۱.۵.۶.روش تجزیه و تحلیل دادهها ۱۱
۱.۶.اصطلاحات و واژگان تحقیق ۱۱
۱.۶.۱.مدیریت استراتژیک ۱۱
۱.۶.۲.اجرای استراتژی ۱۱
۱.۶.۳.بخش بالادستی صنعت نفت ۱۱
۱.۶.۴.فرایند تحلیل سلسله مراتبی ۱۲
فصل دوم: پیشینه تحقیق ۱۳
۲.۱.استراتژی و پیادهسازی استراتژی ۱۴
۲.۲.بررسی ادبیات ۱۸
۲.۲.۱.زمینههای تحقیقاتی ۱۸
۲.۲.۱.۱.سطوح سازمانی ۱۸
۲.۲.۱.۲.انواع سازمانی ۲۰
۲.۲.۲.مطالعاتی که بر روی عوامل اختصاصی تمرکز میکنند ۲۲
۲.۲.۲.۱.تدوین استراتژی ۲۲
۲.۲.۲.۲.ارتباط میان واحدها / بخشهای مختلف و سطوح مختلف استراتژی ۲۳
۲.۲.۲.۳.مجریان ۲۵
۲.۲.۲.۳.۱.مدیریت ارشد ۲۵
۲.۲.۲.۳.۲.مدیریت میانی ۲۶
۲.۲.۲.۳.۳.مدیران سطوح پایین و غیر مدیران ۲۹
۲.۲.۲.۴.ارتباط ۲۹
۲.۲.۲.۵.تاکتیکهای پیادهسازی ۳۱
۲.۲.۲.۶.اجماع ۳۴
۲.۲.۲.۷.تعهد ۳۶
۲.۲.۲.۸.ساختار سازمانی ۳۷
۲.۲.۲.۹.سیستمهای اداری ۳۸
۲.۲.۳.مطالعات با تمرکز بر روی عوامل مرتبط متعدد ۴۰
۲.۳.روشهای تحلیل و پژوهش ۴۵
۲.۳.۱.تکنیکهای تحلیلی ۴۵
۲.۴.آشنایی با بخش بالادستی صنعت نفت ۴۷
۲.۴.۱.اکتشاف ۴۷
۲.۴.۲.مخزن ۴۸
۲.۴.۳.حفاری ۴۸
۲.۴.۴.تولید ۴۹
۲.۴.۵.روشهای بهبود برداشت نفت ۴۹
۲.۵.استراتژیهای تدوین شده برای بخش بالادستی صنعت نفت ۵۰
۲.۵.۱.چشمانداز شرکت ملی نفت ایران (Vision) 50
۲.۵.۲.مأموریت/ رسالت شرکت ملی نفت ایران (Mission) 51
۲.۵.۳.اهداف کیفـی در بخش بالادستی صنعت نفت برنامه پنج ساله پنجم توسعه ۵۱
۲.۵.۴.خط مشیهای اساسـی در بخش بالادستی صنعت نفت برنامه پنج ساله پنجم توسعه ۵۱
۲.۵.۴.۱.اکتشاف و توسعه ۵۱
۲.۵.۴.۲.تولید و بهرهبرداری ۵۲
۲.۵.۴.۳.صادرات ۵۳
۲.۵.۴.۴.مدیریت منابع انسانی ۵۳
۲.۵.۴.۵.ساختار سازمانی ۵۳
۲.۵.۴.۶.سیاستهای مالی ۵۴
مطلب دیگر :
۲.۵.۴.۷.تحقیق و توسعه ۵۴
۲.۵.۴.۸.بهرهوری ۵۵
۲.۵.۴.۹.فناوری اطلاعات ۵۵
۲.۵.۵.سیاستهای کلی نفت و گاز در بخش بالادستی صنعت نفت برنامه پنج ساله پنجم توسعه ۵۵
۲.۵.۶.راهکارهای اجرایی ۵۷
۲.۵.۷.مواد مربوط به بخش بالادستی صنعت نفت در قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران ۶۰
۲.۶.چارچوب مفهومی تحقیق ۶۲
۲.۶.۱.سطح بندی اجرای استراتژی ۶۴
۲.۶.۶.تجزیه و تحلیل سطوح مختلف اجرای استراتژی ۶۴
۲.۶.۳.تجزیه و تحلیل عوامل عام اجرای استراتژی در بخش بالادستی صنعت نفت ۶۶
۲.۶.۴.اجرای استراتژی در بخش بالادستی صنعت نفت ۶۷
فصل سوم: روش تحقیق ۶۹
۳.۱.مقدمه ۷۰
۳.۲.روش تحقیق ۷۰
۳.۲.۱.دسته بندی روشهای تحقیق بر اساس هدف ۷۰
۳.۲.۲.دسته بندی روشهای تحقیق بر اساس نحوه گردآوری دادهها ۷۱
۳.۲.۲.۱.تحقیق پیمایشی ۷۱
۳.۲.۲.۲.تحقیق همبستگی ۷۲
۳.۲.۲.۳.تحقیق پس رویدادی ۷۲
۳.۲.۳.جامعه آماری ۷۳
۳.۲.۳.۱.معاونت برنامه ریزی و نظارت بر منابع هیدروکربوری وزارت نفت ۷۳
۳.۲.۴.تعیین حجم نمونه ۷۵
۳.۳.منابع گردآوری دادهها ۷۶
۳.۳.۱.روایی و پایایی پرسشنامه ۷۶
۳.۴.روشهای تجزیه و تحلیل دادهها ۷۷
۳.۴.۱.فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) 77
۳.۴.۲.نرم افزار Expert Choice 81
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها ۸۳
۴.۱.مقدمه ۸۴
۴.۲.دادههای جمع آوری شده ۸۴
۴.۳.تجزیه و تحلیل دادهها ۸۴
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها ۹۲
۵.۱.مقدمه ۹۳
۵.۲.نتیجه گیری ۹۳
۵.۳.پیشنهادات مبتنی بر یافتههای پژوهش ۹۵
۵.۴.پیشنهاد برای پژوهشهای بعدی ۹۵
۵.۵.محدودیتهای پژوهش ۹۶
پیوستها: ۱۰۳
پرسشنامه تحقیق ۱۰۳
پیشگفتار:
اگر چه تدوین یک استراتژی منسجم وظیفهای دشوار برای هر تیم مدیریت است، پیادهسازی استراتژی تدوین شده، از طریق سازمان کاری به مراتب سختتر است(هربینیاک، ۲۰۰۶). بسیاری از عوامل به طور بالقوه میتوانند بر روی روندی که توسط آن برنامههای استراتژیک به عملکرد سازمانی تبدیل میشوند، اثر بگذارند. بر خلاف تدوین استراتژی، پیادهسازی استراتژی اغلب به عنوان هنر و نه یک علم دیده میشود و پیشینه تحقیق درباره آن به صورت پراکنده توصیف شده است (نوبل، ۱۹۹۹). در نتیجه تعجب آور نخواهد بود که بعد از تدوین یک استراتژی جامع و یا اخذ یک تصمیم استراتژیک، مشکلات قابل توجهی در طی روند پیادهسازی بعدی به وجود آید. همانگونه که نوبل (۱۹۹۹) اشاره میکند، بهترین استراتژیهای تدوین شده، در صورتی که با موفقیت پیادهسازی نشوند، برای شرکت عملکرد برتر ایجاد نخواهند کرد. نتایج بررسیهای مختلف این دیدگاه را تایید کردهاند به عنوان مثال: بر اساس یک نظرسنجی از ۲۷۶ مدیر ارشد در سال ۲۰۰۴ توسط نشریه اکونومیست مشخص شده است که ۵۷ درصد از شرکتها در پیادهسازی طرحهای استراتژیک ناموفق بودهاند (آلیو، ۲۰۰۵). به نظر میرسد پیادهسازی استراتژی مهمترین چالشی باشد که مدیریت همه شرکتها در حال حاضر با آن روبرو هستند.
بنابراین واضح است که پیادهسازی استراتژی یک چالش کلیدی برای سازمانهای امروز است. بسیاری از عوامل بر موفقیت پیادهسازی استراتژی موثرند، اعم از افرادی که استراتژی را پیادهسازی میکنند یا سیستمها و مکانیزمهایی که برای هماهنگی و کنترل وجود دارد. چگونه میتوانیم این مسائل و تأثیر آنها بر پیادهسازی موفق استراتژی را بهتر درک کنیم؟ در این پایان نامه سعی شده است به این سؤال با تجزیه و تحلیل پژوهشهای موجود در زمینه پیادهسازی استراتژی پاسخ داده شود.
در فصل اول کلیات و چارچوب اصلی پایان نامه توضیح داده شده است. در فصل دوم تعاریف موجود از پیادهسازی استراتژی تجزیه و تحلیل گردیده است و این تعاریف با دیگر واژههای مترادف و مرتبط با آن مقایسه میشود(فصل دوم). در این فصل علاوه بر بررسی ادبیات و نتایج اصلی مطالعات قبلی، بر عوامل عمدهای که بر پیادهسازی استراتژی موثرند، تمرکز میکنیم و به معرفی بخش بالادستی صنعت نفت و اهداف تدوین شده این صنعت میپردازیم. در بخش پایانی فصل دوم چارچوب مفهومی مورد نظر این پایان نامه ارائه شده است.
در فصل سوم، به مباحث مربوط به روش تحقیق پرداخته شده است. سؤال اصلی پایان نامه ، فرضیهها و روش تحلیلی مورد استفاده در این فصل بررسی گردیده است.
فصل چهارم پایان نامه به دادههای جمع آوری شده و تجزیه و تحلیل این دادهها اختصاص یافته است. در فصل پنجم درباره یافتههای پایان نامه و همچنین محدودیتهای آنها بحث میکنیم و برای تحقیقات آینده در حوزه پیادهسازی استراتژی پیشنهاداتی ارائه میشود.
۱.۱. معرفی
۱۵-۱- پیشینه تحقیق۱۱
۱۶-۱- شرح واژه ها و اصطلاحات تحقیق.۱۲
۱۷-۱- خلاصه فصل نخست.۱۲
فصل دوم: مبانی نظری
۱- بخش نخست: نقش مدیران.۱۴
۱-۱-۲- مقدمه۱۵
۲-۱- ۲- تعریف مدیریت۱۵
۳-۱-۲-سیر تحول تاریخی نظریه های مدیریت ۱۸
۱-۳-۱-۲- اصول علم اداره( نظریه فراگرد مدیریت)۱۸
۲-۳-۱-۲- نظریه بورکراسی۲۲
۳-۳-۱-۲- مکتب نئوکلاسیک (روابط انسانی)۲۳
۴-۳-۱-۲- وضعیت مدیریت امروزی.۲۵
۴-۱-۲- انواع مدیران۲۶
۵- ۱- ۲- وظایف مدیران۳۰
۶- ۱- ۲- مدیران چه می کنند؟.۳۲
۷-۱-۲- خصوصیات کاری مدیران.۳۳
۸- ۱-۲- چرا سازمان ها به مدیران نیازمندند؟.۳۴
۹-۱- ۲- مدیریت موفق و موثر.۳۶
۱-۹-۱-۲- چگونه می توان مدیر موفق و موثری بود۳۶
۲-۹-۱-۲- الگوی نقش مدیران اثربخش و موفق.۳۶
۳-۹-۱- ۲- الگوی رفتاری مدیران موفق.۳۷
۴-۹-۱- ۲-الگوی رفتاری مدیران اثربخش۳۸
۱۰-۱-۲- ضرورت مطالعه نقش های مدیران.۳۸
۱-۱۰-۱-۲- مفهوم نقش۳۹
۲-۱۰-۱-۲- تعریف نقش ۴۰
۳-۱۰-۱-۲- اهمیت تئوری نقش.۴۱
۴-۱۰- ۱- ۲-رویکردهای نقش شناسی. .۴۲
۵-۱۰-۱-۲- مراجع نقش.۴۳
۶-۱۰-۱- ۲- تئوری های مدیریت و مفهوم نقش۴۴
۱-۶-۱۰- ۱-۲- سطوح مدیریت.۴۴
۲-۶-۱۰- ۱-۲- اندازه سازمان.۴۵
۳-۶-۱۰- ۱-۲- تکنولوژی۴۵
۴-۶-۱۰- ۱- ۲- انتظارات ذی نفعان محیطی.۴۶
۱۱-۱- ۲- مهارت های مدیریتی.۴۸
۱-۱۱-۱-۲- مهارت های سه گانه مدیران۴۹
۲-۱۱- ۱- ۲- ارزش نسبی مهارت ها۵۰
۳-۱۱- ۱- ۲- انواع مهارت های مدیریتی از دیدگاه هنری مینتزبرگ.۵۱
۱۲- ۱- ۲- رویکرد نقش های مدیران.۵۲
۱۳- ۱-۲- نظریه نقش های مدیران۵۳
۱۴- ۱-۲- پژوهش های انجام شده پیرامون نقش های مدیران(پژوهش
هنری مینتزبرگ).۵۳
۱-۱۴- ۱-۲- خصوصیات منحصر به فرد مدیران.۵۴
۲-۱۴- ۱-۲- نقش های مدیران۵۶
۳-۱۴-۱-۲- اقتضائات کاری مدیران.۶۰
۱۵-۱-۲- آشنایی با سازمان آستان قدس رضوی(پیشینه تاریخی،اهداف،وظایف و ساختارو.).۶۱
۲- بخش دوم: سرمایه اجتماعی.۶۶
۱- ۲- ۲- مقدمه۶۶
۲- ۲-۲- تاریخچه سرمایه اجتماعی۶۷
۳- ۲-۲- تعریف سرمایه اجتماعی.۶۸
۴- ۲-۲- انواع سرمایه اجتماعی.۶۹
۱-۴- ۲-۲- سرمایه اجتماعی رسمی و غیر رسمی۷۰
۲-۴-۲-۲- سرمایه اجتماعی متراکم و غیر متراکم۷۰
۳-۴-۲-۲- سرمایه اجتماعی درون نگر و برون نگر.۷۱
۴-۴-۲-۲- سرمایه اجتماعی گسسته و پیوسته.۷۲
۵-۲- ۲-ابعاد سرمایه اجتماعی.۷۲
۶-۲-۲- نظریه های سرمایه اجتماعی.۷۶
۱-۶-۲-۲- نظریه پیوندهای ضعیف.۷۶
۲-۶-۲-۲- نظریه شکاف ساختاری۷۶
۳-۶-۲-۲- نظریه منابع اجتماعی.۷۷
۷- ۲- ۲-الگوهایی برای تبیین مفهوم سرمایه اجتماعی.۷۷
۸-۲- ۲-ویژگی های سرمایه اجتماعی۷۹
۹- ۲-۲- راه های ایجاد و حفظ سرمایه اجتماعی در سازمان۸۰
۱۰-۲-۲- مزایای سرمایه اجتماعی.۸۲
۱۱-۲-۲- هرینه های بالقوه سرمایه اجتماعی.۸۴
۱۲-۲- ۲- سرمایه اجتماعی در حوزه سازمان و مدیریت.۸۵
۱۳- ۲- ۲- نقش سرمایه انسانی و افراد در سرمایه اجتماعی سازمان.۸۷
بخش سوم: ارتباط بین سرمایه اجتماعی و نقش مدیران۹۱
۱- ۳-۲- مقدمه۹۱
۲-۳- ۲- تعهد سازمانی۹۱
۳-۳-۲- اعتماد سازمانی.۹۴
۴-۳-۲- شایستگی مدیریتی۹۴
۵-۳-۲-۲- نقش مدیران در ایجاد سرمایه اجتماعی۹۵
۶-۳-۲- مواردی را که باید مدیران برای ارتقای سرمایه اجتماعی در نظر بگیرند۹۸
۷-۳-۲- مدل مفهومی۱۰۲
۸- ۳-۲- مدل تحلیلی۱۰۳
۹-۳-۲- خلاصه فصل دوم۱۰۴
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
۱- ۳- مقدمه.۱۰۵
۲-۳- مطالعات و بررسی هابرای طراحی الگو.۱۰۶
۳- ۳- مدل مفهومی پژوهش۱۰۷
۴- ۳- مدل تحلیلی پژوهش.۱۰۸
۵- ۳- تشریح مختصر مفاهیم ابعاد نقش مدیران و سرمایه اجتماعی در الگوی حاضر.۱۰۹
۶-۳- متغیرهای تحقیق۱۱۰
۷- ۳- روش شناسی پژوهش.۱۱۰
۸- ۳- روند تحقیق در بخش کمی ۱۱۰
۹-۳- تقسیمات پژوهش های علمی برمبنای هدف.۱۱۲
۱۰-۳- تقسیمات پژوهش ها بر اساس نحوه گردآوری داده ها۱۱۳
۱۱-۳- ابزارهای جمع آوری داده ها.۱۱۴
۱۲- ۳- روایی و پایایی پژوهش۱۱۴
۱۳-۳- جامعه و نمونه آماری۱۱۶
۱۴-۳- جامعه آماری پژوهش.۱۱۶
۱۵-۳- روش نمونه گیری.۱۱۷
۱۶-۳- مراحل اصلی اجرای طرح.۱۱۷
۱۷- ۳-روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات۱۱۹
۱۸- ۳- آمار توصیفی وآمار استنباطی.۱۱۹
۱۹-۳- آزمون های آمار استنباطی.۱۲۰
۲۰- ۳- خلاصه فصل سوم۱۲۱
فصل چهارم:یافته های تحقیق و تجزیه و تحلیل آن
۱- ۴- مقدمه۱۲۲
۲-۴- یافته های پزوهش.۱۲۲
۳- ۴- آمار توصیفی. .۱۲۲
۱-۳-۴- جنسیت۱۲۳
۲-۳-۴- سن۱۲۴
۳-۳- ۴- تحصیلات.۱۲۵
۴-۳- ۴- سمت شغلی.۱۲۶
۵-۳-۴- سابغه شغلی۱۲۷
۶-۳-۴- رشته تحصیلی.۱۲۸
۷-۳- ۴- حوزه فعالیت.۱۲۹
۸-۳- ۴- نوع استخدام.۱۳۰
۴-۴- آمار استنباطی.۱۳۱
۵- ۴- بررسی نرمال بودن توزیع۱۳۱
۶-۴- بررسی تاثیر نقش مدیران بر ارتقای سرمایه اجتماعی.۱۳۲
۱-۶-۴- فرضیه یک: نقش ارتباطی مدیران بر سرمایه اجتماعی موثر است.۱۳۲
۲-۶-۴- فرضیه دوم: نقش اطلاعاتی مدیران بر سرمایه اجتماعی موثر است.۱۳۳
۳-۶-۴- فرضیه سوم: نقش تصمیم گیری مدیران بر سرمایه اجتماعی موثر است.۱۳۴
مطلب دیگر :
۷- ۴- مدل نظری تحقیق۱۳۴
۸-۴- برازش مدل نظری تحقیق.۱۳۵
۹- ۴- خلاصه فصل چهارم۱۳۸
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
۱-۵- مقدمه۱۳۹
۲-۵- نتایج تحقیق.۱۴۱
۳- ۵- مهم ترین عوامل موثر بر سرمایه اجتماعی.۱۴۲
۴- ۵- مهم ترین عوامل موثر بر نقش مدیران.۱۴۲
۵- ۵- تاثیر نقش مدیران بر ارتقای سرمایه اجتماعی۱۴۴
۱-۵- ۵- فرضیه یک: نقش ارتباطی مدیران بر سرمایه اجتماعی موثر است۱۴۴
۲-۵-۵- فرضیه دوم: نقش اطلاعاتی مدیران بر سرمایه اجتماعی موثر است۱۴۵
۳-۵-۵- فرضیه سوم: نقش تصمیم گیری مدیران بر سرمایه اجتماعی موثر است.۱۴۵
۶- ۵- بررسی مدل مفهومی تحقیق( سوال اصلی تحقیق)۱۴۵
۷- ۵- محدودیت های پژوهش۱۴۷
۸- ۵- پیشنهادات مربوط به تحقیق.۱۴۷
۹- ۵- پیشنهاداتی بر اساس یافته های تحقیق۱۴۷
۱۰- ۵- پیشنهاداتی برای پژوهش های آینده۱۴۷
۱۱- ۵- خلاصه فصل پنجم.۱۴۸
منابع و ماخذ.۱۴۹
الف) منابع فارسی.۱۴۹
ب) منابع لاتین۱۵۳
پیوست.۱۵۹
مقدمه:
ظهور سازمان های اجتماعی وگسترش روزافزون آنها یکی از خصیصه های بارز تمدن بشری است
وبه این ترتیب وبا توجه به عوامل گوناگون مکانی و زمانی و ویژگی ها و نیازهای خاص هر جامعه هر روز بر تکامل و توسعه این سازمان ها افزوده می شود. بدیهی است هر سازمان اجتماعی برای نیل به اهدافی طراحی شده و با توجه به ساختارش نیازمند نوعی مدیریت است . یکی از پیامدهای مهم در هم ریخته شدن نظام ارزشی غرب حاکم شدن مکتب اصالت نفع بر روند فعالیت های اقتصادی و تولید است .معتقدین به این مکتب یک عمل را تا آنجا درست قلمداد می کند،که برای فرد یا افرادی بیشترین خوشی و آسایش را به بوجود آورد به بیان دیگر ملاک درستی یک عمل نتایج آن است نه شیوه انجام آن عمل.
مسئولیت سازمانها این نیست که صرفاً اثربخش باشند، بلکه مسئولیت آنها اینست که به جامعهای که در آن فعالیت دارند، خدمت کنند. اساساً یک سازمان برحسب نیازی عمومی و اجتماعی بهوجود میآید و مبنای ایجاد سازمان نیاز به تولید کالا و یا ارائه خدمت به جامعه است. لذا نه سازمان میتواند خود را از جامعه جدا کند و ه جامعه میتواند بدون سازمان زندگی کند. از نتایج این رابطه لاینفک این است که هر تصمیم و عمل سازمان به نحوی روی جامعه تأثیر میگذارد. تأثیرگذاری فوق باعث میشود که آحاد جامعه، خود را در عملکرد سازمان سهیم دانسته و از سازمان مسئولیت خواسته و حسابرسی کنند.
عصر حاضر را عصر مدیریت نامیدهاند. چرا که هر تصمیم یک مدیر میتواند طی یک روند سلسلهوار، دیر یا زود، سرنوشت تمام نهادهای جامعه را دستخوش تغییر نماید. لذا یکی از مسائل و مشکلات اجتماعی که طی سالهای اخیر توجه بسیاری از صاحبنظران و دستاندرکاران جوامع مختلف را به خود جلب کردهاست، عدم توجه و پایبندی سازمانها و مدیران به وظایف و مسئولیتهای اجتماعیشان است.
امروزه سرمایه اجتماعی مفهومی وسیعتر از فعالیتهای گذشته دارد و نقش بسیار مهمی در مدیریت نوین جوامع ایفا می کند به طوری که اثربخشی سایر سرمایه ها منوط به وجود این سرمایه خواهد بود. لذا بدون سرمایه اجتماعی، پیمودن راه های توسعه و تکامل دشوار می شوند.ار این رو سرمایه اجتماعی به عنوان یک اصل محوری برای دستیابی به توسعه محسوب می شود و مدیرانی موفق قلمداد می شوند که بتوانند در ارتباط با جامعه به تولید سرمایه اجتماعی بیشتری نایل گردند.
۲-۱- بیان مسئله:
محیط های سازمانی جدید که با ویژگی های پیچیدگی، آشفتگی، سرعت و تغییرهای شتابان همراهند نیازمند نیروهای انسانی انعطاف پذیر،کارآفرین، مسئولیت پذیر، با اعتماد بالا، مبتکر و مشارکتی هستند. در چنین سازمان هایی، ساختارهای سازمانی و سبک ها و روش های مدیریتی باید به گونه ای باشد که منابع انسانی و دیگر امکانات آن در فرایند تصمیم گیری و اجرا و رسیدن به هدف های سازمانی دخالت و مشارکت داشته باشند تا با تشکیل گرو ه ها و تیم های خود گردان و تفویض اختیار و قدرت اجرایی به زیردستان، سازمانی پویا و توسعه پذیر شکل دهند.
در چنین صورتی است که شرایطی توام با اعتماد سازمانی و مشارکت مفید و سازنده در سازمان ایجاد خواهد شد. توجه به”سرمایه اجتماعی”بستر ساز و متحقق کننده اهداف ذکر شده بالاست. سرمایه اجتماعی، مجموعه هنجارهای موجود در سیستم های اجتماعی است که موجب ارتقای سطح همکاری اعضای آن جامعه شده و موجب پایین آمدن سطح هزینه های تبادل ها و ارتباطات و تعاملات بین فردی و گروهی می شود و به همین جهت، اهمیتی فراوان می یابد. در مجموع، سرمایه های اجتماعی منابع در دسترس هستند نظیر اطلاعات، اندیشه ها، فرصت های کسب و کار، سرمایه های مالی، قدرت و نفوذ، پشتیبانی های احساسی، اعتماد و همکاری. (stone, 2002:23).
به گفته ی پیتر دراکر(۱۹۹۹) اگر قرن بیستم را قرن بهره وری نیروی انسانی بدانیم، قرن بیستم باید قرن کارهای دانش محور،نام گیرد. بدون سرمایه اجتماعی، پیمودن راه های توسعه و تکامل فرهنگی و اقتصادی، ناهموار و بسیار دشوار می شوند.
امروزه بسیاری از صاحبنظران بر این عقیده اند که برای رسیدن به توسعه، بیشتر از آن که به سرمایه های فیزیکی، اقتصادی و انسانی نیازمند باشیم به سرمایه اجتماعی محتاجیم، چرا که بدون سرمایه اجتماعی، استفاده از دیگر سرمایه ها مقدرو و میسر نخواهد شد. (Rice, 2001: 61).
“برت “بیان می کند که مفهوم سرمایه اجتماعی مرتبط به استفاده صحیح از مبانی روش شناختی و نظری تحلیل شبکه اجتماعی است. سرمایه اجتماعی، اهمیت اساسی شبکه های قوی، روابط مبتنی بر اعتماد اجتماعی این است که شبکه های روابط، سازنده منبعی ارزشمند برای اعضایشان به منظور انجام امور اجتماعی هستند. (Burt,1997:343).
“بیکر” نیز بیان می دارد که سرمایه اجتماعی منبعی است که اعضای شبکه از ساختارهای اجتماعی مشخص به دست می آورند و از آن برای رسیدن به منافع خود استفاده می کنند(Baker,1990: 594). در همین راستا، “کلمن” نیز معتقد است که سرمایه اجتماعی یک موجودیت منحصر به فرد نیست، بلکه مجموعه ای از موجودیت هاست که دارای دو مشخصه اصلی است: اولاً تشکیل دهنده بخشی از ساختار اجتماعی است و ثانیاً تسهیل کننده اقدامات افراد در ساختار اجتماعی است(coleman,1998:461).
با توجه به آنچه بیان شد، به نظر می رسد که اقدامات مدیران در جهت تقویت سرمایه اجتماعی مساله ای اساسی است. رفتار و شیوه عمل مدیران و سرپرستان از طرز تفکر، ارزش ها و اعتقاداتشان سرچشمه میگیرد و بستگی زیادی به فرهنگ جامعه دارد. مدیران به عنوان تصمیم گیرندگان سازمان می توانند بر فرهنگ سازمان و باورهای مشترک افراد تاثیر بگذارند (میرسپاسی، ۱۳۷۱: ۵۴). این تاثیر به شرطی می تواند انجام شود که: الف) مدیران برای رهبری سازمان مهارت های لازم را دارا باشند؛ ب) طول مدت مدیریت آنها آنقدر طولانی باشد که فرصت آموزش، انجام تغییرات سازمانی و ایجاد ارزش های مشترک را داشته باشند(صرافی زاده،۱۳۷۳: ۲). در واقع، از جمله عناصر نظام مدیریت خود مدیریت است و از آنجا که بیان فرهنگ و تحقق ارزش های آن باید توسط فردی صالح و عامل به ارزش های فرهنگ و دور از ضد ارزش های آن باشد، لذا واجب است مدیر به عنوان مبلغ فرهنگ و مجری آن همواره این اصل را در نظر داشته باشد(افجه ای، ۱۳۶۸: ۱۳). حال که به اهمیت نقش مدیران در جوامع آگاهی یافتیم، ببینیم که براستی مدیران در سازمان ها چه وظایفی را انجام می دهند و چه نقش هایی را ایفا می نمایند.
به عقیده پیتر دراکر (ایران نژاد پاریزی، ۱۳۷۱: ۳۴۶ )”مدیر افراد را اداره نمی کند بلکه آنها را بر می انگیزد، راهنمایی می کند و برای دستیابی به هدف های سازمان یاری شان می کند. این وظایف را مدیر چگونه به انجام می رساند؟ آیا مدیران رسالت انجام همان نقش هایی را که کلاسیکها (فایول و گیولیک)آنرا با POSDCORB معرفی نمودند، دارند؟ و یا چیزی فراتر از آن؟ و آیا نقش واقعی مدیران و وظایفی که انجام می دهند چیزی جز ادعای کلاسیک ها است و همان نقشهای اصلی سه گانه میتنزبرگ یعنی “میان فردی”، “اطلاعاتی” و “تصمیم گیری” است.
۲-۲-۱- انواع دانش ۱۴
۲-۳- فرایندهای مدیریت دانش ۱۷
۲-۴- فرایند خلق دانش ۲۲
۲-۵- تئوری و مدیریت خلق دانش نوناکا ۲۴
۲-۵-۱- ابعاد خلق دانش در مدل خلق دانش نوناکا ۲۴
۲-۵-۲-چهار حلقه تبدیل دانش و مارپیچ دانش ۲۷
۲-۵-۳- گسترش دانش فردی اولین گام در فرایند خلق دانش سازمانی ۳۲
۲-۵-۴- با: پایه ای برای خلق دانش ۳۵
۲-۵-۵- ایجاد و توسعه با ۳۶
۲-۶- طراحی شغل ۳۸
۲-۷- مدل ویژگیهای شغل ۴۰
۲-۸- ویژگیهای کاردانشی ۴۷
۲-۹- توسعه فرضیات تحقیق ۵۰
۲-۱۰- مدل مفهومی تحقیق ۵۵
۲-۱۱- پیشینه تحقیق ۵۶
فصل سوم: روش تحقیق
۳-۱ مقدمه ۵۸
۳-۲- طرح تحقیق ۵۹
۳-۳- جامعه و نمونه آماری ۵۹
۳-۳-۱- جامعه آماری ۵۹
۳-۳-۲- حجم نمونه آماری ۵۹
۳-۳- ۳- نحوه جمع آوری دادهها ۵۹
۳-۳-۴- روش نمونه گیری ۶۰
۳-۴- متغیرهای تحقیق ۶۰
۳-۵- مدل عملیاتی تحقیق ۶۰
۳-۶- روشهای جمع آوری اطلاعات ۶۱
۳-۷- پایای و روایی پژوهش ۶۳
۳-۷-۱- تعیین پایایی ( قابلیت اعتماد) ۶۳
۳-۷-۲- تعیین روایی( اعتبار) ۶۴
۳-۸- روشهای تجزیه و تحلیل اطلاعات ۶۴
فصل چهارم: یافتههای تحقیق
۴-۱ مقدمه ۶۶
۴-۲. یافتههای توصیفی ۶۷
۴-۲-۱. ویژگیهای جمعیت شناختی ۶۷
۴-۲-۱-۱. توزیع جامعه تحت بررسی بر حسب تحصیلات ۶۷
۴-۲-۱-۲. توزیع جامعه تحت بررسی بر حسب سابقه کار ۶۸
۴-۲-۱-۳. توزیع جامعه تحت بررسی بر حسب وضعیت سن ۶۹
۴-۳. آزمون نرمال بودن توزیع دادهها ۶۹
۴-۴. یافتههای استنباطی ۷۰
۴-۴-۱. فرضیه اول پژوهش ۷۰
۴-۴-۲. فرضیه دوم پژوهش ۷۱
۴-۴-۳. فرضیه سوم پژوهش ۷۱
۴-۴-۴. فرضیه چهارم پژوهش ۷۲
۴-۴-۵. فرضیه پنجم پژوهش ۷۳
۴-۴-۶. فرضیه ششم پژوهش ۷۴
۴-۴-۷. فرضیه هفتم پژوهش ۷۵
۴-۴-۸. فرضیه هشتم پژوهش ۷۵
۴-۴-۹. فرضیه نهم پژوهش ۷۶
۴-۴-۱۰. فرضیه دهم پژوهش ۷۷
۴-۴-۱۱. فرضیه یازدهم پژوهش ۷۷
۴-۴-۱۲. فرضیه دوازدهم پژوهش ۷۸
۴-۴-۱۳. فرضیه سیزدهم پژوهش ۷۹
۴-۴-۱۴. فرضیه چهاردهم پژوهش ۷۹
۴-۴-۱۵. فرضیه پانزدهم پژوهش ۸۰
۴-۴-۱۶. فرضیه شانزدهم پژوهش ۸۱
۴-۴-۱۷. فرضیه هفدهم پژوهش ۸۱
۴-۴-۱۸. فرضیه هجدهم پژوهش ۸۲
۴-۴-۱۹. فرضیه نوزدهم پژوهش ۸۳
۴-۴-۲۰.فرضیه بیست پژوهش ۸۳
۴-۴-۲۱. فرضیه بیست و یکم پژوهش ۸۴
فصل پنجم: جمع بندی، نتیجهگیری و پیشنهادات
۵-۱-مقدمه ۸۶
۵-۲-خلاصه پژوهش ۸۶
۵-۳- نتایج بدست آمده ۸۶
۵-۴- بحث و نتیجه گیری ۸۸
۵-۴-۱- رابطه میان طراحی شغل و خلق دانش ۸۹
۵-۴-۲- رابطهی بین استقلال با اجتماعی نمودن، آشکارسازی، ترکیب و درونی سازی ۸۹
۵-۴-۳- رابطه میان بازخوردهای شغلی با اجتماعی نمودن، آَشکاری سازی، ترکیب و و درونیسازی ۹۰
۵-۴-۴- رابطه میان هویت شغل با اجتماعی نمودن، آشکار سازی، ترکیب و درونی سازی ۹۱
۵-۴-۵- رابطه میان اهمیت شغل با اجتماعی نمودن، آشکار سازی، ترکیب و درونی سازی ۹۲
۵-۴-۶- رابطه میان تنوع مهارت با اجتماعی نمودن، آشکارسازی، ترکیب و درونی سازی ۹۴
۵-۵- نتیجه گیری ۹۴
۵-۶- محدودیتهای پژوهش و پیشنهاداتی برای پژوهشهای آتی ۹۶
پیوستها و ضمائم ۹۸
منابع و مآخذ ۱۰۵
Abstract 110
مقدمه
دانش امروزه به عنوان دارایی استراتژِیک و کلیدی شناخته میشود. که سازمانها را قادر میسازد به مزیتهای رقابتی مهمی دست یابند.
دو هدف عمده که سازمانهای دانش بنیان به دنبال آنها هستند، عبارتاند ازخلق و بکارگیری دانش توانایی سازمان برای خلق و بکارگیری دانش جدید، یکی از منابع اصلی مزیت رقابتی است خلق دانش، فرایندی است که در آن، دانشی که توسط افراد خلق میشود، در چرخه ای کارامد تقویت میشود و به بانک دانش سازمانی اضافه میشود تا در اختیار همکاران قرار گیرد. (Nonaka,1994)
توانایی سازمان برای خلق و به کارگیری دانش جدید، یکی از منابع اصلی مزیت رقابتی است.از این رو فهم عوامل و زمینههای مؤثر در خلق دانش، بسیار حیاتی خواهد بود، زیرا سازمانهایی که به دنبال پاسخ گویی مؤثر به تغییرات محیطی خود میباشند، میبایست دانش را سریعتر و بهتر خلق کنند و به کار گیرند .به دلیل اهمیت خلق دانش، پیش نیازهای آن به یکی از موضوعهای مهم در پژوهشها تبدیل شده است. تا به کمک آن بتوان تصویری کامل تر از چگونگی خلق دانش جدید ارائه داد. (Hackman & Lawler,1973)
از طرفی مهمترین موانع در مسیر خلق و بکارگیری دانش، ابعاد غیر فنی و نرم مدیریت دانش گزارش شده است. مدیریت راهبردی منابع انسانی یک عامل مهم در کسب مزیت رقابتی دانش بنیان است و فعالیتهای مدیریت منابع انسانی، وسیله ای برای بهبود خلق و تسهیم دانش است.در فضای کار دانشی، افراد و دانش، دو مفهوم جدایی ناپذیر هستند .افراد، ایجاد کنندگان دانش هستند و از این رو نیازمند حمایت جدی برای افزایش تواناییهای خود میباشند. طراحی شغل، یکی از موضوعهای مهم در این خصوص است. (Nonaka &Konno,1998)
طراحی شغل عنصر مهمی برای درک چگونگی رفتار کارمندان سازمان است.منظور از طراحی شغل، محتوا و شیوههای انجام شغل توسط افراد است.مشاغل دارای طراحی
مطلب دیگر :
نوشته های جالب و زیبای پشت کامیونی !!
مناسب، تأثیر مثبتی بر رضایت و انگیزش و کیفیت عملکرد آنها دارند. ضرورت طراحی مشاغل به گونه ای که سبب کاهش استرس شود، انگیزش را تقویت کند و رضایت کارکنان و بهبود عملکرد آنان را به همراه داشته باشد و نهایتاً قدرت سازمان را در عرصه رقابت افزایش دهد، بر کسی پوشیده نیست. (Hackman & Oldham,1980)
۱-۲ تعریف موضوع و بیان مساله
تغییر نگرش و انتظارات عمومی از سازمانهای مختلف موجب شده است که مفاهیمی چون بهسازی فرایندها، رشد پایدار، انعطاف پذیری در برخورد با محیط، جلب رضایت مشتریان بهبود کیفیت محصولات و خدمات و افزایش بهره وری منابع به مسائل اصلی بسیاری از سازمانهای ایرانی بدل شود.در واقع میتوان گفت که اتلاف منابع و عدم پویایی، مشکلاتی هستند که بسیاری از سازمانهای دولتی و غیر دولتی را درگیر ساختهاند.به نحوی که اگر حمایتهای دولتی قطع شود بسیاری از این سازمانها امکان ادامه حیات نخواهند داشت.حل مشکلات فوق نیازمند دستیابی سازمانها به قابلیتهایی است که آنانرا در پاسخگویی به انتظارات ذینفعان و بکارگیری هر چه بهتر منابع و امکانات موجود خود یاری دهد.(Spender,1996)
این قابلیت را بایددر دانش نوین حاصل از فرایند خلق دانش در سازمان جستجو کرد.چرا که دانش پویا و نوین به دلیل برخورداری از ویژگیهایی چون تقلیدناپذیری، ماندگاری، اختصاصی بودن و تعویض پذیری میتواند برتر از تمام قابلیتهای دیگر قرار گرفته و محیط سازمان را بهبود بخشد. (sharkie,2003)
توجه به فرایند خلق دانش میتواند ایجاد و تقویت برخی از مهارتها و توانمندیهای فناورانه لازم جهت پیشبرد عملیات سازمان را تسهیل نماید.جریان دانش در سازمان بر فناوریهای موجود تأثیر میگذارد.بر این اساس در جریان یادگیری سازمانی امکان تبدیل داده به اطلاعات، دانش، و سپس تکنولوژی فراهم میآید.دادهها و اطلاعات امکان شناخت مساله را به وجود میآورند.و دانش سازمان را در شناسایی راهای موجود جهت حل مسالهاری میدهد.در نهایت دانش خلق شده در سازمان به شیوه ای عملی برای حل مساله و بهبود فرایندها تبدیل میشود. (Perrow,1967)
دانش خلق شده در درون سازمان که از دانش ضمنی کارکنان ناشی میشود، به ویژه در شرایطی که سازمان بر خلاقیت و نو آوری تاکید دارد، اهمیتی خاص مییابد.دانش نوین از منابع اختصاصی سازمان محسوب شده و از فرایندهای روزمره سازمان حاصل میشود.این دانش زمینه دستیابی به رشد و بهبود مستمر را فراهم میآورد.
مطالعات صورت گرفته نشان میدهد که فرایند خلق دانش از طریق تقویت کار تیمی موجب تخت شدن ساختار سازمان و تشویق کارکنان به مشارکت در تصمیم گیریها میگردد.تاکید و توجه به خلق دانش در سازمانهای دولتی، این سازمانها را در شناخت هر چه بیشتر محیط پیرامون و درک نیازها و خواستههای مراجعین خود یاری میدهد.این امر به سازمانها امکان میدهد تا شیوههای جدید را بیاموزندو بر اساس آن روشها و روتینهای خود را کاراتر و اثربخشتر نمایند. (mir&rahaman,2003)
به این ترتیب میتوان گفت که توجه به خلق دانش در سازمانهای بزرگ دولتی که با مشکلاتی چون ساختارهای بوروکراتیک وغیر کارا، اتلاف منابع و نارضایتی مراجعان روبرو هستند، بسیار کارساز و راهگشا خواهد بود.
مبانی نظری مدیریت دانش تاکنون چگونگی مدیریت جریان دانش بین گروههای کارکنان را شناسایی نکرده است.حال سؤال اینجاست که آیا طراحی شغل به گونه ای ویژه و با در نظر گرفتن برخی ویژگیها، میتواند در خلق دانش مؤثر باشد.مطالعه تأثیر طراحی شغل بر خلق دانش میتواند یکی از پیش زمینههای خلق دانش را شناسایی کند و نتایج عملکردی آن در حوزه بهبود خلق دانش در سطح فردی راهگشای مدیران در مسیر دستیابی به یک سازمان دانش محور خواهد بود.در نتیجه این پژوهش به دنبال تبیین موضوع فوق با بهره گرفتن از تمرکز بر شناسایی ارتباط ویژگیهای شغل و فعالیتهای خلق دانش در سطح فردی است.
۱-۳-ضرورت تحقیق:
ضرورت این پژوهش به اهمیت و نقش دانش آفرینی و نو آوری در افزایش اثر بخشی سازمانها و بهبود عملکرد آنها باز میگردد.تحولات پیچیده و سریع جهان امروزه بسیاری از سازمانها را با چالشهای جدی روبرو ساخته است.در غالب موارد سرعت تغییرات محیط بسیار سریعتر از توان پاسخگویی و تطبیق سازمانهاست.در این شرایط کسب مزیت رقابتی پایدار، دغدغه اصلی سازمانها محسوب میشود.کسب چنین مزیتی نیازمند کسب دانش و سپس نو آوری و خلق دانش جدید بر مبنای دانش کسب شده خواهد بود.
خلق دانش نه تنها کلید دستیابی سازمانهای خصوصی و تجاری به مزیت رقابتی پایدار به شمار میآید، بلکه سازمانهای دولتی را نیز در دستیابی به سطوح بالای اثر بخشی یاری میکند.
۱-۴- اهداف تحقیق
۱-۴-۱- هدف کلی
هدف از این پژوهش مطالعه تأثیر طراحی شغل بر خلق دانش است.این پژوهش به دنبال تبیین موضوع فوق با بهره گرفتن از تمرکز بر شناسایی ارتباط ویژگیهای شغل و فعالیتهای خلق دانش در سطح فردی است.
۱-۴-۲- اهداف ویژه
۱- تعیین اثر طراحی شغل بر خلق دانش در سطح فردی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۲- تعیین اثر استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار بر اجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد
۳- تعیین اثر استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار برآشکارسازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۴- تعیین اثر استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار برترکیب، با توجه به شدت نیاز به رشد
۵- تعیین اثر استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار بر درونی سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۶- تعیین اثر وجود بازخوردهای شغلی براجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد
۷- تعیین اثر وجود بازخوردهای شغلی بر آشکار سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۸- تعیین اثر وجود بازخوردهای شغلی بر ترکیب، با توجه به شدت نیاز به رشد
۹- تعیین اثر وجود بازخوردهای شغلی بر درونی سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۰- تعیین اثر هویت شغل (وظیفه) بر اجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۱- تعیین اثر هویت شغل (وظیفه) بر آشکارسازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۲- تعیین اثر هویت شغل (وظیفه) ترکیب، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۳- تعیین اثر هویت شغل(وظیفه)بر درونی سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۴- تعیین اثر اهمیت و شاخص بودن شغل بر اجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۵- تعیین اثر اهمیت و شاخص بودن شغل بر آشکارسازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۶- تعیین اثر اهمیت و شاخص بودن شغل بر ترکیب، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۷- تعیین اثر اهمیت و شاخص بودن شغل بر درونی سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۸- تعیین اثر نیاز به انواع مهارتها در شغل بر اجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱۹- تعیین اثر نیاز به انواع مهارتها در شغل بر آشکارسازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۲۰- تعیین اثر نیاز به انواع مهارتها در شغل بر ترکیب، با توجه به شدت نیاز به رشد
۲۱- تعیین اثر نیاز به انواع مهارتها در شغل، بر درونی سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد
۱-۵-فرضیات تحقیق:
فرضیه اول: طراحی شغل بر خلق دانش در سطح فردی، با توجه به شدت نیاز به رشد تأثیر معناداری دارد.
فرضیه دوم: استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار بر اجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فرضیه سوم: استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار برآشکارسازی، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فرضیه چهارم: استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار برترکیب، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فرضیه پنجم: استقلال در برنامه ریزی و انتخاب رویه انجام کار بر درونی سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد تأثیر معنادار دارد.
فرضیه ششم: وجود بازخوردهای شغلی براجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فرضیه هفتم: وجود بازخوردهای شغلی بر آشکار سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فرضیه هشتم: وجود بازخوردهای شغلی بر ترکیب، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فرضیه نهم: وجود بازخوردهای شغلی بر درونی سازی، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فرضیه دهم: هویت شغل (وظیفه) بر اجتماعی نمودن، با توجه به شدت نیاز به رشد، تأثیر معنادار دارد.
فصل دوم: ادبیات موضوع، مبانی نظری و پیشینه تحقیق
۲-۲-۱ نظریه درامد خالص ۱۹
۲-۲-۲ نظریه درامد عملیاتی خالص ۲۰
۲-۲-۳ رویکرد سنتی ۲۰
۲-۲-۴ نظریه مودیلیانی و میلر .۲۱
۲-۲-۵ الگوی داد و ستد ۲۳
۲-۲-۶ تئوری مصالحه (توازی ایستا) .۲۴
۲-۲-۷ تئوری ترجیحی (سلسله مراتب گزینه های تامین مالی) ۲۶
۲-۳-۱ مفهوم ساختار سرمایه .۲۸
۲-۳-۲ سوداوری ۲۹
۲-۳-۳ رشد داراییها ۲۹
۲-۳-۴ نقدشوندگی .۲۹
۲-۳-۵ ریسک تجاری .۳۰
۲-۴-۱ تحقیقات خارجی ۳۰
فصل سوم: روش کار
۳-۱ نمای کلی ۳۶
۳-۲ رویکرد تحقیق ۳۶
۳-۲-۱ رویکرد کیفی .۳۶
۳-۲-۲ رویکرد کمی ۳۶
۳-۲-۳ رویکرد تحقیق ۳۸
۳-۳ هدف تحقیق ۳۹
۳-۴ جامعه اماری و نمونه ۳۹
۳-۴-۱ معیارهای انتخاب نمونه ۴۰
۳-۵ انتخاب داده ها و ابزارها .۴۱
۳-۶ متغیرها و اندازه گیرها .۴۱
۳-۶-۱ نسبت اهرمی ۴۱
۳-۶-۲ نقدشوندگی .۴۲
۳-۶-۳ سوداوری ۴۲
۳-۶-۴ رشد دارایی ۴۲
۳-۶-۵ ریسک تجاری ۴۳
۳-۷ انالیز داده ها .۴۴
۳-۸ مفروضات رگرسیون ۴۶
۳-۸-۱ خودهمبستگی ۴۶
۳-۸-۲ هم خطی چندگانه .۴۶
۳-۸-۳ نا هم وارِیانسی .۴۸
۳-۸-۴ نرمال بودن ۴۹
۳-۹ خلاصه ۵۰
فصل چهارم: نتایج و انالیز داده ها
۴-۱ نمای کلی ۵۲
۴-۲ انالیز توصیفی .۵۲
۴-۲-۱ نسبت بدهی ۵۵
مطلب دیگر :
۴-۲-۲ نقدشوندگی.۵۶
۴-۲-۳ سوداوری ۵۷
۴-۲-۴ رشد دارایی .۵۸
۴-۲-۵ ریسک تجاری .۵۹
۴-۳ مفروضات رگرسیون ۶۰
۴-۳-۱ ازمون نرمال بودن .۶۰
۴-۳-۲ خودهمبستگی .۶۱
۴-۳-۳ فرض همخطی چندگانه ۶۲
۴-۳-۴ ناهم واریانسی ۶۴
۴-۴ نتایج رگرسیون .۶۶
۴-۴-۱ تحلیل رگرسیون .۶۸
۴-۴-۲ تاثیر گذاری .۶۹
۴-۵ ازمون فرضیه ها .۷۲
۴-۵-۱ فرضیه اول .۷۲
۴-۵-۲ فرضیه دوم .۷۲
۴-۵-۳ فرضیه سوم ۷۲
۴-۵-۴ فرضیه چهارم ۷۲
۴-۶ خلاصه .۷۲
فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری
۵-۱ نمای کلی ۷۵
۵-۲ بحث و نتیجه گیری ۷۵
۵-۳ پیشنهادهای لازم برای پژوهشهای اتی .۷۸
۵-۴ محدودیت های پژوهش .۷۹
منابع و مواخذ ۸۰
پیوست ها ۸۴
پیشگفتار:
امروزه درجه بندی شرکتها از لحاظ اعتباری تا حدود زیادی به ساختار سرمایه آنان وابسته است و در واقع مبنای تولید و ارائه خدمات، به نحوه تامین و مصرف وجوه مالی وابسته است. شرکت ها عمدتاً وجوه مورد نیاز خود را از روش های مختلف تامین می نمایند. تصمیم های مالی مدیریت برای بهبود وضع مالی شرکت مهم و حیاتی است برای یک واحد تجاری جدید هیچ چیز مهمتر از فراهم کردن سرمایه نیست. با این وجود، شیوه تأمین وجوه نقد اثر زیادی بر موفقیت یک مؤسسه دارد. این استدلال نه تنها برای واحدهای تجاری جدید، بلکه برای همه واحدهای تجاری قابل اعمال است. این که چگونه شرکت ها ترکیبی از بدهی و سرمایه را در ساختار سرمایه خود انتخاب می کنند، بستگی به عوامل مختلفی از جمله، ویژگی های شرکتی، اقتصاد، دیدگاه ها واهداف مدیران دارد. عوامل اقتصادی و ویژگی های شرکتی که در ساختار سرمایه شرکتها تأثیر گذار هستند، دارای اهمیت زیادی است، زیرا با در نظر گرفتن این عوامل و ویژگی ها و میزان تأثیر آنها در ساختار سرمایه می تواند شرکت ها را در تعیین یک ساختار سرمایه مطلوب کمک نماید. بنابراین بررسی تأثیر عوامل شاخص و عمده ای مانند ریسک تجاری،سوداوری ،رشد و نقدشوندگی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. در این تحقیق سعی شده است تا رابطه هر یک از عوامل مذکور با ساختار سرمایه سنجیده شود.
در فصل اول این پژوهش به بررسی موارد موثر بر تحقیق شامل: پیشینه تحقیق, طرح مسئله , سوالات تحقیق ,اهداف تحقیق, مفروضات تحقیق و توجیه مطالعه می پردازیم. همچنین در این فصل منابع مالی شرکتهای ایرانی شاغل در بورس اوراق بهادار تهران از جمله : وام بانکی، بازار سهام و بازار اوراق قرضه را معرفی خواهیم کرد.در فصل دوم هدف معرفی تئوری های اولیه ای است که به منظور توضیح ساختار سرمایه پرداخته اند.همچنین در این فصل به بررسی تحقیقات مرتبط با ساختار سرمایه و ارتباط ان با ویژگی های شرکتی که در گذشته انجام شده است می پردازیم. این تحقیقات در دو حوزه تحقیقات داخلی و تحقیقات خارجی مورد بررسی قرار خواهند گرفت.در فصل سوم به بیان جزییات روش کار خواهیم پرداخت. در قسمت اول به بیان رویکرد تحقیق شامل رویکرد کیفی و رویکرد کمی می پردازیم. در قسمت دوم طرح پیشنهادی تحقیق بیان می شود. قسمت سوم به بحث در مورد جامعه اماری و نمونه تحقیق اختصاص دارد. قسمت بعدی در مورد انتخاب داده ها و ابزار های لازم در جهت تحقیق است و در نهایت به بررسی روش انالیز داده ها و موارد مربوط به ان می پردازیم.
در قسمت اول فصل چهارم به معرفی تعداد شرکتها و صنایع مورد استفاده در این تحقیق و همچنین توصیف اماری تمام متغیرها می پردازیم. در قسمت دوم این بخش مفروضات اصلی مدل رگرسیون را مورد ازمایش قرار داده و اعتبار نتایج ان را که شامل ازمایش خطی بودن , نرمال بودن, استقلال متغیرها, نا هم واریانسی و هم خطی چند گانه است را می سنجیم. در قسمت سوم نتایج رگرسیون را نمایش داده و در نهایت در قسمت چهارم نتایج کلی مفروضات رگرسیون را بیان می کنیم. در فصل پنجو واخر این تحقیق خلاصه دستاوردهای کلی حاصل شده از نتایج رگرسیون بر اساس اهداف بیان شده تحقیق را بیان خواهیم کرد. همچنین پیشنهاداتی در خصوص تحقیقاتی که در اینده می توان با توجه به این موضوع انجام شود بیان خواهیم کرد.و در نهایت به بیان محدودیت های پیش روی این مطالعه می پردازیم.
۱-۱ نمای کلی:
در فصل اول این پژوهش به بررسی موارد موثر بر تحقیق شامل: پیشینه تحقیق, طرح مسئله , سوالات تحقیق ,اهداف تحقیق, مفروضات تحقیق و توجیه مطالعه می پردازیم. همچنین در این فصل منابع مالی شرکتهای ایرانی شاغل در بورس اوراق بهادار تهران از جمله : وام بانکی، بازار سهام و بازار اوراق قرضه را معرفی خواهیم کرد.
وی فیو و دیگران (۲۰۰۰)، ارتباط بین سرمایه، بدهی و سودآوری شرکتهای کوچک و بزرگ تایوان را بررسی کردند. نتایج برای شرکتهای کوچک و بزرگ مشابه بود با این تفاوت که رابطه سرمایه و سودآوری در شرکتهای بزرگ بیشتر از شرکتهای کوچکتر بود. همچنین، با مقایسه ساختار سرمایهی شرکتها مشخص شد که شرکتهای بزرگ، نسبت سرمایهی کمتری نسبت به شرکتهای کوچک دارند و نسبت بدهی شرکتهای بزرگ بیشتر از شرکتهای کوچک است.
دیویدسون و دیویتا (۱۹۹۱)، اطلاعات مالی شرکتهای کوچک در دوره ۱۹۸۷ -۱۹۸۳را بررسی کردند. نتایج بررسی آنان نشان داد سرمایه نقش بسیار مهمی در سودآوری شرکتهای کوچک دارد اما، به دلیل قادر نبودن به تامین سرمایه، ناچار به دریافت وام با نسبت بالا بوده و این موضوع باعث کاهش سودآوری آنها شده است.
به طور مشابه، بالنتین و دیگران (۱۹۹۳)، و هوگز (۱۹۹۷) ارتباط بین ساختار مالی و سودآوری را در شرکتهای کوچک بررسی کردند. نتایج هر دو تحقطق نشان داد رابطه مثبت معنیداری بین سرمایه و سودآوری وجود دارد.
فاما و فرنچ در سال ۱۹۹۲ ، تفاوت هایی مقطعی میانگین بازده سهام را بر ریسک بازار، اندازه شرکت، اهرم مالی، ارزش از طریق رگرسیون مورد (P/E) دفتری حقوق صاحبان سهام به ارزش بازار حقوق صاحبان سهام و نسبت های سود به قیمت بررسی قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که ریسک بازار و اندازه شرکت با میانگین بازده سهام ارتباطی ندارد. اما میانگین بازده سهام با ارزش دفتری اهرم مالی رابطه معکوس و با ارزش بازار اهرم مالی رابطه مستقیم دارد.
۲-۶. جمع بندی. ۲۷
فصل سوّم: روش تحقیق ۲۸-۴۸
۳-۱. مقدمه ۲۹
۳-۲. تصریح مدل ۲۹
۳-۳. پایایی. ۳۰
۳-۴. آزمونهای پایایی ۳۱
۳-۴-۱. آزمون دیکی- فولرDF. 31
۳-۴-۲. آزمون دیکی و فولر تعمیم یافته ۳۳
۳-۵. مدل ARCH 34
۳-۶. مدل GRCH 37
۳-۷. الگوی خودرگرسیونی با وقفه توزیعیARDL. 38
۳-۸. الگوی تصحیح خطا. ۴۲
۳-۹. آزمونهای ثبات ۴۵
۳-۹-۱. آزمون CUSUM 45
۳-۹-۲. آزمون CUSUMQ 47
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات ۴۹-۶۴
۴-۱. مقدمه ۵۰
۴-۲. متغیرها و فرضیههای تحقیق. ۵۰
۴-۳. بررسی پایایی متغیرها. ۵۱
۴-۴. تخمین مدل آریمای نرخ ارز ۵۲
۴-۵. بررسی وجود آرچ در داده نرخ ارز ۵۳
۴-۶. تخمین مدل گارچ ۵۴
۴-۷. تخمین مدل ها و آزمون فرضیه ها. ۵۴
۴-۷-۱. تخمین مدل واردات به روش ARDL. 54
۴-۷-۱-۱. الگوی بلندمدت مدل واردات ۵۶
۴-۷-۱-۲. الگوی تصحیح خطای مدل واردات. ۵۷
۴-۷-۱-۳. آزمون CUSUM و CUSUMQ مدل واردات ۵۸
۴-۷-۲. تخمین مدل صادرات به روشARDL . 59
۴-۷-۲-۱. الگوی بلندمدت مدل صادرات ۶۰
۴-۷-۲-۲. الگوی تصحیح خطای مدل صادرات. ۶۱
۴-۷-۲-۳. آزمون CUSUM و CUSUMQ مدل صادرات ۶۲
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات ۶۵-۷۰
۵-۱. مقدمه ۶۶
۵-۲. مروری برخطوط کلی پژوهش. ۶۶
۵-۳. نتایج کلی تحقیق ۶۷
۵-۳-۱. نتایج تخمین مدل واردات به روش ARDL. 67
۵-۳-۲. نتایج تخمین مدل صادرات به روش ARDL. 68
۵-۴. نتیجه گیری. ۶۹
۵-۵. پیشنهادات سیاستی. ۷۰
فهرست منابع ۷۱-۷۷
پیوست ۷۸-۸۴
فهرست جداول
جدول ۴-۱. علائم اختصاری متغیرهای مورد استفاده در تحقیق ۵۰
جدول ۴-۲. خلاصه نتایج آزمون ریشه واحد دیکی فولر ۵۱
جدول ۴-۳. تخمین مدل ARIMA در مرتبههای مختلف ۵۳
جدول ۴-۴. تخمین مدل ARIMA(2,0) برای متغیر نرخ ارز ۵۳
جدول ۴-۵. نتایج تست آرچ برای متغیر نرخ ارز ۵۳
جدول ۴-۶. نتایج تخمین گارچ برای متغیر نرخ ارز ۵۴
جدول ۴-۷. ضرایب الگوی مدل تصریح شده. ۵۵
جدول ۴-۸. الگوی بلندمدت ARDL. 56
جدول۴-۹. ساختار پویای کوتاهمدت واردات. ۵۷
جدول ۴-۱۰. ضرایب الگوی مدل تصریح شده ۵۹
جدول ۴-۱۱. الگوی بلندمدت ARDL 61
مطلب دیگر :
جدول۴-۱۲. ساختار پویای کوتاه مدت صادرات. ۶۲
فهرست نموارها
نمودار شماره ۴-۱.آزمون CUSUMمدل واردات ۵۸
نمودار شماره ۴-۲. آزمون CUSUMQ مدل واردات. ۵۹
نمودار شماره ۴-۳. آزمون CUSUMمدل صادرات ۶۳
نمودار شماره ۴-۴.آزمون CUSUMQ مدل صادرات ۶۳
فصل اول:
کلیات تحقیق
۱-۱- مقدمه
در تاریخ اندیشههای اقتصادی بحث اثربخشی و اهمیت تجارت خارجی برای رسیدن به رشد اقتصادی و همچنین برای دسترسی به رقابت سالم اقتصادی از دوران مرکانتیلیسمها و سوداگران اقتصادی آغاز میگردد. درواقع تجارت خارجی را میتوان به عنوان یکی از محرکهای مهم رشد اقتصادی به حساب آورد. از سوی دیگر پدیدهی جهانی شدن اقتصاد و از بین رفتن مرزهای تجاری کشور به شدت در حال شکلگیری است و درآیندهای نه چندان دور، کشورها به سختی قادر خواهند بود که خود را از این جریان کنار کشیده و تنها در حاشیه، نظارهگر تحولات تجاری بین کشورها باشند. از اینرو میتوان گفت که تجارت نقش مهمی در اقتصاد کشورها دارد. اغلب کشورها برای افزایش رشد اقتصادی به دنبال توسعهی تجارت با سایر کشورها هستند، لذا انتظار میرود ایران نیز به نحوی خود را با تحولات تجارت در دنیا همگام نموده و برای رقابت و ورود به صحنهی تجارت بینالمللی آماده شود. از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر تجارت هرکشور و هر بخش اقتصادی برای آنچه در تئوریهای اقتصادی مطرح شده است، نرخ ارز و درآمد ملی کشورهای طرف تجاری است. لذا شناخت این متغیرها و نحوهی اثرگذاری آنها برصادرات و واردات که دو رکن اصلی تجارت هستند، حائز اهمیت است. در مطالعهی حاضر، علاوه بر اینکه نحوهی اثرگذاری هر یک از متغیرهای فوقالذکر بر توابع صادرات و واردات مورد بررسی واقع شده، تاثیر نوسانات نرخ ارز که یکی از مباحث بحث برانگیز در زمینهی تجارت میباشد، نیز مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.
۱-۲- بیان مسأله
نرخ ارز یکی از مهمترین متغیرهای تجارت بینالملل است. پرداختن به تجارت بین کشورها بدون در نظرگرفتن رژیم ارزی نمیتواند به هدف نهایی تجارت برسد. کشورهای مختلف بعضا به صورت دوجانبه توافقهایی را امضا میکنند. این توافقات در طول زمان و به صورت گام به گام اجرایی میشوند. عوامل تاثیرگذار بر اجرایی شدن توافقنامهها به دوبخش عوامل قابلکنترل و عوامل غیرقابلکنترل تقسیم میشود، یکی از متغیرهای بااهمیت و پرنوسان، نرخ ارز است. جهت و میزان اثرگذاری نرخ ارز بر تراز تجاری از موضوعات و مسائل بااهمیت است که در بسیاری از مطالعات کاربردی به آن پرداخته شده است.
ابزارهای مداخلات ارزی دولتها مختلف میباشند، ازجمله آنها میتوان به کاهش ارزش خارجی پول ملی، افزایش ارزش خارجی پول ملی، سیستمهای چندنرخی ارز و غیره اشاره کرد. دولتها برای ایجاد تعادل خارجی از این ابزارهای ارزی استفاده میکنند که به عنوان بخشی از مجموعه تدابیر اقتصادی دولت، جهت بهبود در وضعیت ترازپرداختهای کشور مطرح میباشند. تقلیل ارزش خارجی پول ملی، اغلب از اجزاء مهم برنامههای تعدیل ساختاری، خصوصا از عوامل تدارک دیده شده توسط صندوق بین المللی پول و بانک جهانی است.
طرفداران کاهش ارزش پول معتقد بودند که کاهش ارزش پول ملی، موجب افزایش تولید و در نتیجه بالا رفتن سطح اشتغال، درآمد، صادرات و همچنین بهبود وضعیت تراز تجاری میشود و کسری ترازپرداختها را جبران میکند. اما در سال ۱۹۷۲ تراز تجاری ایالات متحده با تضعیف ارزش دلار نه تنها بهبود نیافت، بلکه بدتر نیز شد. از اینرو محققان برآن شدند تا اثرات کوتاهمدت
بلندمدت تضعیف ارزش پول ملی بر تراز تجاری را مشخص نمایند. در این راستا دو روش اصلی برای بررسی اثرات تغییرات نرخ ارز روی تراز تجاری پیشنهاد شده است: روش اول، رهیافت کشش مارشال- لرنر بوده که تاثیر کاهش ارزش پول ملی بر تراز تجاری را آنی دانسته و تحلیلی ایستا از آن ارائه میدهد، اما رهیافت دوم که موسوم به اثر منحنی j میباشد، برخلاف روش قبلی بیان میکند که عکس العمل تراز تجاری در قبال تغییرات نرخ ارز نه تنها آنی نبوده، بلکه جنبه پویا داشته و ممکن است در طی دورهای از زمان به وقوع بپیوندد(کازرونی و مجیری،۱۳۸۹).
در ایران نیز همانند برخی کشورهای در حال توسعه، کاهش ارزش خارجی پول ملی با اهداف اقتصادی مختلفی از جمله بهبود در ترازپرداختها طراحی شده است. برای بررسی اثر بخش سیاست ارزی کشور میتوان آن را در قالب روابط دوجانبه مشاهده نمود. در دهه گذشته ونزوئلا یکی از شرکای تجاری ایران بوده که رابطه تجاریاش با ایران رو به بهبود است وتوافقات دوجانبهای بین این دو کشور در حوزه تجاری طی دهه اخیر منعقد شده است. در این پایاننامه ضمن بررسی اثر نرخ ارز و درآمد ملی دو کشور، اثر نوسانات نرخ ارز را برصادرات و واردات ایران به(از) ونزوئلا بررسی میکنیم.
۱–۳- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
همانطور که میدانید در سالهای اخیرکشور ما با مسئله تحریم از سوی بعضی از کشورها روبرو بوده است لذا تلاش برای بهبود تجارت با سایر کشورها از اهمیت خاصی برخوردار میشود. در این راستا ونزوئلا یکی از کشورهایی است که در سالهای اخیر رابطه تجاری اش با ایران رو به بهبود است و حفظ این رابطه و بهتر کردن آن نیاز به شناسایی عوامل موثر بر تجارت را دارد. از آنجا که طبق تئوریهای اقتصادی نرخ ارز و نوسانات آن از مهمترین عوامل موثر بر تجارت می باشند ما بر آنیم که تاثیر این عوامل را بر تجارت ایران با ونزوئلا بررسی کنیم.
۱– ۴ – اهداف تحقیق
هدف اصلی این پژوهش، بررسی اثرات کوتاهمدت و بلندمدت نوسانات نرخ ارز برتجارت دوجانبه ایران با ونزوئلا است.
۱- ۵ – سؤالات تحقیق
سوالات تحقیق حاضر به شرح ذیل است:
آیا نوسانات نرخ ارز در بلندمدت بر واردات ایران از ونزوئلا اثر دارد؟
آیا نوسانات نرخ ارز درکوتاهمدت بر واردات ایران از ونزوئلا اثر دارد؟
آیا نوسانات نرخ ارز در بلندمدت برصادرات ایران به ونزوئلا اثر دارد؟
آیا نوسانات نرخ ارز درکوتاهمدت برصادرات ایران به ونزوئلا اثردارد؟
۱– ۶ – فرضیه های تحقیق
فرضیه های تحقیق حاضر عبارتند از:
نوسانات نرخ ارز دربلندمدت اثرمنفی و معنادار برواردات ایران از ونزوئلا دارد.
نوسانات نرخ ارز درکوتاهمدت اثرمنفی و معنادار برواردات ایران از ونزوئلا دارد.
نوسانات نرخ ارز دربلندمدت اثرمنفی و معنادار برصادرات ایران به ونزوئلا دارد.
نوسانات نرخ ارز درکوتاهمدت اثرمنفی و معنادار برصادرات ایران به ونزوئلا دارد.
۱– ۷ – جامعه آماری، روش نمونهگیری و حجم نمونه
دادههای مورد نیاز برای این پژوهش، سریهای زمانی دو کشور ایران و ونزوئلا طی دورهی ۱۳۶۲-۱۳۹۲ به صورت سالانه میباشد.