دانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشددانلود پایان نامه ها
سایت مرجع دانلود پایان نامه های ارشدتحلیل فضایی ، سرمایه اجتماعی در سطح شهر داورزن
۲-۱۱ مفاهیم فضای شهری ، مکان شهری. ۳۵
۲-۱۲ مکان شهری و تفاوت آن با فضای شهری. ۳۷
۲-۱۲-۱ نمونه های موردی. ۳۷
۲-۱۳ مطلوبیت و کیفیت فضای شهری: ۳۸
۲-۱۴ عواملی که مرتبط با ویژگی های فیزیکی و کالبدی فضا می باشند: ۴۲
۲-۱۴-۱ عوامل فرهنگی: ۴۲
۲-۱۴-۲ عوامل روانشناسانه: ۴۲
۲-۱۵ حضور شهروندان در فضاهای شهری: ۴۲
۲-۱۶ نظریه های اجتماعی فضا: ۴۴
۲-۱۶-۱ دیدگاه فضایی جورج زیمل: ۴۵
۲-۱۶-۲ دیدگاه فضایی امیل دورکیم: ۴۶
۲-۱۶-۳ دیدگاه فضایی موریس هالبواکس: ۴۷
۲-۱۶-۴ دیدگاه فضایی ویلفردوپارتو: ۴۷
۲-۱۶-۵ دیدگاه فضایی ماکس وبر: ۴۸
۲-۱۶-۶ دیدگاه فضایی پیتریمسوروکین: ۴۸
۲-۱۶-۷ دیدگاه فضایی تالکوتپارسونز: ۴۹
۲-۱۶-۸ دیدگاه فضایی شوتز و لاکمن: ۴۹
۲-۱۶-۹ دیدگاه پدیدارشناختی از سنتها: ۵۰
۲-۱۷ سرمایه اجتماعی: ۵۱
۲-۱۸ شکل گیری سرمایه اجتماعی: ۵۶
۲-۱۸-۱ سن. ۵۶
۲-۱۸-۲ نسل و تغییرات نسلی. ۵۷
۲-۱۸-۳ آموزش و تحصیلات ۵۷
۲-۱۸-۴ جنس ۵۷
۲-۱۸-۵ دین باوری و تعهد ۵۸
۲-۱۸-۶ مشارکت رسمی یکی از اعضای خانواده ۵۸
۲-۱۸-۷ میزان اقامت درشهر و مهاجربودن یا نبودن. ۵۸
۲-۱۸-۸ میزان خواندن روزنامه و مجله و تماشای تلویزیون. ۵۸
۲-۱۸-۹ تجربیات طول دوره زندگی. ۵۸
۲-۱۸-۱۰ اشتغال. ۵۹
۲-۱۹ دیدگاه های نظری در باب سرمایه اجتماعی. ۵۹
۲-۱۹-۱ دیدگاه واحد مستقر. ۶۱
جیمز کلمن 61
آلجاندروپورتس ۶۳
قدرت واحد محور. ۶۴
۲-۱۹-۲ دیدگاه های ساختاری. ۶۵
۲-۱۹-۳ دیدگاه ساختار مستقر. ۶۶
۲-۱۹-۴ دیدگاه اجتماع گرا ۶۸
۲-۱۹-۵ دیدگاه شبکه ای. ۶۹
۲-۱۹-۶ دیدگاه نهادی. ۷۱
۲-۱۹-۷ دیدگاه هم افزایی. ۷۲
۲-۲۰ تاثیرات فضا بر روی سرمایه اجتماعی. ۷۳
۲-۲۱ اندازه شهر و روابط اجتماعی. ۷۴
۲-۲۱-۱ شهرها و روابط اجتماعی نخستین و روابط اجتماعی دومین. ۷۵
۲-۲۲ شهرها و نیازهای اجتماعی جدید ۷۷
۲-۲۳ کلان شهرها و تنزل اجتماعی. ۷۸
۲-۲۴ نابرابریهای اجتماعی. ۷۹
۲-۲۴-۱ نظریه های نابرابری اجتماعی. ۸۱
۲-۲۴-۲ نظریه های قدرت در نابرابری اجتماعی. ۸۳
۲-۲۴-۳ فضا و نابرابری اجتماعی. ۸۴
۲-۲۴-۴ دیدگاه کارکرد گرایی در فضا و نابرابری اجتماعی. ۸۴
۲-۲۵ آثار پیامدهای جدایی گزینی فضایی. ۸۵
فصل سوم- شهـرشناسی ۸۷
۱-۳- موقعیت جغرافیایی. ۹۰
۱-۱-۳- موقع ریاضی. ۹۰
۲-۱-۳- موقع طبیعی. ۹۰
۲-۳- زمین شناسی : ۹۰
۱-۲-۳- وضعیت چینه شناسی و چینه نگاری. ۹۰
۳-۳-ژئومورفولوژی. ۹۱
۱-۳-۲-حرکات زمین ساخت ایران مرکزی و پیامدهای مورفولوژیکی آن. ۹۲
۴-۳- آب و هوای منطقه ۹۳
۱-۴-۳- عوامل موثر در آب و هوای منطقه ۹۳
۱-۱-۴-۳- دما و درجه حرارت ۹۳
۲-۱-۴-۳- فشار و باد ۹۴
۳-۱-۴-۳-رطوبت و بارندگی. ۹۵
۴-۱-۴-۳- تیپ اقلیمی. ۹۶
۵-۳- هیدرولوژی (منابع آب ) ۹۷
۱-۵-۳- آب های سطحی. ۹۷
۲-۵-۳-آب های زیرزمینی: ۹۹
۶-۳- خاک و تیپ اراضی : ۱۰۰
۷-۳- پوشش گیاهی و زیست جانوری : ۱۰۲
۸-۳-سابقه سکونت و استقرار جمعیت در شهرستان داورزن. ۱۰۴
۹-۳-تعداد و توزیع جمعیت در شهرستان داورزن. ۱۰۵
۱۰-۳-فعالیت و اشتغال: ۱۰۶
۱۱-۳-سواد و آموزش ۱۰۷
فصل چهارم– تجزیه و تحلیل داده ها ۱۰۹
بررسی پایایی پرسشنامه ۱۱۲
تحلیل استنباطی 112
فصل پنجم– آزمون فرضیه ها ، ارائه پیشنهادات ، راهکارها و نتیجه گیری 119
5-1 آزمون فرضیه ها ۱۲۰
۵-۱-۱- فرضیه اول : ۱۲۰
۵-۱-۲- فرضیه دوم : 121
5-1-3 فرضیه سوم : ۱۲۱
۵-۲ مشکلات و راهکارها ۱۲۲
۵-۲-۱ پایین بودن سطح سواد و درک عمومی. ۱۲۳
۵-۲-۲ عدم استفاده از نیروهای بومی برای مدیریت شهر. ۱۲۳
۵-۲-۳ همکاری بسیار ضعیف ارگان های اداری مستقر در شهرستان با یکدیگر. ۱۲۳
۵-۲-۴ حضور کم رنگ مسئولین شهرستان در جمع مردم منطقه ۱۲۴
۵-۳ پیشنهادات : ۱۲۴
۵-۴ نتیجه گیری 125
منابع و مآخذ۱۲۶
چکیده
افزایش روز افزون جمعیت در شهر ها سبب به وجود آمدن مشکلات فراوانی از جمله مسائل زیست محیطی، مشکلات، مشکلات فرهنگی و اجتماعی گردیده است، که نتیجه ی آن ایجاد هیاهو در میان جامعه شده است. شهر داورزن با ۱۶۰،۲ نفر جمعیت ثابت و ۶۰۰۰ نفر جمعیت شناور باعث گردیده است که از نظر فضای فیزیکی و سرمایه اجتماعی دچار مشکلاتی شود.
لذا در این تحقیق سعی شده است راهکارهایی جهت جلوگیری از درگیری های اجتماعی به دلیل تفاوت فرهنگ ها معرفی بشود و همچنین با مطالعه بر روی سطح فیزیکی شهر داورزن باعث توسعه فضایی بشود.
به طور کلی مهمترین اهداف این پروژه عبارتند از :
- ایجاد هماهنگی بین مردم از نظر فرهنگی و اجتماعی
- معرفی نقاط فیزیکی شهر جهت توسعه فضایی شهر داورزن
- هماهنگی بین مسئولین شهرستان و مردم شهر داورزن
کلمات کلیدی : فضای فیزیکی، توسعه اجتماعی، جمعیت، سرمایه اجتماعی
فهرست شکلها
عنوان صفحه
شکل ۳-۱ : موقعیت شهرستان داورزن در نقشه.۸۸
شکل۳-۲ : موقعیت شهرستان داورزن .۸۹
شکل ۳-۳ : وضعیت فعالیت های اقتصادی شهرستان داورزن ۱۳۹۰۱۰۸
شکل ۴-۱ : ویژگیهای کالبدی فضای شهری.۱۱۲
شکل ۴-۲ : ویژگی های فردی و اجتماعی و فرهنگی۱۱۴
مقدمه:
شهر ها به طور خلاصه توزیع نا متعادل عملکرد ها در سطح شهر ، عدم هماهنگی و فقران تناسب میان رشد واحد های مسکونی و رشد تأسیسات و تجهیزات و خدمات شهری ، بر هم خوردن نظام سلسله مراتبی فضاهای شهری و به دنبال آن شبکه معابر و بالاخره بر هم خوردن شرایط معتدل زیست محیطی با توجه به تمرکز جمعیت ، صنایع و وسایل نقلیه در نقاطی خاص از شهر می باشد.(سید آبادی :۴،۱۳۷۹)
انسان امروزه قادر است شکل و ترکیب محیط طبیعی را با بهره گرفتن از نیروی فکر و ابزار مکانیکی که در اختیار دارد به شدت دگرگون سازد . توسعه اجتماعی شهر ها می تواند سبب تغییر شکل شهر ها از نظر شکل ظاهری گردد. همچنین توسعه اجتماعی می تواند به نحوی قرار گیرد که آسیب پذیری محیط و تخریب آن توسط انسان را به کمترین حد ممکن کاهش دهد و همچنین بتواند مطلوب ترین شکل استفاده از امکانات طبیعی را برای بهتر زندگی کردن انسان فراهم سازد . بنابراین در توسعه اجتماعی شهر داورزن سه موضوع مهم مورد بررسی قرار گیرد :
الف) شناخت کامل ویژگیهای اجتماعی شهر که در این شهر قرار دارد .
ب) تأثیر مسائل توسعه ی اجتماعی که می تواند در روند شهر نشینی آینده این شهر تاثیر گذار باشد .
ج) پیش بینی تغییرات توسعه اجتماعی که به احتمال زیاد از توسعه شهر ناشی می شود.(مهری :۳،۱۳۸۳)
برای انجام چنین کارهایی باید با شناخت روند رشد شهر از نظر توسعه اجتماعی در گذشته و بر اساس اطلاعات کافی از زمان حال ، بتوان آینده را پیش بینی کرد .
شهر داورزن که در طول حیات خود قبل از اسلام تا ابتدای قرن حاضر رشدی آرام را پشت سر گذاشته و در سال ۱۳۷۶ که به عنوان شهر شناخته شد توسعه اجتماعی در این شهر روندی نسبتاً سریعی به خود گرفته است و با ارتفاع این شهر به شهرستان در سال ۱۳۹۱و استقرار ادارات دولتی در این شهر و همچنین مهاجرت عده زیادی از کارمندانی که در این اداره ها مشغول به کار هستند روند توسعه اجتماعی را در این چند ساله با سرعت بسیار زیادی مواجه کرده است که قطعاًدر توسعه اجتماعی شهر مورد مطالعه تأثیرگذار بوده است .
فصل اول
کلیات و چارچوب تحقیق
۱-۱ بیان موضوع (مسئله ):
نخستین شهرهای جهان در حدود ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد در مصر ، عراق و پاکستان پدیدار شدند با معیارهای امروزی شهرها در جوامع سنتی بسیار کوچک بودند اما امروز جوامع صنعتی و در حال توسعه به میزان بسیار زیادی شهر نشین هستند .
افراطی ترین شکل زندگی شهری امروز در آنچه بعضی ها آنرا کلان شهر نامیده اند نمایان است . در دوران اخیر یعنی آغاز پیدایش جامعه شناسی در معنای جدید خود در سده های هجده و نوزده میلادی ، در کنار موضوعات مهمی مانند انقلاب سیاسی ، انقلاب صنعتی و پیدایش سرمایه داری و سوسیالیسم ، دگرگونی های مذهبی و رشد علم ، یکی از موضوعاتی که توجه جامعه شناسان را به خود جلب کرده ، رشد سریع شهرها یا شهر گرایی بود .
ویژگی هایی که جامعه شناسی برای شهر بر می شمارد خود در بردارنده تفاوتهایی است که در روابط اجتماعی موجود در اجتماعی کوچک و جامعه ای بزرگ وجود دارد . در شهرهای کوچک که بیشتر افراد تعلق به گروه های خویشاوندی مشابه دارند و یکدیگر را حتی با اسم کوچک می شناسند ، روابط اجتماعی از نوع روابط نخستین است .
ویژگی های روابط نخستین عبارتند از : (( تماس مستقیم ، صمیمانه و رو در روی اعضای گروه با همدیگر ، پیوندهای عاطفی نیرومند ، پایداری و دوام استحکام پیوندهای محبت میان اعضاء از طرف دیگر افراد ساکن در چنین سکونتگاه هایی به سبب غلبه ارزشهای سنتی رفتار سهولت نسبی گردش زندگی و امور نیاز کمتری را به این فضا احساس می کنند .
همچنین اشکال سنتی روابط اجتماعی مانند شب نشینی های خانگی و جشن ها مراسم مختلف که در قالب شبکه های خویشاوندی انجام می پذیرد تا اندازه ای نیاز فراغت و تفریح افراد را فراهم می سازد . اما در شهرهای بزرگ نیاز فراغتی و تفریحی نیازمند فضا ها و سازمانهای تخصصی است . فرهنگ سراها ، موزه ها ، سینماها و . اماکنی هستند که باید نیازهای اجتماعی جدید را برآورده بسازند . اگر همچین فضاهایی وجود نداشته باشد افراد با مشکلاتی همچون تنهای و افسردگی مواجه هستند . در چنین موقعیتی با زنده سازی سازمان اجتماعی مبتنی بر روابط شخصی و نخستین که متضمن ساختن هویت و احساس تعلق به شهر نیز باشد در دستور کار برنامه ریزان اجتماعی قرار می گیرد . در محله های شهرهای کوچک (( دنیای ساکنان تمام فضای شهری را در بر می گیرد ، دنیایی که مرکز آن میدان ، شهرداری یا بازار روز است )) .
در فضاهای کوچک یا محله ها تعاملات اجتماعی از طریق روابط رودر رو و صمیمانه سازمان اجتماعی را می سازند . کالبد انجام این تعاملات به سبب سادگی ، هماهنگی کاملی با چنین سازمانی دارد . به این ترتیب یک نوع یگانگی اجتماعی در سطح جامعه پدیدار و استوار می گردد . اجتماعی از یک سو وسعت کالبدی فضاهای شهری و پیچیدگی و تخصصی شدن آنها یگانگی اجتماعی کلی از میان می رود .
تحقیقات نشان می دهد که ساکنان شهرهای بزرگ خیلی کم با مسئولان ارتباط برقرار می کنند و در اجتماعات محلی یا سازمانی حضور می یابند یا در انتخابات محلی رای می دهند . مواردی که می توان از آنها به عنوان مشارکت مدنی یاد کرد . اینها در حالی است که مشارکت اجتماعی در گروه های داوطلبانه و مدنی توجه به مسائل عمومی و اعتماد اجتماعی شهروندان به یکدیگر که تحت عنوان سرمایه اجتماعی به آنها اشاره می شود .(زبر دست ، ۱۱۹:۱۳۸۳) .
با آنکه از پدید آمدن اندیشه مشارکت در مدیریت دیری نمی گذرد یافته ها نشان می دهد که مشارکت در مدیریت با کامیابی روبرو بوده است . علاوه بر آن چون مشارکت پدیده ای ذهنی می باشد باید در فرهنگ مردم جای خود را پیدا کند . بنیادی ترین اندیشه ساز مشارکت (( اصل برابری مردمان )) است .
مشارکت بر اساس فراگردی بودن بر سه ارزش بنیادی تاکید دارد : الف – سهیم کردن مردم در قدرت و اختیار ، ب – راه دادن مردم به نظارت به سرنوشت خویش ، ج – بازگشودن فرصتهای پیشرفت به روی مردم ((رخدادهای زیرین جامعه )) با توجه به این ارزشها این مشارکت می کوشد تا : شنیدن صدای مردم را آسان سازد ، احساس مالکیت را فراهم گرداند ، حاشیه نشینی را از میان بردارد (طوسی ، ۴:۱۳۸۵) .
دو طرح عمده برای بهبود زندگی شهری و مدیریت شهری جهانی به قرار زیر است :
الف- افزایش کیفیت معیارهای عملکردهای مدیریت شهری .
ب- تشویق مردم در امور مشارکت شهری .(فلاحی و همکاران ، ۴:۱۳۸۸).
یکی از مهمترین عناصر تحقق مشارکت در جوامع پیچیده امروزی ، سطح سرمایه اجتماعی است که زیر بنای مشارکت مفید اعضای آن برابر دستیابی به نتایج سودمند برای افراد اجتماع به شمار می رود و با شاخص هایی مانند هنجارها ، قواعد ، تعهد ها و اعتماد متقابل سنجیده می شود .(دلفروز ، ۲۰۰:۱۳۸۰).
به طور کلی ارتباط سازنده ای بین مفهوم سرمایه اجتماعی و مشارکت وجود دارد و هم افزایی این مفاهیم با سرمایه اجتماعی به اثبات رسیده است ، به عبارت دیگر مشارکت از متغیر های بررسی سرمایه اجتماعی است . (خاکباز و همکاران ، ۱۵۰:۱۹۹۹) .
سرمایه اجتماعی اجتماعی مفهومی نوین و نوپا در عرصه مطالعات اجتماعی است ، اما ریشه آن در روابط اجتماعی بشر جای دارد . امروزه این امر مسلم است که با وجود سرمایه اجتماعی که می توان به توسعه ، جامعه مدنی ، معیارهای جهان شمول و بستر زیست اجتماعی دست یافت . چالش هایی که در کشورهای جهان سوم وجود دارد دگرگونی هایی در جامعه به وجود می آورد . که این چالش ها روندی مستقیم بر سرمایه اجتماعی می گذارد . تعاریف متعددی از سرمایه شده است که مفهئمی جدید است که از سالهای ۱۹۹۰ برای نخستین بار از سوی جامعه شناسان از جمله (توکویل ، بوردیو، کلمن، پاتنام و .) مطرح شده است . (اختر محققی،۱۳۸۵: ۱۰-۱۴).
در زیر به چند تعریف از نظر جامعه شناسان اشاره می شود :
فوکویاما: توانایی افراد برای همکاری و تعاون با هم برای اهداف عمومی در گروه ها یا سازمانها .
برهم رایان : بافتی از ارتباطات تعاونی شهروندان که به یکدیگر برای رفع مشکلات کمک می کند .
پورتس : توانایی افراد برای منافع پایدار از طریق عضویت در شبکه های اجتماعی یا ساختار اجتماعی دیگر .
پاتنام : سرمایه اجتماعی را ارتباط های افقیبین افرادی می داند که در جهت کسب منافع متقابل را در اجتماع تقویت می کند . بنابر این تعاریف سرمایه اجتماعی یک دسته از کنش های اجتماعی است که یا خود با دوام هستند یا بر روی آنهایی که با دوام هستند تاثیر می گذارند . با جمع بندی این نظریات می توان سرمایه اجتماعی را مجموعه ای از هنجارها ، شبکه ها ، ارزشها و درکی دانست که همکاری در درون گروه ها و بین گروه ها را در جهت کسب منافع متقابل تسهیل می کند .(شریفیان ، ۶:۱۳۸۰)
سرمایه اجتماعی می تواند در سه سطح با توجه به مشخصه هایی نظیر اعتماد ، همکاری ، همدلی و احساس مسئولیت مورد بررسی قرار گیرد .
الف- سطح فردی یا خرد مثل همکاری و رابطه دوستانه افراد با یکدیگر .
ب- سطح گروهی یا میانه مثل همکاری خود جوش هیئت عزاداری .
ج- سطح اجتماعی یا کلان مثل عملکرد نهادهای دموکراتیک .(توکلی و همکاران ، ۱۴۸:۱۳۸۷)
۱-۲ سوالاتی را که در این تحقیق می توان بیان کرد، عبارتند از :
۱- آیا فضای شهری با ویژگیهای کالبدی به سرمایه اجتماعی شهر مورد نظر تاثیر خواهد داشت؟
۲- آیا بین ویژگیهای فردی و اجتماعی و فرهنگی شهروندان با سرمایه اجتماعی رابطه ای وجود دارد ؟
۳-آیا میان ویژگیهای اقتصادی ساکنین با سرمایه اجتماعی شهر مورد مطالعه رابطه ی مستقیم وجود دارد ؟
۱-۳ بیان فرضیه
فرضیه پیشنهادی است که در محک آزمایش علمی سنجیده می شود که درست بودنش یا نبودنش باید مورد آزمایش قرار گیرد ( نبوی، ۵۴:۱۳۷۳) لذا منظور تعیین مسیر و هدایت تحقیق با هدف ارائه راهکارهای صحیح و منطقی فرضیه های زیر مطرح می گردند :
۱- به نظر می رسد که فضای شهری و ویژگی های کالبدی تاثیر زیادی بر سرمایه اجتماعی محدوده های منتخب گذاشته است .
۲- به نظر می رسد که بین ویژگی های فردی و اجتماعی و فرهنگی شهروندان با میزان سرمایه اجتماعی رابطه معنا داری وجود ندارد .
۳- به نظر می رسد میان ویژگی های اقتصادی ساکنین و بافت های منتخب با سطح سرمایه اجتماعی شهروندان رابطه مستقیمی وجود دارد .
۱-۴ روش تحقیق
بر اساس اهدافی که برای تحقیقات علمی تعریف می شود انواع تحقیقات به تحقیقات بنیادی ، کاربردی و عملی تقسیم می شود .
تحقیقات بنیادی : این تحقیقات در جستجوی کشف حقایق و واقعیت ها و شناخت پدید ه ها و اشیاء بوده ، که مرزرهای دانش عمومی بشر را توسعه می دهند و قوانین علمی را کشف نموده ، به تبیین ویژگی ها و صفات یک واقعیت می پردازند .
این تحقیقات بر اساس روش تحلیلی به دو دسته تقسیم می شوند :
الف- تحقیقات بنیادی تجربی : تحقیقاتی هستند که داده ها و اطلاعات اولیه با بهره گرفتن از روشها و تکنیک های آماری و معیارهای پذیرفته شده مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد .
ب- تحقیقات بنیادی نظری : تحقیقاتی هستند که اطلاعات و مواد اولیه تحقیق به روش کتابخانه ای گردآوری می شوند و سپس به روش های مختلف استدلال و مورد تجزیه و تحلیل عقلانی قرار گرفته نتیجه گیری می شود .
تحقیقات کاربردی : تحقیقاتی هستند که با بهره گرفتن از نتایج تحقیقات بنیادی برای رفع نیازمندی های بشر مورد استفاده قرار می گیرند .
تحقیقات علمی : این تحقیقات را باید تحقیقات حل مسئله یا حل مشکل نامید، زیرا نتایج آن مستقیماً برای حل مسئله به کار گرفته می شود .
براساس ماهیت و روش ، تحقیقات علمی را می توان به ۵ گروه تقسیم بندی کرد که عبارتند از : تحقیقات تاریخی ، توصیفی ، همبستگی ، تجربی و علمی .
با توجه به هدفی که این تحقیقات دنبال می کنند ، می توان آنرا جزء تحقیقات کاربردی دسته بندی نمود و بر اساس ماهیت و روش در گروه تحقیقات توصیفی قرار می گیرد .
در تحقیقات توصیفی ، محقق به دنبال چگونه بودن موضوع است و وضع موجود مورد بررسی قرار میگیرد ، ویژگی ها و صفات آن مورد مطالعه و عندالزوم ارتباط بین متغیر ها را بررسی می نماید (مهر پویان ، ۶:۱۳۸۵).
۱- ۵ روش گردآوری اطلاعات:
گردآوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق یکی از اساسی ترین مراحل تحقیق می باشد و بطور کلی روش های گردآوری اطلاعات را به دو طبقه تقسیم کرد . روش های کتابخانه ای و روش های میدانی .
روش هایی که در این تحقیق استفاده می شود بصورت زیر می باشند :
- جمع آوری اطلاعات با بهره گرفتن از مطالعه کتابها و پایان نامه ها ، مجلات و روزنامه ها و تهیه فیش از هر کدام .
- جمع آوری اطلاعات از طریق عکس های هوایی و نقشه ها
- جمع آوری اطلاعات از طریق آمارنامه ها و اسناد .
- استفاده از رایانه و شبکه های جهانی وب .
- جمع آوری اطلاعات از طریق مصاحبه با مسئولین شهر
- مطلب دیگر :
- بایگانیهای دانلود مقاله تحقیق پایان نامه - پایان نامه آماده
- جمع آوری اطلاعات بصورت میدانی و مشاهده
۱-۶ پیشینه تحقیق
اولین مقاله در زمینه سرمایه اجتماعی مربوط است به هانیفان که در سال ۱۹۱۶ نوشته است . هانیفان در مقاله خود بیشتر ابعاد انسانی و تربیتی سرمایه اجتماعی را مد نظر قرار داد، ولی به نظر می رسد بنیاد اصلی بحث سرمایه اجتماعی را باید در نوشته های پاتنام و جیمز کلمن و بوردیو دنبال کرد .(موسوی ، میر طاهر: ۶۹ )
۱-۳-زاهدی و همکاران (۱۳۸۷) در مقاله خود با عنوان (رابطه سرمایه اجتماعی و رفاه اجتماعی )به رابطه مستقیم سرمایه اجتماعی با رفاه اجتماعی پرداخته است . در این مقاله که روش آن بر اساس پیمایش و ابزار پرسشنامه ای برای گرد آوری اطلاعات استفاده کرده اند به این نتیجه رسیده اند که سرمایه اجتماعی و رفاه اجتماعی هر دو کلاهای عمومی اند و سرمایه اجتماعی در شکل مفید و متوازن آن منجر به افزایش کارایی و افزایش حجم توسعه و به تبع آن افزایش رفاه خواهد شد و همه از آن سود خواهند برد .
۲-۳- فیروز آبادی و همکاران (۱۳۸۵) در مقاله ای تحت عنوان سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصادی – اجتماعی در کلان شهر تهران به این موضوع که چه رابطه ای بین سرمایه اجتماعی و عناصر تشکیل دهنده آن در سطح تحلیل مناطق و میزان توسعه یافتگی مناطق در شهر تهران وجود دارد پرداخته اند که در این مقاله از روش پیمایشی و جامعه آماری ، پرجمعیت شانزده سال به بالای مناطق تهران با نمونه گیری خوشه ای متناسب با حجم ۱۷۵۹ نفر در سطح مناطق بیست و دو گانه تهران استفاده کرده اند . نتیجه این مطالعه رابطه مثبت بین سرمایه اجتماعی و توسعه یافتگی می باشد . همچنین این مقاله نشان دادکه ساز و کارهای انجام کنش جمعی در مناطق با یکدیگر تفتوت دارد در حالی که مناطق توسعه یافته تر از ساز و کارهای رسمی برای این منظور استفاده می کنند . در مناطق کمتر توسعه یافته کنش جمعی نیازمند نهادهای اجتماعی غیر رسمی است که بالاتر بودن میزان مشارکت های غیر رسمی مذهبی در این مناطق گواهی بر این موضوع است . همچنین در این مقاله بیان می کند که در تدوین سیاست ها و برنامه های شهری باید به نقش و تاثیر عوامل اجتماعی توجه کرد.
۳-۳- موسوی و همکاران (۱۳۹۰) در مقاله خود با موضوع (تحلیل فضایی سرمایه اجتماعی و توسعه پایدار شهری مورد :شهرهای استان آذربایجان غربی) به تحلیل و بررسی این موضوع پرداخته است. با توجه به اهداف تحقیق و مولفه های مورد بررسی نوع تحقیق کاربردی و روش بررسی توصیفی ، تحلیلی و همبستگی است . نتایج بررسی نشان داده که میزان نا برابری های شهری در شاخص های توسعه پایدار ۳۳/۱ بوده است که بیانگر شکاف بین شهرهای استان در مولفه های توسعه ی پایدار شهری است . به علاوه اینکه توزیع فضایی سطوح توسعه نیز حاکی از توسعه خیلی پایین اکثر شهرهای استان بوده است . دیگر اینکه به لحاظ توسعه ی کلی الگوی فضای ناحیه ای در استان الگوی مرکز پیرامون است . یعنی هر قدر به طرف شهرهای بزرگ به لحاظ جمعیتی ، اداری و اقتصادی نزدیک تر شویم شهرهای توسعه یافته تر می شوند و این به خاطر کوچک بودن شهرهای استان و در نزدیکی قرار گرفتن به مرکز استان می باشد . وجود برنامه ریزی از بالا به پایین در ساختار برنامه ریزی کشور و منطقه نیز بر محرومیت مناطق و شهرهای کوچک پیرامونی افزوده است . بر اساس بررسی میدانی که در این مقاله صورت گرفته است ، نشان می دهد که بالا ترین میزان سرمایه اجتماعی در شهر مهاباد بوده با (۶/۷۶) درصد و کمترین میزان مربوط به شهر فیرورق از شهرستان خوی در حدود (۴/۴۸) درصد بوده است .
۴-۳- ردادی(۱۳۹۱) در مقاله خود با موضوع کارکرد های سرمایه اجتماعی ، ابتدا به تعریف سرمایه اجتماعی پرداخته و سپس به بررسی دو نوع سرمایه اجتماعی درون گروهی و پیوندی پرداخته است و در ادامه به بررسی کارکرد های آن پرداخته است . بر اساس یافته های که از این مقاله بدست می آید این است که نتیجه دو نوع سرمایه اجتماعی ،افزایش همکاری و تسهیل امور و کاهش هزینه ها از یک سو ، و انسجام و همبستگی میان اعضای جامعه برخوردار از سرمایه اجتماعی از سوی دیگر است. هر دوی این امور ، اهمیت فوق العاده ای برای جامعه دارند و به خصوص نظام سیاسی ، نیازمند این دو کارکرد است . دولت ، نیاز دارد که هزینه های اجرای سیاست ها را در جامعه کاهش دهد . این سیاست ها را به راحتی اجرا کند . میان اعضای جامعه انسجام و پیوستگی حفظ شود . این اهداف همگی از گسترش سرمایه اجتماعی در جامعه حاصل می شوند .
۵-۳- اردشیری و همکاران (۱۳۹۲) در پژوهشی که به انجام رسانده اند به بررسی نقش و جایگاه ساختار کالبدی محله های شهری بر شکل گیری سرمایه اجتماعی پرداخته اند . که ماهیت مطالعات حاضر از نوع کاربردی بوده و روش مورد استفاده در آن ، روش توصیفی – تحلیلی است . هدف این مقاله ، بررسی نحوه تاثیر گذاری کالبد فیزیکی محلات شهری در شکل گیری روابط اجتماعی و تبیین نقش آن به عنوان یکی از موثر ترین عوامل در بهبود سرمایه اجتماعی است . نتیجه این تحقیق نشان می دهد که میان شکل گیری روابط اجتماعی درون شبکه در محله ، که موجبات شکل گیری سرمایه اجتماعی را فراهم می آورد ، با میزان پایداری محله ارتباط تنگاتنگی وجود دارد . در محله هایی که “مناسبات اجتماعی” در طول سالیان سال به واسطه “روابط چهره به چهره” میان ساکنان شکل گرفته است، درجه بالا تری از ” اعتماد “،” امنیت “،”کنش متقابل “،” همبستگی “و”انسجام اجتماعی ” وجود دارد . در این محله ها افراد تمایل بیشتری به “مشارکت” در امور مربوط به محله خود نشان می دهند ; چرا که نسبت به محل زندگیشان احساس ” غرور “، ” تعلق ” و ” هویت ” دارند .
بنابر این می توان گفت محله هایی که از درجه بالای سرمایه اجتماعی برخوردارند ، شکل می گیرد . بدین ترتیب اگر به طور خلاصه ، کالبد را وسیله ای بدانیم که به واسطه سازماندهی روابط متقابل در یک محله موجبات شکل گیری سرمایه اجتماعی را فراهم می آورد، آنگاه می توان ویژگیهای کالبدی ای را بر شمرد که تقویت کننده مناسبات اجتماعی باشند .
در مورد تحلیل فضایی ، سرمایه اجتماعی در شهر داورزن هنوز هیچگونه تحقیقی انجام نگرفته است و اگر هم انجام شده است هیچ اطلاعاتی نیز وجود ندارد .
۱-۷ اهمیت موضوع و ضرورت انجام تحقیق
یکی از مهمترین عناصر تحقق مشارکت واقعی در جوامع پیچیده امروزی ، سطح سرمایه اجتماعی در جامعه است که زیربنای مشارکت مفید اعضاء آن برای دستیابی به نتایج سودمند برای فرد و اجتماع به شمار می رود و با شاخص هایی مانند هنجارها ، قواعد ، تعهدات ، و اعتماد متقابل سنجیده می شود ( دلفروز، ۱۳۸۰). بطور کلی ارتباط سازنده ای بین مفهوم سرمایه اجتماعی و مشارکت مدنی و اجتماعی وجود دارد و هم افزایی این مفاهیم با سرمایه اجتماعی به اثبات رسیده است . به عبارت دیگر مشارکت از متغیرهای بررسی سرمایه اجتماعی است . سنجش سرمایه اجتماعی مقوله ای است که برای کاربردی شدن سرمایه اجتماعی در سیاست گذاری ها و امکان بررسی ارزش افزوده ناشی از سرمایه گذاری و پرداختن به این مفهوم ، باید عملی شود . تنها با این کار می توان متوجه شد سیاستگذاری ما چقدر بر سرمایه اجتماعی جامعه افزوده یا کاسته است همچنین بررسی و تحلیل ارتباط این مفهوم و دیگر مفاهیم حوزه اجتماع ضرورت دارد (شجاعی ، باغینی و همکاران ، ۱۳۸۷) . در این راستا برنامه ریزان شهری می توانند با ایجاد و اصلاح این فضاها برای رفع نیازهای خاص کاربرانشان اقدام کنند که در نهایت به ایجاد سرمایه اجتماعی بین شهروندان منجر خواهد شد . با توجه به نقش دولتها در حیات اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی ملت ها ، به ویژه در کشورهای در حال توسعه و حضور غالب و مسلط دولتها به دلیل وجود نظام متمرکز در این کشورها، سرمایه اجتماعی می تواند در فرایند توسعه این کشورها نقش اساسی داشته باشد . ایده افزایش مشارکت مردمی به ویژه در شهرها که به نوعی پاسخی به شکست برنامه ریزی ها و سیاستهای اقتصاد قدیم بود، بخش جدایی ناپذیر سیاست های توسعه ای جدید شده است (سلیمانی ، ۱۳۸۷). در کشورهایی همانند ایران که پیشینه ای طولانی و نیز تنوع فرهنگی و قومی و تفاوتهای جغرافیایی گسترده ای دارند ، زمینه و بستر بسیار مستعد و گسترده ای برای بسط سیاست گذاری های غنی سازی روابط اجتماعی و سرمایه اجتماعی وجود دارد . همه بررسی های محققان جهان موید تاثیر مثبت سرمایه اجتماعی و رشد و توسعه اقتصادی و اجرای بهتر طرح های توسعه ای است . روش اثبات این موضوع به ویژه در کشورهای در حال توسعه که اعتماد و همکاری کمتری در جوامعشان وجود دارد ، انجام بررسی های تجربی است که این امر می تواند محققان و سیاستگذاران را در برنامه ریزی های آتی برای ارتقاء یا اتخاذ رویکردهای مناسب با این اهداف یاری دهد . سرمایه اجتماعی بسترساز گسترش مشارکت مردمی در همه عرصه هاست . گسترش سرمایه اجتماعی می تواند تسهیل کننده خوبی در این عرصه باشد و بنابراین ، در این بخش اهمین بسیاری دارد و توجه به شاخص ها و مولفه های آن و ارتقای سطح سرمایه اجتماعی در این جوامع و ذی نفعان این بخش ، نقش مهمی در پیشبرد اهداف آرمانی این بخش حیاتی ایفا می کند .
۱-۸ هدف از تحقیق
1- شناسایی نقش مولفه ها و عوامل فضایی در شکل گیری سرمایه اجتماعی در فضاهای شهری می باشد .
۲- تحلیل وضعیت سرمایه اجتماعی در شهر داورزن می باشد.
3- تحلیل نقش ویژگی های کالبدی در کیفیت سرمایه اجتماعی در فضای شهری می باشد.
۴- تحلیل نقش ویژگی های اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی در کیفیت سرمایه اجتماعی در فضای شهری می باشد.
۵- تحلیل تفاوتهای فضایی سرمایه اجتماعی در بافتهای شهری داورزن می باشد.
راهکارهای توسعه توریسم درمانی در مشهد مقدس
۳-۷-۳ وضعیت تجاری ۵۲
۳-۷-۴ وضعیت فرهنگی ۵۳
۳-۸ ظرفیت های گردشگری ۵۴
۳-۸-۱ جاذبه های تاریخی، فرهنگی ۵۴
۳-۸-۱-۱ مجموعه آستان مقدس رضوی ۵۴
۳-۸-۱-۲ مجموعه فرهنگی- تاریخی توس ۵۶
۳-۸-۱-۳ مجموعه فرهنگی- تاریخی آرامگاه نادری ۵۹
۳-۸-۱-۴ دیگر آثار ۶۰
۳-۸-۲ جاذبه های طبیعی ۶۰
۳-۸-۲-۱ تفرجگاه ها و باغ ها ۶۰
۳-۸-۲-۲ ییلاقات ۶۱
۳-۹ بررسی وضعیت گردشگری شهر مشهد ۶۲
۳-۹-۱ تاسیسات گردشگری موجود ۶۲
۳-۹-۲ ورود مسافر ۶۴
۳-۱۰ زیرساختهای درمانی موجود شهر مشهد ۶۷
۳-۱۰-۱ بیمارستان امام رضا(ع) ۶۷
۳-۱۰-۲ بیمارستان رضوی ۶۸
۳-۱۰-۳ بیمارستان تخصصی چشم خاتم الانبیاء ۶۹
۳-۱۰-۴ بیمارستان امید ۷۰
۳-۱۰-۵ بیمارستان دکتر شیخ ۷۰
۳-۱۰-۶ بیمارستان پیوند اعضاء منتصریه ۷۱
۳-۱۰-۷ بیمارستان قائم ۷۲
۳-۱۱ وضعیت موجود توریسم درمانی در مشهد مقدس ۷۲
فصل چهارم
۴-۱ مقدمه ۷۷
۴-۲ متغیرهای توصیفی تحقیق ۷۷
۴-۳ یافته های حاصل از ویژگی های پاسخگویان ۷۸
۴-۳-۱ ویژگیهای مربوط به جنسیت پاسخگویان ۷۸
۴-۳-۲ ویژگیهای مربوط به سن پاسخگویان ۷۹
۴-۳-۳ ویژگیهای مربوط به سابقه کار پاسخگویان ۸۰
۴-۳-۴ ویژگیهای مربوط به سطح تحصیلات پاسخگویان ۸۱
۴-۳-۵ ویژگیهای مربوط به سطح شغلی پاسخگویان ۸۲
۴-۴ یافته های بدست آمده از سوالات پرسشنامه ها ۸۳
فصل پنجم
۵-۱ مقدمه ۹۱
۵-۲ خلاصه نتایج تحقیق ۹۱
۵-۲-۱ شاخص اداری- اجرایی ۹۱
۵-۲-۲ شاخص اقتصادی ۹۳
۵-۲-۳ شاخص قانونی- سیاسی ۹۵
۵-۲-۴ شاخص بازاریابی- اطلاع رسانی ۹۵
۵-۳ راهکارها جهت توسعه گردشگری درمانی در مشهد مقدس ۹۸
۵-۴ پیشنهادات ۱۰۳
۵-۴-۱ پیشنهادات اجرایی تحقیق ۱۰۳
۵-۴-۲ پیشنهادات پژوهشی ۱۰۴
فهرست جداول
جدول ۲-۱ : روند تاریخی و رشد گردشگری سلامت.۲۲
جدول ۲-۲ : روند تاریخی و رشد توریسم درمانی۲۳ جدول ۲-۳ : گردشگری درمانی در کشورهای مبدا و مقصد۲۷
جدول ۲-۴ : مقایسه قیمت برخی خدمات در کشورها۲۸
جدول ۲-۵ : آثار رشد گردشگری پزشکی بر کشورها.۳۱
جدول ۳-۱ : هتل ها۶۳
جدول۳-۲ : هتل آپارتمان ها.۶۳
جدول ۳-۳ : مهمانپذیر ها۶۳ جدول ۳-۴ : منازل شخصی۶۳
جدول ۳-۵ : تعداد افراد خارجی وارد شده به مشهد در سال .۱۳۹۲۶۴
جدول ۳-۶ : وضعیت تورگردانی دفاتر خدمات مسافرتی مشهد در سال. ۱۳۹۲۶۴
جدول ۳-۷ : نوع تورهای دفاتر خدمات مسافرتی مشهد در سال. ۱۳۹۲۶۵
جدول ۳-۸ : آمار مقایسه ای مسافران خارجی شهر مشهد از ۱۳۸۴ – ۱۳۹۲۶۵
جدول ۳-۹ : آمار مقایسه ای مسافران داخلی شهر مشهد از۱۳۸۴ – ۱۳۹۲۶۶
جدول ۴-۱ : ویژگی های مربوط به جنسیت پاسخگویان۷۸
جدول ۴-۲ : ویژگی های مربوط به گروه های سنی پاسخگویان۷۹
جدول ۴-۳ : ویژگی های مربوط به سابقه کار پاسخگویان.۸۰
جدول ۴-۴ : ویژگی های مربوط به سطح تحصیلات پاسخگویان.۸۱
جدول ۴-۵ : ویژگی های مربوط به سطح شغلی پاسخگویان.۸۲
جدول ۴-۶ : فراوانی نظر کارشناسان به راهکارهای پیشنهاد شده.۸۸
جدول ۵-۱ : راهکارهای اداری- اجرایی۹۱
جدول ۵-۲ : راهکارهای اقتصادی.۹۳
جدول ۵-۳ : راهکارهای قانونی- سیاسی.۹۵
جدول ۵-۴ : راهکارهای بازاریابی- اطلاع رسانی۹۶
فهرست نمودارها و اشکال
نمودار ۳ – ۱ : واحدهای اقامتی مشهد .۶۲
نمودار ۳ – ۲ : هتل .۶۳
نمودار ۳ – ۳ : هتل آپارتمان ۶۳
نمودار ۳ – ۴ : مهمانپذیر۶۳
نمودار ۳ – ۵ : تاسیسات گردشگری شهرستان مشهد ۶۴
نمودار ۳ – ۶ : آمار مقایسه ای مسافران خارجی شهر مشهد از ۱۳۸۴ – ۱۳۹۲۶۵
نمودار ۳ – ۷ : نوع وسیله سفر مسافران ورودی به مشهد مقدس .۶۶
نمودار ۳ – ۸ : آمار مقایسه ای مسافران داخلی شهر مشهد از ۱۳۸۴ – ۱۳۹۲.۶۶
نمودار ۵ – ۱ : فراوانی نظر کارشناسان درخصوص راهکارهای اداری- اجرایی۹۳
نمودار ۵ – ۲ : فراوانی نظر کارشناسان درخصوص راهکارهای اقتصادی .۹۴
نمودار ۵ – ۳ : فراوانی نظر کارشناسان درخصوص راهکارهای قانونی- سیاسی.۹۶
نمودار ۵ – ۴ : فراوانی نظر کارشناسان درخصوص راهکارهای بازاریابی- اطلاع رسانی۹۸
فهرست اشکال و عکس ها :
شکل ۲ – ۱ : تقسیم بندی گارسیا وبنگا، ۲۰۰۵ ۲۱
عکس ۳ – ۱ : حرم مطهر امام رضا(ع)۵۴
عکس ۳ – ۲ : آرامگاه فردوسی ۵۷
عکس ۳ – ۳ : بنای هارونیه ۵۸
عکس ۳ – ۴ : مجسمه نادرشاه در باغ نادری .۵۹
چکیده :
گردشگری درمانی که از بهم پیوستن دو شاخه پردرآمد گردشگری و خدمات درمانی بوجود آمده است، همواره در جهان مورد توجه بوده و هست، بطوریکه بر اساس آمار بین المللی این شاخه از صنعت گردشگری حتی در دوران رکود اقتصادی در جهان توانسته سالانه رشدی معادل ۲۰ درصد برای خود به ثبت برساند و بسیاری را به خود مشغول کند. عمده ترین دلیل سفر گردشگران درمانی در سراسر جهان را می توان نبود زیرساختهای درمانی در زادگاهشان یا پایین بودن سطح ارائه خدمات درمانی نام برد. در کشورهای عراق، افغانستان، کشورهای حاشیه جنوب خلیج فارس و جمهوری آذربایجان یا اصلا زیرساختهای درمانی وجود ندارد یا اگر هم هست محدود و غیرقابل دسترس همگان است. با توجه به آثار مثبت توسعه گردشگری درمانی از قبیل توسعه زیرساختهای بهداشتی، افزایش تعداد بیمارستانهای استاندارد بین المللی، افزایش سطح خدمات و کیفیت ، افزایش درآمدهای ارزی و جلوگیری از خروج نیروهای متخصص پزشکی و بهداشتی، بررسی و ارائه راهکار جهت توسعه این شاخه از گردشگری می تواند در راستای اهداف برنامه های توسعه ای دولت جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد.
هدف اصلی تحقیق ارائه راهکار جهت توسعه توریسم درمانی در شهر مشهد می باشد که لازمه آن شناخت و بررسی وضع موجود گردشگری درمانی این شهر می باشد. پس از بررسی وضع موجود راهکارهایی در چهارشاخص اداری- اجرایی، اقتصادی، قانونی- سیاسی و بازاریابی- اطلاع رسانی تعریف گردید و بر اساس نظر کارشناسان راهکارهای دارای اولویت مشخص گردیدند.
کلمات کلیدی: گردشگری درمانی، توریسم درمانی، گردشگری پزشکی، خدمات درمانی، مشهد مقدس
۱-۱ مقدمه
جهانگردی و گردشگری بزرگترین تحرک اجتماعی انسان در طول تاریخ است، از نظر کسب درآمد تا سال ۲۰۲۰ در راس تمام فعالیتها قرار خواهد گرفت. فعالیتی است که منشاء عمیق ترین اثرات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی می باشد، اثرات تخریبی زیست محیطی کمی داشته و فاقد خصلت استهلاکی است. منبع لایزال و تمام نشدنی، که به عنوان صادرات نامرئی کشورها مطرح گردیده است.
استفاده از منابع طبیعی جهت تقویت روح و روان جایگاه ویژه ای در سلامتی انسانها دارد. بطوری که در برنامه ریزی شهرهای توسعه یافته، جهت گذراندن اوقات فراغت ساکنین، مناطقی تاسیس و راه اندازی میگردد. از لحاظ جاذبه های طبیعی ایران جزء پنج کشور اول جهان است و با بهره گیری از آب و هوای سالم شهر، چشم اندازهای بی نظیر طبیعی، کوه ها، چشمه ها و در صورت برنامه ریزی و سرمایه گذاری مناسب، رعایت اصول بهداشتی و امنیتی میتوان توریسم طبیعی و درمانی را در آنها رونق بخشید.
گردشگرانی که به ایران سفرمی کنند بیشتر با هدف آشنایی با فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی، زیارت و بازدید از اماکن مذهبی، دیدن از جاذبه های طبیعی و اکوتوریسمی، فرهنگ و تمدن باستانی و اهداف تجاری و بازرگانی و یا درمانی وپزشکی وارد ایران می شوند اما با وجود اهمیت بی بدیل صنعت گردشگری در توسعه و شکوفایی اقتصادی، سیاست گذاری های مناسبی در خصوص ارتقاء آن در کشورمان صورت نپذیرفته است. (بهرامی،۱۳۸۹،۲ )
شهر مشهد به عنوان مهمترین قطب گردشگری شرق کشور و دومین کلانشهر کشور و دومین شهر بزرگ مذهبی جهان اسلام بعد از مکه معظمه علاوه بر توانمندیهای گردشگری متعدد از لحاظ گردشگری درمانی بخصوص گردشگری پزشکی با توجه به وجود مراکز فوق تخصصی و تخصصی مجهز در سالهای اخیر جاذب این نوع از گردشگران از جمله کشورهای همسایه می باشد. زائران مانند گذشته تنها برای زیارت به این شهر سفر نمی کنند بلکه نیازهای دیگری در طول سفر خود دارند که با افزایش ماندگاری و به دنبال آن افزایش هزینه های مختلف میتوانند موجب رونق اقتصادی هرچه بیشتر منطقه گردند. شهر مشهد سالانه حدود ۳۰ میلیون نفر زائر و گردشگر را میزبانی می نماید که حدود ۵ درصد آنان گردشگران خارجی می باشند.
در این تحقیق کوشیده شده با توجه به ظرفیتهای موجود گردشگری در مشهد مقدس راهکارهای توسعه گردشگری درمانی به عنوان پردرآمدترین شاخه گردشگری بررسی و ارائه گردد.
۱-۲ بیان مساله
گردشگری فعالیت اقتصادی است که بدلیل ماهیت و ویژگی های خاص آن، فرصت هایی مناسب برای ورود به عرصه تجارت بین المللی را فارغ از سطح توسعه یافتگی
مطلب دیگر :
پایان نامه تجمل گرایی:/ظرفیت های دینی عمومی
کشورها فراهم می آورد. این مهم باعث شده است که از این فعالیت اقتصادی به عنوان صنعت یاد شود که اساسا ماهیت خدماتی دارد و بعد از صنعت نفت و خودرو به عنوان سومین صنعت جهان شناخته شود(حقیقی وهمکاران،۱۳۸۸،۲۳) و بعد از صنعت های نفت، و اتومبیل، مردمی ترین منبع درآمد شمرده می شود، زیرا بیشتر در آمد حاصل از آن به طور مستقیم و بدون واسطه به دست مردم میرسد(گندمکار، ۱۳۹۰،۲۶۶). می توان گفت فعالیت گردشگری از جمله فعالیتهایی است که از نظرماهیت خود یک محصول اجتماعی – فرهنگی و از نظر برنامه ریزی و مدیریتی یک فعالیت میان بخشی می باشد(مشیری و نظری،۱۳۸۵،۱۷).
زندگی صنعتی در بیشتر کشورهای دنیا الزاماتی را با خود همراه دارد و نیازها برای تناسب اندام و استفاده از منابع طبیعی و ویتامین ها، کاهش درد و تسلط بر اعصاب و افزایش سلامت روح و روان و جسم بسیار چشمگیر است. امروزه سفر برای درمان و بازیابی توان از دست رفته یکی از مهمترین اهداف گردشگری است. از دهه ۱۹۹۰ عوامل چندی دست به دست هم دادند تا توریسم سلامت تقویت شود. از سویی در کشورهای توسعه یافته هزینه بالای خدمات درمانی و پزشکی، زمان طولانی که بیماران باید در انتظار نوبت بمانند و همچنین زمانیکه باید صرف گرفتن تاییدیه بیمه خود نمایند، موجب پیدایش این انگیزه گردید تا علیرغم وجود برخی مشکلات خدمات مذکور را در کشورهای دیگر دریافت نمایند.(راس،۲۰۰۱،۵۸)برآوردها نشان می دهد که هر توریست سلامت سه برابر یک توریست عادی ارزآوری دارد. این درآمد باعث شده که برخی کشورهای آسیایی چون سنگاپور، تایلند و هند بطور چشمگیری در حال تبلیغ سرویس های درمانی خود در میان بیماران جهان باشند. درباره گردش مالی حاصل از توریسم درمانی آمار دقیقی وجود ندارد، اما بر اساس آمار بهداشت جهانی سالانه حدود ۵۰ میلیارد دلار صرف درمان بیماران منطقه در کشورهای اروپایی و آمریکایی میشود که جذب درصدی از این مبلغ می تواند تاثیر چشمگیری در اقتصاد گردشگری کشورهای آسیایی داشته باشد.
با توجه به ظرفیتهای موجود مناسب و قابل توجه در ایران، وجود شرایط اقلیمی و تنوع آب و هوایی، مراکز درمانی طبیعی، پایین بودن هزینه درمان نسبت به تسهیلات درمانی و خدمات ارائه شده در این زمینه(در مقایسه با بسیاری از کشورهای دنیا) و در مقابل نیاز ایران به توسعه صنعت گردشگری و آشنا نمودن مردم دنیا با قابلیت ها و ظرفیتهای بسیار موجود، کشور ایران به هیچ وجه از جایگاه مناسبی در صنعت گردشگری برخوردار نمی باشد. عمده ترین تلاشهای مربوط به توسعه صنعت گردشگری در ایران معطوف به رهیافتهای تشویقی و تبلیغاتی و یا به عبارتی تقاضا محور بوده است که از پتانسیلهای کشور در جهت جذب گردشگر در زمینه توریسم درمانی با وجود کادر پزشکی و امکانات پزشکی و درمان ارزانتر همچنین جاذبه های طبیعی چون چشمه های آب گرم فراوان ، گل فشانها، گنبدهای نمکی، آب و هوای مناسب، در کشور استفاده بهینه صورت نگرفته است. کشور ایران از گذشته های دور دارای پزشکان ماهری بوده و درحال حاضر نیز در زمینه داروهای نوترکیبی، سلولهای بنیادین، درمانهای چشم پزشکی و سرطانها، همچنین هزینه کم پزشکی نسبت به کشورهای اروپایی وآسیایی دارای پتانسیلهایی می باشد و دارای پتانسیلهای بی شمار طبیعت درمانی است که می تواند در منطقه و در بین کشورهای اسلامی به قطب گردشگری درمانی طبیعی تبدیل شود و حرف نخست را در این زمینه بزند و پذیرای بیمارانی از کشورهای اسلامی همسایه و حوضه جنوب شرقی آسیا باشد و با توجه به توانمندی های ذکر شده در ایران در پزشکی و طبیعت درمانی می تواند نسبت به بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی جاذب بسیاری از توریست های درمانی باشد و از این طریق باعث ایجاد اشتغال و سود آوری اقتصادی به کشور گردد و از نظر فرهنگی و سیاسی نیز باعث ارتقاء ایران شود.
در اینجا باید اشاره کرد که به علت اشتراکات زیادی که از لحاظ فرهنگی، اجتماعی وآداب و رسوم دینی از جمله وجود غذای حلال، ایجاد امنیت اجتماعی، تناسب فضاها و امکانات گردشگری با فرهنگ مسلمانان سایر ملل و وجود اماکن مذهبی در کشور با توجه به اعتقادات مسلمانان در کشور های مسلمان با تبلیغات گسترده و افزایش امکانات پزشکی، رفاهی، می توان پذیرای گردشگران درمانی در ایران باشیم و حرف نخست را از این نظر در بین کشورهای اسلامی داشته باشیم. اما باوجود اینکه ایران در میان کشورهای منطقه بالاترین توانایی را در بخش گردشگری درمانی دارا است از این فرصت ها همانطور که گفته شد به طور کامل استفاده نشده است.
۱-۳ ضرورت و اهمیت تحقیق
امروزه صنعت گردشگری به اندازه ای در توسعه اقتصادی، اجتماعی کشورها اهمیت دارد که اقتصاددانان آن را صادرات نامرئی نام نهاده اند. فراگیری و اشتغالزایی صنعت گردشگری، یکی از ویژگیهای این صنعت اقتصادی پایه است. این صنعت امروزه به صنعتی بسیار پول ساز تبدیل شده و در حال افزایش در کشورهای پیشرفته با سرعتی بیشتر از رشد سالیانه است.
گردشگری درمانی که از بهم پیوستن دو شاخه پردرآمد گردشگری و خدمات درمانی بوجود آمده است، همواره در جهان مورد توجه بوده و هست، بطوریکه بر اساس آمار بین المللی این شاخه از صنعت گردشگری حتی در دوران رکود اقتصادی در جهان توانسته سالانه رشدی معادل ۲۰ درصد برای خود به ثبت برساند و بسیاری را به خود مشغول کند.
به همین دلیل بسیاری از کشورهای مستعد و توانا در زمینه پزشکی جهان برای جلب نظر گردشگران نیازمند خدمات درمانی، از هیچ کاری دست برنداشتند و با تمام توان سعی در جلب نظر این گروه به داخل مرزها و مراکز درمانی شان داشته اند.(جباری،۱۳۸۷،۲۲).
عمده ترین دلیل سفر گردشگران درمانی در سراسر جهان را می توان نبود زیرساختهای درمانی در زادگاهشان یا پایین بودن سطح ارائه خدمات درمانی نام برد، اما نمیتوان از کشورهایی که هزینه درمان در آنها بسیار هنگفت است نیز چشم پوشی کرد، چون بسیاری از گردشگران سلامت گوشه و کنار جهان از پیشرفته ترین کشورها سفر خود را آغاز می کنند و فقط به دنبال دستیابی به خدمات باکیفیت و ارزان در دیگر نقاط جهان هستند؛ نکته ای که باعث شده بسیاری از کشورها روی آن سرمایه گذاری کرده ، با ارتقای سطح کیفی خدمات پزشکی خود با کمترین هزینه آنها را به خود جلب کنند. امتیاز ایران برای توجه به صنعت گردشگری پزشکی امتیاز منطقه ای و بازار بسیار مستعد منطقه است(جباری،۱۳۸۷،۳۶)
در کشورهای عراق، افغانستان، کشورهای حاشیه جنوب خلیج فارس و جمهوری آذربایجان یا اصلا زیرساختهای درمانی وجود ندارد یا اگر هم هست محدود و غیرقابل دسترس همگان است. بنابراین برخی سیاستمداران و نیازمندان خدمات درمانی این کشورها علاقمند هستند در دیگر کشورهای منطقه درمان شوند که این موضوع برای ایران یک ظرفیت فوق العاده است که باید از آن بخوبی استفاده کنیم. از سوی دیگر متخصصان ایرانی میان گردشگران نیازمند به دریافت خدمات درمانی کشورهای یادشده بسیار خوشنام هستند. به عبارت دیگر بازارهای هدف بسیار بکر و مناسب اطراف ایران در کنار وجود متخصصین و تجهیزات به روز و مدرن درمانی می تواند بهترین سرمایه ایران برای توسعه گردشگران درمانی در منطقه باشد.
براساس برآورد سازمان جهانی گردشگری(UNWTO) هر گردشگر درمانی می تواند از ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ دلار سودآوری برای کشور مقصد خود داشته باشد. در این زمینه میتوان به درآمد صنعت گردشگری سلامت سال ۲۰۱۲ میلادی در کشورهای همسایه اشاره کرد؛ ترکیه چهار میلیارد دلار، هندوستان ۱۷ میلیارد دلار و اردن یک میلیارد دلار.
ایران با داشتن جاذبه های فراوان گردشگری سهم بسیار اندکی از صنعت گردشگری جهانی را به خود اختصاص داده است. استفاده نامناسب از توانمندی های گردشگری، نبود نگرش مناسب نسبت به صنعت گردشگری به عنوان یک صنعت اقتصادی درآمدزا و ارزآور و نبود امکانات مناسب جهت پذیرش گردشگران خارجی در کشور، روند کار در این صنعت را با مشکلات جدی و بی شماری روبرو کرده است. متاسفانه تابحال این صنعت از زوایا مختلف مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است، موانع و مشکلات جذب توریست بصورت جدی و راهگشا شناسایی نشده و برنامه ریزی مشخصی نیز در این زمینه صورت نگرفته است. این در حالیست که با توجه به آثار مثبت توسعه گردشگری درمانی از قبیل توسعه زیرساختهای بهداشتی، افزایش تعداد بیمارستانهای استاندارد بین المللی، افزایش سطح خدمات و کیفیت ، افزایش درآمدهای ارزی و جلوگیری از خروج نیروهای متخصص پزشکی و بهداشتی، بررسی و ارائه راهکار جهت توسعه این شاخه از گردشگری می تواند در راستای اهداف برنامه های توسعه ای دولت جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد.
شهر مشهد به عنوان دومین کلان شهر کشور و دومین شهر بزرگ مذهبی جهان اسلام بعد از مکه معظمه با وجود ظرفیتهای فراوان گردشگری و زیرساختهای خدمات درمانی موجود می تواند به عنوان قطب گردشگری پزشکی خاورمیانه و همچنین در بین کشورهای اسلامی ایفای نقش نماید.
۱-۴ اهداف تحقیق
هدف اصلی تحقیق ارائه راهکار جهت توسعه توریسم درمانی در شهر مشهد می باشد که لازمه آن شناخت و بررسی وضع موجود گردشگری درمانی این شهر می باشد.
بدین ترتیب اهداف فرعی تحقیق شامل:
- شناخت و معرفی توریسم درمانی
- شناخت ظرفیت های گردشگری و درمانی مشهد مقدس
- بررسی وضعیت موجود توریسم درمانی مشهد مقدس
مدیریت و برنامه ریزی توسعه گردشگری در بوشهر با تاکید بر توریسم ساحلی (ورزشهای آبی و طراحی سایت پلان گردشگری)
۳-۲-۳ شهرستانهای دیر، گناوه، دیلم ۵۵
۳-۲-۴ شهرستانهای دشتستان، دشتی، تنگستان. ۵۵
۳-۳ ویژگیهای جمعیتی استان بوشهر. ۶۰
۳-۴ جغرافیای سیاسی استان بوشهر. ۶۱
۳-۵ آب و هوا ۶۱
۳-۵-۱ چشمه ها ۶۲
۳-۵-۲ جنگل ها و مراتع. ۶۳
۳-۵-۳ مراتع. ۶۳
۳-۵-۴ چشم اندازهای کوهپایه ای. ۶۴
۳-۵-۵ بادهای محلی. ۶۴
۳-۶ جغرافیای اقتصادی استان بوشهر. ۶۵
۳-۶-۱ وضعیت و جایگاه صنعت استان. ۶۵
۳-۶-۲ روند تغییرات سیرتوسعه صنعتی استان بوشهر. ۶۶
۳-۶-۳ وضع موجود محورهای توسعه صنعتی. ۶۸
۳-۷ هنرهای سنتی. ۶۸
۳-۸ جاذبه های گردشگری استان بوشهر. ۶۹
۳-۹ جاذبههای اجتماعی استان بوشهر. ۷۱
۳-۹-۱ بنای گور دختر تنگارم ۷۲
۳-۹-۲ قلعه خورموج. ۷۲
۳-۹-۳ بندر سیراف ۷۳
۳-۹-۴ قلعه نصوری. ۷۳
۳-۹-۵ قلعه هلندی ها جزیرهخارک ۷۴
۳-۹-۶ عمارت ملک و پارک ساحلی آب شیرین کن بوشهر. ۷۴
۳-۱۰ گردشگری ساحلی در ایران. ۷۴
۳-۱۱ گردشگری ساحلی در استان بوشهر. ۷۶
۳-۱۲ مشکلات گردشگری ساحلی استان بوشهر. ۷۶
۳-۱۳ راهکارهای توسعه گردشگری ساحلی استان. ۷۷
۳-۱۴ ایجاد دهکده های گردشگری ساحلی در استان بوشهر. ۷۹
فصل چهارم. ۸۱
یافته های تحقیق. ۸۱
مقدمه. ۸۲
۴-۱ سن پاسخگویان. ۸۳
۴-۲ جنس پاسخگویان. ۸۴
۴-۳ میزان تحصیلات پاسخگویان. ۸۴
۴-۴ وضعیت اشتغال پاسخگویان. ۸۵
۴-۵ تحلیلرضایتگردشگران اززیر ساخت ها و مجتمع هایگردشگری استان بوشهر. ۸۸
۴-۵-۱ میزانرضایتازامکاناتتبلیغیوراهنمایی. ۸۸
۴-۵-۲ میزانرضایتازامکاناترفاهیواقامتی. ۸۹
۴-۵-۳ میزانرضایتازامکاناتدسترسیوحملونقل. ۸۹
۴-۵-۴ میزانرضایتازامکاناتبهداشتی- درمانی. ۸۹
۴-۵-۵ میزانرضایتازپاکیزگیمکانهایگردشگری. ۹۰
۴-۵-۶ میزانرضایتازنحوهمدیریتمکانهایگردشگری استان بوشهر. ۹۰
۴-۶ تجزیه و تحلیل داده ها در مدلSWOT. 90
4-6-1 ماتریس قوتها،ضعفها،فرصتها وتهدیدها (SWOT) 92
4-6-1-1 ماتریس ارزیابی عوامل داخلی(IFE) 93
4-6-1-2 ماتریس ارزیابی عوامل خارجی ۱(EFE) 95
4-6-2 راهبردهای طبقهبندی شده ۹۷
۴-۷ نمودار راهبردی روش سوات. ۱۰۰
۴-۸ مهمترین موارد نظرسنجی. ۱۰۰
فصل پنجم. ۱۰۱
بررسی فرضیات ، نتیجه گیری و پیشنهادات. ۱۰۱
۵-۱ مقدمه. ۱۰۲
۵-۲ نتایج آزمون فرضیات. ۱۰۲
۵-۲-۱ آزمون فرضیه اول. ۱۰۳
۵-۲-۲ آزمون فرضیه دوم ۱۰۵
۵-۲-۳ آزمون فرضیه سوم ۱۰۶
۵-۳ نتیجه گیری. ۱۰۷
۵-۴ پیشنهادات. ۱۰۷
۵-۴-۱ پیشنهادات در سطح ملی. ۱۰۸
۵-۴-۲ پیشنهاداتی در سطح استانی. ۱۰۸
۵-۴-۳ پیشنهادات مطالعاتی برای تحقیقات آینده ۱۰۹
۵-۵ طراحی سایت پلان گر
دشگری و ورزشهای ساحلی. ۱۱۰
منابع ۱۱۳
فهرست جدول ها
جدول ۳-۱ : خانوار و جمعیت استان بوشهر به تفکیک جنس در سال ۱۳۹۰. ۵۹
جدول ۳-۳ : فهرست امکانات و زیرساخت های گردشگری در استان بوشهر. ۷۹
جدول ۴-۱: توزیع پاسخگویان بر حسب سن. ۸۳
جدول ۴-۲: توزیع پاسخگویان بر حسب جنس ۸۴
جدول ۴-۳: توزیع پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات ۸۴
جدول ۴-۴: توزیع پاسخگویان بر حسب وضعیت اشتغال. ۸۵
جدول۴-۵- توزیع فراوانی و درصد فراوانی پاسخ آزمودنی ها به سؤال: ( استان بوشهر به چه میزان از توانمندی های مربوط به گردشگری های ساحلی، آبی و تابستانی(قایقرانی، شنا و شیرجه و غواصی، والیبال و فوتسال ساحلی و موج سواری و دیگر جاذبه های مرتبط با آن) برخوردار است؟ ۸۵
جدول۴-۷ توزیع فراوانی و درصد فراوانی پاسخ آزمودنی ها به سؤال: استان بوشهر به چه میزان از توانمندی های مربوط به ورزش های آبی برخوردار است؟ ۸۶
جدول۴-۱۰ توزیع فراوانی و درصد فراوانی پاسخ آزمودنی ها به سؤال : استان بوشهر به چه میزان از توانمندی های مربوط به بیابان گردی و کویر نوردی برخوردار است؟ ۸۸
جدول ۴-۱۱- میزان رضایت گردشگران از امکانات تبلیغی و راهنمایی. ۸۸
جدول ۴-۱۲- میزان رضایت گردشگران از امکانات رفاهی و اقامتی استان بوشهر. ۸۹
جدول ۴-۱۳- میزان رضایت گردشگران از امکانات دسترسی و حمل و نقل. ۸۹
جدول ۴-۱۴- میزان رضایت گردشگران از امکانات بهداشتی. ۹۰
جدول ۴-۱۵- میزان رضایت گردشگران از پاکیزگی مکانهای گردشگری استان بوشهر. ۹۰
جدول ۴-۱۶- میزان رضایت گردشگران از نحوه مدیریت مکانهای گردشگری. ۹۰
جدول ۴-۱۷- آلفای کرونباخ. ۹۱
جدول۴-۱۸- ماتریسقوتها،ضعفها، فرصتها و تهدیدها (SWOT) 92
جدول ۴-۱۹- ماتریس ارزیابی عوامل داخلی نقاط قوت و ضعف (IFE) مدیریت گردشگری استان بوشهر. ۹۴
جدول ۴-۲۰- ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE) مدیریت گردشگری استان بوشهر. ۹۶
جدول ۴-۲۱- استراتژیهای تدوین شده در راستای توسعه گردشگری دریایی در استان بوشهر با بهره گرفتن از ماتریس عوامل داخلی و خارجی. ۹۷
جدول ۵-۱ نتایج ازمون تک متغیره t 104
جدول ۵-۲ رابطه بین میزان درآمد با تمایل به مشارکت ۱۰۴
جدول ۵-۳ رابطه همبستگی بین توسعه توریسم ساحلی استان بوشهر و ایجاد مجتمع های گردشگری. ۱۰۵
جدول ۵-۴ تحلیل واریانس رگرسیون(ANOVA) 106
جدول ۵-۵ رابطه همبستگی بین مدیریت گردشگری و توسعه ورزش های آبی استان بوشهر. ۱۰۷
فهرست شکل ها
شکل۴-۱-توزیع فراوانی و درصد فراوانی نمونه های آماری. ۸۳
تصویر ۵-۱ : نمای ماهواره ای از محل سایت پلان پیشنهادی. ۱۱۱
تصویر ۵-۲ : سایت پلان پیشنهادی به تفکیک ۱۱۲
فهرست نقشه ها
نقشه ۳-۱ : موقعیت جغرافیایی استان بوشهر در کشور. ۴۶
نقشه ۳-۲ : استان بوشهر به تفکیک شهرستان ها ۴۷
چکیده
مناطق ساحلی از پربارترین وپویاترین منابع اکولوژیکی وبستر فعالیت های عظیم اقتصادی واجتماعی در جهان به شمار می روند. منابع ارزشمند اکولوژیکی، تنوع زیستی وذخایر سرشار نفت وگاز وفعالیت های عظیم اقتصادی این مناطق را به یکی از حساس ترین وارزشمندترین مناطق در جهان تبدیل نموده است.به دنبال افزایش جمعیت و فشار بر روی منابع طبیعی، مسئله توریسم و گردشگری نیز اثرات نامطلوبی بر محیط زیست برجای می گذارد. مسائلی از قبیل فرسایش خاک، تغییرات خط ساحلی، نابودی زیستگاه های ساحلی، خشک شدگی یا آلودگی آبهای زیرزمینی و به خطر افتادن بهداشت و سلامتی ناشی از شبکه های ناکافی دفع زباله و فاضلاب، جوامع انسانی را تهدید می کند. اما بهترین راه برای حل این مشکلات، توسعه پایدارگردشگری ساحلی است.در این میان استان بوشهر با دارا بودن بیش از ۷۰۰ کیلومتر مرز دریایی یکی از مناسب ترین مناطق کشور جهت توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی می باشد. اما عدم سرمایه گذاری های مناسب و وجود کمبودهای فراوان در این زمینه سبب شده است تا با انتخاب این موضوع در این پژوهش به بررسی زمینه های توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر پرداخته و در پایان بتوانیم با طراحی سایت پلانی مناسب به رونق گردشگری ساحلی در این استان کمک کنیم .نوع تحقیق کاربردی ، بر مبنای روش swot و روش آن اسنادی ، میدانی بوده است. نتایج بررسی های صورت گرفته در این پژوهش نشان داد بین مدیریت و برنامه ریزی مطلوب گردشگری با توسعه توریسم ساحلی و ورزشهای آبی و همچنین ایجاد سایت پلان های گردشگری در استان بوشهر ارتباط معناداری وجود دارد.
واژگان کلیدی : مدیریت و برنامه ریزی ، گردشگری دریایی و ساحلی ، استان بوشهر
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
گردشگری ساحلی از قدیمیترین انواع گردشگری بوده و سابقه برخی از گردشگاه های ساحلی در جهان ، به قرن ۱۹ میلادی باز میگردد. اما نکته قابل تامل در این میان ، تغییر ذائقه و تنوع طلبی گردشگران ساحلی در دهه های اخیر است. در حالی که در گذشته گردشگران تنها بر تماشای سواحل دریا به این گردشگاه ها مراجعه مینمودند ، امروزه آنها به دنبال اقامت در سواحل دریا و انجام فعالیتهای ورزشی ، تفریحی ، فرهنگی و تفریحات خاص این فضاها هستند.(آقاجانی،۱۳۹۰، ۱۵)
گردشگری ساحلی به مجموعه فعالیتهای تفریحی، ورزشی و سرگرمی که توسط گردشگران در محدوده سواحل انجام میگیرد ، گفته می شود. این گردشگری شباهتهایی با گردشگری دریایی داشته و گاهی نیز با همین عنوان تعریف میشود اما باید در نظر داشت ، گردشگری ساحلی از نظر ماهیت متفاوت است. بدین ترتیب که نوع فعالیتهای تفریحی صورت گرفته در گردشگری دریایی ، بیشتر در آبهای عمیق و دور از خشکی انجام می گیرد و نیازمند تجهیزات ، امکانات و آموزشهای ویژه است. تفریحاتی چون غواصی ، سفر دریایی ، جت اسکی و . در آبهای عمیق از عمده ترین جذابیتهای گردشگری دریایی هستند.
از میان تمامی فعالیتهایی که در مناطق ساحلی و دریاها در جهان انجام می گیرند ، هیچ کدام از نظر گستردگی و تنوع، به اندازه مبحث گردشگری و تفریحات ساحلی مطرح نیست. به دلیل طبیعت پویای این بخش و تقاضای رو به رشد آن ، اغلب طرحهای مربوطه را در زمره طرحهای ملی و منطقه ای قرار داده و سبب شده اند تا سرمایه گذاریهای قابل توجهی در جهت فراهم نمودن زیرساختها و ایجاد تسهیلات در این زمینه صورت بگیرد.(منصور،۱۳۹۰، ۱۵)
در این میان کشور ما با داشتن شهرها و بنادر ساحلی و جزایری چون قشم ، کیش در جنوب ایران و شهرها و بنادر شمالی ایران هنوز در میان کشورهای فعال در زمینه گردشگری ساحلی٬ جایگاهی را کسب نکرده است. و این در شرایطی است که کشورهای حاشیه خلیج فارس با این که از امکانات طبیعی کافی برای رونق گردشگری ساحلی بهره های نبرده اند اما با ساخت جزایر مصنوعی و تسهیلات متنوع اقدام به توسعه این گردشگری و در آمدزایی در این بخش کرده اند. کارشناسان گردشگری برگزاری تورهای غواصی، تورهای دیدن از تخمگذاری لاکپشت های عظیم الجثه، برگزاری مسابقات والیبال ساحلی و ورزشهای آبی در سواحل کشور، فروش صنایع دستی، پرواز بادبادکها، جشنواره های ساخت مجسمه های شنی و نقاشی غروب دریا، ماهیگیری، جشنهای ملی و را از جمله اقداماتی عنوان می کنند که میتواند در رونق گردشگری ساحلی کشورمان موثر باشد.همچنین حضور در نمایشگاه های بزرگ گردشگری و تفریحی که در کشورهای مختلف برگزار میشود، تصویری مناسب از جایگاه واقعی ایران در این صنعت را به جهانیان عرضه خواهد نمود. از سوی دیگر مسوولان و دست اندرکاران گردشگری کشور نیز میتوانند ضمن اتخاذ سیاستهای حمایتی، سرمایه گذاران داخلی و خارجی را جهت فعالیت در این بخش ترغیب نمایند. شناسایی الگوهای موفق در دنیا و چگونگی استفاده آنها از جاذبه گردشگری ساحلی نیز میتواند راه ها و ایده های مناسبی را برای موفقیت در این حوزه ارائه نماید.توسعه گردشگری ساحلی و تفریحات مربوط به آن به طور مستقیم و غیرمستقیم در رشد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی ساکنان این مناطق اثرگذار خواهد بود. در عین حال باید به این نکته نیز توجه داشت که توسعه این صنعت به عاملی مخرب و تهدیدکننده برای هویت، محیط و میراث طبیعی، تاریخی و فرهنگی ساکنان محلی سواحل تبدیل نشود. مراکز اقامتی ساحلی سالم، محیطی ایمن و لذتبخش و آب پاک و همچنین آبزیان و منابع دریایی (ماهیها، نرمتنان، تپه های مرجانی و تالابها) از موارد تاثیرگذاری است که برای داشتن گردشگری ساحلی موفق مورد توجه میباشد.(حناچی،۱۳۹۰، ۶۰)
۱-۱ بیان مساله
مناطق ساحلی از پربارترین وپویاترین منابع اکولوژیکی وبستر فعالیت های عظیم اقتصادی واجتماعی در جهان به شمار می روند. منابع ارزشمند اکولوژیکی، تنوع زیستی وذخایر سرشار نفت وگاز وفعالیت های عظیم اقتصادی این مناطق را به یکی از حساس ترین وارزشمندترین مناطق در جهان تبدیل نموده است.به دنبال افزایش جمعیت و فشار بر روی منابع طبیعی، مسئله توریسم و گردشگری نیز اثرات نامطلوبی بر محیط زیست برجای می گذارد. مسائلی از قبیل فرسایش خاک، تغییرات خط ساحلی، نابودی زیستگاه های ساحلی، خشک شدگی یا آلودگی آبهای زیرزمینی و به خطر افتادن بهداشت و سلامتی ناشی از شبکه های ناکافی دفع زباله و فاضلاب، جوامع انسانی را تهدید
مطلب دیگر :
بهترین موتورسیکلتهای سال ۲۰۱۴
می کند. اما بهترین راه برای حل این مشکلات، توسعه پایدارگردشگری ساحلی است.(ابراهیم زاده،۱۳۸۸، ۶۵)
بهبود مدیریت زیست محیطی تسهیلات گردشگری برای کاهش آسیبهای آن گام اول جهت نیل به اهداف توسعه پایدار گردشگری می باشد. اجرای توسعه پایدار مؤثرترین روش غیر تکنولوژیکی برای کاهش آلودگی ها، زدودن تخریب محیط زیست، کاهش منابع طبیعی و به کارگیری رشد جمعیت به منزله منابع نیروی انسانی برای توسعه آینده شهری و فایده رسانی به جامعه است. (ارلیخ ۱۹۹۴)استان بوشهر از استانهای جنوبی ایران و هفدهمین استان بزرگ کشور به لحاظ مساحت است که در حاشیه خلیج فارس قرار دارد. مرکز این استان بندر بوشهر میباشد.این استان بهعلت قرار گرفتن در ساحل استراتژیک خلیج فارس، صادرات و واردات دریایی، صنعت صیادی، وجود ذخایر نفت و گاز(پارس جنوبی و شمالی)، کشاورزی و نخلداری و وجود نیروگاه هستهای از اهمیّت راهبردی و اقتصادی برخوردار است؛ به گونهای که پایتخت انرژی ایران لقب گرفتهاست.بوشهر نزدیک به ۷۰۷ کیلومتر مرز دریایی دارد.استان بوشهر با دارا بودن پتانسیل های بالقوه در زمینه توریسم ساحلی و ورزشهای آبی می تواند با مدیریت گردشگری در این استان نقش بسیاری در جذب گردشگران داخلی و خارجی داشته باشد. از اینرو در این پژوهش قصد داریم با توجه به متغیرهای محیطی مانند زیرساخت های موجود در استان بوشهر و همچنین سایر عوامل محیطی به عنوان متغیرهای مستقل این پژوهش ، امکانات این استان را به منظور طراحی سایت پلان گردشگری در این استان با توجه به این توانمندی ها بررسی کنیم.
۱-۲ اهمیت و ضرورت تحقیق
با توجه به سرمایه گذاری های فراوان کشورهای حوزه خلیج فارس در زمینه جذب گردشگر و به ویژه گردشگری ساحلی ، متاسفانه در کشور ما با وجود دارا بودن پتانسیل های فراوان در زمینه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی هنوز سرمایه گذاری قابل توجهی صورت نگرفته است. در این میان استان بوشهر با دارا بودن بیش از ۷۰۰ کیلومتر مرز دریایی یکی از مناسب ترین مناطق کشور جهت توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی می باشد. اما عدم سرمایه گذاری های مناسب و وجود کمبودهای فراوان در این زمینه سبب شده است تا با انتخاب این موضوع در این پژوهش به بررسی زمینه های توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر پرداخته و در پایان بتوانیم با طراحی سایت پلانی مناسب به رونق گردشگری ساحلی در این استان کمک کنیم .
همچنین از طرف دیگر در صورت نپرداختن به موضوع مورد بحث کمبودها و مشکلات پیش روی گردشگری در استان بوشهر به خوبی نمایان نشده و راهکارهای مناسب برای مدیریت صحیح و برنامه ریزی مطلوب در این زمینه به دست نخواهند آمد . همین امر ضرورت پرادختن به موضوع انتخاب شده را دوچندان می کند.
۱-۳ اهداف تحقیق
۱-۳-۱ هدف اصلی
مهمترین هدف در انجام این پژوهش بررسی مدیریت گردشگری در استان بوشهر و ارزیابی زیرساخت های گردشگری ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر می باشد.
۱-۳-۲ اهداف فرعی
شناسایی نقاط ضعف و قوت در مدیریت و برنامه ریزی گردشگری استان بوشهر
بررسی زیرساخت های توریسم ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر
شناسایی نقاط مستعد استان بوشهر جهت ایجاد سایت پلان های گردشگری
۱-۴ پیشینه پژوهش
در این زمینه چندان تحقیقاتی صورت نگرفته است آنچه هم تاکنون انجام پذیرفته است در سواحل شمالی کشور بوده اما در این منطقه پژوهشی جامع و کامل نگاشته نشده است . لکن می توان به تحقیقات داخلی و خارجی به این عنوان که تاکنون انجام پذیرفته است به شرح زیر اشاره نمود.
۱- اسماعیل شیعه و سجادعلی پوراشلیکی (۱۳۸۹) در مقاله ای تحت عنوان تحلیل عوامل کیفیت بخش محیط گردشگری ساحلی با توجه به معیارهای گردشگری پایدار، مطالعۀ موردی سواحل شهر رامسر به تحلیل عوامل کیفیت بخش محیط گردشگری ساحلی با توجه به معیارهای گردشگری پایدار می پردازند نتایج به دست آمده از تحلیل شاخص های کیفی سواحل شهر رامسر نشان می دهد که در مجموع از میان ۱۷ شاخص، ۷ شاخص پایین تر از اندازۀ میانگین بوده است و معادل کیفیت نسبتا مطلوب ارزیابی می شود و ۱۰ شاخص دیگر از اندازۀ میانگین بالاتر بوده و معادل کیفیت نامطلوب ارزیابی می شود. همچنین محیط گردشگری ساحلی بر پایۀ ادراک گردشگران به صورت عوامل مشخصی قابل شناسایی است این عامل ها بر پایۀ شاخص های هم بسته کیفیت محیط بنا نهاده شده اند. به کمک این عامل ها می توان اولویت ها و نیازمندی های گردشگران را به منظور بهبود کیفیت گردشگری شناسایی نمود.( اسماعیل شیعه و پوراشلیکی ، ،۱۳۸۹، ص۱۵۵)
۲-ابراهیم زاده عیسی، آقاسی زاده عبدالله.( ۱۳۸۸)در مقاله ای با نام تحلیل عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری در ناحیه ساحلی چابهار بیان میدارند تحلیلهای حاصل از مدل SWOT نشان می دهد که این شهر علی رغم برخورداری از ظرفیت تبدیل شدن به یک منطقه نمونه گردشگری، تعدد تصمیم گیران و مسایل مدیریتی، کمبود زیر ساختها و ضعف تبلیغات را به عنوان موانع اساسی در راه رسیدن به این هدف در مقابل خود دارد. با این حال، وجود زمینه اشتغال زایی، درآمد ارزی و سرمایه گذاری زیر بنایی، به ترتیب با امتیازهای وزنی ۴۰/۰، ۲۸/۰و ۱۸/۰ مهمترین فرصتها و وجود آثار تاریخی، جاذبههای ورزشی- تفریحی و برخورداری از سواحل شنی و جذابیتهای طبیعی به عنوان نقاط قوت و جاذب در کنار امکان توسعه و اصلاح نهادهای مدیریتی، تقویت تبلیغات، تعامل و هم فکری بین مسؤولان منطقه آزاد و سازمانهای مرتبط با گردشگری و مردم و توسعه اکوتوریسم، از مهم ترین رهیافتها به منظور توسعه گردشگری این ناحیه تلقی می گردند.(ابراهیم زاده عیسی، آقاسی زاده عبدالله. ۱۳۸۸)
۳- ابراهیم زاده، عیسی و آقاسی زاده عبدالله؛ تاثیر منطقه آزاد چابهار بر توسعه گردشگری حوزه نفوذ آن، فصلنامه علمی و پژوهشی جغرافیا و توسعه، سال نهم، سال .۱۳۹۰
۱-۵ سوالات تحقیق
با توجه به توضیحات ارائه شده در این زمینه سوالات زیر به نظر می رسند :
آیا بین مدیریت مطلوب گردشگری در استان بوشهر با توسعه توریسم ساحلی در این استان ارتباط معناداری وجود دارد؟
آیا بین توسعه توریسم ساحلی در استان بوشهر با ایجاد سایت پلانهای گردشگری در این استان ارتباط معناداری وجود دارد؟
آیا بین مدیریت و برنامه ریزی مطلوب گردشگری با توسعه ورزشهای آبی در این استان ارتباط معناداری وجود دارد؟
۱-۶ فرضیات تحقیق
– به نظر می رسد بین مدیریت مطلوب گردشگری در استان بوشهر با توسعه توریسم ساحلی در این استان ارتباط معناداری وجود دارد.
– به نظر می رسد بین توسعه توریسم ساحلی در استان بوشهر با ایجاد سایت پلانهای گردشگری در این استان ارتباط معناداری وجود دارد.
– به نظر می رسد بین مدیریت و برنامه ریزی مطلوب گردشگری با توسعه ورزشهای آبی در این استان ارتباط معناداری وجود دارد.
۱-۷ روش تحقیق
۱-۷-۱ تحقیق از نظر هدف
تحقیق را به دو منظور انجام می دهند. نخست حل مشکلات موجود که در حال حاضر وجود دارد که تحقیق کاربردی نامیده می شود و دوم افزودن به مجموعه دانش بشری در زمینه خاصی که مورد علاقه محقق است که بنیادی نام دارد. هدف از اجرای تحقیق بنیادی تولید دانش بیشتر و درک پدیده هایی است که روی می دهد و سرانجام ارائه نظریه ها بر پایه نتایج تحقیق. بنابراین تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی نامیده می شود.
۱-۷-۲ تحقیق از نظر نوع
طراحی و پیاده سازی شبکه باند پهن موبایل (همراه اول) استان مازندران مبتنی برسیستم اطلاعات جغرافیایی استان
در این پژوهش به منظور اثبات و یا رد فرضیه ها از دو روش بهره گرفته شده است: ۱- استفاده از یک مدل اقتصاد سنجی و ۲- استفاده از مدل مفهومی و تحقیقات میدانی.
در روش اول یک مدل اقتصاد سنجی که در برگیرنده داده های بازاریابی قابل اتکا و قابل دسترس می باشد مورد برآورد قرار میگیرد. داده های جمعآوری شده از نوع داده های برش مقطعی و در سطح شهرهای استان مازندران میباشد. داده های بازاریابی جغرافیایی به عنوان متغیرهای مستقل و میزان ترافیک دیتای موبایل به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. با توجه به ماهیت زمانی اثرپذیری برخی داده های مستقل بر متغیر وابسته ، میزان ترافیک در بازه های زمانی مختلف استخراج شده است. روش حداقل مربعات معمولی(OLS) برای برآورد مدل پیشنهاد میشود که در صورت وجود ناهمسانی واریانس ، روش حداقل مربعات معمولی تعمیم یافته(GLS) جایگزین خواهد شد.
در روش دوم به منظور روایی نتایج به دست آمده از مدل برآورد شده ، با استخراج داده های میدانی ، آزمون مجددی بر میزان ترافیک ایجاد شده ناشی از ماهیت متغیرهای مستقل انجام گرفته است تا صحه ای بر نتایج به دست آمده از مدل در روش اول باشد.
در گام نهایی ، با پیاده سازی نتایج به دست آمده از مدل روی نقشه جغرافیایی استان مازندران با کمک نرم افزارهای Mapinfo و Googlearth ، طرح بهینه اجرای پروژه باند پهن شبکه موبایل در استان مازندران استخراج خواهد شد.
۱-۷-۱- روش گردآوری اطلاعات
الف- برای گردآوری اطلاعات ادبیات نظری پژوهش از روش کتابخانهای و منابع دنیای مجازی بهره گرفته شده است.
ب- برای جمعآوری داده های بازاریابی از منابع موجود آماری در استان و همکاری کارشناسان و روسای ادارات مخابرات شهرستانها استفاده شده است. رجوع به سازمانهایی از قبیل شهرداری ها، شهرکهای صنعتی و مسکن و شهرسازی بخش دیگری از منبع آماری این پژوهش محسوب میشود.
۱-۷-۲- ابزار گردآوری اطلاعات
در گردآوری اطلاعات نیز از دو ابزار بهره گرفته شده است: ۱- از سیستم زنده شبکه موبایل برای استخراج داده های ترافیکی و ۲- از فرمهای برگرفته از جلسات طوفان مغزی جهت جمع آوری اطلاعات بازاریابی جغرافیایی.
۱-۷-۳- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از دو نرم افزار اکسل و ایویوز ۷ استفاده شده است. از نرم افزار اکسل برای دستهبندی و محاسبه برخی شاخصهای آمار توصیفی و از نرم افزار ایویوز ۷ برای برآورد مدل و برازش مدل انتخابی. لازم به ذکر است به علت متنی بودن برخی داده های شبکه، از نرمافزار EDITOR XML برای تبدیل داده های ترافیکی قابل استفاده در نرم افزار EXCELL استفاده میگردد.
مطلب دیگر :
پایان نامه توقیف عملیات اجرایی
۱-۸ – دلایل انتخاب جامعه مورد مطالعه
انتخاب استان مازندران به عنوان جامعه مورد مطالعه بنا به چند دلیل صورت گرفته است:
- اشتغال پژوهشگر به عنوان طراح شبکه موبایل در شرکت مخابرات استان مازندران.
- پرهزینه بودن سرمایه گذاری اجرای پروژه شبکه نوین در استان مازندران با توجه به ویژگیهای جغرافیایی استان و نحوه پوشش شبکه.
- پیچیدگیهای فنی و ترافیکی استان مازندران به عنوان یک استان مسافر پذیر.
- برنامه ریزی شرکت ارتباطات سیار برای پیاده سازی شبکه نوین در آیندهی نزدیک.
۱ – ۹ – قلمرو پژوهش
۱-۹-۱- قلمرو موضوعی پژوهش
قلمرو موضوعی پژوهش مولفههای حوزه بازاریابی جغرافیایی میباشد که با توجه به گستردگی موضوع و محدود بودن امکان پژوهش، بیشتر بر تاثیر آن بر انتخاب نقاط با احتمال جذب مشتری بیشتر و پر مصرف در نتیجه پیش بینی درآمد حاصله به ازای مشترکین آتی تاکید گردید، همچنین تاثیری که می تواند بر نحوهپیاده سازی شبکه جدید داشته باشد.
۱-۹-۲- قلمرو مکانی پژوهش