۲-۳-۲- استقلال و خودمختاری ۳۵
۲-۲-۳- حمایت اجتماعی ۳۵
۲-۲-۳-۱- تعاریف مختلف از حمایت اجتماعی ۳۶
۲-۲-۳-۲- انواع حمایت اجتماعی ۳۷
۲-۲-۳-۳- کارکردهای حمایت اجتماعی ۳۸
۲-۲-۴- حل مشکل خانواده ۳۹
۲-۲-۴-۱- مهارتهای حل مشکل ۴۰
۲-۲-۴-۲- بررسی رویکردهای مختلف به حل مشکل ۴۱
۲-۲-۴-۲-۱- دیدگاه رفتاری ۴۱
۲-۲-۴-۲-۲- دیدگاه فلدمن ۴۲
۲-۲-۴-۲-۳- دیدگاه راهحلمحور ۴۲
۲-۲-۴-۲-۴- دیدگاه روایت درمانی ۴۳
۲ -۲-۴-۲-۵- رویکرد مشکلمدار مک مستر ۴۳
۲-۲-۴-۲-۶- مدل کایرین، ماگویری و هرلبوت ۴۳
۲-۲-۴-۲-۷- مدل فوکِس ۴۴
۲-۳- پیشینه پژوهش ۴۶
۲-۳-۱- پژوهشهای انجام شده مرتبط با موضوع در ایران ۴۶
۲-۳-۱-۱- عملکرد ازدواج ۴۶
۲-۳-۱- ۲- خانواده اصلی ۴۶
۲-۳-۱-۳- حمایت اجتماعی ۴۹
۲-۳-۱-۴- حل مشکل خانواده ۵۲
۲-۳-۲- پژوهشهای انجام شده مرتبط با موضوع در خارج ۵۴
۲-۳-۲-۱- خانواده اصلی ۵۴
۲-۳-۲-۲- حمایت اجتماعی ۵۵
۲-۳-۲-۳- حل مشکل ۵۷
فصل سوم (روششناسی پژوهش)
۳-۱- روش پژوهش ۶۰
۳-۲- جامعه پژوهش، نمونه و روش نمونه گیری ۶۰
۳-۳- روش گردآوری داده ها ۶۰
۳-۴- داده های مورد نیاز متناسب با سوالها و فرضیه های تحقیق ۶۱
۳-۵- نحوه توصیف و تحلیل اطلاعات ۶۱
۳-۶- مشخصات ابزار جمعآوری اطلاعات ۶۱
۳-۶-۱- مقیاس عملکرد ازدواج ۶۱
۳-۶-۲- مقیاس سلامت خانواده اصلی ۶۲
۳-۶-۳- مقیاس حمایت اجتماعی ۶۳
۳-۶-۴- مقیاس حل مشکل خانواده ۶۴
فصل چهارم (یافته های پژوهش)
۴-۱- مقدمه ۶۷
۴-۲- یافته های توصیفی ۶۷
۴-۲-۱ توصیف ویژگیهای دموگرافیک زوجین ۶۷
۴-۲-۱-۱- توزیع جنسیت ۶۷
۴-۲-۱-۲- توزیع سن ۶۷
۴-۲-۱-۳- توزیع میزان تحصیلات ۶۸
۴-۲-۲- یافته های توصیفی متغیرهای پژوهش ۶۹
۴-۲-۲-۱- مقیاس عملکرد ازدواج ۶۹
۴-۲-۲-۲- مقیاس سلامت خانواده اصلی ۶۹
۲-۴-۲-۳- مقیاس حمایت اجتماعی ۷۰
۴-۲-۲-۴- مقیاس حل مشکل خانواده ۷۰
۴-۳- یافته های استنباطی ۷۱
۴-۳-۱- فرضیه های اصلی ۷۱
۴-۳-۱-۱- فرضیه اول ۷۱
۴-۳-۱-۲- فرضیه دوم ۷۱
۴-۳-۱-۳- فرضیه سوم ۷۳
۴-۳-۱-۴- فرضیه چهارم ۷۳
۴-۳-۱-۵- فرضیه پنجم ۷۴
۴-۳-۱-۶- فرضیه ششم ۷۴
۴-۳-۱-۷- فرضیه هفتم ۷۵
۴-۳-۱-۸- فرضیه هشتم ۷۵
۴-۳-۲- فرضیه های فرعی ۷۶
۴-۳-۲-۱- فرضیه اول ۷۶
۴-۳-۲-۲- فرضیه دوم ۷۸
۴- ۳-۲- ۳- فرضیه سوم . ۷۹
۴-۳-۲-۴- فرضیه چهارم ۷۹
۴-۳-۲-۵- فرضیه پنجم ۸۰
فصل پنجم (بحث و نتیجه گیری)
۵-۱- مقدمه ۸۶
۵-۲- بحث و نتیجه گیری ۸۳
۵- ۲- ۱- فرضیه های اصلی ۸۳
۵-۲-۲- فرضیه های فرعی ۸۷
۵-۲- ۳- نتیجه گیری ۸۸
۵-۳- محدودیتهای پژوهش ۸۹
۵-۴- پیشنهادات ۹۰
منابع و مآخذ ۹۲
پیوستها ۱۰۵
فصل اوّل
طرح پژوهش
۱-۱- مقدمه
خانواده بعنوان یک نهاد کوچک اجتماعی، یک سیستم طبیعی و یا یک منظومه است که با ازدواج شروع میشود و ابعاد دیگر خانواده مانند زیرمنظومه زناشویی، زیرمنظومه فرزندان و زیرمنظومه والدین را دربرمیگیرد. ارتباط با والدین اولین ارتباطی است که فرزند با دنیای بیرون برقرار می کند. لذا والدین نقطه شروع آشنایی کودک با محیط اطراف هستند و میتوانند ذهن کودک را شکل دهند. این شکلدهی می تواند بصورت آشنایی با محیط فیزیکی، قوانین، یا چگونگی مواجهه با خطرات بیرونی و موازین اجتماعی باشد. علاوه بر این ساختار ارتباطی پیچیده و اثرگذار والدین و کودک، خود زیرمنظومه زناشویی ابعاد مختلفی دارد. یک زوج که با یکدیگر زندگی مشترک را شروع می کنند براساس ساختار طبیعی نیازهایی را از یکدیگر مرتفع میسازند. طی رابطه زناشویی، موازینی بین یک زوج برقرار میشود. موازین بین یک زوج می تواند دامنههای مختلف ارتباطی، نحوه برخورد با تعارضها و ارتباط با فرزند را شامل شود که می تواند ریشه در گذشته فرد داشته باشد که از خانواده الهام گرفته شده است (مینوچین[۱] و فیشمن[۲]، ۱۹۹۶). در کشور ما کانون خانواده و ازدواج به دلیل مسائل خاص فرهنگی و ارزشی، اهمیت بیشتری در مقایسه با کشورهای غربی دارد، لذا تلاش برای استحکام و تداوم خانواده و ارضای نیازهای عاطفی و روانی اعضاء، به ویژه همسران در چارچوب خانواده از اهمیت بیشتری برخوردار است. علاوه براین، به دلیل اهمیت و نقش خانواده در فرهنگ ایران، وجود مشکلات، تعارض ها و نهایتاً از هم پاشیدگی خانواده می تواند آثار زیانباری بر زوجین، فرزندان و جامعه در مقایسه با داشته باشد (نظری و نوابینژاد، ۱۳۸۵). عوامل مختلفی هستند که میتوانند زندگی زوجین را تحت تأثیر قرار دهند. تاریخچه زندگی فرد و نحوه تعامل والدین و خانوادهاش در دوران قبل از ازدواج می تواند از جمله عواملی باشد که بر زندگی زوجین و رفتار آنها با یکدیگر تأثیر بگذارد. همچنین حمایت اطرافیان از جمله حمایت دوستان و خانواده و کسب مهارتهای مختلف مانند حل مشکل نیز از موارد دیگری هستند که در زندگی زوجین میتوانند اثر داشته باشند. لذا در این پژوهش به بررسی رابطه سلامت خانواده اصلی[۳]، حمایت اجتماعی[۴] و حل مشکل خانواده[۵] با عملکرد ازدواج[۶] پرداخته شده است.
۱-۲- بیان مسئله
زوجها با آرمان زندگی مشترک و برخورداری از حمایت و آرامش به سوی تشکیل خانواده گام برمیدارند خانواده با هویتی به مثابه یک موجود زنده تحول مییابد. نولر۱ و فینی۲ (۲۰۰۲) اعتقاد دارند زوجها بعنوان واحدی نگریسته میشوند که هریک از طرفین با الگوهای رفتاری از پیش تعیینشده، زمینه را برای واکنش فرد مقابل فراهم میسازد که وی نیز فضای روانی و نوع رفتار آماده خود را دارد. در این فضا که شناخت و عواطف و رفتار هریک از زوجها در آن نقش بسزایی ایفا می کنند، اگر یکی از زوجها با تعاملات مثبت یا منفی، فضا را آماده یا آلوده سازد، زوج دیگر نیز در این فضا درگیر میشود و گویا دریچهای با عواطف مشترک به دوسو گشوده میشود. لارسون۳ و هولمن۴ (۱۹۹۴) سه دسته عوامل خاص را در رضایت زناشویی موثر میدانند. نخست عوامل بافتی مانند بافت کنونی و عوامل فرهنگی و اجتماعی، دوم خصایص و رفتارهای فردی زوجین و سوم فرایند تعاملی زوجین. آنان نتیجه میگیرند که موارد مرتبط با این عوامل، پیش بینیکننده مناسبی از رضایت زناشویی هستند. همچنین
نظریات متعددی هستند که تاثیر والدین و خانواده اصلی بر شکل گیری شخصیت و نوع برخورد فرد با مسائل در آینده بخصوص زندگی مشترک را بیان می کنند. از جمله این نظریات میتوان به نظریه روانکاوی فروید اشاره کرد که بیان میدارد رفتار والدین تا حد زیادی شکلدهنده شخصیت کودک است (بارکر۵، ۱۹۸۱). نظریه بعدی که میتوان به آن اشاره کرد نظریه یادگیری اجتماعی بندورا است؛ که طبق آن کودک چگونه رفتارکردن را از والدین یاد میگیرد و چنانچه والدین با یکدیگر تعارض داشته باشند کودک فرصت یادگیری درست رفتارکردن را از دست میدهد (حسینیان، یزدی و جاسبی، ۱۳۸۶). همچنین کسب حمایت اجتماعی از دوستان و خانواده نیز از جمله عواملی هستند که در میزان رضایت زوجین نقش دارند. افراد وقتی که میدانند از طرف خانواده، دوستان و نزدیکان حمایت میشوند، احساس خشنودی بیشتری دارند و در مقابله با مشکلات با منطق و عملکرد بهتری عمل می کنند. بدیهی است که همه انسانها در هنگام گرفتاریها به حمایت اطرافیان و دوستان خود نیاز دارند تا احساس امنیت کنند. در واقع هرچه حمایت اجتماعی دیگران بیشتر باشد، امیدواریشان نیز بیشتر میشود. پژوهشها نیز نشان دادهاند افرادی که از منابع حمایت اجتماعی بیشتری برخوردارند، سلامت روانی بهتری داشته و بهتر با تغییرات سازگار میشوند (کوهن۱ و ویلز۲، ۱۹۸۵). پژوهش نبوی و شهریاری (۱۳۹۱) نشان داد که حمایت اجتماعی با تحت تاثیر قراردادن ابهام نقش خانوادگی، تعارض در خانواده را کاهش میدهد؛ بنابراین حمایت دوستان و خانواده می تواند به زوجین کمک کند تا بتوانند مشکلاتشان را با فشار روانی کمتری حل نمایند.
حل مشکل بطور کارآمد متغیر دیگری است که می تواند به عملکرد سالم زندگی زناشویی منجر شود. احمدی (۱۳۸۶) نشان داد که حل مشکل خانواده با رضایت زناشویی همبستگی دارد. چمپیون۳ و پاور۴ (۲۰۰۰)، نیز به این نتیجه رسیدند که حل مشکل خانواده تعامل بین زوجین را تسهیل می کند. از طرفی کراپلی۵ (۲۰۰۵) بیان میدارد زوجینی که تعاملات منفی بیشتری بین آنها رد و بدل میشود، فرصتی برای استفاده از این مهارتها نمییابند به نظر میرسد ارتباط بین استفاده از مهارتها و تعامل مثبت زناشویی یک ارتباط دوسویه است یعنی مهارتها میتوانند تعامل مثبت را ایجاد کنند و هم تعامل منفی موجب ناتوانی زوجین در استفاده از مهارتها میشود؛ بنابراین لازم است تا مشخص شود حل مشکل خانواده بعنوان یک مهارت تا چه حد می تواند عملکرد سالم ازدواج را پیش بینی کند. باتوجه به ارتباطی که متغیرهای ذکر شده میتوانند با عملکرد ازدواج داشته باشند و پژوهشهای محدود در این زمنیه این پژوهش در صدد است تا به پیش بینی عملکرد ازدواج بر اساس سلامت خانواده اصلی، حمایت اجتماعی و حل مشکل خانواده بپردازد.
۱-۳- ضرورت انجام پژوهش
درمورد اهمیت خانواده همین بس که اولین تاثیرات محیطی که فرد دریافت می کند از محیط خانواده است و حتی تاثیرپذیری فرد از سایر محیطها می تواند توسط خانواده
مطلب دیگر :
قدرت خرید خودرو از مردم سلب شده است؛ راهکاری برای برون رفت از شرایط فعلی قابل تصور نیست
تعدیل شود. از این رو خانواده پایهگذار بخش مهمی از سرنوشت انسان است و در تعیین سبک و خط مشی زندگی، اخلاق، سلامت و عملکرد فرد در آینده نقش بزرگی بر عهده دارد. سلامت خانواده، تعادل شخصیتی والدین و آشنایی آنها با اصولی که می تواند محیط خانواده را سالمتر سازد، برای کودکان بسیار حائز اهمیت است. خانواده در عین حال که کوچکترین واحد اجتماعی است. مبنا و پایه هر اجتماع بزرگ است. افراد سالم، موفق و فعال جامعه از داخل خانوادههای سالم بیرون آمدهاند. همانطور که اغلب افراد ناسالم، پرورشیافته خانوادههای ناسالم بوده اند. انسانها با ورود به اجتماع، ویژگیهای سالم یا ناسالمی را که در خانواده دریافت کردهاند وارد اجتماع می کنند، از این لحاظ سلامت یک جامعه به سلامت خانوادههای آن وابسته است (نظری، ۱۳۸۶).
علیرغم اهمیت زیاد خانواده، امروزه نتایج آمارها حکایت از گسستن خانواده در عصر حاضر دارد. طبق آمار سازمان ثبت احوال ایران در سال (۱۳۹۲)، ۱۵۵۳۶۹ طلاق در کل کشور ثبت شده است. بعبارتی در مقابل هر ۵ ازدواج یک مورد طلاق گزارش شده است. در سال ۹۲ نسبت به سال ۹۱ حدود ۵۰۰۰ مورد طلاق بیشتری ثبت شده است. همچنین در سال ۹۱ در مقابل هر ۵/۵ ازدواج یک طلاق ثبت شده است (www.sabteahval.ir). طی تحقیقات صورت گرفته به نظر میرسد یکی از عوامل اثرگذار بر زندگی بعدی فرد، یعنی زندگی مشترک، خانواده اصلی باشد. نتایج پژوهشهای حسینیان، یزدی و جاسبی (۱۳۸۶) و خمسه و حسینیان (۱۳۸۹) نیز نشان می دهند که بین رضایت و صمیمیت زناشویی با خانواده اصلی و تجربه خشونت در دوران کودکی همبستگی معنیداری وجود دارد. یافته های جاکت۱ و سورا۲ (۲۰۰۱) از پژوهشی با شرکت ۲۳۲ زوج نیز نشان داد، زنانی که در خانوادههای گسسته (مطلقه) بزرگ شده بودند، در مقایسه با زنانی از خانوادههای باثبات، در روابط جاری خود با همسرانشان بیشتر از بدبینی و تعارض و کمتر از اعتماد و رضایت گزارش دادند. این نتایج نشان میدهد، افرادی که در خانوادههای مشکلدار پرورش می یابند احتمالاً مستعد تکرار تجارب و مشاهدات گذشته در زندگی زناشویی خود هستند. از طرف دیگر انسان موجودی اجتماعی است که بسیاری از نیازهایش را از طریق ارتباط با دیگران برآورده میسازد. ادراکی که فرد از حمایت دیگران دریافت می کند می تواند به او در کاهش تنشهای حاصل از موقعیتهای مختلف کمک کند. یافته های لی۳، یه چانگ۴، پارک۵ و هونگ چانگ۶، (۲۰۰۴) نشان می دهند که حمایت اجتماعی نیرومندترین نیروی مقابلهای برای رویارویی موفقیتآمیز و آسان در زمان درگیری با شرایط تنشزا شناخته شده و تحمل مشکلات را برای بیماران تسهیل می کند. دوشه۷ و همکاران، (۲۰۰۶) نیز به این نتیجه رسیدند که مشکلات روانی در زنان پس از یائسگی با حمایت اجتماعی آنان ارتباط دارد؛ بنابراین حمایت اجتماعی به افراد برای مقابله با موقعیتهای مختلف کمک می کند همچنین زندگی زناشویی فرد را با کاهش تنشها تحت تأثیر قرار دهد.
توانایی در حل مشکلات نیز یکی از مهارتهایی است که می تواند در زندگی زناشویی تأثیرگذار باشد. همانطور که پژوهش جاکوبسن۱ (۱۹۹۶) عنوان می کند زمانیکه همسران دچار مشکلات ارتباطی و حل مسئله شوند، کار با همدیگر را مشکل مییابند و پذیرش تفاوتهای همدیگر برای آنها دشوار میشود.
بنابراین بدلیل اهمیت خانواده و از طرفی بصدا در آمدن زنگ خطر درباره گسستگی خانواده ضرورت وجود داشت تا ابعاد بیشتری از عوامل مؤثر بر مسائل زناشویی و ازدواج بررسی شوند.
۱-۴- اهداف پژوهش
۱-۴-۱- اهداف اصلی
- بررسی رابطه بین سلامت خانواده اصلی و عملکرد ازدواج.
- بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی دوستان، خانواده و عملکرد ازدواج.
- بررسی رابطه بین حل مشکل خانواده و عملکرد ازدواج.
- بررسی ارتباط چندگانه بین سلامت خانواده اصلی، حمایت اجتماعی خانواده، حمایت اجتماعی دوستان و حل مشکل خانواده با عملکرد ازدواج.
- بررسی تفاوت بین حوزویان و دانشجویان در سطح سلامت خانواده اصلی.
- بررسی تفاوت بین حوزیان و دانشجویان در میزان حمایت دوستان و خانواده.
- بررسی تفاوت بین حوزویان و دانشجویان در میزان حل مشکل خانواده.
- بررسی تفاوت بین حوزویان و دانشجویان در میزان عملکرد ازدواج.
۱-۴-۲- اهداف فرعی
- بررسی رابطه بین سلامت خانواده اصلی، حمایت اجتماعی خانواده و دوستان و حل مشکل خانواده با مؤلفه های عملکرد ازدواج شامل ارتباط، ابرازگری عاطفی، حل مسئله، نقش، انعطافپذیری، فرزندپروری، اقتصاد، خانواده و دوستان، ارزشها، مراقبت جسمانی و روانی و عملکرد کلی.
- بررسی تفاوت بین مردان و زنان در سطح سلامت خانواده اصلی.
- بررسی تفاوت بین مردان و زنان در میزان حمایت دوستان و خانواده.
- بررسی تفاوت بین مردان و زنان در میزان حل مشکل خانواده.
- بررسی تفاوت بین مردان و زنان در میزان عملکرد ازدواج.
۱-۵- فرضیه های پژوهش
۱-۵-۱- فرضیه های اصلی
۱-بین سلامت خانواده اصلی و عملکرد ازدواج ارتباط معنیدار وجود دارد.
۲-بین حمایت اجتماعی خانواده و دوستان با عملکرد ازدواج ارتباط چندگانه وجود دارد.
۳-بین حل مشکل خانواده و عملکرد ازدواج ارتباط معنیدار وجود دارد.
۴-بین سلامت خانواده اصلی، حمایت اجتماعی خانواده حمایت اجتماعی دوستان و حل مشکل خانواده با عملکرد ازدواج ارتباط چندگانه معنیدار وجود دارد.
۵-بین دو گروه طلاب علوم دینی و دانشجویان از نظر متغیر سلامت خانواده اصلی تفاوت معنیدار وجود دارد.
۶-بین دو گروه طلاب علوم دینی و دانشجویان از نظر متغیر حمایت خانواده و دوستان تفاوت معنیدار وجود دارد.
۷-بین دو گروه طلاب علوم دینی و دانشجویان از نظر متغیر حل مشکل خانواده تفاوت معنیدار وجود دارد
۸-بین دو گروه طلاب علوم دینی و دانشجویان از نظر متغیر عملکرد ازدواج تفاوت معنیدار وجود دارد.
۱-۵-۲- فرضیه های فرعی
- بین سلامت خانواده اصلی، حمایت اجتماعی خانواده، حمایت اجتماعی دوستان و حل مشکل خانواده با مؤلفه های عملکرد ازدواج شامل ارتباط، ابرازگری عاطفی، حل مسئله، نقش، انعطافپذیری، فرزندپروری، اقتصاد، خانواده و دوستان، ارزشها، مراقبت جسمانی و روانی و عملکرد کلی ارتباط چندمتغیری معنیدار وجود دارد.
- بین دو گروه مردان و زنان از نظر متغیر سلامت خانواده اصلی تفاوت معنیدار وجود دارد.
- بین دو گروه مردان و زنان از نظر متغیر حمایت خانواده و دوستان تفاوت معنیدار وجود دارد.
- بین دو گروه مردان و زنان از نظر متغیر حل مشکل خانواده تفاوت معنیدار وجود دارد.
- بین دو گروه مردان و زنان از نظر متغیر عملکرد ازدواج تفاوت معنیدار وجود دارد.
۱-۶- انواع متغیرها از لحاظ نقش آنها در پژوهش
متغیرهای ملاک: عملکرد ازدواج و زیر مولفه های آن (ارتباط، ابرازگری عاطفی، حل مسئله، نقش، انعطافپذیری، فرزندپروری، اقتصاد، خانواده و دوستان، ارزشها، مراقبت جسمانی و روانی)
متغیر پیشبین ۱: سلامت خانواده اصلی.
متغیر پیشبین ۲: حمایت اجتماعی.