۱- جاذبهها: چه طبیعی و چه ساخته دست بشر هم در درون اجتماع و هم در نزدیکی آن.
۲- تبلیغات: بازاریابی یک اجتماع و جاذبههای گردشگری آن برای گردشگران بالقوه.
۳- زیرساختهای گردشگری: تسهیلات دسترسی (راهها، فرودگاهها، قطارها و اتوبوسها)، خدمات برق و آب، پارکنیگ، علائم راهنمائی و تأسیسات تفریحی.
۴- خدمات: اسکان، غذاخوریها و مغازههای خرده فروشی و تنوع که باید نیاز گردشگران را در نظر بگیرند.
۵- مهمان نوازی و حمایت جامعه میزبان: چگونگی برخورد با گردشگران توسط ساکنین اجتماع و کارکنان مغازهها و جاذبههای گردشگری. به این فهرست، باید کارآفرینان گردشگری و نقش آنها در تقویت این اجزاء را نیز اضافه نمود. اگر چه روشن است که بخشهای فوق و دارائیهای یک اجتماع در توسعه گردشگری مهم هستند، اما تنها مشارکت همه جانبه و حمایت ساکنین، مسئولان و کمک کارآفرینان بخش گردشگری روستائی تضمینکننده یک پایهگذار فراگیر برای توسعه موفق گردشگری میباشد (Wilson et al, 2001, 133). براین اساس ویلسون[۱] یکی از مهمترین پیش شرطهای موفقیت آمیز توسعه گردشگری در نواحی روستایی را حمایت جامعه میزبان میداند.
کوک نیز معتقد است که تمام برنامهریزیها برای گردشگری شهری و روستایی باید براساس اهداف و اولویتهای ساکنین باشد. در واقع او حتی گام را از این هم فراتر گذاشت و پیشنهاد کرد که جاذبههای محلی تنها به هنگام کسب اجازه قانونی از ساکنین ارتقاء یابد (Cooke, 1982, 26)
درآمد حاصل از توریسم استان گیلان در برنامه چهارم توسعه ۱۲۳۲۹۶/۲۴ میلیون ریال پیش بینی شده است که در صورت موفقیت از آن طریق می توان ۹۴۸ شغل جدید در استان ایجاد نمود که ۲۴/۶۶ درصد از بیکاری را در استان پوشش خواهد داد و اگر بتوان با ایجاد مدیریت کارا،فقط ۲/۷ درصد از توریسم گذری استان را که ۱۲ میلیون نفر بازدیدکننده در سال است جذب نمود مشکل بیکاری در استان رفع خواهد شد.استان گیلان به رغم داشتن موقعیت مناسب و بکر برای سرمایه گذاری داخلی و خارجی،متاسفانه از نرخ بالای بیکاری رنج می برد که باید با برنامه ریزی هوشمندانه و کارمند گرد و غبار پدیده بیکاری را از سطح استان زدود.در این بین به نظر می رسد یکی از ارگانهایی که نقش اساسی را برای ایجاد اشتغال بازی می کند سازمان میراث استان گیلان باشد که با توجه به امکانات طبیعی بسیار زیاد این استان از نظر
گردشگری می تواند در امر ایجاد شغل در این صنعت گام موثری برداشته و ضریب اشتغال را افزایش دهد.
اهداف کلی تحقیق
شناخت و سنجش تاثیر صنعت گردشگری روستایی بر میزان اشتغال
اهداف فرعی تحقیق
شناخت و سنجش تاثیر صنعت گردشگری روستایی بر میزان اشتغال جوانان
شناخت و سنجش تاثیر صنعت گردشگری روستایی بر میزان اشتغال زنان
شناخت و سنجش تاثیر صنعت گردشگری روستایی بر میزان کاهش اشتغال ساکنین
شناخت و سنجش تاثیر صنعت گردشگری روستایی بر گرایش به کارآفرینی
روشها و ابزارهای گردآوری اطلاعات
روشگردآوری اطلاعات باتوجه به ماهیت مطالعه حاضر به دوصورت کتابخانهای و میدانی بوده و با توجه به ضرورت در هر یک از مراحل تحقیق از یک یا هر دو روش مورد استفاده قرار خواهد گرفت. براین اساس ابتدا برای شناخت کامل موضوع تحقیق، کسب بینش نظری لازم و استخراج متغیرها و شاخصها از نظریه های مرتبط با موضوع تحقیق نظیر گردشگری پایدار، رویکردهای برنامه ریزی گردشگری، نگرش وگرایش ساکنین به توسعه گردشگری استفاده میشود. همچنین باتوجه به موضوع موردمطالعه و فرضیه های تحقیق، اطلاعات مورد نیاز برای آزمون فرضیات از طریق داده های عینی[۲] وذهنی[۳] از طریق تکمیل پرسشنامه با کارکنان اداره کل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان گیلان در سال۱۳۹۲ بدست خواهد آمد. براین اساس واحد تحلیل فرد(کارمند) میباشند.
در این پژوهش برای دستیابی به اهداف مورد نظر پژوهش، یک نوع پرسشنامه طراحی شده است.
پرسشنامههای استفاده شده در این تحقیق به صورت سؤالات بسته و باز تهیه گردیده است. پرسشنامههای مورد نظر از و یژگیهای خاصی برخوردار است اولا ًبا توجه به سوالات و موضوع مورد مطالعه طراحی شده است تا حدامکان سعی شده است ارتباط سؤالات با متغیرها، معرفها و بالاخره شاخص مورد نظر مشخص شود. به طوریکه برای محقق روشن شود که از طریق سؤالات، داده های مورد نیاز را برای شاخص مورد نظر به دست خواهد آورد. ثانیا ًبه منظور ارتقاء اعتبار و پایایی پرسشنامه این پژوهش، طراحی و تنظیم شاخصها از یکسو دقیقاً براساس نظر یا تعلمی در راستای رویکرد توسعه گردشگری پایداری و از سوی دیگر باتوجه به مشاهدات مستقیم محقق از ناحیه مورد مطالعه صورت گرفته است.
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
برای تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات بدست آمده از تحلیلهای کمی وکیفی استفاده خواهد شد که برای طبقه بندی و تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات با بهره گرفتن از روشهای آماری (توصیفی و استنباطی) و با بهره گیری از نرم افزارهای EXCEL و SPSS صورت خواهد گرفت.
در بررسی آماری داده های پرسشنامهای از روشهای آماری نظیر میانگین، میانه، حداکثر و حداقل و جهت آزمون فرضیه ها بسته به نوع داده و اهداف مورد نظر از روشهای آماری پارامتری نظیر ازمون تی تک نمونه ای و فریدمن استفاده میشود.
جامعه آماری
مطلب دیگر :
جامعه آماری این مطالعه در این تحقیق را کلیه کارمندان ستادی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان گیلان تشکیل می دهند که تعداد انان برابر با آخرین اطلاعات ۱۳۶نفر می باشند.
نمونه آماری
منظور از نمونه گیری انتخاب واحد ها وافرادی از جمعیت اصلی است بطوری که واحد ها وافراد مزبور دارای ویژگی ها و پارامتر های اصلی بوده باشند و در کسب اطلاعات خاصی مورد استفاده قرار گیرند.منظوراز پارامتر در این تعریف ویژگی جمعیت می باشد ویک جمعیت ممکن است ویژگی ها وپارامترهای متعددی داشته باشند(ساده ،۱۳۷۵).و در این تحقیق نمونه ، تعداد ۱۰۳نفرازجامعه اماری بوده اند که نمونه مورد نظر در این تحقیق با بهره گرفتن از جدول مورگان و بصورت تصادفی ساده انتخاب گردیدند.
محدودیت های تحقیق
محدودیتهای زیادی در انجام این تحقیق وجود داشته است که به برخی از آنها اشاره می شود:
– فقدان آمار و اطلاعات دقیق در زمینه تعداد گردشگران و فعالیتهای گردشگری منطقه؛
– عدم همکاری مسئولین برخی از سازمانها و ادارات در جهت ارائه آمار و اطلاعات دقیق؛
– دشواری انجام کارهای میدانی؛
– هزینه زیاد انجام این تحقیق در زمینه تهیه آمار، اطلاعات و انجام کارهای میدانی؛
تعاریف و مفاهیم
۲-۱-۲- سطوح رقابت پذیری ۱۵
۲-۱-۲-۱- رقابت پذیری در سطح بنگاه یا صنعت ۱۶
۲-۱-۲-۲- رقابت پذیری در سطح منطقه.۱۶
۲-۱-۲-۳- رقابت پذیری در سطح ملی۱۷
۲-۱-۳- مروری بر تئوری ها، مدل ها و رویکردهای مرتبط با رقابت پذیری.۱۷
۲-۱-۴- مدل رقابت پذیری مینتزربرگ.۱۸
۲-۱-۵- مدل رقابت پذیری کوتا و همکاران۲۰
۲-۱-۶- دیدگاه مبتنی بر منابع۲۱
۲-۱-۷- دیدگاه موقعیت در بازار .۲۳
۲-۱-۸- رابطه با تأمین کنندگان.۲۴
۲-۱-۹- دیدگاه مبتنی بر توان خلاقیت و نوآوری.۲۵
۲-۱-۱۰- سایر دیدگاه ها۲۶
۲-۱-۱۰-۱- سرمایه فکری.۲۶
۲-۱-۱۰-۱-۱- سرمایه انسانی۲۷
۲-۱-۱۰-۱-۲- سرمایه سازمانی.۲۸
۲-۱-۱۰-۱-۳- سرمایه رابطه ای۲۹
۲-۱-۱۰-۱-۴- نقش سرمایه فکری بر رقابت پذیری.۲۹
۲-۱-۱۰-۲- دیدگاه مبتنی بر هوشمندی رقابتی۳۰
۲-۱-۱۰-۳- نقش هوشمندی رقابتی در افزایش توان رقابتی ۳۳
۲-۱-۱۰-۴- مدیریت دانش۳۶
۲-۱-۱۰-۴-۱- مدیریت دانش، تعاریف و مفاهیم۳۶
۲-۱-۱۰-۴-۲- نقش مدیریت دانش در رقابت پذیری بنگاه ها۳۷
۲-۱-۱۰-۵- فناوری اطلاعات.۴۱
۲-۱-۱۰-۵-۱- فناوری اطلاعات، تعاریف و مفاهیم.۴۲
۲-۱-۱۰-۵-۲- نقش مداخله گر قابلیت یادگیری بازار.۴۳
۲-۱-۱۰-۵-۳- تجارت الکترونیک و توسعه توان رقابتی۴۴
۲-۱-۱۰-۵-۴- تأثیر اینترنت و بازاریابی اینترنتی بر محصول.۴۴
۲-۱-۱۰-۵-۵- تأثیر اینترنت و بازاریابی اینترنتی بر توزیع.۴۴
۲-۱-۱۰-۵-۶- تأثیر اینترنت و بازاریابی اینترنتی بر قیمت.۴۵
۲-۱-۱۰-۵-۷- تأثیر اینترنت و بازاریابی اینترنتی بر ترفیع۴۵
۲-۱-۱۰-۶- مدل رقابت پذیری پورتر۴۵
۲-۱-۱۰-۷- پیشینه تحقیقات داخلی و خارجی .۵۱
بخش دوم : نوسان پذیری سود و تئوری های مرتبط با آن .۵۵
۲-۲-۱- سود حسابداری.۵۵
۲-۲-۲- نوسان پذیری سود.۵۶
۲-۲-۲-۱- عوامل اقتصادی (محیط عملیاتی)۵۶
۲-۲-۲-۱-۱- ارتباط شرکت با محیط اقتصادی (عملیاتی)۵۶
۲-۲-۳- پیشینه تحقیقات داخلی و خارجی انجام شده۵۷
بخش سوم : صنایع غذایی۶۰
۲-۳-۱- تعریف صنعت.۶۱
۲-۳-۲- تقسیم بندی صنایع.۶۱
۲-۳-۳- تعریف صنایع غذایی۶۲
۲-۳-۴- تاریخچه صنایع غذایی.۶۳
۲-۳-۵- صنایع مواد غذایی در ایران۶۴
۲-۳-۶- مشخصات عمومی صنایع غذایی.۶۵
۲-۳-۷- عمده مشکلات صنایع غذایی۶۸
فصل سوم : روش شناسی پژوهش
مقدمه۷۱
۳-۱- روش پژوهش.۷۲
۳-۱-۱- الگوریتم پژوهش (فلوچارت پژوهش)۷۶
۳-۲- جامعه آماری۷۷
۳-۳- روش نمونه گیری۸۰
۳-۴- حجم نمونه آماری.۸۰
۳-۵- روش گرد آوری داده ها و اطلاعات ۸۲
۳-۶- روش سنجش روایی و پایایی ابزار جمع آوری داده ها.۸۲
۳-۷- متغیرهای پژوهش.۸۳
۳-۸- روش تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها.۸۵
۳-۹- جنبه نوآوری پژوهش۸۶
۳-۱۰- ابزارهای آماری۸۶
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده های پژوهش
مقدمه.۹۴
۴-۱- تحلیل داده ها متناسب با سوالات و فرضیه های پژوهش ۹۵
فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات
مقدمه۱۰۸
۵-۱- جمع بندی فصل های گذشته.۱۰۹
۵-۲- بحث و نتیجه گیری۱۰۹
۵-۳- محدودیت های پژوهش.۱۱۴
۵-۴- پیشنهادات پژوهش.۱۱۴
فهرست منابع ..۱۱۵
مقدمه
نگاهی نافذ به جهان پیرامون این حقیقت را آشکار می کند که ((جهان امروز بسیار متفاوت از گذشته است)). در دو دهه اخیر مفهوم رقابت پذیری با گسترش تجارت جهانی، تغییرات سریع در الگوی مصرف و تقاضا، انقلاب در فناوری اطلاعات و همچنین افزایش تعداد و کیفیت رقبای محلی و بین المللی از اهمیت ویژه ای برخوردار گشته است.
در اقتصاد جهانی، رقابت پذیر بودن به معنای امکان به دست آوردن موقعیت مناسب و پایدار در بازارهای بین المللی است. از نظر سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، توانایی یک کشور در تولید کالاها و خدمات برای ارائه در بازارهای بین المللی از مهمترین ابعاد رقابت پذیری است (کریمی هسینچه، ۱۳۸۶).
برخی رقابت پذیری را یک پدیده کلان اقتصادی می دانند. دیدگاهی دیگر رقابت پذیری را محصول وفور نیروی کار و ارزان بودن دستمزدها در کشور می داند.
اخیراً بسیاری از دیدگاه ها، رقابت پذیری را به شدت تحت تأثیر سیاست های دولت می دانند. همچنین برخی دیگر، رقابت پذیری را توانایی وادار کردن مشتری به انتخاب پیشنهادهای سازمان در مقابل رقبا تعریف کرده اند. با بررسی همه تعاریف فوق، مشخص می شود که هر یک از آن ها به بیان یکی از ابعاد موثر بر رقابت پذیری کشورها در صنعتی خاص می پردازد.
سازمان ها برای اداره کسب و کار خود به اطلاعات درباره محیط نیاز دارند، گاهی سازمان ها به جای آنکه به اطلاعات کلی توجه کنند، تنها به نوسانات جزئی محیط می پردازند و تنها به اطلاعات در دسترس اکتفا می کنند. یکی از این اطلاعات، نوسانات سود است که از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
مطالب ارائه شده در این فصل در راستای بیان کلیات تحقیق بوده و مختصری از چرایی و چگونگی انجام تحقیق ارائه می گردد. لذا ابتدا به بیان مسئله تحقیق و اهمیت و ضرورت انجام این تحقیق پرداخته می شود سپس مباحثی چون فرضیات تحقیق، ابزار تحقیق، روش گردآوری داده ها، محدودیتهای تحقیق، قلمرو زمانی، قلمرو مکانی و استفاده از نتیجه این تحقیق، شرح واژگان و اصطلاحات بیان می گردد. هدف از این بخش آشنایی با چرایی انجام تحقیق و نحوه ی انجام آن می باشد.
۱-۱- بیان مسئله
در دنیای امروز که شاهد تغییر های وسیع و اساسی در اقتصاد دنیا هستیم رقابت پذیری به عنوان یک موضوع کلیدی در سطح دنیا مطرح است و از آن به عنوان وسیله ای برای دستیابی به رشد اقتصادی قلمداد می شود. یکی از ویژگی های شرکت های موفق، مزیت رقابت پذیری است و در عین حال ویژگی های بارز شرکت های نا موفق، عدم بهره مندی از این مزیت است (کایات و گادلوپ، ۲۰۰۹). اسمیت (۱۹۹۵) با دیدگاهی جهانی، رقابت پذیری سازمان ها را در نحوه عملکرد و روش های کاری، متفاوت از هم می
مطلب دیگر :
داند. او شرکت های کلاس جهانی را نسبت به دیگر شرکت ها، از ویژگی های مشترکی به منظور ارتقای رقابت پذیری، برخوردار می داند. اسمیت با تشکیل دادن بازار رقابتی محصول به عنوان چارچوب مناسب برای اثر بخشی در منابع و در پی آن تأثیر بر روی مدیریت غیر کارا موفق بود (گیرود و مولر، ۲۰۰۹). مچلپ (۱۹۶۷) استدلال می کند که محیطی برای مدیریت غلط در یک بازار رقابت کامل وجود ندارد، زیرا تمام شرکت های غیر مؤثر سریعاً از بازار خارج می شوند. هدف اصلی شرکت ها با افزایش شدت رقابت میان آنها، تعریف استراتژِی هایی است که بنگاه را به بالاترین سطح عملکرد در نتیجه سودهای بالا برساند. مدیریت سود زمانی رخ می دهد که مدیر برای گزارشگری مالی از قضاوت شخصی خود استفاده می کند و این کار باعث گمراه کردن برخی از صاحبان سهام درباره عملکرد واقعی اقتصادی و یا برای تأثیر در نتایج قراردادهایی انجام می دهد که به ارقام حسابداری گزارش شده بستگی دارند (گاتمن و همکاران، ۲۰۰۶). مدیرانی که به طور مداوم خود را کارا می دانند، برای کارا نشان دادن خود، نه تنها به سود حسابداری تغییر یافته عمدی نیاز دارند، بلکه مجبورند در بازار واقعی نیز اعمال نفوذ کنند .چرا که تنها راه بقا و دوام شرکت ها در بازار، توان رقابت کردن با دیگر رقبا در صنعتی است که در آن فعالیت می کنند. شرکت ها در نتیجه این رقابت ممکن است به دلایل مختلفی با توجه به عدم توان رقابت دست به اقداماتی از قبیل مدیریت کردن سود بنماید (بگنولی و واتس، ۲۰۰۷ و کدیا و فیلیپون، ۲۰۰۹).
با توجه به تحقیقات انجام شده در موضوعات مرتبط همچون پاول (۲۰۰۹) که حاکی از این است که رقابت بازار تأثیر منفی بر کیفیت سود دارد و همچنین در تحقیقی دیگر چنگ و همکاران (۲۰۱۱) بیان کردند که ارتباط مثبتی میان رقابت بازار محصول و کیفیت سود شرکتها وجود دارد. بنابراین احتمال این می رود که بین رقابت بازار و نوسان های سود نیز ارتباط وجود داشته باشد که این نیازمند آزمون است تا نتایج آن مشخص شود.
در این پژوهش برای بررسی تأثیر رقابت پذیری بر نوسان های سود شرکت های صنایع غذایی از مدل پورتر استفاده می شود.
طیق مدل پورتر، محیط رقابتی صنعت توسط تقابل پنج نیروی نسبتاً با ثبات که در همه صنایع مشترک اند، اما با توجه به ویژگی های اقتصادی و تکنولوژیکی هر صنعت متفاوتند، تعیین می شود.
تقابل این نیروها سودآوری بلند مدت یک صنعت را تعیین می کند. ویژگی و شدت این نیروها به ساختار و ویژگی های اقتصادی و تکنیکی هر صنعت بستگی دارد. این پنج نیرو عبارتند از : تهدید ورود رقبای جدید، شدت رقابت میان رقبای موجود، تهدید ورود محصولات جانشین، قدرت چانه زنی خریدار، قدرت چانه زنی تأمین کننده.
دلایل بیان شده انگیزه اصلی برای انجام پژوهش حاضر را فراهم کرده است.
۱-۲- اهمیت و ضرورت پژوهش
امروزه نوسان های سود یکی از موضوعات بحث برانگیز و جذاب در پژوهش های حسابداری و مدیریت مالی به شمار می رود. به دلیل اینکه سرمایه گذاران به عنوان یکی از فاکتورهای مهم تصمیم گیری به رقم سود توجه خاصی دارند، این پژوهش از جنبه رفتاری، اهمیت خاص خود را دارد. پژوهش ها نشان داده است که نوسان کم و پایدار سود حکایت از کیفیت بالای آن دارد(ابراهیمی کردلر و همکاران ،۸۸). به این ترتیب، سرمایه گذاران با اطمینان خاطر بیشتر در سهام شرکتهایی سرمایه گذاری می کنند که روند سود آنها با ثبات تر است.
از جمله نتایج مورد انتظار این پژوهش می توان به ایجاد درک و آگاهی جدیدی از تاثیر رقابت بازار بر نوسان های سود و همچنین ارائه پیشنهاداتی برای بهبود سود شرکتها با بهره گرفتن از رقابت پذیری در سطح بین الملل نام برد.
۱-۳- اهداف پژوهش
عمده پژوهش های انجام شده در مورد نوسان های سود و هموارسازی آن در کشورهای توسعه یافته انجام شده است. انجام پژوهش های مشابه در ایران و بررسی عوامل موثر از دیدگاه های دیگر می تواند ادبیات این موضوع را غنی تر سازد. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر رقابت بازار بر نوسان های سود شرکتهای صنایع غذایی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و ارائه اطلاعات مفید به سهامداران، سرمایه گذاران، کارگزاران، تحلیلگران مالی و مدیران بنگاه های صنعتی می باشد. در این پژوهش عواملی همچون حمایت دولت، تعداد رقبا و . مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
۱-۴- سوال های پژوهش
پرسش های اصلی :
۱-۵- فرضیات پژوهش
فرضیه ی اصلی :
فرضیه های فرعی :
۱-۶- متغیرهای پژوهش
۱-۷ – کلیات روش تحقیق
این پژوهش از نظر ماهیت و اهداف از نوع پژوهش های کاربردی می باشد چرا که با بهره گرفتن از نتایج تحقیقات بنیادی به منظور بهبود و به کمال رساندن رفتارها، ابزارها، وسایل، تولیدات، ساختارها و الگوهای مورد استفاده جوامع تحقیقاتی انجام می شود. همچنین این پژوهش با توجه به عدم کنترل کلیه متغیرهای مربوط نمی تواند از نوع پژوهش های تجربی محض باشد اما با توجه به تجزیه و تحلیل اطلاعات گذشته، این پژوهش از نوع پژوهش های نیمه تجربی است. ونیز با توجه به اینکه هدف این پژوهش بررسی تأثیر رقابت بازار بر نوسان های سود شرکت ها است لذا، از نوع تحلیل همبستگی و رگرسیونی می باشد. این پژوهش دارای یک متغیر وابسته و چندین متغیر مستقل است که میزان اثر این متغیرهای مستقل در متغیر وابسته از طریق آزمون فرض های رگرسیون مشخص می شود. بر این اساس تعدادی از شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (شرکت های صنایع غذایی و آشامیدنی) با توجه به معیارهایی انتخاب شده و داده های مربوط به آن ها در طول سال های ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱ جمع آوری می شود و پس از محاسبه و برآورد متغیرهای اساسی تحقیق، رابطه این متغیرها مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.
جامعه آماری
۱-۷ ) روش تحقیق. ۸
۱-۸ ) جامعه و نمونه آماری ۸
۱-۹ ) روش گرد آوری اطلاعات ۹
۱-۱۰ ) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات: ۹
۱-۱۱ ) ساختار کلی تحقیق. ۹
۱-۱۲ ) تعاریف مفاهیم تحقیق ۱۰
۱-۱۲-۱ ) تعاریف عملیاتی. ۱۰
۱-۱۲-۲ ) تعاریف نظری ۱۲
فصل دوم ادبیات تحقیق. ۹۲-۱۴
۲-۱ ) مقدمه. ۱۴
۲-۲ ) فاوا در آموزش و پرورش ۱۴
۲-۲-۱) اهمیت فاوا در آموزش و پرورش کشور. ۱۴
۲-۲-۲ ) دلایل استفاده از فاوا در آموزش. ۱۵
۲-۲-۳ ) نگرش های توسعه فاوا ۱۶
۲-۲-۳-۱) نگرش ظهور کننده ۱۷
۲-۲-۳-۲) نگرش کاربردی. ۱۷
۲-۲-۳-۳) نگرش ترکیبی ( ادغامی ). ۱۸
۲-۲-۳-۴) نگرش تحولی ۱۸
۲-۲-۴) ماتریسی برای توسعه فاوا در مدارس. ۱۹
۲-۲-۵ ) مراحل اجرای برنامه های فاوا در آموزش و پرورش. ۲۳
۲-۲-۵-۱) مرحله اول : تا پایان برنامه سوم توسعه. ۲۴
۲-۲-۵-۲ ) مرحله دوم : تا پایان برنامه چهارم توسعه. ۲۴
۲-۲-۵-۳ ) مرحله سوم : پایان برنامه پنجم توسعه ۲۵
۲-۲-۶ ) مراحل توسعه فاوا در آموزش و پرورش ایران از ابعاد علمی و نظری. ۲۶
۲-۲-۶-۱)ورود فاوا به صورت ابزار مدیریت در ساختار اداری و . ۲۶
۲-۲-۶-۲) ورود فاوا به مثابه یک درس در آموزش و پرورش ۲۶
۲-۲-۶-۳ ) تغییر نگاه به فاوا و تکوین جهت گیری کلی ۲۶
۲-۲-۶-۴ ) توسعه ی فاوا در چارچوب طرح تکفا . ۲۷
۲-۲-۷ ) بررسی های موردی در برنامه های ملی فاوا در کشورهای دیگر. ۲۷
۲-۲-۷-۱ ) کشور بلغارستان ۲۷
۲-۲-۷-۲ ) کشور چین. ۲۹
۲-۲-۷-۳ ) آموزش و پرورش امریکا . ۳۱
۲-۲-۷-۴ ) کشور دانمارک ۳۱
۲-۲-۷-۵ ) کشور اندونزی ۳۲
۲-۲-۷-۶ ) کشور برزیل. ۳۳
۲-۲-۷-۷ ) کشور مالزی. ۳۴
۲-۲-۸ ) موانع بکارگیری فاوا در آموزش و پرورش. ۳۶
۲-۲-۸-۱ ) موانع زیر ساختی – فنی . ۳۶
۲-۲-۸-۲ ) موانع فردی . ۳۷
۲-۲-۸-۳ ) موانع اقتصادی . ۳۹
۲-۲-۸-۴ ) موانع فرهنگی – آموزشی . ۴۰
۲-۲-۹ ) یادگیری الکترونیکی یا آموزش الکترونیکی ۴۲
۲-۲-۱۰ ) فاوا و ارتقاء یادگیری دانش آموزان ۴۵
۲-۲-۱۱ ) نقش های یاددهی _ یادگیری فاوا ۴۶
۲-۲-۱۱-۱ ) نقش فاوا در تسهیل یاددهی – یادگیری. ۴۷
۲-۲-۱۱-۲ ) نقش فاوا در انگیزش یادگیری . ۴۹
۲-۲-۱۱-۳ ) نقش فاوا در یادگیری شاگرد محور. ۵۰
۲-۲-۱۱-۴ ) نقش فاوا در سنجش و ارزیابی. ۵۴
۲-۲-۱۱-۵ ) نقش فاوا در بهبود و ارتقای مهارتهای تفکر. ۵۶
۲-۲-۱۲ ) صلاحیت های مورد نیاز معلمان در فرایند یاددهی– یادگیری مبتنی بر فاوا. ۵۹
۲-۲-۱۲-۱ ) صلاحیت های ارتباطی – اطلاعاتی ۵۹
۲-۲-۱۲-۲ ) صلاحیت در استفاده از فاوا. ۶۱
۲-۲-۱۲-۳ ) صلاحیت رسانه ای معلم ۶۲
۲-۲-۱۳) مدارس هوشمند. ۶۵
۲-۲-۱۴ ) علل تاسیس مدارس هوشمند ۶۶
۲-۲-۱۵ ) اهداف مدارس هوشمند. ۶۸
۲-۲-۱۶ ) انتخاب محتوا در مدرسه هوشمند. ۶۹
۲-۲-۱۷ ) فرایند تمرین و تکرار در مدرسه هوشمند ۷۰
۲-۲-۱۸ ) آزمون در مدرسه هوشمند. ۷۰
۲-۲-۱۹ ) راهبردهای توسعه مدارس هوشمند. ۷۱
۲-۲-۲۰ ) زیرساخت توسعه یافته فناوری اطلاعات در مدارس هوشمند. ۷۲
۲-۲-۲۱ ) ساختار اجرایی مدارس هوشمند. ۷۴
۲-۲-۲۱-۱ ) شرح وظایف مدیر مدرسه هوشمند ۷۴
۲-۲-۲۱-۲ ) شرح وظایف کارشناسان فناوری اطلاعات در مدرسه هوشمند. ۷۵
۲-۲-۲۱-۳ ) شرح وظایف معلمان مدرسه هوشمند ۷۵
۲-۲-۲۱-۴ ) شرح وظایف دانش آموزان مدرسه هوشمند. ۷۷
۲-۲-۲۱-۵ ) شرح وظایف اولیای دانش آموزان مدرسه هوشمند ۷۷
۲-۲-۲۲ ) موانع موجود در راه توسعه ی مدارس هوشمند در کشور ۷۸
۲-۳ ) مبانی عملی تحقیق ۷۹
۲-۳-۱ ) تحقیقات انجام شده در داخل کشور. ۷۹
۲-۳-۲ ) تحقیقات انجام شده در خارج کشور. ۸۴
فصل سوم روش شناسی تحقیق. ۹۸-۹۳
۳-۱ ) مقدمه. ۹۳
۳-۲ ) نوع و روش تحقیق. ۹۳
۳-۳ ) جامعه آماری تحقیق ۹۳
۳-۴ ) نمونه آماری (فرمول نمونه گیری، نحوه محاسبه و انتخاب نمونه). ۹۴
۳-۵ ) روش جمع آوری اطلاعات. ۹۴
۳-۶ ) ابزار جمع آوری اطلاعات. ۹۴
۳-۷ ) روایی ابزار اندازه گیری. ۹۶
۳-۸ ) پایایی ابزار اندازه گیری. ۹۶
۳-۹ ) روشهای تجزیه و تحلیل اطلاعات ۹۸
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها. ۱۲۷-۹۹
۴-۱ ) مقدمه. ۹۹
۴-۲ ) تحلیل توصیفی داده ها بر مبنای ویژگی های فردی آزمودنی ها. ۱۰۰
۴-۲-۱ ) تحلیل توصیفی متغیر جنسیت . ۱۰۰
۴-۲-۲ ) تحلیل توصیفی متغیر گروه سنی ۱۰۱
۴-۲-۳ ) تحلیل توصیفی متغیر میزان تحصیلات. ۱۰۲
۴-۲-۴ ) تحلیل توصیفی متغیر سابقه تدریس در آموزش و پرورش پاسخگویان ۱۰۳
۴-۲-۵ ) تحلیل توصیفی متغیر سابقه تدریس در مدارس هوشمند پاسخگویان. ۱۰۵
۴-۲-۶ ) تحلیل توصیفی متغیر گذراندن دوره مهارتهای عمومی کامپیوتر. ۱۰۶
۴-۳ ) تحلیل توصیفی متغییرهای پژوهش ۱۰۸
۴-۳-۱ ) تحلیل توصیفی متغیر سطح یادگیری ۱۰۸
۴-۳-۲ ) تحلیل توصیفی متغیر پیشرفت تحصیلی. ۱۰۹
۴-۳-۳ ) تحلیل توصیفی متغیر خلاقیت دانش آموزان. ۱۱۰
۴-۳-۴ ) تحلیل توصیفی متغیر انگیزش تحصیلی ۱۱۱
۴-۳-۵ ) تحلیل توصیفی متغیر فعالیت های گروهی دانش آموزان ۱۱۳
۴-۳-۶ ) تحلیل توصیفی متغیر روحیه پژوهشگری دانش آموزان. ۱۱۴
۴-۴ ) تحلیل استنباطی داده ها ۱۱۵
۴-۴-۱ ) سوال ویژه نخست : ۱۱۵
۴-۴-۲ ) سوال ویژه دوم : ۱۱۷
۴-۴-۳ ) سوال ویژه سوم :. ۱۱۹
۴-۴-۴ ) سوال ویژه چهارم :. ۱۲۰
۴-۴-۵ ) سوال ویژه پنجم :. ۱۲۲
۴-۴-۶ ) سوال ویژه ششم :. ۱۲۴
۴-۴-۷ ) سوال اصلی : ۱۲۶
فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادها ۱۳۵-۱۲۸
۵-۱ ) مقدمه. ۱۲۸
۵-۲ ) یافته های تحقیق ۱۲۸
۵-۳ ) بحث و تفسیر. ۱۲۹
۵-۴ ) نتیجه گیری. ۱۳۱
۵-۵ ) محدودیت ها و مشکلات تحقیق ۱۳۲
۵-۵-۱ ) محدودیت های در کنترل محقق. ۱۳۲
۵-۵-۲ ) محدودیت های خارج از کنترل محقق. ۱۳۲
۵-۶ )پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج پژوهش ۱۳۰
۵-۷ ) پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی ۱۳۵
فهرست منابع و ماخذ ۱۳۶
پیوست . ۱۴۹
پرسشنامه ۱۴۹
چکیده انگلیسی. ۱۵۳
) مقدمه
انقلاب ارتباطات و اطلاعات سرعت اقتصاد ، فرهنگ ، و سیاست جهان را دستخوش دگرگونی می کند و جهان را عملا به یک « دهکده جهانی[۱] » تبدیل می کند . با بهره گرفتن از امکانات این فناوری ، رخدادهایی که در هر گوشه از کره زمین رخ می دهد در کمترین زمان به سراسر جهان مخابره می شود ( شکفته ، ۱۳۸۷ : ۴۱) .
در عصری که اطلاعات همیشه و همه وقت در دسترس دانش آموزان است ، مفهوم یادگیری تغییر یافته است . آنچه باید در کلاس درس مورد توجه و تاکید قرار گیرد ، یاد دادن چگونه یاد گرفتن به دانش آموزان (آموزش یادگیری) است . به این معنا که دانش آموزان به طور دقیق اطلاعات مورد نیاز خود را تشخیص دهند و از مهارت های لازم برای تصمیم گیری و انتخاب آن برخوردار باشند . این نوع یادگیری به توسعه توانایی دانش آموزان در تبدیل اطلاعات به دانش کاربردی تاکید دارد (کاستلز[۲] ، ۲۰۰۱) .
فاوا[۳] به دانش آموزان کمک می کند تا سواد اطلاعاتی خود و الگوهای یادگیری مادم العمر مورد نیاز برای زندگی و کار در یک محیط غنی اطلاعاتی را به طور موثر توسعه دهند . به منظور موفقیت و دستیابی به این هدف ، برنامه درسی چارچوبی را برای دانش آموزان به منظور یادگیری نحوه حل مساله شان با بهره گرفتن از فناوری اطلاعات ارائه دهند . دانش آموزان به کمک فناوری اطلاعات از پیرامون محیط زندگی خود آگاهی می یابند . آنها از نقش فناوری اطلاعات در زندگی روزمره مطلع و با ابزارهای فناوری اطلاعات مشابه آشنا می شوند . از این ابزارها به طور مستقل و گروهی استفاده می کنند و با روش های گوناگون جمع آوری ، سازماندهی و ارائه اطلاعات آشنا می شوند . استفاده از این ابزارها توان دانش آموزان را در ارتباطات گروهی افزایش می دهد و نیز اطمینان آنها را در دستیابی به اطلاعات تقویت می کند ( دیلمقانی ، ۱۳۸۲ : ۲۷ ) .
قرن حاضر به دلیل توسعه و فراگیر شدن رایانه در ارتباطات و تولید روز افزون اطلاعات علمی ، قرن انفجار اطلاعات نامیده شده است . اهمیت اطلاعات به حدی است که تاثیر آن را می توان در تمام ابعاد زندگی و فعالیت های افراد و جوامع دید . در چند دهه اخیر تکنولوژی مدرن اطلاعات ، بر موفقیت و عملکرد بسیاری از جوامع ، مدارس و افراد اثر قابل ملاحضه ای گذاشته و به موزات آن پیشرفت های شگرفی که در این زمینه بوجود آمده است ، سرنوشت جوامع و افراد هر روز بیش از گذشته به این فناوری مدرن گره می خورد . بدیهی است که در چنین موقعیتی شناخت تاثیرات فاوا یکی از عوامل مهم محیطی به شمار می آید که بر موقعیت ، عملکرد و سرنوشت جوامع و افراد اثرات جدی می گذارد ( حسن پور قروقچی ، ۱۳۸۶ : ۷۲ ) .
۱-۲ ) تعریف موضوع و بیان مساله
فاوا در طی زمانی کوتاه ، به یکی از اجزای اساسی تشکیل دهنده ی جامعه مدرن تبدیل شده است . اینک ، بسیاری از کشورها به موازات خواندن ، نوشتن و حساب کردن ، درک فاوا و تسلط بر مهارت ها و مفاهیم پایه فاوا را به عنوان هسته مرکزی آموزش و پرورش مورد توجه داده اند ( قورچیان ، ۱۳۸۲ : ۲ ) .
انفجار اطلاعاتی از طریق فناوری الکترونیکی جدید از قبیل رایانه ، اینترنت ، وب ، فناوری های جدید ویدیوئی از قبیل کنفرانس های ویدیویی و ماهواره ، ماهیت دانستن را تغییر داده است . دانش آموزان به جای اینکه اطلاعات را حفظ کنند باید یاد بگیرند که اطلاعات را چگونه بدست آورند ، از اطلاعات بدست آمده چگونه استفاده کنند و اطلاعات بدست آمده را چگونه با هم ترکیب کنند . بجای اینکه اطلاعات را تنها از طریق معلمان و کتب درسی بدست آورند ، در نگرش جدید یاددهی و یادگیری ، فناوری نقش اساسی را ایفا می کند . این تحول آموزشی ، دانش آموزن را قادر می سازد که بیندیشند ، مشکلات را حل کنند ، به کار با دیگران بپردازند و برای دست یافتن به راه حل های خلاق جستجو کنند ( ذوفن و لطفی پور ، ۱۳۷۹: ۴ ) .
اهمیت استفاده از فاوا در تقویت شخصیت علمی دانش آموزان ، انعطاف پذیری ، خلاقیت ، مسئولیت پذیری ، مشارکت بیشتر در دانش آموزان ، تعمیق مطالب درسی و علاقمندی بیشتر به یادگیری و ایجاد انگیزه و پیشرفت تحصیلی آنها می شود . دانش آموزان می توانند از فناوری به عنوان ابزاری برای برقراری ارتباط از راه دور و تشریک مساعی ، تعامل بین گروه های همگن استفاده کنند . ( بیرانوند و صیف ، ۱۳۸۹ : ۱۸۹ ) . راهبردهای جدیدی را برای همکاری با همسالان و دوستان خود به کار می برند ؛ یادگیری آن ها توأم با انگیزه و در انجام دادن کارها از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند ( کوزما[۴] ، ۲۰۰۲ : ۹ ) . تحقیقات نشان می دهد که فناوری بکار برده شده در
مطلب دیگر :
مدارس در فرایند یاددهی و یادگیری مفید می باشد . در این زمینه فرصت های داده شده به دانش آموزان به آنها کمک می کند تا خلاقیت و تفکر انتقادی ، یادگیری خود هدایتی و همچنین خود مدیریتی شان را افزایش دهند . در حقیقت فناوری به عنوان یک توانمندساز ، دانش آموزان را تجهیز می کند تا دقیق تر بیاندیشند و خلاق تر باشند ( قویفکر[۵] ، ۲۰۱۰ : ۱۰ ) .
نهاد آموزش و پرورش مهمترین نقش و وظیفه را در این مسیر بر عهده دارد ، یعنی اگر بستر مناسب در مدارس و محیط های آموزشی برای پرورش روحیه دانشجویی و پژوهشگری فراهم و زمینه تبادل اندیشه ها ، آرا و افکار مهیا شود ، فضای آموزشی به جای انتقال یک طرفه اطلاعات به روش های دو سویه کسب اطلاعات و دانش هدایت گردد و نقش معلمان بر تسهیل جریان و فرایند یاددهی – یادگیری متمرکز شود ، دانش آموزان و دانشجویان نیز خود خالق دانش و اطلاعات شوند ، زمینه مساعدی برای رشد و توسعه و تعالی کشورها فراهم خواهد شد . بی شک یکی از مهمترین دستاوردهای توسعه فناوری اطلاعات ، تحول در عرضه آموزش و پرورش است . کلاس های مجازی ، مدارس مجازی ، مدارس هوشمند و دانشگاه های مجازی و بطور کلی یادگیری الکترونیکی از ظرفیت های و قابلیت های قابل اتکا برای توسعه این مهارت هاست ( عطاران محمد ،۱۳۸۳ : ۱۱ ) .
بکارگیری گسترده فاوا در فرایند آموزش، همزمان با تحول در رویکردهای آموزشی در جهان، زمینه شکل گیری مدارس هوشمند را فراهم آورده است. این مدارس از جمله نیازمندی های کلیدی جوامع دانش محور می باشند و رویکردهای توسعه مهارت های دانشی و کارآفرینی دانش آموزان را دنبال می نمایند. در این مدارس، فرایندهای یادگیری – یاددهی تقویت شده و محیط تعاملی یکپارچه برای ارتقای مهارت های کلیدی دانش آموزان در عصر دانایی محور فراهم می شود. ( نقشه راه مدارس هوشمند ، ۱۳۸۸ : ۳ ) .
با توجه به توضیحات فوق ، در پژوهش حاضر به پاسخ این سوال ، که آیا بکارگیری فاوا در مدارس می تواند عاملی جهت توانمندسازی دانش آموزان در قالب خلاقیت ، انگیزه ، پیشرفت تحصیلی ، سطح یادگیری ، فعالیتهای گروهی و روحیه پژوهشی در مدارس هوشمند مورد مطالعه ، شود ؟
۱-۳ ) اهمیت و ضرورت تحقیق
در دنیای امروز آنچه بیش از همه مورد توجه بوده و از ارزش بالایی برخوردار است ، دانش و دانایی و خلاقیت است . این عوامل سبب ایجاد و ارزش در منابع موجود خواهد شد . به بیان دیگر منابعی از قبیل نیروی کار و تجهیزات بدون این عوامل ارزش چندانی نخواهند داشت ، این ویژگی جهان امروز است . ضروریات دنیای نوین جوامع بشری را به سمت جامعه دانایی محور سوق داده است . در این جوامع ، مرکزیت توجه از تولید و فناوری محصولات به فناوری دانش و دانایی تغییر یافته است و همچنین اهمیت نقش فکر و دانایی در مقایسه با نقش منابع فیزیکی افزایش یافته است . توسعه توانایی دانش آموزان باید با توجه به استعدادهای نهفته و خاص هر یک از آنها صورت پذیرد .
این امر موجب خواهد شد تا افراد از تمامی ظرفیت های بالقوه خود استفاده کنند و نقش موثرتری را در جامعه ایفا نماید . دانش آموزان باید این امکان را داشته باشند تا در هر زمینه ای و تا آنجا که توانایی و قابلیت ایشان اقتضاء می کند به جلو حرکت کنند و متوقف نشوند . آنچه در جامعه دانایی محور ، ارزش به شمار می رود تولید علم و دانش است . بنابراین ، افراد جامعه ، باید بتوانند این راه را به نحوی طی کنند ( پیش نویس سند راهبردی مدارس هوشمند ، ۱۳۸۴ : ۸ ) .
فاوا در ایجاد انگیزه، عمق و وسعت دادن به یادگیری و پایدار ساختن آن و رفع خستگی و کسالت دانش آموزان و ایجاد مهارت ذهنی جهت پاسخگویی به پرسش ها نقش مؤثری دارد (امیرتیموری ، ۱۳۸۷) . فاوا در نظام آموزشی از یک سو برای بازاندیشی و بازسازی برنامه درسی و سواد رایانه ای و از سوی دیگر برای تجدید حیات و غنی سازی محیط یادگیری و برقراری تعامل برای یادگیرنده و منابع یادگیری لازم می باشد (دبلیو بروور، ترجمه مشایخ و بازرگان هرندی ،۱۳۸۲: ۱۷). یکی از شایع ترین دلایل ذکر شده برای به کارگیری این فناوری در کلاس درس ، آماده کردن بهتر نسل فعلی دانش آموزان برای ورود به محیط جدید یادگیری جهت پاسخگویی به نیازهای آموزش و به تبع آن نیازهای شغلی در بازار کار آینده است . با روش سنتی و وقت گیر بودن این روش های آموزشی ، همچنین عدم برخورداری از اطلاعات به روز، معلمان به طور صحیح قادر به آماده سازی دانش آموزان برای یک محیط کاری ایده آل نیستند . لذا استفاده از فاوا در آموزش کلاس های درسی می تواند به عنوان یک بازوی رقابتی در یک بازار کار در حال جهانی شدن باشد تا فرد آموزش دیده با دید باز و نگاه کلی بتواند وارد بازار جهانی ، سیاسی و آموزشی شود (هیومز ، ترجمه عزیزی : ۱۳۸۵) .
کاربرد فاوا در آموزش و پرورش زمینه ساز ایجاد انگیزه، یادگیری، تجربه و نوآوری است. بنابراین کاربرد آن در آموزش و پرورش یک ضرورت انکار ناپذیر است . تجارب کشورهایی چون اندونزی، آمریکا و آلمان بیانگر برنامه ریزی دولت این کشورها برای توسعه و اجرای برنامه درسی مبتنی بر فاوا است (حاجی کتابی ، ۱۳۸۱ ) .
از دلایل دیگر کاربرد فاوا در آموزش و پرورش کمک به پیشبرد کیفیت آموزش می باشد که این کار از طریق افزایش انگیزه فراگیران جهت یادگیری با بهره گرفتن از نرم افزارهای چند رسانه ای که متن، صدا و تصاویر متحرک را ادغام می کنند، صورت می پذیرد . این نرم افزارها می توانند مضمونی معتبر ایجاد کنند و با دخالت دادن دانش آموز در فرایند آموزش، موجبات تسهیل فراگیری مهارت های پایه و مفاهیمی که زیر بنای مهارت های فکری درجه بالاتر و خلاقیت هستند را ایجاد کنند.
با توجه به رواج استفاده از فناوری های جدید در آموزش و یادگیری در کشورهای پیشرفته ضروری است ، هر چه سریعتر برنامه های تحقیقاتی در زمینه بررسی فناوری های جدید مولفه آموزش و پرورش صورت گیرد ، تا زمینه سرمایه گذاری های لازم جهت تولید رسانه ای تعاملی و نیز امکانات کافی جهت استفاده از این رسانه های جدید فراهم آید ، تا از این طریق برای گذر از وضع موجود و نیل به اهداف مطلوب گامهای موثرتر و علمی تری برداریم .
۱-۴ ) اهداف تحقیق
هدف اصلی از این تحقیق شناسایی میزان تاثیر مثبت بکارگیری فاوا در میزان توانمندسازی دانش آموزان در مدارس هوشمند می باشد .
اهداف ویژه این تحقیق عبارتند از :
۱-۵ ) سوال های تحقیق
سوال اصلی
آیا فاوا موجب توانمند سازی دانش آموزان در مدارس هوشمند می شود ؟
سوالات ویژه
۱-۶ ) قلمرو تحقیق:
تحقیق از لحاظ قلمرو موضوعی در حوزه ی مدیریت و از لحاظ قلمرو مکانی ، مکان تحقیق آموزش و پرورش و مدارس هوشمند و از لحاظ قلمرو زمانی ، تحقیق از اسفند ماه سال ۸۹ آغاز و تدوین نهایی آن در شهریور ماه ۹۰ به پایان رسید.
۱-۴- پرسشهای تحقیق۶۱-۴-۱- پرسش اصلی تحقیق .۶۱-۴-۲- پرسشهای فرعی تحقیق .۶۱-۵- فرضیههای تحقیق۷۱-۵-۱- فرضیه اصلی تحقیق۷۱-۵-۲- فرضیههای فرعی تحقیق.۷۱-۶- هدف تحقیق۷۱-۷- قلمرو تحقیق.۷۱-۷-۱- قلمرو زمانی تحقیق.۷۱-۷-۲- قلمرو مکانی تحقیق۸۱-۷-۳- قلمرو موضوعی تحقیق .۸۱-۸- جنبه نوآوری و جدید بودن تحقیق.۸۱-۹- روش کار.۸۱-۹-۱- نوع روش تحقیق۸۱-۱۰- تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی تحقیق۹۱-۱۰-۱- مسئولیت اجتماعی سازمان.۹۱-۱۰-۲- بازاریابی سبز۱۰۱-۱۰-۳- محصول سبز.۱۱۱-۱۰-۴- قیمت سبز.۱۱۱-۱۰-۵- ترفیع سبز.۱۲۱-۱۰-۶- توزیع سبز.۱۲۱-۱۱- جمع بندی .۱۳فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش.۱۴۲-۱- مقدمه۱۵۲-۲- شرکت فرآوردههای لبنی صالح.۱۷۲-۳- مسئولیت اجتماعی سازمان۱۸۲-۴- بازاریابی سبز.۲۲۲-۴-۱- سطوح بازاریابی سبز .۲۷۲-۴-۲- مراحل بازاریابی سبز۲۸۲-۴-۳- بازاریابی سبز در ایران.۳۱۲-۵- آمیخته بازاریابی سبز۳۵۲-۵-۱- محصول سبز.۳۵۲-۵-۲- قیمت سبز.۴۲۲-۵-۳- ترفیع سبز۴۵۲-۵-۴- توزیع سبز.۴۸۲-۶- قصد خرید مصرف کننده۵۳۲-۷- پیشینه تحقیق۵۶۲-۷-۱- پیشینه تحقیقات داخلی.۵۶۲-۷-۲- پیشینه تحقیقات خارجی.۵۹فصل سوم: روش تحقیق۶۴۳-۱- مقدمه۶۵۳-۲- روش تحقیق۶۵۳-۳- الگوی مفهومی و متغیرهای تحقیق۶۶۳-۴- متغیرهای تحقیق۶۷۳-۴-۱- متغیر مستقل۶۷۳-۴-۲- متغیر وابسته۶۷۳-۵- مراحل انجام تحقیق.۶۸۳-۶- جامعه و نمونه آماری تحقیق.۷۰۳-۷- تعیین حجم نمونه۷۰۳-۸- ابزار سنجش۷۲۳-۹- روایی و پایایی پرسشنامه.۷۶۳-۱۰- روش تجزیه و تحلیل دادهها.۷۹فصل چهارم: آزمون و ارزیابی فرضیهها.۸۰۴-۱- مقدمه۸۱۴-۲- تجزیه و تحلیل دادههای مربوط به جمعیت شناختی پاسخ دهندگان۸۱۴-۳- آمار توصیفی۸۶۴-۴- تحلیل عاملی تأییدی متغیرهای پژوهش۸۹۴-۴-۱-شاخصهای نیکویی برازش مدل.۹۰۴-۴-۲- تحلیل عاملی تأییدی متغیرهای مستقل (ابعاد آمیخته بازاریابی)۹۲۴-۴-۳–تحلیل عاملی تأییدی متغیر وابسته (متغیر خرید سبز)۹۵۴-۵- بررسی نرمال بودن توزیع دادهها: (آزمون کولموگروف- اسمیرنوف).۹۸۴-۶- تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیههای تحقیق۱۰۱۴-۶-۱-پرسش اصلی تحقیق۱۰۱۴-۶-۲- پرسشهای فرعی تحقیق۱۰۱۴-۶-۳- فرضیههای تحقیق.۱۰۲۴-۶-۴- فرضیه اصلی تحقیق۱۰۲۴-۶-۵- فرضیههای فرعی تحقیق.۱۰۲۴-۷- بررسی فرضیه ۱ (آمیخته محصول سبز X1 با قصد خرید Y)۱۰۲۴-۷-۱- آزمون معنادار بودن رگرسیون.۱۰۳۴-۷-۲-آزمون معنادار بودن ضرایب.۱۰۴۴-۸- بررسی فرضیه ۲ (آمیخته ترفیع سبز X2 با قصد خرید Y)۱۰۵۴-۸-۱- آزمون معنادار بودن رگرسیون.۱۰۶۴-۸-۲- آزمون معنادار بودن ضرایب۱۰۷۴-۹- بررسی فرضیه ۳ (آمیخته توزیع سبز X3 با قصد خرید Y)۱۰۸۴-۹-۱- آزمون معنادار بودن رگرسیون.۱۰۹۴-۹-۲-آزمون معنادار بودن ضرایب.۱۱۰۴-۱۰- بررسی فرضیه ۴ (آمیخته قیمت سبز X4 با قصد خرید Y).۱۱۲۴-۱۰-۱-آزمون معنادار بودن رگرسیون۱۱۲۴-۱۰-۲-آزمون معنادار بودن ضرایب.۱۱۳فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات.۱۱۵۵-۱- مقدمه۱۱۶۵-۲- تحلیل و پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج بررسیهای جمعیت شناختی.۱۱۷۵-۳- پیشنهاداتی مبتنی بر نتایج تحلیل عاملی تاییدی۱۱۸۵-۳-۱- محصول سبز .۱۱۸۵-۳-۲- ترفیع سبز۱۱۸۵-۳-۳- توزیع سبز .۱۱۹۵-۳-۴- قیمت سبز .۱۱۹۵-۳-۵- خرید سبز .۱۲۰۵-۴- نتایج آزمون فرضیههای تحقیق و تجزیه و تحلیل آنها.۱۲۰۵-۴-۱- بررسی فرضیه ۱۱۲۱۵-۴-۲- بررسی فرضیه ۲۱۲۲۵-۴-۳- بررسی فرضیه ۳۱۲۳۵-۴-۴- بررسی فرضیه ۴۱۲۴۵-۵- پیشنهادات.۱۲۵۵-۵-۱- پیشنهادهای اجرایی.۱۲۶۵-۵-۲- پیشنهاد به پژوهشگران آتی.۱۲۷۵-۶- محدودیتهای تحقیق.۱۲۷فهرست منابع۱۲۸پیوست پژوهش۱۳۴چکیده لاتین .۱۳۹
– مقدمه:
در بازاریابی پیچیده و رقابتی فعلی، شرکتها دریافتهاند که کسب شهرت و اعتبار بسیار دشوار و از دست دادن آن بسیار آسان است. شرکتهای درون گرا، نسبت به تحولات سریع بازار، رقبا، نظام توزیع، رسانههای جمعی و فن آوری های جدید، علایق و سلیقههای مشتریان و انتظارات آنها از محصولات شرکت بینش و آگاهی لازم را بدست نمیآورند و از تحولات موجود در جهت رسیدن به اهداف خود استفاده نمیکنند. این تحولات حتی منجر میشود که بازارهای انبوه به بازارهای کوچک تبدیل شوند و کانالهای توزیع و عناصر موجود در زنجیره توزیع دچار تحول گردند.
آلودگیهای زیست محیطی که در نتیجه تولیدات و مصارف انسانی پدید آمده، از جمله مسائلی هستند که بارها توسط سازمانهای فعال در این زمینه به عنوان تهدیدی برای بشر شناخته شدهاند. در این میان برخی از صنایع با به کار گیری اقداماتی، گامهای لازم را جهت کاهش اثرات نهایی که بر محیط زیست میتوانند داشته باشند برداشتهاند. از جمله این اقدامات بازاریابی سبز یا محیط زیست دوستانه است، یعنی؛ توسعه زیست محیطی و طبیعی فعالیتهای بازاریابی، با بهکارگیری نقش مسئولیت پذیری زیست محیطی/ اجتماعی شرکتها به منظور توسعه پایدار (کیو[۱]، ۲۰۱۱، ص ۴).
در این اقدامات شرکتها باید فعالیتهای خود را در تولید، توزیع، ترفیع و قیمت گذاری محصولات به گونهای انجام دهند که ضمن حداقل نمودن زیانهای زیست محیطی، مصرف کنندگان را نیز به سوی رفتاری محیط زیست دوستانه سوق دهند. این اقدامات و پیامدهای آن، در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است.
۱-۲- بیان مسأله تحقیق:
در قرن جدید چالش اصلی بشر، یافتن روشی منصفانه و پایدار برای تولید، مصرف وزندگی کردن است. در این میان دغدغههای مصرف کنندگان در برابر پاسخگویی زیست محیطی که با قوانین زیست محیطی نیز هم راستا شده، تعداد روبه رشد شرکتها را به منظور طراحی و ایجاد برنامههای محیط زیست دوستانه تحت فشار قرار داده است (مین وگیل،۲۰۰۱). در سال ۱۹۷۰، در روز زمین، جنبشی جدید برای حفظ محیط زیست به وجود آمد که برای آموزش دادن به افراد درباره خطرهای ناشی از آلودگی، آموزشهایی در سطح وسیع بدهد. در آن زمان، بیشتر مردم علاقهای به مسأله حفظ محیط زیست نداشتند. ولی در سال ۱۹۹۰ در روز زمین در سراسر آمریکا
مردم به این موضوع توجه کردند و مقالههایی در مجلههای مشهور و روزنامهها منتشر شد. چنین به نظر میرسد که آن روز به عنوان یک نقطه آغاز برای دهه زمین به وجود آمد که طرفداران حفظ محیط زیست دارای نیروهای تودهای و جهانی شدند (کاتلر[۲]، ۱۳۸۶). از آن جا که منابع محدود بوده و خواستههای بشر نامحدود است، برای بازاریابان مهم است که بدون نقصان در دستیابی به اهداف سازمانی، منابع را به طور کارآمد به مصرف رسانند. بازاریابی سبز یک استراتژی بازاریابی است که به بازاریابان در دستیابی به این هدف کمک میکند. این نوع بازاریابی، از طریق ایجاد مزایای قابل تشخیص زیست محیطی بر اساس آنچه که مشتری انتظار آن را دارد از محیط زیست حمایت میکند (دعایی، ۱۳۸۵). از این رو شرکتها باید تأثیرات منفی زیست محیطی خود را در تولید، توزیع، تأمین مواد اولیه و مصرف انرژی به طرز قابل توجهی کاهش دهند. در غیر این صورت به وسیله قوانین و تقاضای سرسختانه مشتریان به عقب رانده خواهند شد (گرانت[۳]، ۲۰۰۸ ). بنابراین بهترین استراتژی برای بازاریابان ارائه اطلاعات مشروح در مورد اعتبار زیست محیطی محصولاتشان به مشتریان است (هارتمن وآپولازا[۴]، ۲۰۰۶). در این راستا شرکت باید با اطلاع رسانی اقداماتی که در زمینه سبز نمودن فعالیتهای خود نموده نظر مشتریان را جلب نماید. بازاریابی سبز فرایندی اجتماعی است که افراد گروهها از طریق مبادله محصولات و ارزش آنها، نیاز و خواسته خود را از طریق روش اخلاقی که آثار منفی بر محیط زیست را حداقل کند، برآورده میکنند. به عبارت دیگر، به گفته ‘پولونسکی’ بازاریابی سبز شامل تمام فعالیتهایی است که برای ایجاد و تسهیل مبادلات به منظور ارضای نیازها و خواستههای بشری طراحی میشود به طوری که این ارضای نیازها و خواستهها، حداقل آثار مضر و مخرب روی محیط زیست را داشته باشند (کندی[۵]، ۲۰۰۸). برای مثال شرکت مکدونالد با تبلیغ پیامد اقداماتی که در جهت کاهش میزان اتلاف در حین فعالیتهای بازاریابی انجام داده، سبز نمودن فعالیتهای خود را به اطلاع مصرف کنندگان رسانده است (گراو و همکاران[۶]، ۱۹۹۶). از سوی دیگر از آنجا که مشکلات زیست محیطی که مردم با آنها مواجه هستند، روزبه روز در حال افزایش است، باید آگاهی زیست محیطی آنها ارتقاء یابد (جهری و ساهاساکمونتری[۷]،۱۹۹۸). زیرا مشتریان برای خرید آگاهانه نیازمند اطلاعات هستند و فقدان اطلاعات میتواند مانع از بهکارگیری معیارها و ویژگیهای سبز در هنگام تصمیم به خریدشان گردد. (پراکاش[۸]،۲۰۰۲).
در دنیای امروز محیط زیست و دغدغههای حفظ آن روز به روز در حال رشد است. در این راستا عواملی وجود دارد که از لحاظ قانونی بازدارندهای برای از بین بردن محیط زیست است، برای مثال در سال ۱۹۹۲ ISO 14000 که مربوط به مدیریت محیط زیست میباشد تصویب شد که شامل ISO 14001, 14004, 14010, 14011, 140012, 140013, 14020, 14030, 14040 می باشد. (موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران،۱۳۸۶). از این رو شرکتهای تولیدی برای حفظ بازار خود باید این استانداردها را رعایت کنند. از طرفی مصرف کنندگان هم دغدغهی آینده محیط زیست را دارند بنابراین به سمت خرید محصولاتی میروند که کمترین اثرات منفی بر محیط را دارد. بر همین اساس این تحقیق چگونگی پیاده کردن آمیخته بازاریابی سبز برای فروش محصول و باقی ماندن در بازار را بررسی میکند و همچنین دیدگاه مشتریان محصولات لبنی صالح را نسبت به محیط زیست تشخیص داده و از آن در جهت افزایش فروش محصولات استفاده کنیم.
۱-۳- اهمیّت و ضرورت تحقیق
در قرن جدید چالش اصلی بشر، یافتن روشی منصفانه و پایدار برای تولید، مصرف و زندگی کردن است. در این میان دغدغههای مصرف کنندگان در برابر پاسخگویی زیست محیطی که با قوانین زیست محیطی نیز هم راستا شده، تعداد رو به رشد شرکتها را به منظور طراحی و ایجاد برنامههای محیط زیست دوستانه تحت فشار قرار داده است (مین وگیل[۹]،۲۰۰۱). از این رو شرکتها باید تأثیرات منفی زیست محیطی خود را در تولید، توزیع، تأمین مواد اولیه و مصرف انرژی به طرز قابل توجهی کاهش دهند. در غیر این صورت به وسیله قوانین و تقاضای سرسختانه مشتریان به عقب رانده خواهند شد (گرانت، ۲۰۰۸). بنابراین بهترین استراتژی برای بازاریابان ارائه اطلاعات مشروح در مورد اعتبار زیست محیطی محصولاتشان به مشتریان است (هارتمن وآپولازا، ۲۰۰۶). در این راستا شرکت باید با اطلاع رسانی اقداماتی که در زمینه سبز نمودن فعالیتهای خود نموده نظر مشتریان را جلب نماید. برای مثال شرکت مک دونالد با ترفیع پیامد اقداماتی که در جهت کاهش میزان اتلاف در حین فعالیتهای بازاریابی انجام داده، سبز نمودن فعالیتهای خود را به اطلاع مصرف کنندگان رسانده است (گراو و همکاران،۱۹۹۶). از سوی دیگر از آنجا که مشکلات زیست محیطی که
مطلب دیگر :
تفاوت عدالت کیفری و ترمیمی:پایان نامه درمورد عدالت ترمیمی - جستجو گران نیکنام
مردم با آنها مواجه هستند، روزبه روز در حال افزایش است، باید آگاهی زیست محیطی آنها ارتقاء یابد (جهری و ساهاساکمونتری،۱۹۹۸). زیرا مشتریان برای خرید آگاهانه نیازمند اطلاعات هستند و فقدان اطلاعات میتواند مانع از بهکارگیری معیارها و ویژگیهای سبز در هنگام تصمیم به خریدشان گردد. (پراکاش،۲۰۰۲). در واقع این اطلاع رسانی جنبهی کلیدی بازاریابی سبز است و این امر نیز به وضوح مشخص است که شرکتها نباید مزایای زیست محیطی محصول را تا زمانی که اعتبار چنین ادعاهایی ثابت شده باشد، بیان نمایند. زیرا ممکن است نتایجی منفی به وجود آورد (پراکاش،۲۰۰۲) بر اساس دلایل مطرح شده شرکت لبنی صالح با توجه به خط مشی و استراتژی که برای شرکت خود ترسیم کرده و سمت و سوی بازار ایران که با توجه به مسئله جهانی شدن و نگرش مردم به کالاهایی که محیط زیست را حفظ می کنند روز به روز در حال افزایش است بنابراین این شرکت تصمیم گرفته است به مرور زمان نوع محصولات خود را به محصولات سبز ارتقاء دهد که این پایان نامه در راستای استراتژی شرکت لبنی صالح به چگونگی پیاده کردن آمیخته بازاریابی سبز برای فروش محصول و باقی ماندن در بازار را بررسی میکند و دیدگاه مشتریان محصولات لبنی صالح را نسبت به محیط زیست تشخیص داده و از آن در جهت افزایش فروش محصولات استفاده می کند.
۱-۴- پرسشهای تحقیق:
۱-۴-۱- پرسش اصلی تحقیق:
آیا عناصرآمیخته بازاریابی سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معناداری دارند؟
۱-۴-۲- پرسشهای فرعی تحقیق:
پرسش اول: آیا آمیخته محصول سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد؟
پرسش دوم: آیا آمیخته ترفیع سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد؟
پرسش سوم: آیا آمیخته توزیع سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد؟
پرسش چهارم: آیا آمیخته قیمت کالای سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد؟
۱-۵- فرضیههای تحقیق:
با توجه به اهداف و سوالات تحقیق، فرضیات اصلی و فرعی به شرح زیر تدوین گردیدهاند:
۱-۵-۱- فرضیه اصلی تحقیق:
عناصرآمیخته بازاریابی سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارند.
۱-۵-۲- فرضیههای فرعی تحقیق:
فرضیه اول: آمیخته محصول سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد.
فرضیه دوم: آمیخته ترفیع سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد.
فرضیه سوم: آمیخته توزیع سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد.
فرضیه چهارم: آمیخته قیمت کالای سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان اثر مثبت و معنا داری دارد.
۱-۶- هدف تحقیق :
۱- شناسایی اثر عناصرآمیخته بازاریابی سبز بر قصد خرید مصرف کنندگان.
۱-۷- قلمرو تحقیق:
۱-۷-۱- قلمرو زمانی تحقیق:
تحقیق حاضر از خرداد تا مرداد ۱۳۹۲ انجام شده است.
۱-۷-۲- قلمرو مکانی تحقیق:
تحقیق حاضر در شهر بابل و شرکت لبنی صالح انجام شده است.
۱-۷-۳- قلمرو موضوعی تحقیق:
تحقیق حاضر در حیطه مطالعات تئوری مدیریت و مدیریت بازاریابی میباشد و همچنین عواملی که بر توسعه پایدار محیط زیست اثرگذار است را بر شمرده و تأثیر آمیخته بازاریابی سبز برقصد خرید مصرف کنندگان را مورد بررسی قرار میدهد.
۱-۸- جنبه نوآوری و جدید بودن تحقیق:
نکته مهم در جدید بودن این تحقیق در آن است که برای نخستین بار مفهوم آمیخته بازاریابی سبز در صنایع غذایی در سطح استان مازندران تحلیل میگردد.
۱-۹- روش کار:
۱-۹-۱- نوع روش تحقیق:
این تحقیق از نظر هدف کاربردی است. از نظر روش توصیفی و از نوع پژوهشهای کمی و از نظر قطعیت داده ها با توجه به داشتن فرضیه و فرضیه آزمایی از نوع تحقیقات قطعی محسوب می شود و تلاش دارد تا به یک مسئله واقعی که در عمل وجود دارد طی یک فرایند تحقیق پاسخ دهد. برای سنجش نگرش مصرف کنندگان محصولات شرکت لبنی صالح از پرسشنامه استاندارد استفاده شده که یکی از رایجترین ابزارهای تحقیق و روش مستقیم برای کسب دادههای تحقیق است، که میتوان علاقه و نگرش فکری افراد را مورد بررسی قرار داد. همچنین چون دادههای مورد نظر از طریق نمونه گیری از جامعه، برای بررسی توزیع ویژگیهای جامعه آماری انجام میشود این تحقیق از شاخه پیمایشی است.
۱-۱۰- تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی تحقیق:
۱-۱۰-۱- مسئولیت اجتماعی سازمان:
مسئولیت اجتماعی به تصمیم گیری سازمان بر مبنای ارزشهای اجتماعی، اصول اخلاقی و الزامات قانونی با در نظر داشتن منافع بلندمدت افراد، جوامع و محیط زیست اشاره دارد. در واقع مسئولیت اجتماعی فراتر از الزامات تکنیکی، قانونی و اقتصادی سازمان قدم برداشتن و در جهت ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی تلاش نمودن است. ایجاد روابطی پایدار با مشتریان، تأمین کنندگان، کارکنان و جوامع منجر به افزایش رقابت پذیری سازمان شده که خود منجر به تدوین استراتژیهایی میشود که اهمیت بیشتری به رعایت مسئولیتهای اجتماعی قائل است. اتخاذ این رویکرد منجر به رشد و سودآوری سازمان در بلندمدت میشود. در واقع بدون سودآوری، سازمان قادر به پایبندی به مسئولیت اجتماعی خود نخواهد بود (کارنا[۱۰] و همکاران،۲۰۰۳، ص۸۹۴).
مسئولیت اجتماعی سازمان تأثیر بسزایی بر فعالیتهای بازاریابی سازمان میگذارد، که از طریق آمیخته بازاریابی نقش خود را در محیط سازمان ایفا میکند. بازاریاب از طریق ابزارهایی چون بسته بندی، تبلیغات و فروش شخصی که به منظور تولید و عرضه کالا و خدمات مورد استفاده قرار میگیرد، میتواند در اجرای مسئولیت اجتماعی سازمان قدم بردارد. همان طور که گفته شد، مسئولیت اجتماعی سازمان مفهوم گستردهای است و سازمان را نیز در برمی گیرد، از این رو بازاریاب میبایست در تعیین ترکیب آمیخته بازاریابی علاوه بر رفاه عمومی، مسایل زیست محیطی و منافع بلندمدت جامعه؛ به عامل بالقوه سود نیز توجه نماید تا بقای سازمان را نیز تضمین نماید. (کاتلروهمکاران،۲۰۰۸،ص۵۸۱).
۱.۹ روش های گردآوری اطلاعات. ۷
۱.۱۰ تعریف واژه ها و اصطلاحات تخصصی پژوهش ۷
۲ ادبیات پژوهش ۱۰
۲.۱ مقدمه. ۱۰
۲.۲ پیش بینی و مدلهای پیش بینی ۱۰
۲.۲.۱ تعریف پیش بینی ۱۰
۲.۲.۲ مدل های پیش بینی ۱۱
۲.۲.۳ سری های زمانی ۱۱
۲.۲.۴ مدل باکس ـ جنکینز. ۱۳
۲.۲.۵ شبکه های عصبی مصنوعی ۱۶
۲.۲.۶ ساختار کلی شبکه های عصبی ۱۶
۲.۲.۷ عملکرد شبکه های عصبی ۱۸
۲.۲.۸ مزایای استفاده از شبکه عصبی مصنوعی ۱۹
۲.۲.۹ انواع توابع تبدیل ۲۱
۲.۲.۱۰ انواع شبکه های عصبی ۲۲
۲.۳ معیارهای ارزیابی خطا ۲۵
۲.۴ تاریخچه بانکداری ۲۸
۲.۴.۱ آغاز بانکداری ۲۹
۲.۴.۲ موسسات مالی و بانکها ۲۹
۲.۴.۳ اهداف وظایف امروزی بانکها ۳۰
۲.۴.۴ انواع سپرده ها ۳۱
۲.۵ پیشینه پژوهش ۳۵
۲.۵.۱ مطالعات داخلی ۳۵
۲.۵.۲ مطالعات خارجی ۴۲
۳ روش شناسی پژوهش ۴۹
۳.۱ مقدمه. ۴۹
۳.۲ بخش اول کلیات روش پژوهش ۴۹
۳.۲.۱ جامعه آماری پژوهش. ۴۹
۳.۲.۲ قلمرو پژوهش. ۵۰
۳.۲.۳ اهداف پژوهش. ۵۰
۳.۲.۴ سوالات و فرضیات پژوهش. ۵۱
۳.۲.۵ مراحل انجام کار در این پژوهش. ۵۲
۳.۲.۶ روش تحلیل داده ها ۵۳
۳.۲.۷ روش های مورد بررسی ۵۳
۳.۲.۸ فرایند خودرگرسیون میانگین متحرک انباشته (آریما) ۵۵
۳.۲.۹ روش های مبتنی بر شبکه های عصبی ۵۷
۳.۲.۱۰ مدل شبکه های عصبی پروسپترون چند لایه ۵۹
۳.۲.۱۱ ارزیابی عملکرد مدل ها ۶۰
۳.۲.۱۲ توابع مورد استفاده برای ارزیابی خطا ۶۰
۴ تحلیل داده ها ۶۱
۴.۱ مقدمه. ۶۱
۴.۲ پیش بینی سپرده قرضالحسنه پس انداز. ۶۲
۴.۳ پیش بینی سپرده های جاری ۶۴
۴.۴ پیش بینی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ۶۷
۴.۵ پیش بینی سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت یک ساله. ۶۹
۴.۶ پیش بینی سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت دو ساله. ۷۲
۴.۷ پیش بینی سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت سه ساله. ۷۴
۴.۸ پیش بینی سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت چهار ساله. ۷۶
۴.۹ پیش بینی سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت پنج ساله. ۷۹
۴.۱۰ پیش بینی مجموع سپرده های ریالی ۸۲
۴.۱۱ پاسخ فرضیه ها ۸۴
۵ نتیجه گیری ۸۶
۵.۱ مقدمه. ۸۶
۵.۲ نتایج و یافته های پژوهش ۸۷
۵.۳ محدودیت های پژوهش ۸۹
۵.۴ پیشنهادات. ۹۰
۵.۴.۱ پیشنهادات اجرایی ۹۰
۵.۴.۲ پیشنهادات برای پژوهش های آتی ۹۰
۶ فهرست منابع و ماخذ ۹۲
باتوجه به اینکه تجهیز منابع و جمعآوری وجوه اشخاص اولین هدف بانک بوده، سپردههای بانکی از دو لحاظ دارای اهمیت است اول قدرت وامدهی و تخصیص منابع بانک را افزایش داده و دوم اینکه وقتی مردم ترجیح دهند پول خود را نزد بانکها نگهداری نموده وکمتر برای خرج آن اقدام نمایند، از حجم پول در گردش کاسته شده که این امر خود موجب کاهش نرخ تورم و در نتیجه افزایش قدرت خرید مردم میگردد.
امروزه در جهان نیز اهمیت جذب منابع مالی آنقدر برای بانکها و ادامه فعالیتشان مهم و حیاتی است که رقابت بسیارشدیدی را در این زمینه بین آنها ایجاد نموده و ضرورت پیش بینی میزان تجهیز منابع در آینده را نمایان ساخته است. تاجایی که توانایی پیش بینی صحیح نتایج آتی، به خصوص جریانهای نقدی، اداره امور را در کاراترین شکل خود امکان پذیر میسازد و به اتخاذ تصمیمهای بهینه در زمینه عملیاتی، سرمایه گذاری و تامین مالی منجر میشود.
روشن است که پیش بینی[۱] از ملزومات اصلی برای سیاستگذاری و برنامه ریزی آینده است. مدیران بخشهای مختلف اقتصادی و بازرگانی، به دلیل وجود انبوه متغیرهای تاثیرگذار، ترجیح می دهند مکانیزمی را در اختیار داشته باشند که بتواند آنها را در امور تصمیم گیریشان یاری و مشاوره دهد(آرمسترانگ، ۲۰۰۱)[۲]. برای موفقیت در دنیای متغیر امروز، تصمیمهای سازمانهای فعال در کسبوکار متکی به پیش بینیهای انجام شده با حداقل خطا است که در گرو داشتن یک سیستم پیش بینی مناسب است(آبراهام و لدالتر،۱۹۸۳)[۳]. به همین دلیل، سعی در روآوردن به روشهایی در پیش بینی دارند که به واسطه آنها تخمینهایشان به واقعیت نزدیک و خطاهایشان بسیارکم باشد. ضمن اینکه برای برنامه ریزی صحیح به عنوان یکی از مهمترین وظایف مدیریت، پیش بینی آنچه احتمالا درآینده به وقوع میپیوندد
بسیارضروری است. سپردههای بانکهای تجاری و تخصصی مهمترین عامل در طرف عرضه پول در اقتصاد هستند. همچنین سپردهها جزء منابع اصلی بوده و عمده بدهیهای بانکها را نیز تشکیل می دهند. تجزیه و تحلیل میزان سپردهها، اجزای آنها، تغییرات، نرخ رشد و پیش بینی هر کدام از این عوامل برای مدیران بانک ها از اهمیت فوقالعادهای برخورداراست و در تصمیم گیری و برنامه ریزی به آنها کمک می نماید. میزان، روند و چگونگی تغییرات انواع سپردهها هرکدام متغیری تصادفی بوده و در دنیای پر از نااطمینانی، تحت تـأثیر عوامل بیشماری قرار دارند و به سادگی نمیتوان آنها را پیش بینی کرد. با این وجود در اغلب رشتههای علمی توجه خاصی به مسأله پیش بینی شده و جزء لاینفک هرکدام از آنها است. تکنیکها و روشهایی نیز برای امر پیش بینی ارائه شده است و اگر نه به طور کامل اما تا حد بسیار زیادی میتوانند در امر پیش بینی به تصمیمگیران کمک نمایند.
مدیران بانکها علاقمندند بدانند که میزان کل سپردههای بانک تحت مدیریت آنها در زمان معینی در آینده چقدر خواهد بود؟
پیش بینی میزان سپردهها می تواند در امر برنامه ریزی و تصمیم گیری به بانک سامان و مدیران شعب آن کمک نماید، بنابراین انجام یک مطالعه علمی با بهره گرفتن از تکنیکهای آماری و مدلهای شبکه عصبی مصنوعی می تواند حل مشکل را سادهتر نماید.
با توجه به آنچه در بیان مسأله گفته شد جواب دادن به سؤالات بسیاری در زمینه پیش بینی انواع مختلف سپردههای بانکی به دلیل وزن بالای سپردهها در عملیات و فعالیت بانکها، دارای اهمیت فوقالعادهای است و این امر می تواند در تصمیم گیری و برنامه ریزی این مؤسسات که به عنوان واسطه مالی در اقتصاد عمل مینمایند، کمک شایان توجهی بنماید. پول در سلامت اقتصادی جامعه نقشی اساسی دارد و میزان بهینه آن از این نظر که متغیرهای زیادی را تحت تأثیر قرار میدهد، می تواند در بهبود وضعیت اشتغال، ثبات قیمتها، افزایش سطح تولید، پس انداز و سرمایه گذاری و.نقشی اساسی داشته باشد. بانکهای تجاری و تخصصی درپول آفرینی اقتصاد عمدهترین نقش را بازی می کنند و به همراه سیاستهای بانک مرکزی، مردم و دولت میزان عرضه پول و در نهایت حجم نقدینگی را تعیین می کنند و در بخش غیر واقعی اقتصاد وظیفه مهمی را بر عهده دارند. بانکها میتوانند پساندازهای ریز و درشت مردم را جمع آوری نموده و آنها را به کسانی که انگیزه و توان سرمایه گذاری دارند، اما فاقد منابع مالی هستند، به شیوه مناسبی تخصیص دهند. در این بین اگر منابع بانک که سپردهها بیشترین بخش آن را تشکیل می دهند در سطح پایینی باشند، قدرت وامدهی و مانور بانک به شدت کاهش مییابد. بنابراین با توجه به آنچه گفته شد پیش بینی میزان انواع سپردههای بانکی از اهمیت زیادی برخوردار است، بنابراین انگیزه انتخاب چنین موضوعی، اهمیت فوقالعاده فعالیت بانکها برای سلامت اقتصاد جامعه و نقش عمده سپردهها در بانکها است.
هدف اصلی
هدف اصلی در این پایان نامه مقایسه مدلهای شبکه عصبی و مدل آریما در پیش بینی میزان سپردههای ریالی بانک سامان است.
اهداف فرعی
با توجه به مطالب طرح شده فرضیه اصلی عبارتست از:
مدل مناسب با بهترین مقدار شاخصهای خطا، برای پیش بینی میزان انواع سپردههای ریالی بانک سامان یک مدل شبکه عصبی مصنوعی پروسپترون چند لایه است.
در کنار این فرضیه، سوالات و فرضیه های زیر نیز مطرح میشوند.
روش انجام این پژوهش از نظر ماهیت و اهداف، کاربردی است.
روش پژوهش از نظر شیوه انجام
در این پژوهش داده های مربوط به انواع سپردههای همه شعب بانک سامان شامل سپردههای قرضالحسنه و سپردههای سرمایه گذاری مدتدار و مجموع سپردههای مذکور که به صورت روزانه از فروردین ۱۳۸۰ تا اسفند ۱۳۹۰ در دسترس بودند را با استفاده مدل آریما و شبکه عصبی مصنوعی پروسپترون چند لایه برای پیش بینی مورد استفاده قرار میگیرند. چون داده های مورد استفاده از نوع داده های سری زمانی میباشند، به هنگام استفاده از مدلهای آریما باید پایایی این متغیرها مورد بررسی قرار گیرد که از طریق نمودار خودهمبستگی و خودهمبستگی جزئی و آزمون دیکی – فولر تعمیم یافته، این مسأله بررسی خواهد شد. سپس مدلهای مختلف آریما، با توجه به بررسیهای انجام شده و در نظر گرفتن معیارهای مورد نظر، برآورد میگردد و پیش بینی صورت میپذیرد. برای طراحی و پیش بینی مدلهای مورد نظر با بهره گرفتن از روش آریما از نرم افزار Eveiws استفاده میشود.
در ادامه از طریق مدل شبکه عصبی، با تاکید بر مدل پروسپترون چند لایه، و با در نظر گرفتن مقادیر مشاهده شده به عنوان متغیر Target و متغیر روند به عنوان متغیر مستقل، مقادیر خروجی مشخص شده و با هدف کاهش میزان خطای برآورد، پیش بینی انجام خواهد شد. برای طراحی و پیش بینی مدلهای مورد نظر از نرم افزار MATLAB استفاده میگردد. در قسمت آخر نتایج دو روش با هم مقایسه شده و پیشنهادها و راهکارهایی نیز ارائه خواهد شد.
قلمرو زمانی پژوهش
این پژوهش براساس اطلاعات مالی سالهای ۹۰-۸۰ بانک سامان انجام خواهد گرفت.
قلمرو مکانی پژوهش
قلمرو مکانی این پژوهش بانک سامان است.
جامعه آماری این پژوهش کلیه شعب بانک سامان است.
این پژوهش به لحاظ روش گردآوری داده ها از نوع میدانی است.
در گردآوری اطلاعات و داده ها از ابزار زیر استفاده شده است:
اطلاعات مربوط به پیشینه پژوهش و چارچوب نظری از طریق مطالعات کتابخانهای و ترجمه متون خارجی و اینترنت به دست میآید.
اطلاعات مربوط به میزان سپردههای بانک از مراجعه به سوابق مالی سالهای گذشته و مصاحبه با کارشناسان در مدیریت امور فنآوری اطلاعات بانک سامان به دست میآید.
تعریف سپرده
به وجوهی اعم از پول ملی (ریال) و یا پول کشورهای خارجی (ارز) که اشخاص حقیقی یا حقوقی تحت شرایطی که قانون تعیین نموده به بانکها و موسسات اعتباری تودیع و نزد آنها نگهداری مینمایند، سپرده اطلاق میشود. سپردهها در نظام بانکی با توجه به ماهیت و شرایط آن به دو گروه تقسیم میشوند:
الف) سپرده قرضالحسنه ب) سپرده سرمایه گذاری مدتدار
الف) سپرده قرضالحسنه
به سپردههایی اطلاق میشود که به آنها سودی تعلق نگرفته و سپردهگذار به منظور برخورداری از اجر معنوی قرضالحسنه و استفاده از خدمات بانکی اقدام به افتتاح آن مینماید. سپردههای قرضالحسنه در نظام بانکی بدون ربا به دو نوع تقسیم میگردد:
الف-۱) سپرده قرضالحسنه جاری الف-۲) سپرده قرضالحسنه پسانداز
الف-۱) سپرده قرضالحسنه جاری
به سپردههای قرضالحسنهای اطلاق میشود که نقل و انتقال وجه آن از طریق چک صورت گرفته و بانک متعهد است بمحض رویت چک صادره توسط صاحب سپرده، وجه آن را از محل سپرده وی پرداخت نماید.